PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đảm bảo chất lượng GDĐH được sử dụng rộng rãi trên thế giới như là một công cụ nhằm duy trì các chuẩn mực và để không ngừng cải thiện chất lượng giáo dục ĐH. Nó được dùng như là một thuật ngữ chung, ở các cấp độ khác nhau và theo rất nhiều cách khác nhau tuỳ thuộc vào văn hoá và tình trạng phát triển kinh tế xã hội của mỗi nước. Từ trước đến nay, chất lượng đào tạo và vấn đề đảm bảo, nâng cao chất lượng đào tạo luôn được các trường ĐH quan tâm hàng đầu.
Điều này thể hiện rõ thông qua việc tuyên bố sứ mệnh, mục tiêu đào tạo, sự phân công công việc và vận hành của các khoa, bộ phận chức năng trong Nhà trường. Hơn thế nữa, chất lượng đào tạo và công tác ĐBCL luôn được đề cập trong các Nghị quyết của Đảng ủy, phương hướng, kế hoạch công tác. Có thể nói, tất cả các trường ĐH đều quan tâm đến chất lượng đào tạo và vấn đề đảm bảo, nâng cao chất lượng đào tạo của đơn vị. Nâng cao chất lượng giáo dục ĐH là điều kiện sống còn của các trường ĐH, cũng đồng thời tạo động lực quan trọng cho cải cách giáo dục nước nhà.
Chất lượng giáo dục trong đó có chất lượng GDĐH luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của xã hội bởi sản phẩm của giáo dục là con người và nó ảnh hưởng gần như toàn bộ đến sự phát triển hay tụt hậu của một quốc gia. Trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, chất lượng GDĐH không chỉ đơn thuần đạt các chuẩn mực quốc gia mà dần tiến đến đạt các chuẩn mực trong khu vực và trên thế giới. Muốn vậy, chất lượng sản phẩm đào tạo của các trường ĐH phải được đảm bảo hay nói cách khác các trường ĐH cần triển khai công tác ĐBCL toàn diện và hiệu quả. Ngày nay, làm thế nào để ĐBCL giáo dục ĐH đang là chủ đề được quan tâm và thúc đẩy phát triển.
Do đó, việc đẩy mạnh hoạt động ĐBCL giáo dục ĐH và đưa ra những giải pháp thích hợp là hết sức cần thiết. Việc thực hiện công tác ĐBCL trong giáo dục ĐH đang là vấn đề được các trường quan tâm sâu sắc vì qua đánh giá công tác ĐBCL thì uy tín và vị trí của các trường ĐH sẽ được nâng cao. 1 Luan van Các nghiên cứu về chất lượng giáo dục đã cho rằng: “Chất lượng trong giáo dục đại học không phải là một khái niệm đơn chiều về chất lượng học thuật. Đó là một khái niệm đa chiều, với nhiều quan điểm khác nhau về nhu cầu và sự mong đợi của các bên liên quan”.
Trong giáo dục đại học, đảm bảo chất lượng được xác định như các hệ thống, chính sách, thủ tục, quy trình, hành động và thái độ được xác định từ trước nhằm đạt được, duy trì, giám sát và củng cố chất lượng (Woodhouse, 1998; 1999; 1999a). Định nghĩa này cũng được Cơ quan Đảm bảo Chất lượng Australia sử dụng. “Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu” là một định nghĩa phù hợp nhất đối với giáo dục đại học của chúng ta nói chung và đối với từng ngành đào tạo nói riêng. Mục tiêu trong định nghĩa này được hiểu theo nghĩa rộng và do từng trường đại học xác định.
Đảm bảo chất lượng là mô hình quản lý chất lượng giáo dục đại học phù hợp với điều kiện của nước ta hiện nay. Đảm bảo chất lượng là những quan điểm, chủ trương, chính sách, mục tiêu, hành động, công cụ, quy trình và thủ tục, mà thông qua sự hiện diện và sử dụng chúng có thể đảm bảo rằng các mục tiêu đã đề ra đang được thực hiện, các chuẩn mực học thuật phù hợp đang được duy trì và không ngừng nâng cao ở cấp trường và ở chương trình đào tạo của nhà trường. Riêng ở Đông Nam Á, việc thành lập tổ chức đảm bảo chất lượng mạng đại học Đông Nam Á (AUN-QA) vào năm 1998 cho thấy sự nỗ lực trong việc quản lý chất lượng giáo dục đại học bao gồm các yếu tố cốt lõi như sứ mạng mục tiêu, nguồn lực, các hoạt động then chốt (đào tạo, nghiên cứu, dịch vụ) và cách thành quả đạt được. Các yếu tố này sẽ trực tiếp tạo ra chất lượng của giáo dục đại học.
Ngoài ra mô hình chất lượng của AUN-QA còn có hai yếu tố hỗ trợ là sự hài lòng của các bên liên quan và đảm bảo chất lượng và đối sánh trong phạm vi quốc gia/quốc tế. Đây là những yếu tố không trực tiếp tạo ra chất lượng nhưng lại rất cần thiết vì nó cung cấp thông tin phản hồi và cơ cấu giám sát, cách đánh giá, đối sánh nhằm giúp cho hệ thống giáo dục có thể vận hành đúng hướng. Theo Chương trình Cải cách Giáo dục Đại học ở các nước khu vực Đông Nam Á (SEAMEO, 2001), việc thực hiện đảm bảo chất lượng giáo dục cũng hầu như theo nghĩa "chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu". Sự phù hợp đó có thể bao gồm cả sự đáp ứng hay vượt qua các chuẩn mực đã được đặt ra 2 Luan van trong giáo dục và đào tạo.
Sự phù hợp với mục tiêu cũng đề cập đến những yêu cầu về sự hoàn thiện của đầu ra, hiệu quả đầu tư giáo dục. Theo Thông tư số 12/2017/TT/BGDĐT ngày 19/5/2017 về việc Ban hành Quy định về kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục ĐH thì có đề cập đến bên liên quan đến cơ sở giáo dục bao gồm: người học, giảng viên, nhân viên, đội ngũ lãnh đạo và quản lý, nhà sử dụng lao động, các đối tác, gia đình người học, nhà đầu tư, cơ quan quản lý trực tiếp, cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, tổ chức, cá nhân có liên quan khác…. Một cơ sở đào tạo bậc đại học có nhiều căn cứ khác nhau để nghiên cứu để thiết lập hệ thống đảm bảo chất lượng của mình. Một trong số các căn cứ chính là các nhu cầu của xã hội được thể hiện qua các nhu cầu và kỳ vọng của các chủ thể, đối tác có liên quan đến cơ sở đào tạo.
Khái quát sơ lược về tác động của một số bên liên quan đại diện như trên cho thấy các bên liên quan này đóng vai trò rất lớn trong công tác vận hành và ĐBCL của các trường ĐH. Các trường ĐH không thể phát triển bền vững nếu thiếu sự tham gia đóng góp của các bên liên quan vì thông qua việc lấy ý kiến của các bên liên quan, các trường ĐH có cách nhìn nhận và cải tiến chất lượng đào tạo tại cơ sở, dần dần hình thành nên văn hóa chất lượng giáo dục ĐH. Với mục đích tìm hiểu sự tham gia của các bên liên quan có tác động như thế nào trong hoạt động ĐBCL giáo dục ĐH, trên cơ sở đó phân tích vấn đề và đưa ra các giải pháp để nâng cao vai trò của các đối tượng này nhằm duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo ĐH. Để nhìn nhận vấn đề một cách cụ thể hơn nên thế tôi đã chọn đề tài “Vai trò của các bên liên quan trong đảm bảo chất lượng giáo dục Đại học” để nghiên cứu.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Đánh giá sự tham gia của các bên liên quan trong hoạt động ĐBCL tại trường đại học, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp để phát huy và nâng cao vai trò của các bên liên quan trong công tác ĐBCL giáo dục đại học. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 3 Luan van 2.1 Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng sự tham gia của các bên liên quan trong hoạt động đảm bảo chất lượng giáo dục đại học theo Bộ 10 tiêu chuẩn 61 tiêu chí tại Trường Đại học Đối tượng cho các nghiên cứu đánh giá thực trạng một số tiêu chí về chất lượng đào tạo từ phía người dạy (GV), người học (SV), đội ngũ hỗ trợ (NV phòng ban, khoa), đội ngũ cán bộ quản lý và Thị trường lao động: - Cán bộ quản lý các phòng, ban, khoa: Đào tạo đại học, Đào tạo Sau đại học, Tài chính kế toán, Tổ chức hành chính, Trang quản trị thiết bị, Phòng Công tác sinh viên, Phòng TTPC-ĐBCL, Phòng KHCN, Phòng Dữ liệu & CNTT, các Khoa và Thư viện. - Chuyên viên: Đào tạo đại học, Đào tạo Sau đại học, Tài chính kế toán, Tổ chức hành chính, Trang quản trị thiết bị, Phòng Công tác sinh viên, Phòng TTPC-ĐBCL, Phòng KHCN, Phòng Dữ liệu & CNTT, các Khoa và Thư viện. - Sinh viên tham gia thảo luận nhóm, khảo sát: đại diện mỗi lớp, mỗi khóa khoảng 10 SV.
- Giảng viên thảo luận nhóm: tất cả giảng viên của khoa. Mục tiêu 2: Đề xuất và thử nghiệm một số tiêu chí nâng cao sự tham gia của các bên liên quan trong trường đại học Số lượng giảng viên tham gia nghiên cứu đề xuất và thử nghiệm: gồm 22 giảng viên của khoa tham gia. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Hoạt động đảm bảo chất lượng giáo dục đại học tại khoa Hệ thống Thông tin thuộc trường Đại học CNTT- ĐHQG HCM. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, đề tài tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau: Nghiên cứu lý luận về Vai trò của công tác ĐBCL giáo dục ĐH.
Nghiên cứu Vai trò của các bên liên quan trong ĐBCL giáo dục ĐH. Đánh giá thực trạng sử dụng các ý kiến phản hồi của các bên liên quan trong ĐBCL. 4 Luan van Đề xuất một số giải pháp nâng cao vai trò của các bên liên quan theo các tiêu chuẩn chất lượng của trường ĐH tại Việt Nam theo quy định hiện hành của Bộ GD&ĐT 4. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Nếu các trường ĐH nhận thức được tầm quan trọng của các bên liên quan trong hoạt động ĐBCL thì việc các Trường thường xuyên quan tâm, đẩy mạnh công tác tổ chức thu thập ý kiến và phản hồi thông tin từ phía các bên liên quan là điều tất yếu nên làm để từ đó phân tích, đánh giá tìm ra những điểm mạnh, điểm tồn tại.
Trên cơ sở đó các trường ĐH cần đề xuất giải pháp để nâng cao vai trò của các bên liên quan trong hoạt động ĐBCL của Trường. GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5. Về nội dung Đề tài này nhằm tìm hiểu tác động của các bên liên quan trong công tác ĐBCL giáo dục tại trường ĐH. Sự đóng góp tích cực của các bên liên quan, mối quan hệ chặt chẽ với ĐBCL, tìm ra giải pháp nâng cao vai trò của các bên liên quan để tiếp tục phát triển hệ thống ĐBCL trong nhà Trường.