Ứng dụng mô hình hồi quy để ước lượng rủi ro thanh khoản tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh thừa thiên huế

Nghiên cứu ứng dụng mô hình hồi quy trong ước lượng rủi ro thanh khoản tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Thừa Thiên Huế.

• Tác giả: Phạm Đình Tiến
• Người hướng dẫn: TS. Phan Khoa Cương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Huế
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Ước Lượng Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng BIDV Thừa Thiên Huế Bằng Mô Hình Hồi Quy
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ RỦI RO VÀ RỦI RO THANH KHOẢN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG
• 1.1. Lý thuyết chung về rủi ro đối với hoạt động của ngân hàng
• 1.1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Những rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng
• 1.2.1. Rủi ro lãi suất
• 1.2.2. Rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Rủi ro thanh khoản
• 1.3. Lý thuyết về rủi ro thanh khoản
• 1.3.1. Khái niệm về thanh khoản
• 1.3.2. Rủi ro thanh khoản
• 1.3.3. Nguyên nhân của rủi ro thanh khoản
• 1.3.4. Hậu quả của rủi ro thanh khoản
• 1.4. Chiến lược quản trị rủi ro thanh khoản
• 1.4.1. Chiến lược tạo nguồn cung cấp thanh khoản từ bên trong (Quản trị thanh khoản dựa vào tài sản Có)
• 1.4.2. Chiến lược tạo nguồn cung cấp thanh khoản dựa vào tài sản Nợ
• 1.4.3. Chiến lược tạo nguồn cung cấp thanh khoản từ cân đối giữa tài sản Có và tài sản Nợ (quản trị thanh khoản cân bằng)
• 1.4.4. Phương pháp tiếp cận chỉ số thanh khoản (H3 – H8)
• 1.5. Các trường hợp rủi ro thanh khoản của một số ngân hàng của Việt Nam và thế giới
• 1.5.1. Rủi ro thanh khoản của các ngân hàng trên thế giới
• 1.5.2. Rủi ro thanh khoản của các ngân hàng Argentina năm 2001
• 1.5.3. Rủi ro thanh khoản của các ngân hàng Nga năm 2004
• 1.5.4. Sự sụp đổ của ngân hàng Northern Rock năm 2007
• 1.5.5. Rủi ro thanh khoản của một số ngân hàng thương mại Việt Nam
• 1.6. Mô hình ước lượng
• 1.6.1. Ước lượng mô hình bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất
• 1.6.2. Chuyển đổi mô hình
• 1.6.3. Các giả thiết của mô hình
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH THANH KHOẢN VÀ ƯỚC LƯỢNG RỦI RO THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG TMCP BIDV – CHI NHÁNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.1.1. Giới thiệu chung
• 2.1.2. Chức năng nhiệm vụ của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.1.4. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.1.4.1. Tình hình lao động
• 2.1.4.2. Hoạt động huy động vốn
• 2.1.4.3. Hoạt động cho vay
• 2.1.4.4. Kết quả kinh doanh
• 2.2. Tình hình thanh khoản của Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.2.1. Tình hình thanh khoản của Ngân hàng TMCP BIDV Thừa Thiên Huế
• 2.2.1.1. Chỉ số về trạng thái tiền mặt
• 2.2.1.2. Chỉ số về chứng khoán thanh khoản
• 2.2.1.3. Chỉ số cơ cấu tiền gửi
• 2.2.1.4. Tỷ lệ khả năng thanh toán
• 2.3. Ước lượng rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế
• 2.3.1. Kết quả ước lượng bằng EVIEWS 8
• 2.3.2. Kiểm định các giả thiết của mô hình
• 2.3.2.1. Kiểm định White
• 2.3.2.2. Kiểm định tự tương quan
• 2.3.2.3. Kiểm định phân phối chuẩn
• 2.3.2.4. Kiểm định Ramsey
• 2.3.3. Tỷ lệ đầu tư và tỷ lệ thanh toán của Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế giai đoạn Quý I – 2014 đến Quý IV – 2016
• 2.3.4. Những ưu điểm và hạn chế về quản trị thanh khoản của Ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Tăng vốn chủ sở hữu
• 3.2. Giữ tỷ lệ thanh khoản ổn định
• 3.3. Thực hiện chính sách không trả lãi
• 3.4. Tăng cường công tác thanh tra
• 3.5. Nâng cao uy tín của ngân hàng
• 3.6. Nâng cao hoạt động bộ phận quản trị rủi ro
• 3.7. Kiến nghị với ngân hàng Nhà nước
• 3.8. Kiến nghị với BIDV
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng BIDV Thừa Thiên Huế

Rủi ro thanh khoản là một trong những vấn đề nghiêm trọng mà các ngân hàng thương mại phải đối mặt. Tại Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế, việc ước lượng và quản lý rủi ro thanh khoản trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc hiểu rõ về rủi ro thanh khoản sẽ giúp ngân hàng có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Thanh Khoản Trong Ngân Hàng

Rủi ro thanh khoản được định nghĩa là khả năng của ngân hàng trong việc đáp ứng các nghĩa vụ tài chính khi đến hạn. Nếu ngân hàng không có đủ tài sản thanh khoản, họ sẽ không thể chi trả cho khách hàng, dẫn đến mất uy tín và có thể phá sản.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Rủi Ro Thanh Khoản

Rủi ro thanh khoản không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến toàn bộ hệ thống tài chính. Việc quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Thanh Khoản Tại BIDV

Quản lý rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế gặp phải nhiều thách thức. Những yếu tố như biến động thị trường, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và các quy định pháp lý có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng. Việc nhận diện và đánh giá những thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Biến Động Thị Trường Và Ảnh Hưởng Đến Thanh Khoản

Thị trường tài chính luôn biến động, và những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn của ngân hàng. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mượn cũng tăng, làm giảm khả năng thanh khoản của ngân hàng.

2.2. Quy Định Pháp Lý Và Tác Động Đến Rủi Ro Thanh Khoản

Các quy định của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ thanh khoản và các yêu cầu khác có thể tạo ra áp lực cho ngân hàng trong việc duy trì mức thanh khoản cần thiết. Việc tuân thủ các quy định này là một thách thức lớn cho ngân hàng.

III. Phương Pháp Hồi Quy Để Ước Lượng Rủi Ro Thanh Khoản

Mô hình hồi quy là một công cụ hữu ích trong việc ước lượng rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế. Phương pháp này giúp phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến thanh khoản và đưa ra những dự đoán chính xác hơn về tình hình tài chính của ngân hàng.

3.1. Cơ Sở Lý Thuyết Của Mô Hình Hồi Quy

Mô hình hồi quy dựa trên nguyên tắc phân tích mối quan hệ giữa biến phụ thuộc và các biến độc lập. Trong trường hợp này, biến phụ thuộc là rủi ro thanh khoản, còn các biến độc lập có thể là lãi suất, tỷ lệ cho vay, và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

3.2. Ứng Dụng Phần Mềm EVIEWS Trong Phân Tích

Phần mềm EVIEWS được sử dụng để xử lý dữ liệu và chạy mô hình hồi quy. Công cụ này giúp ngân hàng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản một cách hiệu quả và chính xác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Rủi Ro Thanh Khoản Tại BIDV

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình thanh khoản của Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế có những biến động đáng kể trong giai đoạn 2014-2016. Việc ước lượng rủi ro thanh khoản thông qua mô hình hồi quy đã giúp ngân hàng nhận diện được các yếu tố rủi ro chính và đưa ra các giải pháp kịp thời.

4.1. Tình Hình Thanh Khoản Của Ngân Hàng

Tình hình thanh khoản của Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế trong giai đoạn nghiên cứu cho thấy sự biến động lớn, đặc biệt là trong các thời điểm có biến động kinh tế. Các chỉ số thanh khoản cần được theo dõi thường xuyên để đảm bảo an toàn tài chính.

4.2. Đánh Giá Kết Quả Ước Lượng Rủi Ro

Kết quả ước lượng cho thấy các yếu tố như lãi suất và tỷ lệ cho vay có ảnh hưởng lớn đến rủi ro thanh khoản. Ngân hàng cần có các biện pháp điều chỉnh kịp thời để giảm thiểu rủi ro này.

V. Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Thanh Khoản Tại Ngân Hàng BIDV

Để hạn chế rủi ro thanh khoản, Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình thanh khoản mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

5.1. Tăng Cường Quản Trị Rủi Ro

Ngân hàng cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản thông qua việc đào tạo nhân viên và cải thiện quy trình quản lý. Việc này sẽ giúp ngân hàng phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp ứng phó kịp thời.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Tài Chính Linh Hoạt

Chính sách tài chính linh hoạt sẽ giúp ngân hàng điều chỉnh kịp thời các hoạt động huy động vốn và cho vay, từ đó cải thiện khả năng thanh khoản. Ngân hàng cần xem xét các yếu tố thị trường để đưa ra các quyết định phù hợp.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Rủi Ro Thanh Khoản Tại BIDV

Rủi ro thanh khoản là một thách thức lớn đối với Ngân hàng BIDV Thừa Thiên Huế. Tuy nhiên, với những biện pháp quản lý hiệu quả, ngân hàng có thể giảm thiểu rủi ro này và đảm bảo sự ổn định trong hoạt động. Tương lai của ngân hàng phụ thuộc vào khả năng ứng phó với các rủi ro thanh khoản.

6.1. Tương Lai Của Rủi Ro Thanh Khoản

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, rủi ro thanh khoản sẽ tiếp tục là một vấn đề cần được chú trọng. Ngân hàng cần có các chiến lược dài hạn để quản lý rủi ro này một cách hiệu quả.

6.2. Đề Xuất Hướng Đi Mới Cho Ngân Hàng

Ngân hàng cần xem xét việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý rủi ro thanh khoản. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngân hàng thương mại là định chế tài chính đặc thù đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế thị trường, đảm nhận chức năng điều tiết và luân chuyển phần lớn lượng tiền tệ trong xã hội. Hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng luôn gắn liền với các loại rủi ro mang tính hệ thống. Trong đó, rủi ro thanh khoản được xem là rủi ro nguy hiểm và khó đối phó nhất, bởi tình trạng mất khả năng chi trả tức thời có thể nhanh chóng đẩy ngân hàng vào bờ vực mất khả năng thanh toán, làm xói mòn lòng tin công chúng và đe dọa an toàn toàn bộ hệ thống tài chính. Xuất phát từ thực tiễn công tác tại Phòng Giao dịch An Cựu thuộc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Thừa Thiên Huế, tác giả nhận thấy lượng tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi thanh toán chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu nguồn vốn, khiến nguy cơ thâm hụt thanh khoản do khách hàng rút tiền đồng loạt luôn hiện hữu. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và ứng dụng các công cụ định lượng để ước lượng mức độ rủi ro thanh khoản là đòi hỏi cấp thiết nhằm chủ động đề phòng tổn thất tài chính.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Đánh giá tình hình thanh khoản tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014 – 2016; ứng dụng mô hình hồi quy để ước lượng rủi ro thanh khoản tại chi nhánh, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro cùng rủi ro thanh khoản trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng thanh khoản và ứng dụng mô hình hồi quy kinh tế lượng để ước lượng rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế.
  3. Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản tại đơn vị nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Vấn đề rủi ro thanh khoản trong hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế (trụ sở tại số 41 Hùng Vương, thành phố Huế) cùng mạng lưới phòng giao dịch trực thuộc.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2014 – 2016 đối với các chỉ tiêu tài chính năm; dữ liệu chuỗi thời gian phục vụ ước lượng mô hình hồi quy được thu thập theo quý từ Quý II/2014 đến Quý IV/2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên lý thuyết quản trị ngân hàng thương mại và kinh tế lượng ứng dụng:

• Khung lý thuyết về rủi ro: Hệ thống hóa các loại rủi ro trọng yếu trong hoạt động ngân hàng, bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro tỷ giá hối đoái, rủi ro môi trường, rủi ro nguồn vốn, rủi ro công nghệ và các rủi ro hoạt động khác. Lý thuyết thanh khoản làm rõ bản chất tính lỏng của tài sản, các nhóm nguyên nhân dẫn đến rủi ro thanh khoản (mất cân đối kỳ hạn giữa tài sản Có và tài sản Nợ, biến động lãi suất thị trường, quản trị nội bộ thiếu hiệu quả, thua lỗ kéo dài) cùng các hệ lụy tài chính nghiêm trọng.
• Chiến lược quản trị thanh khoản: Trình bày ba chiến lược quản trị cơ bản: (1) Quản trị thanh khoản dựa vào tài sản Có (tạo nguồn cung thanh khoản từ bên trong thông qua nắm giữ tài sản có tính lỏng cao); (2) Quản trị thanh khoản dựa vào tài sản Nợ (vay mượn trên thị trường tiền tệ khi phát sinh nhu cầu); (3) Chiến lược quản trị thanh khoản cân bằng (kết hợp hài hòa giữa tài sản Có và tài sản Nợ).
• Hệ thống chỉ số thanh khoản: Khóa luận vận dụng hệ thống chỉ số chuẩn hóa từ $H_3$ đến $H_8$ theo thông lệ quản trị ngân hàng:
  • Chỉ số trạng thái tiền mặt ($H_3$ = [Tiền mặt + Tiền gửi tại các định chế tài chính] / Tài sản Có; bình quân chung toàn ngành đạt mức 16,6%).
  • Chỉ số năng lực cho vay ($H_4$ = Dư nợ / Tổng tài sản Có; bình quân ngành trên 55,5%).
  • Chỉ số dư nợ trên tiền gửi khách hàng ($H_5$ = Dư nợ / Tiền gửi khách hàng; thường $\ge 105%$).
  • Chỉ số chứng khoán thanh khoản ($H_6$ = [Chứng khoán kinh doanh + Chứng khoán sẵn sàng để bán] / Tổng tài sản Có; bình quân ngành đạt 7,75%).
  • Chỉ số trạng thái ròng ($H_7$ = [Tiền gửi và cho vay TCTD] / [Tiền gửi và vay từ TCTD]).
  • Chỉ số thanh khoản trên tiền gửi ($H_8$ = [Tiền mặt + Tiền gửi KKH tại TCTD] / Tiền gửi khách hàng; mức hợp lý khoảng 30%).
• Mô hình hồi quy kinh tế lượng: Tác giả ứng dụng hàm dạng Cobb-Douglas để mô hình hóa trạng thái thanh khoản: $$Y_t = \beta_1 X_t^{\beta_2} Y_{t-1}^{\beta_3}$$ Trong đó:
  • $Y_t$ (biến phụ thuộc): Tỷ số khả năng thanh toán tức thời, tính bằng tỷ lệ giữa (Trạng thái tiền mặt + Chứng khoán lỏng) trên Tiền gửi không kỳ hạn. Nếu $Y_t \ge 1$, ngân hàng bảo đảm khả năng thanh toán trong kịch bản xấu nhất; nếu $Y_t < 1$, ngân hàng thiếu hụt tài sản lỏng tức thời.
  • $X_t$ (biến độc lập): Tỷ lệ đầu tư, tính bằng Đầu tư / Tổng tài sản. Kỳ vọng hệ số $\beta_2 < 0$ do việc gia tăng danh mục đầu tư làm suy giảm tính thanh khoản tức thời.
  • $Y_{t-1}$ (biến độc lập): Biến trễ một thời kỳ của khả năng thanh toán. Kỳ vọng hệ số $\beta_3 > 0$ do tính thanh khoản kỳ trước tác động cùng chiều đến kỳ sau.
  • Biến đổi mô hình: Để ước lượng bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS), mô hình được logarit hóa hai vế về dạng tuyến tính: $$\log(Y_t) = \alpha + \beta_2 \log(X_t) + \beta_3 \log(Y_{t-1}) + U_t$$ với $\alpha = \log(\beta_1)$ và $U_t$ là sai số ngẫu nhiên.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thường niên giai đoạn 2014 – 2016 của BIDV Chi nhánh Thừa Thiên Huế và BIDV Việt Nam; các văn bản quy phạm pháp luật, thông tư, chỉ thị của Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ.
  • Dữ liệu sơ cấp: Phỏng vấn chuyên sâu cán bộ quản trị chi nhánh và quan sát trực tiếp quy trình kiểm soát rủi ro tại Phòng Giao dịch An Cựu.
  • Kỹ thuật xử lý: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (tuyệt đối và tương đối), phương pháp chỉ số và sử dụng phần mềm EVIEWS 8 để hồi quy mô hình OLS cùng các kiểm định khuyết tật mô hình (kiểm định White, kiểm định tự tương quan, kiểm định phân phối chuẩn, kiểm định Ramsey RESET).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro và rủi ro thanh khoản đối với hoạt động của ngân hàng

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh tế về hoạt động trung gian tài chính của ngân hàng thương mại, tập trung vào hai chức năng cốt lõi: luân chuyển tài sản và cung cấp dịch vụ thanh toán, tư vấn, bảo lãnh. Tác giả phân tích cụ thể bản chất của 7 loại rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng, nhấn mạnh vị trí đặc biệt của rủi ro thanh khoản. Phân tích lý thuyết chỉ rõ rủi ro thanh khoản phát sinh từ sự mất cân đối kỳ hạn, khi dòng tiền thu hồi từ tài sản Có không đáp ứng kịp thời dòng tiền chi trả theo nghĩa vụ của tài sản Nợ, hoặc do ảnh hưởng của biến động lãi suất thị trường dẫn tới tình trạng rút tiền ồ ạt.

Chương này cũng phân tích sâu sắc ưu và nhược điểm của ba chiến lược quản trị thanh khoản, làm rõ cái giá của việc đánh đổi giữa khả năng sinh lời và mức độ an toàn thanh khoản khi nắm giữ tài sản lỏng. Để chứng minh cho tính thực tiễn, tác giả tổng hợp và phân tích 5 trường hợp khủng hoảng thanh khoản điển hình trên thế giới và tại Việt Nam:

• Khủng hoảng Argentina (2001): Sự sụp đổ niềm tin hệ thống dẫn đến việc chính phủ ban hành đạo luật Corralito phong tỏa tài khoản ngân hàng, hạn chế rút tiền ở mức 1.000 USD/tháng rồi hạ xuống 500 USD/tháng khi tỷ giá peso sụt giảm mạnh, dẫn đến việc đóng cửa toàn bộ hệ thống ngân hàng vào tháng 4/2002.
• Khủng hoảng hệ thống ngân hàng Nga (2004): Sự cố ngân hàng Guta khóa tài khoản do thanh toán vượt quá 10 tỷ rúp (345 triệu USD) trong tháng 6/2004 dẫn đến hiệu ứng rút tiền lan truyền, buộc Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Sergei Ignatiev phải hạ tỷ lệ dự trữ tiền mặt từ 7% xuống 3,5% và để Vneshtorgbank mua lại Guta.
• Sự sụp đổ của Northern Rock tại Anh (2007): Hậu quả của khủng hoảng nợ dưới chuẩn Mỹ, Northern Rock nắm giữ 150 triệu USD cho vay cầm cố. Việc đề nghị Bank of England cấp vốn 3 tỷ bảng bị rò rỉ dẫn đến làn sóng rút 1 tỷ bảng trong ngày 15/9/2007 (chiếm 5% tổng tiền gửi) và tổng cộng hơn 2 tỷ bảng bị rút ra, cổ phiếu giảm 45,5%, nợ BoE lên 26 tỷ bảng, dẫn tới việc bị quốc hữu hóa vào ngày 21/2/2008.
• Các sự cố thanh khoản tại Việt Nam: Vụ tin đồn thất thiệt liên quan đến lãnh đạo Ngân hàng ACB (tháng 10/2003) khiến 700 tỷ đồng (gồm 16 triệu USD) bị rút trong 2 ngày, được giải quyết nhờ sự can thiệp của Thống đốc Lê Đức Thúy với hạn mức tái chiết khấu 950 tỷ đồng; và sự cố rút tiền tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phương Nam (tháng 7/2005) xuất phát từ vụ làm giả hồ sơ 47 giáo viên vay 705 triệu đồng, được xử lý nhờ quỹ dự phòng rủi ro 30 tỷ đồng, vốn điều lệ 326 tỷ đồng và việc chi nhánh rút 200 tỷ đồng từ NHNN chi nhánh Hà Nội để sẵn sàng chi trả.

Cuối chương, tác giả xây dựng cơ sở toán học cho mô hình hồi quy ước lượng rủi ro thanh khoản dạng Cobb-Douglas, xác lập các giả thiết OLS và quy trình logarit hóa mô hình.

Chương 2: Tình hình thanh khoản và ước lượng rủi ro thanh khoản của Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế

Chương 2 đi sâu vào thực tế tổ chức và số liệu tài chính tại BIDV Chi nhánh Thừa Thiên Huế (thành lập theo Quyết định số 69/QĐ-NH5 ngày 27/03/1993 của Thống đốc NHNN và Công văn số 621 CV/UBND ngày 14/07/1993 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế). Bộ máy quản lý gồm Ban Giám đốc (Giám đốc và 3 Phó Giám đốc) điều hành 9 phòng chức năng tại chi nhánh và 6 phòng giao dịch vệ tinh (An Cựu, Phú Bài, Sông Bồ, Bến Ngự, Nguyễn Trãi, Thành Nội).

Phân tích kết quả kinh doanh giai đoạn 2014 – 2016 ghi nhận:

• Quy mô nhân sự: Biến động nhẹ từ 109 người (2014) giảm xuống 103 người (2015, tương ứng giảm 5,50%) và tăng lại 109 người (2016, tăng 5,83%). Tỷ lệ lao động nữ chiếm ưu thế (51,38% năm 2014; 54,37% năm 2015; 58,72% năm 2016). Lao động có trình độ đại học chiếm tỷ trọng lớn nhất (90,83% năm 2014; 87,38% năm 2015; 84,40% năm 2016), cán bộ trình độ trên đại học tăng dần từ 4 người (3,67%) năm 2014 lên 8 người (7,77%) năm 2015 và 11 người (10,09%) năm 2016.
• Huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động tăng trưởng liên tục: đạt 2.605,05 tỷ đồng năm 2014; 3.355,81 tỷ đồng năm 2015 (tăng 28,82%, tương ứng tăng 750,76 tỷ đồng); 4.172,25 tỷ đồng năm 2016 (tăng 24,33%, tương ứng tăng 816,44 tỷ đồng). Đáng chú ý, tiền gửi không kỳ hạn tăng trưởng vượt bậc: từ 92,18 tỷ đồng (2014) lên 135,01 tỷ đồng (2015, tăng 46,46%) và 220,07 tỷ đồng (2016, tăng 63,00%). Tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng tăng từ 1.346,30 tỷ đồng lên 2.688,83 tỷ đồng năm 2016. Tiền gửi từ khách hàng doanh nghiệp có tốc độ tăng mạnh nhất, đạt 1.673,44 tỷ đồng năm 2016 (tăng 66,62%).
• Hoạt động cho vay: Tổng dư nợ tín dụng cuối kỳ tăng từ 2.778,27 tỷ đồng (2014) lên 3.770,71 tỷ đồng (2015, tăng 35,72%) và 5.702,34 tỷ đồng (2016, tăng 51,23%, tương ứng tăng 1.931,63 tỷ đồng). Cơ cấu tín dụng dịch chuyển rõ rệt sang trung và dài hạn: chiếm 47,43% (1.317,74 tỷ đồng) năm 2014, tăng lên 50,24% (1.894,42 tỷ đồng) năm 2015 và đạt 61,61% (3.513,15 tỷ đồng, tăng 85,45%) vào năm 2016. Dư nợ khách hàng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối trên 81% - 85% tổng dư nợ.
• Kết quả tài chính: Lợi nhuận trước thuế tăng từ 60,18 tỷ đồng (2014) lên 82,88 tỷ đồng (2015, tăng 37,72%) và đạt 108,93 tỷ đồng (2016, tăng 31,43%).

Đánh giá thực trạng các chỉ số thanh khoản của chi nhánh so sánh với toàn hệ thống BIDV Việt Nam:

Chỉ tiêu thanh khoản	2014 (Toàn hệ thống)	2014 (TT-Huế)	2015 (Toàn hệ thống)	2015 (TT-Huế)	2016 (Toàn hệ thống)	2016 (TT-Huế)
Chỉ số về trạng thái tiền mặt ($H_3$)	0,099	0,104	0,089	0,082	0,105	0,108
Chỉ số về chứng khoán thanh khoản ($H_6$)	0,012	0,013	0,009	0,009	0,010	0,011
Chỉ tiêu cơ cấu tiền gửi	0,221	0,206	0,227	0,114	0,207	0,193
Chỉ số nợ quá hạn / Tổng tài sản	0,042	0,080	0,032	0,010	0,041	0,011
Tỷ lệ khả năng thanh toán	0,881	0,716	0,779	0,913	0,896	0,723

Chỉ số trạng thái tiền mặt tại BIDV Thừa Thiên Huế năm 2015 sụt giảm 21,15% (giảm 0,022) so với năm 2014 do ngân hàng đẩy mạnh giải ngân tín dụng và đầu tư, sau đó tăng 31,71% vào năm 2016. Tỷ lệ khả năng thanh toán tức thời luôn ở mức dưới 1 (0,716 năm 2014; 0,913 năm 2015; 0,723 năm 2016), cho thấy tài sản lỏng tức thời không đủ bù đắp 100% tiền gửi không kỳ hạn nếu xảy ra rút tiền đồng loạt.

Tác giả vận hành mô hình hồi quy kinh tế lượng trên EVIEWS 8 với chuỗi quan sát quý từ Quý II/2014 đến Quý IV/2016, tiến hành các kiểm định giả thiết: kiểm định White về phương sai sai số thay đổi, kiểm định tự tương quan sai số, kiểm định phân phối chuẩn của phần dư Jarque-Bera và kiểm định sai dạng hàm Ramsey RESET để khẳng định tính vững và ý nghĩa thống kê của các hệ số ước lượng.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro thanh khoản tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thừa Thiên Huế

Dựa trên kết quả phân tích chỉ số và ước lượng hồi quy, Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện:

• Tăng vốn chủ sở hữu: Tạo bộ đệm tài chính vững chắc giúp chống đỡ rủi ro sụt giảm giá trị tài sản Có và nâng cao năng lực tự bù đắp thanh khoản.
• Giữ tỷ lệ thanh khoản ổn định: Điều chỉnh cơ cấu sử dụng vốn, kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng trung và dài hạn (vốn đã lên tới 61,61% năm 2016) nhằm giảm thiểu chênh lệch kỳ hạn với nguồn vốn huy động ngắn hạn.
• Thực hiện chính sách không trả lãi: Áp dụng chính sách điều tiết lãi suất và phí quản lý phù hợp đối với các tài khoản tiền gửi đặc thù nhằm giảm áp lực chi phí vốn ngắn hạn.
• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm soát nội bộ: Kiểm tra định kỳ và đột xuất các khâu thẩm định tín dụng, hậu kiểm hồ sơ giải ngân, kiểm soát kho quỹ để hạn chế rủi ro tác nghiệp.
• Nâng cao uy tín thương hiệu ngân hàng: Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng, bảo đảm tính minh bạch thông tin tài chính để củng cố niềm tin của người gửi tiền, giảm thiểu nguy cơ đột biến rút tiền do tin đồn.
• Nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ phận quản trị rủi ro: Phối hợp chặt chẽ giữa Phòng Quản trị tín dụng, Phòng Quản lý rủi ro và Phòng Kế hoạch – Tổng hợp trong công tác dự báo dòng tiền và lập kế hoạch thanh khoản dự phòng.
• Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện khung khổ pháp lý, cơ chế tái cấp vốn và tái chiết khấu minh bạch, hỗ trợ thanh khoản kịp thời cho các TCTD khi xuất hiện biến động cục bộ.
• Kiến nghị với Hội sở chính BIDV: Hỗ trợ điều phối thanh khoản giữa các chi nhánh trong hệ thống, cấp hạn mức vốn kịp thời và phân cấp linh hoạt cho chi nhánh trong điều hành lãi suất huy động.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả định lượng cụ thể dựa trên số liệu thực tế được tổng hợp tại chi nhánh:

Nhóm chỉ tiêu	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016
Tổng nguồn vốn huy động (tỷ đồng)	2.605,05	3.355,81	4.172,25
Tiền gửi không kỳ hạn (tỷ đồng)	92,18	135,01	220,07
Tổng dư nợ tín dụng (tỷ đồng)	2.778,27	3.770,71	5.702,34
Dư nợ trung và dài hạn (tỷ đồng)	1.317,74	1.894,42	3.513,15
Tỷ trọng dư nợ trung dài hạn trong tổng dư nợ	47,43%	50,24%	61,61%
Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng)	60,18	82,88	108,93
Chỉ số nợ quá hạn / Tổng tài sản	0,080	0,010	0,011

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra sự gia tăng nhanh chóng của tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn (đạt 61,61% vào năm 2016) trong khi nguồn tiền gửi không kỳ hạn tăng mạnh (+63,00% năm 2016), phản ánh xu hướng dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn gia tăng, tạo áp lực lớn lên trạng thái thanh khoản. Chỉ số trạng thái tiền mặt của chi nhánh (dao động từ 0,082 đến 0,108) thấp hơn mức bình quân 16,6% của toàn ngành, và tỷ lệ khả năng thanh toán luôn dưới ngưỡng an toàn tuyệt đối ($Y_t < 1$), đặt chi nhánh trước rủi ro thiếu hụt thanh khoản nếu xảy ra hiện tượng rút tiền hàng loạt.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc kết hợp phân tích tài chính thực tế tại chi nhánh cấp 1 với phương pháp kinh tế lượng Cobb-Douglas tuyến tính hóa trên EVIEWS 8. Khóa luận cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng cụ thể về tác động ngược chiều của tỷ lệ đầu tư đến khả năng thanh toán tức thời, bổ sung cho các đánh giá định tính đơn thuần trong quản trị thanh khoản ngân hàng cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế nhất định do tác giả trình bày và xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu tại đơn vị chỉ giới hạn trong khung thời gian 3 năm (2014 – 2016), chuỗi dữ liệu quý phục vụ hồi quy chỉ gồm các quan sát từ Quý II/2014 đến Quý IV/2016, quy mô mẫu quan sát còn nhỏ.
• Không gian nghiên cứu thu hẹp tại một chi nhánh cấp 1 (BIDV Thừa Thiên Huế), các đặc thù về phân cấp quản lý nguồn vốn phụ thuộc vào quy định điều phối tập trung của Hội sở chính BIDV Việt Nam, chưa khái quát hóa được toàn diện cho các ngân hàng thương mại độc lập.
• Mô hình hồi quy mới chỉ xem xét hai biến độc lập là tỷ lệ đầu tư ($X_t$) và biến trễ thanh khoản ($Y_{t-1}$), chưa tích hợp thêm các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô như lãi suất thị trường liên ngân hàng, tỷ lệ lạm phát, hay tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng chuỗi dữ liệu thời gian nhiều năm hơn, thu thập dữ liệu bảng (panel data) trên phạm vi toàn bộ hệ thống chi nhánh của BIDV, đồng thời bổ sung các biến số vĩ mô vào mô hình hồi quy để nâng cao độ chính xác dự báo rủi ro thanh khoản.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị thực tiễn đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng và Kinh tế: Tài liệu là hình mẫu tham khảo trực quan về phương pháp luận kết hợp phân tích báo cáo tài chính ngân hàng thương mại với kỹ thuật ước lượng mô hình hồi quy OLS trên phần mềm EVIEWS, cũng như quy trình kiểm định khuyết tật mô hình (White, tự tương quan, Jarque-Bera, Ramsey).
• Học viên, nhà nghiên cứu rủi ro ngân hàng: Phần khảo cứu lý thuyết và tổng kết 5 bài học thực tiễn về khủng hoảng thanh khoản quốc tế (Argentina, Nga, Northern Rock) và Việt Nam (ACB, Ngân hàng Phương Nam) tại Chương 1 cung cấp các luận cứ lịch sử có giá trị.
• Cán bộ quản trị rủi ro và tín dụng tại chi nhánh ngân hàng: Các phân tích chi tiết về biến động cơ cấu huy động vốn theo kỳ hạn, cơ cấu dư nợ trung dài hạn và hệ thống chỉ số $H_3$ - $H_8$ tại Chương 2 là cơ sở thực tế để đánh giá sự đánh đổi giữa hiệu quả sinh lời và an toàn thanh khoản.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng mô hình hồi quy kinh tế lượng nào để ước lượng rủi ro thanh khoản?
Tác giả sử dụng mô hình hàm sản xuất Cobb-Douglas biến đổi logarit: $\log(Y_t) = \alpha + \beta_2 \log(X_t) + \beta_3 \log(Y_{t-1}) + U_t$. Trong đó, biến phụ thuộc $Y_t$ là tỷ số khả năng thanh toán tức thời ([Trạng thái tiền mặt + Chứng khoán lỏng] / Tiền gửi không kỳ hạn), biến độc lập $X_t$ là tỷ lệ đầu tư (Đầu tư / Tổng tài sản) mang hệ số co giãn kỳ vọng âm ($\beta_2 < 0$), và $Y_{t-1}$ là biến trễ một quý của khả năng thanh toán mang hệ số kỳ vọng dương ($\beta_3 > 0$). Dữ liệu chạy trên EVIEWS 8 theo chuỗi thời gian quý từ Quý II/2014 đến Quý IV/2016.

2. Thực trạng cơ cấu huy động vốn và dư nợ cho vay tại BIDV Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014 – 2016 phản ánh nguy cơ thanh khoản nào?
Dữ liệu văn bản cho thấy tốc độ tăng trưởng của dư nợ trung và dài hạn rất nhanh, từ 1.317,74 tỷ đồng năm 2014 lên 3.513,15 tỷ đồng năm 2016 (tăng 85,45% trong năm 2016), đẩy tỷ trọng cho vay trung dài hạn từ 47,43% lên 61,61%. Ngược lại, nguồn vốn huy động tiền gửi không kỳ hạn và ngắn hạn dưới 12 tháng lại chiếm đa số (tiền gửi không kỳ hạn tăng 63,00% năm 2016, đạt 220,07 tỷ đồng; tiền gửi dưới 12 tháng đạt 2.688,83 tỷ đồng). Sự chênh lệch kỳ hạn nghiêm trọng giữa nguồn vốn ngắn hạn và cho vay dài hạn là nguyên nhân tiềm ẩn rủi ro thanh khoản cao cho chi nhánh.

3. Tỷ lệ khả năng thanh toán tức thời ($Y_t$) của BIDV Thừa Thiên Huế biến động ra sao trong giai đoạn 2014 – 2016?
Tỷ lệ khả năng thanh toán tức thời của chi nhánh lần lượt đạt 0,716 (năm 2014), tăng lên 0,913 (năm 2015) và giảm xuống 0,723 (năm 2016). Trong cả 3 năm, chỉ số này đều nhỏ hơn 1 ($Y_t < 1$), phản ánh ngân hàng không duy trì đủ tài sản lỏng tức thời để đáp ứng 100% nhu cầu chi trả nếu toàn bộ khách hàng gửi tiền không kỳ hạn rút tiền đồng loạt trong tình huống xấu nhất.

4. Khóa luận thực hiện các kiểm định thống kê nào trên EVIEWS 8 để bảo đảm tính phù hợp của mô hình hồi quy?
Tác giả tiến hành 4 kiểm định khuyết tật mô hình OLS bao gồm: Kiểm định White để kiểm tra hiện tượng phương sai sai số thay đổi; kiểm định tự tương quan để phát hiện sự tương quan giữa các sai số quan sát; kiểm định phân phối chuẩn của chuỗi sai số ngẫu nhiên; và kiểm định Ramsey RESET để xác nhận dạng hàm hồi quy được thiết lập đúng, không bị thiếu biến hoặc sai dạng toán học.

5. Những trường hợp thực tiễn nào về rủi ro thanh khoản được tác giả phân tích trong phần lý luận?
Khóa luận phân tích 3 sự kiện quốc tế: Khủng hoảng đóng băng tài khoản Corralito tại Argentina (2001), khủng hoảng rút tiền hàng loạt tại các ngân hàng Nga gắn liền với sự cố Guta Bank (2004), và sự sụp đổ dẫn tới quốc hữu hóa của ngân hàng Northern Rock tại Anh do khủng hoảng nợ dưới chuẩn Mỹ (2007). Đồng thời, tác giả khảo cứu 2 trường hợp tại Việt Nam gồm: Sự cố tin đồn rút tiền tại Ngân hàng ACB (2003) và vụ rút tiền liên quan đến hồ sơ vay vốn sai phạm tại Ngân hàng Phương Nam (2005).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Đình Tiến đã phân tích thực trạng quản trị thanh khoản tại Ngân hàng TMCP BIDV – Chi nhánh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2014 – 2016. Bằng việc kết hợp phương pháp phân tích chỉ số tài chính truyền thống và mô hình hồi quy kinh tế lượng Cobb-Douglas trên EVIEWS 8, nghiên cứu đã lượng hóa mối quan hệ giữa hoạt động đầu tư tài sản và khả năng thanh toán tức thời của chi nhánh. Những phát hiện về sự gia tăng nợ trung dài hạn và chỉ số khả năng thanh toán thấp hơn 1 là căn cứ thực tiễn để tác giả xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao tính ổn định thanh khoản cho ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ RỦI RO VÀ RỦI RO THANH KHOẢN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG 1. Lý thuyết chung về rủi ro đối với hoạt động của ngân hàng 1. Giới thiệu chung Trong sự phát triển và hoàn thiện của hệ thống ngân hàng, chúng ta thấy được mối liên hệ giữa sự phát triển của hệ thống ngân hàng với sự phát triển của hệ thống lưu thông tiền tệ.

Trong đó, chính hệ thống lưu thông tiền tệ bắt đầu từ hình thái tiền đúc bằng kim loại quý, đã làm nảy sinh “nghề” ngân hàng cách đây hàng ngàn năm để từ đó qua nhiều thế kỉ, hệ thống ngân hàng đã được định hình. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các tổ chức tín dụng này ngày càng phát triển và hoạt động ngày càng phong phú và hiện đại hơn. Các ngân hàng thương mại hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, hoạt động đó góp phần thúc đẩy nền kinh tế - xã hội phát triển. Hoạt động của ngân hàng thương mại trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng, và được coi là một loại định chế tài chính đặc biệt của nền kinh tế thị trường.

Người ta cho rằng, ngân hàng thương mại ra đời trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa phát triển tới một trình độ nhất định, đồng thời, qua quá trình tồn tại và phát triển hàng thế kỉ, hệ thống ngân hàng thương mại ngày càng được hoàn thiện, ngân hàng thương mại trở thành một trong những định chế không thể thiếu của nền kinh tế thị trường, hoạt động của ngân hàng thương mại đã và sẽ góp phần to lớn trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Ngân hàng thương mại có một vị trí đặc biệt trong nền kinh tế - xã hội. Chính nhờ sự tồn tại và hoạt động được tập trung lại, chuyển hóa thành vốn để đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các hộ gia đình và cá nhân trong xã hội. Hoạt động của ngân hàng thương mại là hoạt động có tính chất kinh doanh.

Trong hoạt động kinh doanh nói chung và kinh doanh tiền tệ ngân hàng nói riêng, đều đòi hỏi phải có một hệ thống tổ chức quản lý giỏi, để vừa hạn chế, ngăn ngừa rủi ro trong kinh doanh, vừa thu được lợi nhuận cao để không ngừng mở 5 rộng, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh, trong điều kiện thị trường tài chính Việt nam dần dần được mở cửa theo lộ trình đã được cam kết với Tổ chức Thương mại Thế giới. Ngân hàng thực hiện hai chức năng cơ bản sau : + Chức năng luân chuyển tài sản. + Chức năng cung cấp các dịch vụ thanh toán, môi giới, bảo lãnh… Về chức năng dịch vụ thanh toán môi giới tư vấn… Ngân hàng hoạt động như đại lý của khách hàng trong việc môi giới cung cấp các dịch vụ thanh toán và các thông tin cho khách hàng. Thông qua chức năng tư vấn và cung cấp dịch vụ thanh toán làm cho chi phí đầu tư của khách hàng giảm xuống và người đầu tư có thể nắm bắt được tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của công ty một cách chính xác và toàn diện hơn.

Do đó, thông qua chức năng cung cấp dịch vụ tư vấn và đầu tư, hệ thống Ngân hàng đã khuyến khích được tỉ lệ tiết kiệm trong dân chúng tăng lên. Về chức năng luân chuyển tài sản, Ngân hàng tiến hành đồng thời hai hoạt động. Thứ nhất, Ngân hàng huy động vốn bằng cách phát hành các chứng chỉ tiền gửi. Các chứng chỉ tiền gửi do ngân hàng phát hành thường hấp dẫn người đầu tư hơn so với các chứng khoán các công ty phát hành, do đối với hầu hết những người đầu tư thì việc mua các chứng chỉ tiền gửi của ngân hàng sẽ giảm được đáng kể các chi phí như chi phí giám sát, chi phí thanh khoản và rủi ro giá cả.

Thứ hai, Ngân hàng tiến hành đầu tư bằng cách cấp tín dụng mua cổ phiếu và trái phiếu do các công ty phát hành, những chứng khoán này là chứng khoán sơ cấp. Những rủi ro chủ yếu trong kinh doanh ngân hàng 1. Rủi ro lãi suất Lãi suất là giá cả của sản phẩm ngân hàng, nên mọi tác động trực tiếp đến giá trị tài sản Nợ và tài sản Có của ngân hàng. Mọi sự thay đổi của lãi suất đến việc 6 tăng, giảm thu nhập, chi phí và lợi nhuận của ngân hàng.

Nếu thu nhập từ lãi không lớn hơn chi phí về lãi thì ngân hàng sẽ chịu thua lỗ. Rủi ro lãi suất là rủi ro phát sinh khi có sự biến động của chênh lệch lãi suất giữa lãi suất cho vay của ngân hàng với lãi suất phải trả cho việc đi vay, dẫn đến làm giảm thu nhập của ngân hàng. Rủi ro này là hậu quả của những thay đổi lãi suất. Trong nền kinh tế, lãi suất là yếu tố rất nhạy cảm đối với biến động của nền kinh tế; hơn nữa, nó là công cụ trong việc thực hiện chính sách tài chính tiền tệ của Chính phủ.

Vì vậy, rủi ro lãi suất là rủi ro xuất hiện thường xuyên trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Như vậy, rủi ro lãi suất là những tác động do biến động lãi suất đối với hoạt động của ngân hàng. Rủi ro lãi suất bắt nguồn từ mối quan hệ qua lại của tài sản Có, tài sản Nợ và các hợp đồng ngoại bảng. Cơ cấu tài sản Có, tài sản Nợ sẽ quyết định tình trạng rủi ro lãi suất của một ngân hàng.

Tình trạng rủi ro lãi suất phụ thuộc vào mức độ cân đối giữa tài sản Có và tài sản Nợ mà điển hình là khi ngân hàng dùng tài sản Nợ ngắn hạn hoặc với lãi suất thay đổi để đầu tư vào tài sản Có dài hạn hơn với lãi suất ổn định. Ngân hàng sẽ gặp rủi ro khi lãi suất ngắn hạn tăng, chi phí ngân hàng tăng lên trong khi thu nhập ở tài sản Có dài hạn hơn vẫn giữ nguyên. Nếu chênh lệch thu nhập ở tài sản Có không bù đắp chi phí nghiệp vụ kinh doanh thì ngân hàng sẽ bị ăn mòn vào vốn. Ngược lại, khi nhận lại vốn với một thời hạn và lãi suất ấn định, lợi nhuận ngân hàng sẽ bị giảm khi lãi suất thị trường bị giảm xuống.

Rủi ro tín dụng - Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. - Là loại rủi ro phát sinh trong suốt quá trình cấp tín dụng của ngân hàng đối với khách hàng. 7 - Khả năng xảy ra tổn thất khi người đi vay không trả được nợ, hoặc trả nợ không đầy đủ, không đúng hạn cho ngân hàng. - Khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết.

- Rủi ro tín dụng là loại rủi ro lớn nhất, quan trọng nhất trong hoạt động ngân hàng, là loại rủi ro chủ yếu của rủi ro ngân hàng. - Rủi ro tín dụng là loại rủi ro tồn tại khách quan gắn liền với hoạt động ngân hàng. - Rủi ro tín dụng do những nguyên nhân sau: - Nguyên nhân khách quan: Do sự biến động của môi trường kinh tế (nội địa, toàn cầu), những bất cập trong cơ chế, chính sách của Nhà nước, hành lang pháp lý cho hoạt động ngân hàng chưa hoàn thiện, những nguyên nhân bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh,…) - Nguyên nhân thuộc về người đi vay: Tình hình sản xuất kinh doanh thiếu ổn định vững chắc, tình hình tài chính không tốt, công tác quản lý kinh doanh còn hạn chế, thái độ thiếu thiện chí và bất hợp tác của người đi vay, hiện tượng cố ý, cố tình lừa đảo. - Nguyên nhân thuộc về ngân hàng cho vay: Chính sách tín dụng chưa hợp lý,chưa nêu cao tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong hoạt động tín dụng, chưa xác định đúng quy mô và tốc độ tăng trưởng của tín dụng, chưa có chính sách khách hàng hợp lý, chưa linh hoạt trong lãi suất và ưu đãi lãi suất, chưa đơn giản hóa quy trình thủ tục cấp tín dụng, chưa có chiến lược cạnh tranh và Marketing hợp lý, quá cứng nhắc trong việc xác định và kiểm soát hạn mức tín dụng, quy trình cho vay có nhiều kẻ hở bị khách hàng lợi dụng, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ tín dụng còn hạn chế, đạo đức kinh doanh chưa tốt.

Rủi ro thanh khoản Rủi ro thanh khoản là rủi ro nguy hiểm nhất đối với ngân hàng. Một Ngân hàng hoạt động bình thường phải đảm bảo được rằng ngân hàng có khả năng thanh toán tức thì. Nếu không đáp ứng được nhu cầu thanh toán đó cho khách hàng thì 8 chắc rằng ngân hàng sẽ mất khả năng thanh khoản và sẽ bị phá sản. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro riêng của Ngân hàng, xuất phát từ việc Ngân hàng không có khả năng duy trì được một lượng tài sản có “tính lỏng” cao dẫn đến mất khả năng chi trả cho khách hàng khi họ có nhu cầu.

Rủi ro thanh khoản nảy sinh do những nguyên nhân sau: - Do mất cân bằng giữa nguồn vốn và sử dụng vốn, nguồn vốn dư thừa quá lớn, trong khi đó thị trường đầu ra hạn hẹp. Nên một số Ngân hàng đã dùng vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn quá mức, dẫn đến thiếu hụt khả năng thanh khoản cuối cùng. - Đến hạn, các khoản vay khó thu hồi được, uy tín của Ngân hàng giảm sút, người gửi tiền hay người đi vay thường phản ứng trước những khó khăn của Ngân hàng bằng cách sử dụng hạn mức tín dụng để đảm bảo có tiền cho những nhu cầu về sau hoặc rút hết số dư tiền gửi vì sợ có thể không rút được. Trong trường hợp Ngân hàng mất khả năng thanh khoản, vốn tự có của Ngân hàng không có khả năng bù đắp hết tất cả các khoản mất mát, thiệt hại, Ngân hàng dễ rơi vào tình trạng vỡ nợ hay phá sản.

Rủi ro thanh khoản là rủi ro đặc trưng của Ngân hàng, khó đối phó nhất. Rủi ro tỷ giá hối đoái Rủi ro tỷ giá hối đoái là rủi ro phát sinh trong quá trình huy động vốn, cho vay và kinh doanh ngoại tệ của ngân hàng thương mại, khi có biến động về tỷ giá hối đoái. - Khả năng xảy ra tổn thất đối với các ngân hàng và tổ chức tín dụng có hoạt động ngoại hối khi tỷ giá hối đoái có sự biến động.