CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN Golf là một môn thể thao cổ xưa đã kéo dài đến kỷ nguyên hiện đại, thích ứng phát triển phù hợp với thời đại. Việt Nam từ nền kinh kế nông nghiệp đang chuyển sang nền kinh tế có tỷ trọng cao về công nghiệp, dịch vụ giải trí, dựa vào nền tảng tri thức, công nghệ khoa học hiện đại gắn liền với xu hướng của thế giới. Mối quan tâm của doanh nghiệp, người quản lý, nhà đầu tư, chiến lược phát triển kinh doanh hiệu quả đối với doanh nghiệp là thường xuyên phân tích dự báo doanh thu sẽ giúp nhà quản lý doanh nghiệp thấy rõ thực trạng tình hình tài chính của doanh nghiệp mình, từ đó có thể đánh giá mặt mạnh, yếu của doanh nghiệp làm căn cứ chiến lược để thúc đẩy tăng doanh thu[1]. Phân tích dữ liệu và dự báo là một bài toán có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn dựa vào các dữ liệu đã thu thập được.
Khi tiến hành dự báo cần căn cứ vào việc thu thập, xử lý số liệu trong quá khứ và hiện tại để xác định xu hướng vận động của các hiện tượng trong tương lai nhờ vào một số mô hình toán học[2]. Phân tích dữ liệu và dự báo đã được một số nhà quản lý, chuyên gia kinh tế nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp ứng dụng vào một số lĩnh vực cụ thể: Phân tích và dự báo tình hình tài chính , tiền tệ , hoạch định và điều hành chính sách tài chính, xây dựng mô hình dự báo chỉ số thống kê xã hội chủ yếu, dự báo biến động giá chứng khoán , dự báo sự tác động của vốn đầu tư từ nước ngoài, dự báo giá một số mặt hàng tư liệu sản xuất [3]. Phân tích hồi quy xu thế là các dạng ứng dụng mô hình hoá trong lý thuyết phân tích chuỗi thời gian, như mô hình trung bình trượt MA(Moving Average), mô tự hồi quy AR(AutoRegressive hay các dạng kết hợp như ARMA (AutoRegressive Moving Average), ARIMA (AutoRegressive Integrated Moving Average). Trong mỗi tình huống ứng dụng cụ thể, vấn đề đặt ra là vận dụng một mô hình phân tích chuỗi thời gian hay mô hình phân tích hồi quy xu thế [4].
2 Phương pháp chủ yếu để phân tích chuỗi thời gian là sử dụng các công cụ của thống kê như hồi quy và một vài công cụ khác. Nhưng hiệu quả nhất có lẽ là phương pháp sử dụng mô hình ARIMA của Box-Jenkins. Mô hình này đã cho một kết quả khá tốt trong phân tích dữ liệu và đang được sử dụng rất rộng rãi trong thực tế. Tuy nhiên, sự phức tạp của thuật toán đã gây khó khăn khi ứng dụng trong phân tích chuỗi số liệu, nhất là khi chuỗi số liệu có những thay đổi phản ánh sự phi tuyến của mô hình.
Xu thế vận động tăng giảm của giữ liệu theo chuỗi thới gian mô tả bằng đường thẳng hoặc đường cong. Phương pháp dự báo mô hình học cộng đồng (ensemble learning) kết hợp giải thuật tiến hóa đa mục tiêu dùng mạng nơron nhân tạo (Artificial Neural Network - ANN) để huấn luyện được triển khai nhiều trong lĩnh vực dự báo chuỗi thời gian. Thực hiện dự báo chuỗi thời gian với mô hình cộng đồng trên cơ sở các mô hình đơn để xây dựng dự báo lặp nhằm tìm ra được số các thành viên cộng đồng góp phần nâng cao hiệu suất dự báo; Đề xuất dự báo chuỗi thời gian bằng giải thuật lai tiến hóa đa mục tiêu để tối ưu cấu trúc của mạng RNNs dựa trên hai mục tiêu: mục tiêu thứ nhất là các cá thể dưới một ngưỡng trên biên Pareto và mục tiêu thứ hai là dựa trên lỗi huấn luyện; minh chứng việc cân bằng giữa độ đa dạng giữa các thành viên của cộng đồng và tính chính xác (đó là hai yêu cầu quan trọng để xây dựng phương pháp học cộng đồng dựa trên giải thuật tiến hóa đa mục tiêu. Một chuỗi thời gian được hiểu là một dãy rời rạc các giá trị quan sát tại các khoảng thời gian cách đều nhau Y= {y1, y2, ….
yt} được xếp thứ tự diễn biến thời gian với y1 là các giá trị quan sát tại thời điểm đầu tiên, y2 là quan sát tại thời điểm thứ 2 và yt là quan sát tại thời điểm thứ t. Để nhận thấy sự biến động của hiện tượng qua thời gian, cần phải phân tích chuỗi thời gian. Có thể kể đến các yếu tố là nguồn gốc tạo ra đặc tính dao động, đó là: tính xu hướng, tính mùa, tính chu kì và tính ngẫu nhiên [5]. 3 Liên quan đến đề tài, trong nước cũng có nhiều tác giả phân tích và dự báo doanh thu của doanh nghiệp như [1], tác giả nghiên cứu và phân tích dựa trên bản số liệu báo cáo tài chính của doanh nghiệp trong vòng 03 năm, để phân tích và so sánh tỷ lệ chênh lệch qua các năm dựa trên một số tiêu chí để phân tích như: Phân tích tài sản ngắn hạn, phân tích khả năng thanh toán, khả năng sinh lợi và phân tích cơ cấu tài chính, tác giả cũng chỉ ra các điểm tốt và chưa tốt của doanh nghiệp.
Với công trình này của tác giả chỉ nhận định trên việc so sánh và đưa ra kết quả từ thực tế chưa dự báo được các kết quả trong thời gian trước. Phân tích hồi quy với biến giả trong việc phân tích và dự báo doanh số bán hàng [4], tác giả cũng đưa ra mô hình ARIMA theo thời gian nhưng theo tác giả là mô hình ARIMA kết quả phân tích chưa tốt, theo tác giả thì hồi quy theo biến giả đạt kết quả tốt hơn mô hình ARIMA, kết quả của bài báo chỉ ra được các mặt hàng ăn vặt tăng theo mùa và tăng theo thời gian và phụ thuộc vào yếu tố thời tiết. Xây dựng giải pháp và phân tích cho doanh nghiệp nhỏ [3], tác giả đã đưa ra các phương pháp phân tích và dự báo như: trung bình cộng đơn giản, hồi quy tuyến tính, trung bình động đơn giản, tác giả đã xây dựng các giải pháp và xây dựng chương trình phần mềm để đánh giá dữ liệu và lựa chọn phương pháp dự báo. Ưu điểm: Xây dựng chương trình với nhưng số liệu thực tế liên tục cho kết quả nhanh với nhiều lựa cho mô hình dự báo như mô hình trung bình cộng đơn giản, hồi quy tuyến tính.
Nhược điểm: là chương trình giản đơn chưa đi sâu vào những mô hình phức tạp. Ứng dụng công nghệ thông tin phân tích và dự báo : Phân tích hồi quy với biến giả trong việc phân tích và dự báo doanh số bán hàng [4], tác giả đã dùng phần mềm R, phương trình hồi quy tuyến tính, hồi quy đa biến để phân tích và dự báo doanh số báng hàng của cửa hàng của Căn tin Trường đại học Cần Thơ. 4 Xây dựng giải pháp và phân tích cho doanh nghiệp nhỏ [3], của tác giả đã sử dụng phần mềm SQL Server và ngôn ngữ lập trình C# để xây dựng các chức năng phân tích và dự báo kết quả của chương trình như hình minh họa Hình 1. Hình 1: Giao diện và chức năng dự báo Trong doanh nghiệp golf hay các doanh nghiệp khác khi ứng dụng phân tích và dự báo thường dùng công cụ phân tích có sẵn trong gói phần mềm Microsof Excel để phân tích và dự báo.
Như lập kế hoạch và sánh các chỉ số doanh thu qua các năm, vẽ biểu đồ minh họa. Các phương pháp dự báo định tính là các phương pháp dự báo bằng cách phân tích định tính dựa vào suy đoán, cảm nhận. Các phương pháp này phụ thuộc nhiều vào trực giác, kinh nghiệm và sự nhạy cảm của nhà quản trị trong quá trình dự báo, chỉ mang tính phỏng đoán, không định lượng. Các phương pháp dự báo định lượng dựa vào các số liệu thống kê và thông qua các công thức toán học được thiết lập để dự báo nhu cầu cho tương lai.
Khi dự báo nhu cầu tương lai, nếu không xét đến các nhân tố ảnh hưởng khác có thể dùng các phương pháp dự báo theo dãy số thời gian. Những hướng tiếp cận phổ biến hiện nay để giải quyết bài toán dự báo doanh thu là dự báo theo chuỗi thời gian, mô hình hồi quy, mô hình máy học, mô hình 5 chuyên gia. Phân tích chuỗi thời gian dự báo doanh thu dựa vào phương trình hồi quy theo thời gian, hàm xu thế và biến động theo mùa vụ, theo hàm san mũ và chuỗi thời gian dự báo. Một phương pháp tiếp cận hiệu quả đối với dự báo là phần quan trọng trong hoạch định, lên kế hoạch, xác định các hoạt động.
Bước đầu tiên trong hoạch định dự báo hay ước lượng nhu cầu tương lai cho doanh thu dịch vụ và các nguồn lực cần thiết để tạo ra dịch vụ doanh thu golf. Dự đoán doanh thu tài chính của doanh nghiệp trong tương lai, đó là lý do để chọn đề tài “Xây dựng ứng dụng phân tích dự báo doanh thu doanh nghiệp golf”. Thu thập dữ liệu, phân tích dữ liệu, chuyển đổi thực trạng số liệu phục vụ phân tích doanh thu golf. Xây dựng các mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu, xây dựng ứng dụng phần mềm phân tích thử nghiệm dự đoán kết quả doanh thu theo chuỗi thời gian.
Thu thập dữ liệu và ứng dụng với số liệu của doanh nghiệp Golf có tên là VietNam Golf Club, thời gian số liệu thu thập là từ năm 2001 đến 2018. 6 CHƯƠNG 2 - MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO TÀI CHÍNH 2.1 Các phương pháp phân tích và dự báo Dự báo dài hạn: Là những dự báo có thời gian dự báo từ 5 năm trở lên. Thường dùng để dự báo những mục tiêu, chiến lược về kinh tế chính trị, khoa học kỹ thuật trong thời gian dài ở tầm vĩ mô. Dự báo trung hạn: Là những dự báo có thời gian dự báo từ 3 đến 5 năm.
Thường phục vụ cho việc xây dựng những kế hoạch trung hạn về kinh tế văn hoá xã hội… ở tầm vi mô và vĩ mô. Dự báo ngắn hạn: Là những dự báo có thời gian dự báo dưới 3 năm, loại dự báo này thường dùng để dự báo hoặc lập các kế hoạch kinh tế, văn hoá, xã hội chủ yếu ở tầm vi mô và vĩ mô trong khoảng thời gian ngắn nhằm phục vụ cho công tác chỉ đạo kịp thời.1 Dự báo ngắn hạn Dự báo ngắn hạn ước lượng trong thời gian ngắn, có thể dự báo theo tuần hoặc theo quý. Dự báo ngắn hạn giúp các người điều hành quản lý doanh nghiệp đưa ra những thông tin để đưa ra quyết định. * Phương pháp bình quân di động có quyền số.