Luận văn thạc sĩ vật lý kỹ thuật nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị hạn chế đến mức thấp nhất tác dụng phụ có hại của hóa trị và xạ trị ở bệnh nhân ung thư

Luận văn thạc sĩ vật lý kỹ thuật nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp giảm tác dụng phụ hóa trị, xạ trị ở bệnh nhân ung thư.

• Tác giả: Đặng Nguyễn Ngọc An
• Người hướng dẫn: Pgs.ts Trần Minh Thái
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa TP.HCM
• Chuyên ngành: Vật lý kỹ thuật
• Đề tài: Nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp giảm tác dụng phụ hóa trị và xạ trị ở bệnh nhân ung thư
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CHÍNH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI, MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ
• 1.1. Bối cảnh hình thành đề tài
• 1.2. Giới thiệu về ung thư
• 1.3. Giới thiệu dịch tễ học ung thư
• 1.4. Phương pháp chẩn đoán, tầm soát ung thư
• 1.5. Phương pháp điều trị ung thư
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU NHIỆM VỤ CỦA CHƯƠNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Mục tiêu của chương trình nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ của chương trình nghiên cứu
• 2.3. Các nghiên cứu trên thế giới
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và nhiệm vụ
• 3.2. Thiết kế phòng và bố trí thiết bị
• 3.2.1. Mô hình thiết bị phục vụ điều trị lâm sàng
• 3.2.2. Thiết bị quang châm - quang trị liệu bằng laser bán dẫn công suất thấp
• 3.2.3. Bộ phận điều trị của thiết bị
• 3.2.4. Bộ phận định thời
• 3.2.5. Bộ phận kiểm tra hoạt động của đầu quang châm, quang trị liệu và các bộ phận khác
• 3.2.6. Nguồn cung cấp cho thiết bị
• 3.3. Thiết bị laser bán dẫn nội tĩnh mạch
• 3.4. Vật tư tiêu hao - kim luồn laser nội tĩnh mạch
• 3.5. Thiết kế điều trị và chuẩn bị khu thực hiện điều trị
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu lâm sàng
• 3.7. Bệnh nhân trong nghiên cứu
• 3.8. Chuẩn bị đề tài
• 3.9. Kết quả điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: PHẦN KẾT QUẢ THỰC HIỆN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN
• 6. CHƯƠNG 6: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 7. CHƯƠNG 7: PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp

Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp để giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị ở bệnh nhân ung thư. Mục tiêu chính là xây dựng cơ sở lý luận cho phương pháp điều trị này, thiết kế và chế tạo thiết bị phù hợp, đồng thời đánh giá hiệu quả lâm sàng. Công nghệ laser được sử dụng nhằm tác động lên các cơ quan miễn dịch, tăng cường hoạt động phục hồi chức năng cơ thể. Nghiên cứu này đặt nền móng cho việc ứng dụng phương pháp điều trị mới trong y học, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu nghiên cứu

Ung thư là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất hiện nay, với tỷ lệ tử vong cao. Các phương pháp điều trị như hóa trị và xạ trị tuy có hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư nhưng cũng gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu giảm thiểu các tác dụng phụ này bằng cách sử dụng laser bán dẫn công suất thấp. Phương pháp này hứa hẹn mang lại hiệu quả cao trong việc hỗ trợ điều trị và cải thiện sức khỏe bệnh nhân.

1.2. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận về tác động của laser lên mô sống, đặc biệt là khả năng kích thích hệ miễn dịch và tăng cường tuần hoàn máu. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thiết kế thiết bị laser bán dẫn công suất thấp, thử nghiệm lâm sàng và đánh giá hiệu quả điều trị. Kết quả ban đầu cho thấy phương pháp này có tiềm năng lớn trong việc giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị.

II. Ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị ung thư

Laser bán dẫn công suất thấp được ứng dụng trong điều trị ung thư nhằm giảm thiểu tác dụng phụ của các phương pháp truyền thống như hóa trị và xạ trị. Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng công nghệ laser để tác động lên các cơ quan miễn dịch, tăng cường hoạt động phục hồi chức năng cơ thể. Kết quả thử nghiệm lâm sàng cho thấy phương pháp này có hiệu quả trong việc giảm thiểu các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn và suy giảm miễn dịch.

2.1. Hiệu quả điều trị lâm sàng

Các thử nghiệm lâm sàng được tiến hành trên bệnh nhân ung thư cho thấy laser bán dẫn công suất thấp có khả năng giảm thiểu đáng kể các tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị. Bệnh nhân được điều trị bằng phương pháp này có sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe tổng thể, giảm thiểu các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn và suy giảm miễn dịch. Kết quả này mở ra hướng đi mới trong việc hỗ trợ điều trị ung thư.

2.2. Phương pháp quang châm bằng laser

Phương pháp quang châm bằng laser bán dẫn công suất thấp được áp dụng để tác động lên các huyệt đạo, giúp tăng cường tuần hoàn máu và kích thích hệ miễn dịch. Phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị mà còn hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng cơ thể. Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp này có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

III. Kết luận và hướng phát triển

Nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị ung thư đã chứng minh được hiệu quả trong việc giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị. Phương pháp này không chỉ hỗ trợ điều trị mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư. Hướng phát triển tiếp theo bao gồm việc tối ưu hóa thiết bị laser bán dẫn, mở rộng quy mô thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của công nghệ laser lên cơ thể người.

3.1. Kết quả và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy laser bán dẫn công suất thấp có hiệu quả cao trong việc giảm thiểu tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị. Phương pháp này đã được đánh giá là an toàn và có tiềm năng lớn trong việc hỗ trợ điều trị ung thư. Các bệnh nhân tham gia nghiên cứu đều có sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu bao gồm việc tối ưu hóa thiết bị laser bán dẫn, mở rộng quy mô thử nghiệm lâm sàng và nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của công nghệ laser lên cơ thể người. Nghiên cứu này mở ra tiềm năng lớn trong việc ứng dụng phương pháp điều trị mới trong y học, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư hiện là một gánh nặng lớn đối với xã hội toàn cầu và Việt Nam. Theo ước tính của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), năm 2008 có khoảng 12,7 triệu người mắc ung thư trên thế giới và 7,6 triệu người tử vong do căn bệnh này. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ung thư năm 2008 là 138,7 trên 100.000 dân, trong đó có 101 người tử vong. Các phương pháp điều trị ung thư phổ biến hiện nay bao gồm phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Tuy nhiên, hóa trị và xạ trị thường gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như giảm sức đề kháng, thiếu máu, rụng tóc, loét niêm mạc miệng, buồn nôn, mệt mỏi, ảnh hưởng đến chức năng gan và hệ miễn dịch, làm suy giảm chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng cơ sở lý luận và ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp nhằm hạn chế tối đa các tác dụng phụ có hại của hóa trị và xạ trị ở bệnh nhân ung thư. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 12/2014 đến tháng 12/2015 tại Bệnh xá tỉnh đội Long An, với đối tượng là 20 bệnh nhân ung thư đã và đang điều trị bằng hóa trị và xạ trị. Việc ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp được kỳ vọng giúp cải thiện các chỉ số huyết học, chức năng gan, giảm đau và nâng cao hệ miễn dịch, từ đó nâng cao chất lượng điều trị và cuộc sống cho bệnh nhân ung thư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Hiệu ứng hai bước sóng đồng thời của laser bán dẫn: Sử dụng hai laser bán dẫn với bước sóng 780 nm và 940 nm tạo hiệu ứng quang trị liệu tác động lên các tổn thương do hóa trị và xạ trị gây ra, đồng thời kích thích hoạt động của gan và hệ miễn dịch.
• Quang châm cổ truyền phương Đông: Tác động lên các huyệt đạo như Hợp cốc, Khúc trì, Túc tam lý, Tam âm giao nhằm phục hồi tổn thương và tăng cường miễn dịch.
• Laser nội tĩnh mạch: Chiếu laser bước sóng 650 nm vào tĩnh mạch để tăng cường lưu thông máu, cung cấp dưỡng chất và kích hoạt hệ miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu.
• Khái niệm chính: Tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị, quang trị liệu laser công suất thấp, hoạt hóa hệ miễn dịch, phục hồi chức năng gan, giảm đau theo thang điểm VAS.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: 20 bệnh nhân ung thư (ung thư vòm họng, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư buồng trứng) đã và đang điều trị bằng hóa trị và xạ trị tại Bệnh xá tỉnh đội Long An.
• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng tự đối chứng trước và sau điều trị bằng laser bán dẫn công suất thấp.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên với cùng mức độ bệnh lý và phác đồ điều trị.
• Phương pháp phân tích: Đánh giá lâm sàng qua thang điểm đau VAS, xét nghiệm cận lâm sàng gồm chỉ số huyết học (hồng cầu, bạch cầu), men gan (AST, ALT, GGT), hàm lượng triglycerid trong máu.
• Timeline nghiên cứu: Điều trị chia làm 2 đợt, mỗi đợt 30 ngày, tổng cộng 3 liệu trình điều trị, mỗi liệu trình 20 ngày, đánh giá kết quả sau mỗi 3 liệu trình.

Quy trình điều trị gồm:

• Ngày 1: Laser nội tĩnh mạch (45-60 phút) nhằm tăng cường lưu thông máu và hoạt hóa miễn dịch.
• Ngày 2: Quang châm - quang trị liệu laser bán dẫn 12 kênh (60 phút) chia làm 3 giai đoạn tác động lên tổn thương, gan và hệ miễn dịch.
• Ngày 3 và 4: Lặp lại chu trình điều trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm đau hiệu quả: Điểm đau trung bình theo thang VAS giảm từ 3,15 trước điều trị xuống còn 1,40 sau điều trị, giảm 2,25 lần, cho thấy laser bán dẫn công suất thấp có tác dụng giảm đau rõ rệt ở bệnh nhân ung thư sau hóa trị và xạ trị.

2. Cải thiện chỉ số huyết học:

   • Chỉ số hồng cầu (RBC) tăng từ 2,905 M/μL (83% giá trị bình thường) lên 3,635 M/μL, vượt mức bình thường thấp nhất 3,86%.
   • Chỉ số bạch cầu (WBC) giảm từ 14,35 K/μL (vượt ngưỡng bình thường) xuống 9,35 K/μL, trở về giới hạn bình thường, cho thấy sự phục hồi hệ miễn dịch và giảm viêm.

3. Phục hồi chức năng gan:

   • Men gan AST giảm từ 60,18 U/L xuống 38,66 U/L.
   • Men gan ALT giảm từ 62,13 U/L xuống 37,51 U/L.
   • Men gan GGT giảm từ 76,32 U/L xuống 50,48 U/L. Các chỉ số men gan sau điều trị đều trở về giới hạn bình thường, chứng tỏ gan được bảo vệ và chức năng gan được cải thiện.

4. Giảm nguy cơ bệnh tim mạch: Hàm lượng triglycerid trong máu giảm từ 203,3 mg/dL (ngưỡng nguy cơ cao) xuống 143,3 mg/dL, nằm trong giới hạn bình thường, giúp giảm nguy cơ các bệnh tim mạch, thận ở bệnh nhân ung thư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy laser bán dẫn công suất thấp có tác dụng tích cực trong việc giảm đau, cải thiện các chỉ số huyết học và chức năng gan, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng tim mạch ở bệnh nhân ung thư sau hóa trị và xạ trị. Việc sử dụng hiệu ứng hai bước sóng đồng thời kết hợp với quang châm cổ truyền và laser nội tĩnh mạch tạo nên tác động đa chiều, kích thích hệ miễn dịch và tăng cường khả năng phục hồi của cơ thể.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với các báo cáo về hiệu quả của liệu pháp laser công suất thấp trong giảm tác dụng phụ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm VAS trước và sau điều trị, bảng số liệu các chỉ số huyết học và men gan để minh họa sự cải thiện rõ rệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai rộng rãi ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong các cơ sở điều trị ung thư nhằm giảm tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị, nâng cao chất lượng cuộc sống bệnh nhân. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bệnh viện ung bướu, trung tâm y tế.

2. Đào tạo chuyên sâu cho nhân viên y tế về kỹ thuật quang trị liệu và quang châm bằng laser bán dẫn để đảm bảo hiệu quả và an toàn trong điều trị. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Trường đại học y, bệnh viện.

3. Nghiên cứu mở rộng và theo dõi dài hạn để đánh giá tác động lâu dài của liệu pháp laser trên các nhóm bệnh nhân ung thư khác nhau, đồng thời tối ưu hóa liều lượng và quy trình điều trị. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học.

4. Kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý và chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư trong quá trình điều trị laser để tăng cường thể lực và hỗ trợ phục hồi chức năng gan, miễn dịch. Thời gian: song song với điều trị; Chủ thể: Bác sĩ dinh dưỡng, điều dưỡng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ và nhân viên y tế chuyên ngành ung bướu: Nắm bắt phương pháp điều trị mới, giảm tác dụng phụ hóa trị và xạ trị, nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Vật lý kỹ thuật, Y học hạt nhân: Tham khảo cơ sở lý luận, thiết kế thiết bị laser bán dẫn công suất thấp và ứng dụng trong điều trị ung thư.

3. Quản lý y tế và các cơ quan hoạch định chính sách: Đánh giá tiềm năng ứng dụng công nghệ laser trong y tế, xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển kỹ thuật mới.

4. Bệnh nhân ung thư và người nhà: Hiểu rõ về các phương pháp điều trị hiện đại, tác dụng phụ và cách giảm thiểu, từ đó phối hợp tốt hơn trong quá trình điều trị.

Câu hỏi thường gặp

1. Laser bán dẫn công suất thấp là gì và tác dụng ra sao trong điều trị ung thư?
   Laser bán dẫn công suất thấp là loại laser có công suất nhỏ, tác động lên mô sống để kích thích quá trình phục hồi, giảm viêm và đau. Trong điều trị ung thư, nó giúp hạn chế tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị, cải thiện chức năng gan và hệ miễn dịch.

2. Phương pháp điều trị bằng laser có an toàn không?
   Nghiên cứu cho thấy phương pháp này an toàn khi được thực hiện đúng quy trình, không gây tổn thương mô lành và không làm tăng nguy cơ di căn. Thiết bị được kiểm tra kỹ lưỡng trước khi sử dụng.

3. Liệu trình điều trị kéo dài bao lâu và có tác dụng ngay không?
   Liệu trình gồm 3 liệu trình, mỗi liệu trình 20 ngày, tổng thời gian khoảng 2-3 tháng. Tác dụng giảm đau và cải thiện các chỉ số sinh học có thể thấy rõ sau liệu trình đầu tiên.

4. Phương pháp này có thể áp dụng cho tất cả các loại ung thư không?
   Nghiên cứu áp dụng cho các loại ung thư phổ biến như ung thư vòm họng, vú, phổi, buồng trứng. Hiệu quả có thể khác nhau tùy loại ung thư và giai đoạn bệnh, cần đánh giá cụ thể từng trường hợp.

5. Có cần kết hợp với các phương pháp điều trị khác không?
   Laser bán dẫn công suất thấp được sử dụng bổ trợ cùng hóa trị và xạ trị, không thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị chính. Việc kết hợp giúp giảm tác dụng phụ và nâng cao hiệu quả điều trị tổng thể.

Kết luận

• Laser bán dẫn công suất thấp hiệu quả trong giảm đau, cải thiện chỉ số huyết học và chức năng gan ở bệnh nhân ung thư sau hóa trị và xạ trị.
• Phương pháp giúp giảm các tác dụng phụ nghiêm trọng như thiếu máu, suy giảm miễn dịch và tổn thương gan.
• Nghiên cứu đã thiết kế và chế tạo thành công thiết bị laser bán dẫn công suất thấp phù hợp với điều trị lâm sàng.
• Kết quả lâm sàng tại Bệnh xá tỉnh đội Long An cho thấy sự cải thiện rõ rệt về sức khỏe và chất lượng cuộc sống bệnh nhân.
• Đề xuất mở rộng ứng dụng, đào tạo nhân lực và nghiên cứu tiếp theo nhằm hoàn thiện và phổ biến phương pháp điều trị này.

Các cơ sở y tế và viện nghiên cứu nên phối hợp triển khai ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị ung thư, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và hoàn thiện kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : TONG QUAN CAC VAN ĐÈ CHÍNH LIEN QUAN DEN DE TÀI, MỤC TIỂU VÀ NHIEM VU 1.1 Bối cảnh hình thành đề tai.2 Giới thiệu về ung thư Ung thư hiện nay vẫn đang là một gánh nặng cho xã hội — một căn bệnh nguy hiểm mà khoa học vẫn chưa tìm ra thuốc đặc trị. Theo thống kê của co quan nghiên cứu ung thư Quốc tế (IARC), năm 2008 trên thế giới có 12,7 triệu người mắc bệnh ung thư, 7,6 triệu người đã chết vì căn bệnh này. Chỉ tính riêng ở Việt Nam, theo báo cáo của bệnh viện Bạch Mai trong năm 2014, cứ 110.000 người mac bệnh ung thư, trong đó có 80.300 ( 73%) người tử vong. Các phương thức điều trị ung thư hiện nay ở Việt nam, cũng như trên thế giới, chủ yếu phẫu thuật cắt bỏ khối u, kết hợp với truyền hóa chất trị liệu và xa trị.

Tuy vậy, ngoài tác dụng tích cực của hóa tri và xạ tri là tiêu diệt tế bào ung thư, song van còn nhiều tác dụng phụ gây ton hai cho tế bảo lành, tế bào vùng lân cận, nhất là tế bào máu được tạo ra từ tủy xương, tế bào tóc, tế bao trong miệng, đường tiêu hóa, trong tim, phổi và hệ thống sinh sản, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người bệnh. Ung thư là một căn bệnh nguy hiểm không chỉ vì nguy cơ tử vong gây ra cho người khá cao, mà còn vì chúng ta chưa hiểu bết những nguyên nhân và cách phòng ngừa đối với căn bệnh nay. Tế bào ung thư được sinh ra do những đột biến ADN xảy ra trong quá trình tế bào phân tách dé sinh sản ( trong quá trình phân bào). Đột biến của ADN do sự sai hỏng của ADN, tạo nên các đột biến gene điều khiển quá trình phân bào cũng như các cơ chế quan trọng khác.

Một hoặc nhiều đột biến được tích lũy lại sẽ gây ra sự tăng sinh không kiểm soát và tạo khối u. Khối u là một khối mô bất thường, khối u này có thé lành tính hoặc ác tính. Các khối u ác tinh thì sẽ xâm lẫn các mô khác và di căn ra nhiều cơ quan khác nhau. Ung thư có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau phụ thuộc vao vi trí, đặc diém và khả năng di căn của khôi u HVTH: DANG NGUYEN NGOC AN 13.TS TRAN MINH THÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP.HCM \ Phan chia Té bao ung thu Hình 1.1 Phân chia yé bao bình thường và tế bào ung thu Hình 1.1 cho thấy sự khác nhau rõ rệt của việc phân chia của tế bào thường và tế bào ung thư.

Do bi sai lệch hay đột biến mà tế bao phát triển không bình thường. Các tế bào nào phát triển mạnh và làm cho khối u di tăng lên rất nhiều Các tác nhân gây ra đột biến ADN gồm ( 02) hai nhóm chính: s* Các yếu tố môi trường , gồm : - Tac nhân vat ly : Chủ yếu là phát xạ ion hóa và bức xạ tia cực tim. Nguồn bức xạ ion hóa chủ yếu là phát ra từ các bức xạ tự nhiên từ môi trường, từ vũ tru,. hay bức xạ chiều ngoài từ các thiết bị phat tia X, tia gamma.

Đặc biệt trong y tế các thiết bi gây ra bức xạ chiếu ngoài là rat cần thiết và thường xuyên sử dụng trong chân đoán và điều trị. Cụ thé máy X — Quang, CT scanner, hệ thống DSA dùng tia X để chan đoán , và can thiệp một số các chỉ định, PET, PET — CT , Gamma kinfe ,. Dùng dé tầm soát va điều trị ung thư Theo "CERCLA thừa nhận tat cả các đồng vị phóng xa đều là chất gây ung thư, cho dù chúng phóng ra tia phóng xạ nảo (alpha, beta, gamma, hoặc nơ tron) và cường độ phóng xạ như thế nào, chúng dẫn đến gây ion hóa các mô, và cường độ phơi bức phóng xạ quyết định nguy cơ gây bệnh. Mức độ gây ra ung thư của phóng xạ phụ thuộc vào dạng bức xạ, dạng phơi nhiễm, và độ xâm nhập.

Vi du, tia alpha có độ xâm nap thấp và không HVTH: DANG NGUYEN NGOC AN 14.TS TRAN MINH THÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP.HCM gây hại khi ở bên ngoai cơ thể người, nhưng sẽ là tác nhân gây ung thư nếu như hít vào hoặc nuốt phải”. [1]- dan lời từ CERCLA nguôn wikipedia Các tác nhân này thường gây ra các ung thư như tuyến giáp, ung thư phối và ung thư bạch cầu. Bức xạ cực tím là bức xạ có trong ánh sáng mặt trời, gân xích đạo thì bức xạ này càng nhiều và điều này làm cho ta dé bị ung thư da. Tùy theo melamine có trong da ma da vàng hay trang có thé nhiễm nhiều hay ít bức xạ cực tím.

- Tác nhân hóa học : Các yếu tố trong cuộc sống hàng ngày như thuốc lá, chế độ ăn uống hiện tại với nhiều chất dây độc hải trong thực phẩm. - Tac nhân sinh học : Virus gây ra ung thư, ký sinh trùng và vi trùng. Virus sinh ra ung thư : virus Epstein — Barr, virus viêm gan B gây ung thu gan, Virus gây u vú, Virus HTLV1. Ký sinh trùng và vi khuẩn có liên quan đến ung thư là do sán Schistosoma.

Loại san nay gây ra ung thư bang quang. và ung thư niệu quản. Vi khuẩn gây viêm da dày mãn tinh và ung thu dạ day do vi khuẩn Helicobacter — Pylori. Các tác nhân chính gây ra chủ yếu 4 lọai ung thư phố biến nhất thế giới gồm: ung thư phối, ung thư vú, ung thư ruột kết và ung thư da day.

Ung thư phổi : là loại ung thư phổ biến nhất trên thé giới, vừa ở số ca mắc (1.6 triệu ca mac, 12.7% trên tong số các ca mắc bệnh ung thư) và vừa ở số trường hop tử vong (1.4 triệu người, 18.2% trong tổng số các ca tử vong do bệnh ung thư). Ung thư phối chủ yếu gây ra bởi khói thuốc lá và gia tăng theo cấp số nhân qua từng năm. Theo thống kê của ngành y tế, năm 2000 mới chỉ có 6.905 ca mới phát hiện mac bệnh ung thư phối, trong đó có đến 62,5% bệnh nhân chỉ được chân đoán phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn khá muộn và không thé áp dụng phương pháp phẫu thuật.000 người được xác định mac ung thư phổi. Như vậy trong vòng 13 năm, ty lệ người mắc bệnh đã gia tăng gấp 4 lần , điều nay báo động về căn bệnh nguy hiểm.

(Theo thống kê bệnh viện Bạch Mai — 2013) HVTH: DANG NGUYEN NGOC AN 15 GVHD: PGS.TS TRAN MINH THAI Hình 1.2 : Ung thư phối Khoi thuốc lá là nguyên nhân chính gây ung thư phối. Day là hỗn hợp của hon 5300 hóa chất đã nhận dạng được. Chất gây ung thư quan trọng nhất trong khói thuốc lá đã được xác định bởi phương pháp “Margin of Exposure” (Biên độ phơi nhiễm). Sử dụng cách tiếp cận này, những hợp chất gây ung thư chủ yếu xếp theo thứ tự nguy hiểm gồm acrolein,, formaldehyde, acrylonitrile, 1,3-butadiene, cadimi, acetaldehyde, ethylene oxide and isoprene.

Hau hết các chất này đều gây ton hai tới DNA bang cách tao thành các liên kết với DNA hoặc làm biến đổi DNA. DNA bi ton thương gây ra lỗi cho quá trình sửa chữa hoặc sao chép DNA. Những lỗi xảy ra trong quá trình sửa chữa hoặc sao chép DNA có thể gây ra sự đột biến trong các khối u hoặc các gen đột bién sinh ra ung thư Theo GS.TS Mai Trong Khoa - Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bach Mai) : “Trong khói thuốc lá có hơn 40 chất có khả năng gây ung thư, đó là các Hydrocarbure thơm đa vòng như: 3-4 Benzopyren, Dibenzanthracen. “ Có đến 90% số trường hợp mắc bệnh ung thư phối là ở người nghiện thuốc lá.

Những người hút thuốc lá chủ động sẽ làm tăng nguy cơ bị ung thư phối gấp 13 lần”, Ngoài thuốc lá, các van đề như ô nhiễm không khí, bệnh nghé nghiệp, di truyền, các bệnh ở phế quản, phối. cũng là yếu tô nguy cơ có thể gây mốc bệnh ung thư phối. HVTH: DANG NGUYEN NGOC AN 16 GVHD: PGS.TS TRAN MINH THÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP.HCM Các triệu chứng của ung thư phối thường gây ra ở ngực : - Ho dai dang và ngày cảng nặng hon. - Dau ở ngực, vai, hoặc lưng.

- Su thay đôi về màu sắc, khối lượng dom - Kho thở - Nhiing thay đổi trong giọng nói hoặc khan tiếng - Tho rit - Bi viêm phối, viêm phế quan, bệnh phối tái phát. - Hora dom hoặc chất nhay, đặc biệt là néu dom lẫn máu - - Ho ra máu Ung thư vú :Ung thu vú phố biến xếp hàng thứ 2 (1.4 triệu ca bị, 10.9%), nhưng tỉ lệ tử vong chỉ xếp hàng thứ 5 (458,000, 6. Nguy cơ ung thư vú liên quan tới nông độ estrogen (hormone sinh dục nữ) cao liên tục trong máu. Estrogen gây ra ung thư vú bang 3 quá trình; (1) trao đôi chất của estrogen với genotoxic, các chất gây ung thư băng đột biến, (2) kích thích của sự sinh trưởng mô, và (3) sự ức chế của các enzym giải độc phasea t II biến đổi ROS dẫn đến tăng nguy cơ 6 xi hóa DNA.

estrogen chính ở người, estradiol, có thé được trao đối chất với các dẫn xuất quinone tạo thành các liên kết với DNA. Những dẫn xuất này có thể gây ra sự tách khử purin (depurination), tháo gỡ những căn cứ từ sườn phosphodiester của DNA, kéo theo việc sửa lỗi không chính xác hoặc việc tái tạo apurinic site dẫn đến sự bién đối DNA và thậm chí gây nên ung thư. Cơ chế genotoxie có thể tác động tương hỗ với thụ thé estrogen-trung gian, tế bao nay tăng trưởng nhanh chóng cuối cùng dẫn đến bệnh ung thư vú. Yếu tố di truyền, chế độ ăn uống và các tác nhân môi trường là nguyên nhân làm cho DNA bị tốn thương và sinh ra ung thư vú.

HVTH: DANG NGUYEN NGOC AN 17.TS TRAN MINH THÁI Hình 1.3 Ung thư vú Dấu hiệu ung thư vú ở phụ nữ: - Dau tức ở ngực - Wu to lên bất thường - Co hạch ở dưới nách - - Có u cục ở vú - Num vú bị tụt vào trong - Vung da quanh đầu núm vú thay đổi - C6 biêu hiện của viêm da vùng quanh vú: Ung thư ruột kết Ung thư ruột kết đứng thứ 3 trong số những dạng ung thư phố biến nhất [1.2 triệu trường hợp phát hiện được (9.