CHƯƠNG 1.1 Giới thiệu chung: Trên thế giới, việc thành lập bản đồ bằng công nghệ đo ảnh máy bay không người lái và máy chụp ảnh độ phân giải cao đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trong ngành Đo đạc và Bản đồ, công nghệ này hiện vẫn tương đối mới ở Việt Nam. Hiện ở nước ta, các công nghệ sử dụng máy toàn đạc điện tử và định vị vệ tinh (GNSS) đang được sử dụng rộng rãi trong thu thập dữ liệu mặt đất phục vụ cho công tác địa chính, trắc địa địa hình, xây dựng dân dụng và thiết kế kiến trúc với độ chính xác cao. Điểm hạn chế của các công nghệ trên là chi phí triển khai trên diện rộng khá cao và tiêu tốn thời gian tương đối lớn. Các công nghệ trên có thể khó thực hiện đối với khu vực đo vẽ có địa hình phức tạp, hoặc khi điều kiện môi trường làm việc tiềm ẩn nguy cơ gây nguy hiểm tới sức khoẻ con người.
Công nghệ bay chụp ảnh bằng UAV đang được ứng dụng thành công và rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như trinh sát quân sự, công tác đo đạc thành lập bản đồ, quy hoạch xây dựng, giao thông, sản xuất nông nghiệp, quản lý khai thác khoáng sản, giám sát độ phủ rừng, nghiên cứu địa chất, nghiên cứu môi trường và ứng cứu khẩn cấp thiên tai. Ngoài việc giá thành phù hợp cho từng lĩnh vực ứng dụng, công nghệ UAV với các máy ảnh phổ thông dễ dàng thu nhận các ảnh số với độ phân giải rất cao, trong điều kiện địa hình phức tạp, môi trường nguy hiểm. Các phần mềm hỗ trợ từ lập kế hoạch, điều khiển bay đo cho đến xử lý ảnh, xây dựng các sản phẩm bản đồ, cho phép hệ thống vận hành theo quy trình gần như hoàn toàn tự động. Chính vì thế công nghệ UAV hứa hẹn sẽ được sử dụng rộng rãi vào nhiều lĩnh vực.
Bên cạnh đó, ngày 17/3/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 258/QĐ-TTg phê duyệt Lộ trình áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM) trong hoạt động xây dựng. Đây được xem là tiền đề quan trọng nhằm thúc đẩy ngành điện chuyển đổi số nhanh và mạnh mẽ hơn. Việc áp dụng BIM trong quá trình thiết kế HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 2 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm thiết kế; tăng cường quá trình trao đổi thông tin giữa cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng, chủ đầu tư, tổ chức tư vấn, nhà thầu thi công xây dựng; trong quá trình thi công xây dựng nhằm hỗ trợ xây dựng phương án tổ chức thi công, tổ chức và quản lý các nguồn lực trong quá trình xây dựng, kiểm soát chất lượng xây dựng; trong quá trình nghiệm thu, bàn giao đưa công trình vào sử dụng nhằm hỗ trợ quá trình nghiệm thu, phục vụ cho giai đoạn quản lý, vận hành công trình xây dựng.1 Lộ trình áp dụng BIM theo QĐ 258/QĐ-TTg.
(Nguồn: https://baochinhphu.vn, 17/3/2023) BIM là công nghệ cao đang được sử dụng phổ biến nhằm tối ưu hóa quy trình thiết kế, xây dựng, vận hành và chuyển đổi mô hình quản lý toàn bộ vòng đời của công trình xây dựng; là một hệ thống thông tin “số hóa” và “ảo hóa” về công trình hoặc các cấu trúc xây dựng khác, bao gồm thông tin về vật liệu, các chi tiết kỹ thuật, thông số kỹ thuật và thiết kế hệ thống, đặc tính vận hành thiết bị. Ứng dụng công nghệ BIM trong ngành điện Việt Nam có thể giúp nâng cao hiệu quả quản lý các công trình xây dựng, từ việc thiết kế đến vận hành, đảm bảo an toàn và tiết kiệm chi phí, tạo lập nền tảng, cơ sở dữ liệu để ứng dụng, phát triển các công nghệ cao khác như HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 3 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư “Dữ liệu lớn” (Big Data), “Trí tuệ nhân tạo” (AI), “Công nghệ thực tại tăng cường” (Augmented Reality) và “Công nghệ điện toán đám mây”… Hình 1.2 Các bên liên quan tham gia dự án đều có thể tiếp cận bằng phương pháp tại chỗ hoặc qua mạng. (nguồn: https://evngenco2.vn, 04/01/2022) Đồng thời, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) thực hiện nhiệm vụ “Chuyển đổi số trong Tập đoàn Điện lực Quốc gia Việt Nam” do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ban hành, việc thực hiện áp dụng BIM cho công trình Trạm 110kV Hiệp Thành và đường dây đấu nối trạm 110kV Hiệp Thành là cần thiết nhằm đáp ứng chỉ tiêu do EVN giao trong lộ trình chuyển đổi số chung đến năm 2025.
Cũng như nhằm chuẩn bị cơ sở hạ tầng, qui trình và đánh giá cho việc thí điểm áp dụng mô hình BIM, tiến tới ngày càng nhiều dự án công trình đều áp dụng mô hình thông tin BIM.2 Xác định vấn đề nghiên cứu: Việc áp dụng Mô hình thông tin công trình trong thiết kế sẽ nâng cao chất lượng hồ sơ thiết kế, thuận lợi trong việc điều chỉnh thiết kế và hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện. HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 4 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư Từ hồ sơ thiết kế, việc dựng lại mô hình cho dự án sẽ cung cấp thiết kế trực quan dễ hình dung và có độ chính xác cao. Kiểm tra được các sai sót và những điểm bất hợp lý của hồ sơ thiết kế để có sự điều chỉnh kịp thời trước khi tiến hành công tác thi công.
Thuận lợi trong việc lựa cho giải pháp thiết kế thông qua mô hình đa chiều một cách trực quan gắn với các thông tin chi tiết của đối tượng thiết kế. Dễ dàng quản lý thông tin các đối tượng và hạng mục công trình. Giúp cung cấp góc nhìn trực quan, tổng quan hơn trong thiết kế. Giúp đưa ra giải pháp thiết kế hiệu quả , kinh tế hơn.
Mô hình BIM giúp chủ đầu tư có những đánh giá trực quan, thuận lợi cho việc thẩm tra, phê duyệt dự án. Mô hình BIM giúp thể hiện chi tiết phương án đấu nối, kiểm tra chính xác các khoảng cách an toàn và mô phỏng được các chế độ vận hành. Giúp kiểm tra khoảng trống an toàn và các khoảng cách khác trong trạm. Giúp tránh được các sai sót thường xảy ra do lỗi chủ quan của con người.
Kiểm soát tốt các xung đột mà các bản vẽ CAD không thể nào làm được. Từ đó, đảm bảo chất lượng cho hồ sơ thiết kế. Công tác bóc tách khối lượng của công trình được thực hiện tự động nhanh chóng và chính xác. Trích xuất khối lượng chính xác ở bất cứ lúc nào trong quá trình thiết kế.
Việc áp dụng BIM làm chuyển dịch khối lượng công việc về giai đoạn đầu của dự án để các yếu tố liên quan đến tính hiệu quả, tài chính,… được làm rõ ngay từ đầu. Khi đi vào thực hiện đại trà sẽ giúp rút ngắn thời gian thực hiện so với thiết kế truyền thống, giảm nhân lực thực hiện, hiệu quả hơn.3 Mục tiêu của đề tài - Tìm hiểu quy trình thực hiện công tác thiết kế các công trình năng lượng hiện nay. - Đề xuất quy trình ứng dụng BIM cho công tác thiết kế. - Ứng dụng BIM vào công tác thiết kế.
HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 5 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư 1.4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài - Đối tượng nghiên cứu: Ứng dụng Mô hình thông tin công trình BIM cho công tác khảo sát và thiết kế Công trình: Trạm 110kV Hiệp Thành và đường dây đấu nối trạm 110kV Hiệp Thành, tỉnh Bạc Liêu. - Phạm vi nghiên cứu: Trạm 110kV Hiệp Thành và đường dây đấu nối trạm 110kV Hiệp Thành, tỉnh Bạc Liêu. Đối với phần điện trạm chỉ mô hình các thiết bị nhất thứ, hệ thống chống sét tiếp địa, hệ thống an ninh, hệ thống chiếu sáng, hệ thống PCCC trong giai đoạn thí điểm này.
- Tính chất, đặc trưng của đối tượng nghiên cứu: Công trình năng lượng. - Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 10/2023 đến tháng 4/2024. - Quan điểm phân tích: Theo quan điểm của tư vấn thiết kế dự án.5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài Nghiên cứu sử dụng phương pháp áp dụng công nghệ, các phần mềm vào thực tế khảo sát, thiết kế công trình để đánh giá thực tế: - Khảo sát địa hình bằng công nghệ khảo sát bằng thiết bị bay không người lái (UAV) để có cơ sở phục vụ cho việc thực hiện mô hình 3D. - Sử dụng Bộ phần mềm AEC của hãng Autodesk bao gồm: Revit; Civil 3D; Advance Steel; Inventor; InfraWork… cho công tác thiết lập mô hình BIM công trình, kể cả các trạm biến áp và đường dây tải điện.
HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 6 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư CHƯƠNG 2.1 Công nghệ UAV trong công tác khảo sát: Việc áp dụng công nghệ bay chụp UAV trong công tác khảo sát đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật về độ chính xác và rút ngắn thời gian khảo sát so với các phương pháp đo đạc trên mặt đất truyền thống. Công nghệ UAV có nhiều ưu điểm vượt trội, như: Hệ thống gọn nhẹ, thuận tiện cho việc di chuyển và thao tác ngoài thực địa; cho kết quả chính xác, nhanh chóng và trực quan; hệ thống có tính tự động hoá cao, thuận tiện cho người sử dụng; cho phép khảo sát địa hình ở những khu vực khó khăn, nguy hiểm mà các phương pháp truyền thống khó tiếp cận. Tuy nhiên, về cơ bản, việc ứng dụng công nghệ UAV trong khảo sát địa hình công trình điện luôn cần kết hợp các phương pháp đo đạc khác, hay nói cách khác nếu chỉ có riêng công nghệ UAV thì chưa đủ để đo đạc hoàn thiện bản đồ địa hình.
Việc kết hợp 2 phương pháp UAV và toàn đạc sẽ giúp giảm thiểu đo thiếu điểm cong, điểm gẫy khúc, lấy sót điểm.1: Mô phỏng công nghệ UAV trong khảo sát địa hình (nguồn: https://kttnn.vn/) HVTH: Nguyễn Khánh Toàn – MSHV: 2170684 7 LUẬN VĂN THẠC SĨ GVHD: TS. Nguyễn Anh Thư 2.2 Các thiết bị bay khảo sát hiện nay: UAV có nhiều loại với kích thước và hình dạng khác nhau, có những chiếc to như một chiếc máy bay phản lực nhưng có chiếc chỉ nhỏ như một mô hình. Cũng tùy theo nhu cầu sử dụng trong từng lĩnh vực khác nhau mà chúng được thiết kế những chức năng riêng biệt. Tuy nhiên chúng đều có một nguyên tắc hoạt động chung đó là được điều khiển thông qua những trạm kiểm soát ở dưới mặt đất.
Dưới đây là những máy bay và thiết bị đi kèm phổ biến hiện nay phục vụ khảo sát.1: Các thiết bị UAV trong khảo sát địa hình (nguồn: https://doi.