Nghiên cứu ứng dụng Hiệp ước Basel trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ứng dụng hiệp ước basel vào quản trị rủi ro tín dụng tại một số ngân hàng thương mại việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Tô Quốc Thái
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Đĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Ứng Dụng Hiệp Ước Basel Vào Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Một Số Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HIỆP ƯỚC BASEL VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 1.1. Tổng quan về Hiệp Ước Basel
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA MỘT SỐ NHTM VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL VÀO HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng Basel trong quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng

Hiệp ước Basel đã trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng. Được phát triển bởi Ủy ban Basel, các quy định này nhằm mục đích tăng cường tính ổn định của hệ thống tài chính toàn cầu. Basel I, II và III đã cung cấp khung pháp lý cho các ngân hàng trong việc quản lý rủi ro tín dụng, từ đó giúp giảm thiểu thiệt hại trong các cuộc khủng hoảng tài chính. Việc áp dụng các tiêu chuẩn này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1.1. Sự hình thành và phát triển của Hiệp ước Basel

Hiệp ước Basel được hình thành vào năm 1988 nhằm mục đích thiết lập các tiêu chuẩn an toàn vốn cho các ngân hàng. Basel I đã đặt ra yêu cầu vốn tối thiểu là 8% cho các tài sản có trọng số rủi ro. Sau đó, Basel II và III đã được phát triển để cải thiện các tiêu chuẩn này, bao gồm cả việc quản lý rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường.

1.2. Vai trò của Basel trong quản trị rủi ro tín dụng

Basel cung cấp một khung pháp lý rõ ràng cho các ngân hàng trong việc đánh giá và quản lý rủi ro tín dụng. Các tiêu chuẩn này giúp ngân hàng xác định mức độ rủi ro của các khoản vay và yêu cầu vốn tương ứng, từ đó giảm thiểu khả năng xảy ra các tổn thất lớn trong hoạt động tín dụng.

II. Thách thức trong việc áp dụng quy định Basel vào ngân hàng Việt Nam

Việc áp dụng các quy định của Hiệp ước Basel vào hệ thống ngân hàng Việt Nam gặp nhiều thách thức. Đầu tiên, nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam còn thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Thứ hai, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng yêu cầu để thực hiện các phương pháp đo lường rủi ro phức tạp. Cuối cùng, sự khác biệt về quy mô và năng lực giữa các ngân hàng trong nước và quốc tế cũng tạo ra rào cản trong việc áp dụng các tiêu chuẩn này.

2.1. Thiếu hụt về công nghệ và nguồn lực

Nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam chưa đầu tư đủ vào công nghệ thông tin và hệ thống quản lý rủi ro. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc thu thập và phân tích dữ liệu cần thiết để áp dụng các tiêu chuẩn Basel một cách hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực quản trị rủi ro tín dụng là một thách thức lớn. Nhiều ngân hàng chưa có đủ nhân viên có khả năng hiểu và áp dụng các quy định của Basel, dẫn đến việc thực hiện không hiệu quả.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel

Các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel bao gồm việc xác định và đo lường rủi ro, thiết lập các yêu cầu vốn tối thiểu và thực hiện giám sát thường xuyên. Các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp này để đảm bảo an toàn tài chính và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

3.1. Đo lường rủi ro tín dụng

Việc đo lường rủi ro tín dụng bao gồm việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng và xác định mức độ rủi ro của các khoản vay. Các ngân hàng cần sử dụng các mô hình định lượng để tính toán rủi ro và yêu cầu vốn tương ứng.

3.2. Thiết lập yêu cầu vốn tối thiểu

Theo quy định của Basel, các ngân hàng phải duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu là 8% trên tổng tài sản có trọng số rủi ro. Điều này giúp đảm bảo rằng ngân hàng có đủ vốn để đối phó với các tổn thất có thể xảy ra.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Basel trong ngân hàng thương mại Việt Nam

Nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các quy định của Hiệp ước Basel trong quản trị rủi ro tín dụng. Việc này không chỉ giúp nâng cao khả năng quản lý rủi ro mà còn cải thiện uy tín và khả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường quốc tế. Các ngân hàng đã thực hiện các biện pháp như cải thiện quy trình cho vay, nâng cao chất lượng tín dụng và tăng cường giám sát nội bộ.

4.1. Cải thiện quy trình cho vay

Nhiều ngân hàng đã cải thiện quy trình cho vay bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro tín dụng chặt chẽ hơn. Điều này giúp giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng thu hồi nợ.

4.2. Tăng cường giám sát nội bộ

Các ngân hàng đã đầu tư vào hệ thống giám sát nội bộ để theo dõi và đánh giá rủi ro tín dụng một cách hiệu quả hơn. Việc này giúp phát hiện sớm các vấn đề và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

V. Kết luận và tương lai của ứng dụng Basel trong ngân hàng Việt Nam

Việc áp dụng Hiệp ước Basel vào quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng Việt Nam là một xu thế tất yếu. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng việc này sẽ giúp nâng cao tính ổn định của hệ thống tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh của các ngân hàng. Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý rủi ro và đầu tư vào công nghệ để đáp ứng các yêu cầu của Basel.

5.1. Xu hướng phát triển trong quản trị rủi ro tín dụng

Các ngân hàng cần tiếp tục cập nhật và áp dụng các tiêu chuẩn mới nhất của Basel để đảm bảo an toàn tài chính. Việc này không chỉ giúp bảo vệ ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo nhân lực

Đào tạo nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực quản trị rủi ro tín dụng là rất quan trọng. Các ngân hàng cần đầu tư vào chương trình đào tạo để nâng cao năng lực cho nhân viên, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa nguồn vốn và thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế quốc dân. Hoạt động tín dụng chiếm từ 70% đến 80% tổng lợi nhuận của các NHTM Việt Nam, tuy nhiên cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng nghiêm trọng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập WTO, các NHTM Việt Nam phải nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng để tồn tại và phát triển bền vững. Hiệp ước Basel, với các phiên bản Basel I, II và III, được xem là chuẩn mực quốc tế quan trọng trong quản trị rủi ro ngân hàng, đặc biệt là rủi ro tín dụng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các quy định và chuẩn mực của Hiệp ước Basel, đối chiếu với thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại một số NHTM Việt Nam, nhằm đề xuất giải pháp và lộ trình ứng dụng hiệu quả Hiệp ước Basel trong quản trị rủi ro tín dụng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, phương pháp đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường và công tác giám sát ngân hàng trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2012 tại các NHTM Việt Nam.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao an toàn tài chính, giảm thiểu rủi ro tín dụng, đồng thời giúp các NHTM Việt Nam tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, tăng cường năng lực cạnh tranh trong môi trường hội nhập toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng, tập trung vào:

• Hiệp ước Basel: Bao gồm ba phiên bản chính Basel I (1988), Basel II (2004) và Basel III (2010), với các quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, phương pháp đo lường rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Basel II giới thiệu ba trụ cột gồm yêu cầu vốn tối thiểu, giám sát và kỷ luật thị trường, trong khi Basel III nâng cao yêu cầu vốn cấp 1 và bổ sung các quỹ dự phòng rủi ro tài chính và vốn đệm phòng ngừa suy giảm theo chu kỳ kinh tế.

• Quản trị rủi ro tín dụng: Quá trình nhận dạng, phân tích, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro tín dụng nhằm tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu tổn thất cho ngân hàng. Rủi ro tín dụng được phân loại thành rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung).

• Các phương pháp đo lường rủi ro: Phương pháp chuẩn hóa (SA), phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ cơ bản (IRBF), phương pháp dựa trên xếp hạng nâng cao (IRBA) cho rủi ro tín dụng; phương pháp chỉ số cơ bản (BIA), chuẩn hóa (TSA) và đo lường nâng cao (AMA) cho rủi ro hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh dựa trên:

• Nguồn dữ liệu: Báo cáo thường niên của các NHTM Việt Nam, các văn bản pháp luật của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tài liệu chuyên ngành tài chính-ngân hàng, các báo cáo và khảo sát quốc tế về việc áp dụng Hiệp ước Basel.

• Phương pháp phân tích: Suy luận logic, thống kê mô tả, so sánh thực trạng với các chuẩn mực quốc tế, phân tích định tính và định lượng về tỷ lệ an toàn vốn, chất lượng tài sản, tỷ lệ nợ xấu và hiệu quả hoạt động của các NHTM.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu một số NHTM tiêu biểu tại Việt Nam, bao gồm các ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần có quy mô vốn lớn, nhằm phản ánh thực trạng và khả năng ứng dụng Hiệp ước Basel.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2005 đến 2012, giai đoạn có nhiều thay đổi quan trọng trong chính sách quản trị rủi ro và áp dụng các chuẩn mực Basel tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của các NHTM Việt Nam: Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ CAR tối thiểu được nâng lên 9% từ năm 2010, cao hơn mức 8% theo Basel II. Tuy nhiên, các ngân hàng chủ yếu áp dụng các quy định của Basel I, chưa triển khai đầy đủ các phương pháp đo lường rủi ro theo Basel II và III.

2. Chất lượng tài sản và tỷ lệ nợ xấu: Tỷ lệ nợ xấu trung bình của hệ thống ngân hàng Việt Nam năm 2011 là khoảng 3,39%, trong khi theo chuẩn quốc tế có thể lên tới khoảng 12%. Một số ngân hàng lớn như Agribank có tỷ lệ nợ xấu cao tới 6,5%, trong khi các ngân hàng khác như Vietinbank, Sacombank duy trì tỷ lệ dưới 1%. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng trong những năm gần đây do lãi suất cao và điều kiện kinh tế khó khăn.

3. Quy mô vốn điều lệ và năng lực tài chính: Vốn điều lệ của các NHTM Việt Nam còn nhỏ so với các ngân hàng trong khu vực, ví dụ Agribank có vốn điều lệ khoảng 1,062 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với các ngân hàng lớn của Thái Lan, Singapore hay Malaysia. Điều này hạn chế khả năng chịu đựng rủi ro và mở rộng hoạt động.

4. Ứng dụng Hiệp ước Basel tại Việt Nam: Các NHTM Việt Nam mới chỉ áp dụng một phần các quy định của Basel, chủ yếu tập trung vào tỷ lệ an toàn vốn và phân loại nợ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Việc áp dụng các phương pháp đo lường rủi ro nâng cao và công tác giám sát, công bố thông tin theo Basel II và III còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc chưa áp dụng đầy đủ Hiệp ước Basel là do hạn chế về quy mô vốn, công nghệ quản trị, nguồn nhân lực và hệ thống dữ liệu của các NHTM Việt Nam. So với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia, Việt Nam còn nhiều thách thức trong việc xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiện đại và minh bạch.

Việc nâng tỷ lệ CAR lên 9% thể hiện nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước trong việc tăng cường an toàn tài chính, tuy nhiên chưa đồng bộ với các yêu cầu về rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường theo Basel II và III. Tỷ lệ nợ xấu tăng cao trong những năm gần đây cảnh báo về rủi ro tín dụng gia tăng, đòi hỏi các ngân hàng phải cải thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn điều lệ, tỷ lệ nợ xấu qua các năm, cũng như bảng so sánh tỷ lệ CAR và các chỉ số tài chính của các ngân hàng trong khu vực để minh họa rõ hơn thực trạng và khoảng cách với chuẩn mực quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách quản lý: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các văn bản pháp luật, quy định về quản trị rủi ro theo chuẩn mực Basel II và III, bao gồm các quy định về vốn, phân loại nợ, trích lập dự phòng và công bố thông tin minh bạch. Thời gian thực hiện: 2013-2015. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại các NHTM: Đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ quản lý rủi ro, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại phục vụ đo lường và giám sát rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Thời gian: 2013-2017. Chủ thể: Các NHTM phối hợp với các tổ chức đào tạo chuyên ngành.

3. Tăng cường vốn điều lệ và tiềm lực tài chính: Khuyến khích các NHTM tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu, thu hút đầu tư, nhằm nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro và đáp ứng yêu cầu vốn theo Basel III. Thời gian: 2013-2018. Chủ thể: Các NHTM, cổ đông, nhà đầu tư.

4. Xây dựng lộ trình áp dụng Basel III phù hợp với điều kiện Việt Nam: Thiết kế lộ trình chuyển đổi từ Basel II sang Basel III, phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế của hệ thống ngân hàng Việt Nam, tránh áp dụng cứng nhắc gây phản tác dụng. Thời gian: 2013-2019. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các NHTM.

5. Tăng cường công tác giám sát và thanh tra ngân hàng: Xây dựng hệ thống giám sát chặt chẽ, minh bạch, đảm bảo các NHTM tuân thủ các quy định về quản trị rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các cơ quan thanh tra.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ về các chuẩn mực quốc tế trong quản trị rủi ro tín dụng, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tín dụng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Là tài liệu tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định và xây dựng lộ trình áp dụng Hiệp ước Basel phù hợp với điều kiện Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành tài chính-ngân hàng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng và ứng dụng các chuẩn mực quốc tế trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Hiểu rõ hơn về rủi ro tín dụng và các biện pháp quản trị rủi ro của ngân hàng, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và an toàn hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệp ước Basel là gì và tại sao quan trọng với ngân hàng Việt Nam?
   Hiệp ước Basel là bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro ngân hàng, đặc biệt là rủi ro tín dụng và vốn an toàn. Việc áp dụng giúp các ngân hàng Việt Nam nâng cao an toàn tài chính, giảm thiểu rủi ro và tăng cường năng lực cạnh tranh trong môi trường hội nhập.

2. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu hiện nay của các NHTM Việt Nam là bao nhiêu?
   Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 9%, cao hơn mức 8% theo Basel II, nhằm tăng cường tiềm lực tài chính và khả năng chịu đựng rủi ro của các ngân hàng.

3. Các ngân hàng Việt Nam đã áp dụng những phương pháp đo lường rủi ro nào theo Basel?
   Hiện các ngân hàng chủ yếu áp dụng các quy định của Basel I và một phần Basel II, tập trung vào tỷ lệ an toàn vốn và phân loại nợ. Việc áp dụng các phương pháp nâng cao như IRB và AMA còn hạn chế do yêu cầu về công nghệ và nguồn lực.

4. Tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam hiện nay như thế nào?
   Tỷ lệ nợ xấu trung bình khoảng 3,39% theo báo cáo chính thức, tuy nhiên theo chuẩn quốc tế có thể lên tới khoảng 12%. Một số ngân hàng lớn có tỷ lệ nợ xấu cao hơn mức trung bình, cảnh báo rủi ro tín dụng gia tăng.

5. Làm thế nào để các ngân hàng Việt Nam nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng?
   Các ngân hàng cần hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro, nâng cao năng lực nhân sự, áp dụng công nghệ hiện đại, tăng vốn điều lệ và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Basel, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để đảm bảo an toàn tài chính.

Kết luận

• Hiệp ước Basel là chuẩn mực quốc tế quan trọng giúp các NHTM Việt Nam nâng cao quản trị rủi ro tín dụng và an toàn tài chính.
• Thực trạng các NHTM Việt Nam còn nhiều hạn chế về vốn, công nghệ và năng lực quản trị, chưa áp dụng đầy đủ các quy định của Basel II và III.
• Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng, đòi hỏi các ngân hàng phải cải thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng.
• Cần xây dựng lộ trình áp dụng Basel phù hợp với điều kiện Việt Nam, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản trị rủi ro.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách, đào tạo nguồn nhân lực, tăng vốn điều lệ và tăng cường giám sát để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Hãy bắt đầu hành trình nâng cao quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế để góp phần xây dựng hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện đại, an toàn và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Những vấn đề chung về Hiệp ước Basel và quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng. Chương II: Thực trạng ứng dụng Hiệp ước Basel trong quản trị rủi ro tín dụng của một số NHTM Việt Nam. Chương III: Giải pháp thúc đẩy ứng dụng Hiệp ước Basel vào hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HIỆP ƢỚC BASEL VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG 1.1 Tổng quan về Hiệp ƣớc Basel 1. Sự hình thành và hoạt động của Ủy ban Basel Ủy ban về giám sát Ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision – BCBS) là Ủy ban của các cơ quan giám sát ngân hàng được các thống đốc ngân hàng Trung ương của nhóm 10 nước phát triển (G10) thành lập vào cuối năm 1974 tại Thành phố Basel – Thụy Sỹ, xuất phát từ cuộc khủng hoảng thị trường tiền tệ quốc tế và thị trường ngân hàng (đặc biệt là sự sụp đổ của ngân hàng Bankhaus Herstatt ở Tây Đức).

Cuộc họp diễn ra vào tháng 2/1975 và về sau được tổ chức đều đặn 3 hoặc 4 lần/năm. Ủy ban thường họp tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) tại Thành phố Basel, nơi Ban thư ký thường trực đóng trụ sở. Ủy ban này hiện có 27 nước thành viên, gồm: Argentina, Úc, Bỉ, Brazil, Canada, Trung Quốc, Pháp, Đức, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonexia, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Luxemburg, Mexico, Hà Lan, Nga, Saudi Arapbia, Singapor, Nam Phi, Tây Ban Nha, Anh, Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Sỹ, Thụy Điển. Trong Ủy ban còn có 25 nhóm kỹ thuật và một số bộ phận khác được nhóm họp thường xuyên để thực hiện các nội dung công việc của Ủy ban.

Hội đồng thư ký của Ủy ban Basel gồm 15 thành viên là những nhà giám sát hoạt động ngân hàng chuyên nghiệp được biệt phái tạm thời từ các TCTD tài chính thành viên. Ủy ban Basel và các tiểu ban sẵn sàng đưa ra những vấn đề cho các cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng ở tất cả các nước. Ủy ban Basel không có bất kỳ cơ quan giám sát nào và những kết luận không có tính pháp lý và yêu cầu tuân thủ đối với việc giám sát hoạt động ngân hàng. Thay vào đó, Ủy ban này chỉ xây dựng và công bố những tiêu chuẩn và những hướng dẫn giám sát rộng rãi, đồng thời giới thiệu các báo cáo thực tiễn tốt nhất với kỳ vọng các tổ chức riêng lẻ sẽ áp dụng thông qua những điều chỉnh phù hợp cho hệ thống quốc 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] gia của họ.

Ủy ban khuyến khích việc áp dụng cách tiếp cận và các tiêu chuẩn chung mà không can thiệp vào các kỹ thuật giám sát của các nước thành viên. Vào tháng 7 năm 1988, Ủy ban đã quyết định giới thiệu hệ thống đo lường vốn mà nó được đề cập như là Hiệp ước vốn Basel (The Basel Capital Accord hay Basel I, còn gọi là Basel I), có hiệu lực từ năm 1992. Hệ thống này cung cấp khung đo lường rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn vốn tối thiểu là 8%. Đến năm 1996, Basel I được sửa đổi với rất nhiều điểm mới.

Tuy vậy, Hiệp ước vẫn còn khá nhiều điểm hạn chế. Vào năm 1997, Ủy ban Basel đã xây dựng “Các nguyên tắc nòng cốt cho việc giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả”. Tháng 10/1999, Ủy ban đã phát triển “Phương pháp luận các nguyên lý nòng cốt” – một sự tổng kết các nguyên lý nòng cốt và phương pháp luận còn gọi là bộ 25 nguyên tắc cơ bản về giám sát ngân hàng. Để khắc phục những hạn chế của Basel I, vào tháng 06/1999, Ủy ban Basel đã ban hành đề xuất khung đo lường mới với 3 trụ cột chính: (1) yêu cầu vốn tối thiểu; (2) giám sát; và (3) kỷ luật thị trường để nâng cao tính ổn định trong hệ thống tài chính.

Sau những thử nghiệm rộng rãi, Basel II đã được ban hành vào ngày 26/06/2004, làm cơ sở cho việc xây dựng quy chế về giám sát hoạt động ngân hàng và các ngân hàng chuẩn bị cho việc thực hiện các tiêu chuẩn mới. Tháng 01/2007, Hiệp ước Basel II có hiệu lực và đến năm 2010 chấm dứt quá trình chuyển đổi. Nhằm ngăn chặn sự tái diễn khủng hoảng tài chính, ngày 12/09/2010, Ủy ban Basel đã nhóm họp tại Basel và đã chính thức đồng ý về chuẩn Basel III với những quy định nghiêm ngặt hơn về vốn và ấn định thời hạn để các ngân hàng thực hiện những quy định này. Basel III được đề xuất tháng 12/2009, và sửa đổi tháng 7/2010.

* Lịch sử ngắn gọn của Hiệp ƣớc vốn Basel  Năm 1974, BCBS được thành lập từ nhóm G10 Ngân hàng Trung ương.  Năm 1988, Hiệp ước vốn Basel đầu tiên (Basel I) ra đời và có hiệu lực từ 1992.  Năm 1996, được sửa đổi bổ sung thêm rủi ro thị trường (có hiệu lực từ 1997). 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Tháng 6/1999, đề xuất một khung mới – chương trình tư vấn lần thứ nhất (First Consultative Package CP1).

 Tháng 1/2001, chương trình tư vấn lần thứ hai (CP2).  Tháng 4/2003, chương trình tư vấn lần ba (CP3).  Quý 4/2003, phiên bản hoàn thiện của Hiệp ước Basel mới.  Tháng 1/2007, Hiệp ước vốn Basel mời (Basel II) có hiệu lực.

 Năm 2010, chấm dứt quá trình chuyển đổi  Tháng 9/2010, ban hành Hiệp ước Basel III, thời gian chuyển đổi từ năm 2013. Những đặc điểm cơ bản của Hiệp ƣớc Basel I Sau một thời gian hoạt động, Ủy ban đã nghiên cứu và đưa ra các yêu cầu về an toàn vốn, được ban hành lần đầu vào năm 1988 và gọi là Basel I. Hiệp ước Basel I năm 1988 mang tính chất thỏa thuận quốc tế và các tiêu chuẩn về vốn đã trở thành chuẩn mực quốc tế về vốn tự có. Nó quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và quản lý rủi ro tín dụng đối với ngân hàng, là một trong những căn cứ, tiêu chuẩn để các ngân hàng của các quốc gia trên thế giới áp dụng quản lý, bảo đảm an toàn trong hoạt động.

Tuy nhiên, Basel I mới chỉ đề cập đến những rủi ro về tín dụng chứ chưa đề cập đến những rủi ro khác như rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường, rủi ro lãi suất. Nội dung cơ bản của hiệp ước Basel I chủ yếu về yêu cầu vốn tối thiểu. Tiêu chuẩn 1: Tỉ lệ vốn dựa trên rủi ro – “Tỉ lệ Cook” Tỉ lệ này được phát triển bởi Ủy ban Basel với mục đích củng cố hệ thống ngân hàng quốc tế, đối tượng ban đầu là những ngân hàng hoạt động quốc tế, nhưng sau này đã được thực thi trên hơn 100 quốc gia. Theo tiêu chuẩn này, ngân hàng phải giữ lại lượng vốn bằng ít nhất 8% tài sản có trọng số rủi ro, được tính toán theo nhiều phương pháp khác nhau và phụ thuộc vào độ rủi ro của chúng.

Vốn bắt buộc >= 8% x Tài sản tính theo độ rủi ro gia quyền Tỉ lệ thoả đáng về vốn (CAR) = Vốn bắt buộc / Tài sản tính theo độ rủi ro gia quyền 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tiêu chuẩn này quy định 05 định mức về vốn nhƣ sau:  Mức vốn tốt : CAR > 10%  Mức vốn thích hợp : CAR > 8%  Thiếu vốn : CAR < 8%  Thiếu vốn rõ rệt : CAR < 6%  Thiếu vốn trầm trọng: CAR < 2% Tiêu chuẩn 2: Vốn cấp 1, cấp 2 và cấp 3 Vốn cấp 1 >= Vốn cấp 2 + Vốn cấp 3 Bảng 1.1 : Các loại vốn cấp 1, cấp 2, cấp 3 theo quy định của hiệp ƣớc Basel I Vốn tự có Nguồn vốn - Vốn chủ sở hữu vĩnh viễn. - Dự trữ công bố (Lợi nhuận giữ lại). Cấp 1- Vốn nòng cốt - Lợi ích thiểu số (Minority interest) tại các công ty con, có hợp nhất báo cáo tài chính. - Lợi thế kinh doanh (goodwill).

- Lợi nhuận giữ lại không công bố. - Dự phòng đánh giá lại tài sản. Cấp 2- Vốn bổ sung - Dự phòng chung/dự phòng thất thu nợ chung. - Các công cụ nợ có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu.

- Nợ thứ cấp có kỳ hạn. Cấp 3 (Dành cho rủi - Vay ngắn hạn ro thị trƣờng) Tổng vốn cấp 1 và cấp 2 chính là vốn tự có hay vốn cơ bản của TCTD. * Giới hạn về vốn: Tổng vốn cấp 2 không được quá 100% vốn cấp 1; Nợ thứ cấp có kỳ hạn tối đa bằng 50% vốn cấp 1; Dự phòng chung tối đa bằng 1,25% tài sản có rủi ro; Dự trữ đánh giá lại tài sản được chiết khấu 55%. Tiêu chuẩn 3: Vốn tính theo rủi ro gia quyền 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tài sản tính theo rủi ro gia quyền (RWA) = Tổng (Tài sản x Mức rủi ro phân định cho từng tài sản trong bảng CĐKT) + Tổng (Nợ tương đương x Mức rủi ro ngoại bảng) Tùy theo mỗi loại tài sản sẽ được gắn cho một trọng số rủi ro.

Theo Basel I, trọng số rủi ro của tài sản được chia thành 4 mức là 0%, 20%, 50%, và 100% theo mức độ rủi ro của từng loại tài sản. Ví dụ tiền mặt tại quỹ hay trái phiếu chính phủ có trọng số rủi ro là 0%. Trọng số rủi ro không phản ánh độ nhạy cảm rủi ro trong mỗi loại này1 (phụ lục 1) Những thiếu sót của Basel I - Không phân biệt theo loại rủi ro. + Một khoản nợ đối với tổ chức xếp hạng AA được coi như một khoản nợ đối với tổ chức xếp hạng B + Một khoản nợ cho một ngân hàng nhỏ chỉ cần một lượng vốn bằng một phần nhỏ so với khoản nợ cho một công ty lớn (xếp hạng AA+).

Việc giữ các tài sản có độ rủi ro thấp ít sinh lợi hơn tài sản có độ rủi ro cao. - Không có lợi ích từ việc đa dạng hóa. + Một khoản nợ riêng lẻ yêu cầu một lượng vốn giống như một danh mục đầu tư được đa dạng hóa, với cùng một giá trị. + Không có sự khác biệt nào giữa một khoản vay 100 USD và 100 khoản vay 1 USD.

- Không có yêu cầu vốn dự phòng rủi ro vận hành. Một trong những điểm hạn chế cơ bản của Basel I là không đề cập đến một loại rủi ro đang ngày càng trở nên phức tạp với mức độ ngày càng tăng lên, đó là rủi ro vận hành.