Thực trạng và một số yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai bệnh án điện tử tại bệnh viện phục hồi chức năng đồng tháp giai đoạn 2020 2021

Bài viết phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến triển khai bệnh án điện tử tại bệnh viện phục hồi chức năng Đồng Tháp giai đoạn 2020-2021.

• Tác giả: Võ Trọng Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tùng
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Triển Khai Bệnh Án Điện Tử Tại Bệnh Viện Phục Hồi Chức Năng Đồng Tháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Bệnh viện và bệnh án điện tử
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG KIỂM THỐNG KÊ CƠ SỞ HẠ TẦNG CNTT
• PHỤ LỤC 5: HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU LÃNH ĐẠO BỆNH VIỆN
• PHỤ LỤC 6: HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU PHÓ TRƯỞNG PHÒNG KHTH
• PHỤ LỤC 7: HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU TRƯỞNG PHÒNG TÀI CHÍNH KẾ TOÁN
• PHỤ LỤC 8: HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU NHÂN VIÊN CNTT
• PHỤ LỤC 09: HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU TRƯỞNG KHOA LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG
• PHỤ LỤC 10: HƯỚNG DẪN THẢO LUẬN NHÓM BÁC SĨ KHOA KHÁM BỆNH, ĐIỀU DƯỠNG KHOA KHÁM BỆNH, BÁC SĨ ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ, ĐIỀU DƯỠNG KHOA NỘI TRÚ, KỸ THUẬT VIÊN KHOA VẬT LÝ TRỊ LIỆU – HOẠT ĐỘNG TRỊ LIỆU, KỸ THUẬT VIÊN KHOA CẬN LÂM SÀNG, DƯỢC SĨ
• PHỤ LỤC 11: BỘ CÁC CÂU HỎI PHÁT VẤN
• PHỤ LỤC 12: BẢNG BIẾN SỐ. BẢNG KẾT QUẢ CHI TIẾT TIÊU CHÍ BỆNH ÁN ĐIỆN TỬ. BẢNG CHI TIẾT THỰC HIỆN QUY ĐỊNH BỆNH ÁN ĐIỆN TỬ. BẢNG TỔNG HỢP CHI TIẾT SO SÁNH CÁC NHÓM TIÊU CHÍ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Triển Khai Bệnh Án Điện Tử Tại Đồng Tháp 2020 2021

Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về quá trình triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp trong giai đoạn 2020-2021. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong y tế đang trở thành xu hướng tất yếu, đặc biệt là việc chuyển đổi từ bệnh án giấy sang bệnh án điện tử. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện, góp phần vào công cuộc chuyển đổi số y tế tại Đồng Tháp. Mục tiêu là cải thiện chất lượng khám chữa bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho cả nhân viên y tế lẫn bệnh nhân. Theo báo cáo từ Bộ Y Tế, nhiều bệnh viện đã bắt đầu chuyển đổi, nhưng quá trình này vẫn còn nhiều thách thức.

1.1. Tại Sao Bệnh Án Điện Tử Quan Trọng Trong Phục Hồi Chức Năng

Bệnh án điện tử không chỉ là một phiên bản số của bệnh án giấy. Nó mang lại nhiều lợi ích vượt trội, đặc biệt trong lĩnh vực phục hồi chức năng. Việc lưu trữ và truy cập thông tin bệnh nhân nhanh chóng, chính xác giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị hiệu quả hơn. Hệ thống bệnh án điện tử cho phép theo dõi tiến trình điều trị một cách liên tục, đảm bảo tính liên tục trong chăm sóc phục hồi chức năng. Hơn nữa, hồ sơ bệnh án điện tử còn hỗ trợ việc nghiên cứu khoa học, cải tiến các phương pháp điều trị.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Bệnh Án Điện Tử Tại Đồng Tháp

Nghiên cứu này tập trung vào hai mục tiêu chính. Thứ nhất, mô tả thực trạng triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp trong giai đoạn 2020-2021. Điều này bao gồm đánh giá mức độ ứng dụng, các chức năng đã được triển khai và hiệu quả sử dụng. Thứ hai, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai bệnh án điện tử, bao gồm yếu tố kỹ thuật, tài chính, nhân lực và quản lý. Từ đó đưa ra các khuyến nghị để cải thiện quá trình chuyển đổi số tại bệnh viện.

II. Vấn Đề Thách Thức Triển Khai Bệnh Án Điện Tử Năm 2020 2021

Mặc dù triển khai bệnh án điện tử mang lại nhiều lợi ích, nhưng quá trình này không hề dễ dàng, đặc biệt tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp trong giai đoạn 2020-2021. Việc thiếu kinh phí đầu tư, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng, và sự thiếu hụt về nhân lực có trình độ là những thách thức lớn. Ngoài ra, việc thay đổi thói quen làm việc của nhân viên y tế và đảm bảo bảo mật thông tin bệnh nhân cũng là những vấn đề cần được giải quyết. Theo Thông tư 46/2018/TT-BYT của Bộ Y tế, việc tuân thủ các tiêu chuẩn về hồ sơ bệnh án điện tử cũng đòi hỏi sự đầu tư và nỗ lực đáng kể.

2.1. Khó Khăn Về Cơ Sở Hạ Tầng CNTT Trong Bệnh Viện

Một trong những thách thức lớn nhất là sự hạn chế về cơ sở hạ tầng CNTT. Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp có thể chưa được trang bị đầy đủ các thiết bị, phần mềm và hệ thống mạng cần thiết để hỗ trợ việc triển khai bệnh án điện tử. Tốc độ internet chậm, máy tính cũ kỹ, thiếu hệ thống lưu trữ dữ liệu an toàn có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống bệnh án điện tử.

2.2. Vấn Đề Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Sử Dụng Bệnh Án Điện Tử

Ngay cả khi có cơ sở hạ tầng tốt, việc triển khai bệnh án điện tử cũng có thể gặp khó khăn nếu nhân viên y tế không được đào tạo bài bản về cách sử dụng phần mềm bệnh án điện tử. Sự e ngại thay đổi, thiếu kiến thức về công nghệ thông tin có thể khiến nhân viên y tế gặp khó khăn trong việc thích nghi với hệ thống mới. Do đó, cần có chương trình đào tạo toàn diện, liên tục để nâng cao kỹ năng cho nhân viên.

2.3. Chi Phí Đầu Tư Bệnh Án Điện Tử Vượt Quá Ngân Sách

Việc triển khai bệnh án điện tử đòi hỏi một khoản đầu tư đáng kể, bao gồm chi phí mua sắm phần mềm, thiết bị, đào tạo nhân lực và bảo trì hệ thống. Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp, với nguồn lực hạn chế, có thể gặp khó khăn trong việc huy động đủ kinh phí để thực hiện dự án này. Cần có kế hoạch tài chính chi tiết, tìm kiếm các nguồn tài trợ và ưu tiên các hạng mục đầu tư quan trọng nhất.

III. Cách Triển Khai Bệnh Án Điện Tử Hiệu Quả Tại Đồng Tháp 2020 2021

Để vượt qua những thách thức, Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp cần áp dụng một phương pháp tiếp cận toàn diện và có kế hoạch. Điều này bao gồm việc xây dựng một lộ trình triển khai bệnh án điện tử chi tiết, đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, đào tạo nhân viên y tế, và đảm bảo bảo mật thông tin bệnh nhân. Quan trọng hơn, cần có sự cam kết và hỗ trợ từ lãnh đạo bệnh viện và sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban. Theo nghiên cứu của VÕ TRỌNG HOÀNG năm 2021, việc tăng cường nhận thức về lợi ích của bệnh án điện tử là rất quan trọng.

3.1. Xây Dựng Lộ Trình Triển Khai Bệnh Án Điện Tử Chi Tiết

Một lộ trình triển khai bệnh án điện tử chi tiết sẽ giúp bệnh viện xác định các bước cần thực hiện, phân bổ nguồn lực và theo dõi tiến độ. Lộ trình này nên bao gồm các giai đoạn: đánh giá hiện trạng, lựa chọn phần mềm, triển khai thí điểm, đào tạo nhân viên, triển khai toàn diện và đánh giá hiệu quả. Cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể, đo lường được và có thời hạn.

3.2. Đầu Tư Vào Hạ Tầng CNTT và An Ninh Mạng

Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng CNTT là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả của hệ thống bệnh án điện tử. Điều này bao gồm việc nâng cấp hệ thống mạng, mua sắm máy tính, máy chủ, phần mềm và các thiết bị khác. Đồng thời, cần chú trọng đến vấn đề an ninh mạng, bảo vệ thông tin bệnh nhân khỏi các cuộc tấn công mạng.

3.3. Đảm Bảo Tiêu Chuẩn Bệnh Án Điện Tử Theo Quy Định

Bệnh viện cần đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn về bệnh án điện tử theo quy định của Bộ Y tế, đặc biệt là Thông tư 46/2018/TT-BYT. Điều này bao gồm việc thiết lập các quy trình quản lý thông tin bệnh nhân, đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của dữ liệu. Đồng thời, cần có hệ thống kiểm soát truy cập, bảo vệ thông tin cá nhân của bệnh nhân.

IV. Ứng Dụng Hiệu Quả Bệnh Án Điện Tử Tại BV Đồng Tháp 2020 2021

Nghiên cứu cho thấy triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp trong giai đoạn 2020-2021 đã mang lại một số kết quả tích cực. Việc quản lý thông tin bệnh nhân trở nên hiệu quả hơn, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian cho nhân viên y tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục để đạt được hiệu quả tối ưu. Theo kết quả đánh giá, bệnh viện đạt ở mức cơ bản theo Thông tư 54/2017/TT-BYT và đạt 10/15 tiêu chuẩn theo Thông tư 46/2018/TT-BYT.

4.1. Cải Thiện Quản Lý Thông Tin và Giảm Sai Sót

Việc số hóa thông tin bệnh nhân giúp giảm thiểu sai sót do ghi chép thủ công, dễ dàng truy cập và chia sẻ thông tin giữa các bộ phận. Điều này đặc biệt quan trọng trong phục hồi chức năng, nơi mà thông tin chi tiết về tiền sử bệnh, quá trình điều trị và tiến trình phục hồi là rất quan trọng.

4.2. Tiết Kiệm Thời Gian Cho Nhân Viên Y Tế Nhờ Bệnh Án Điện Tử

Bệnh án điện tử giúp nhân viên y tế tiết kiệm thời gian tìm kiếm hồ sơ, ghi chép thông tin và thực hiện các thủ tục hành chính. Thời gian tiết kiệm được có thể được sử dụng để chăm sóc bệnh nhân tốt hơn.

4.3. Tăng Cường Khả Năng Theo Dõi và Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị

Hệ thống bệnh án điện tử cho phép theo dõi tiến trình điều trị một cách liên tục và đánh giá hiệu quả điều trị dựa trên dữ liệu thực tế. Điều này giúp bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời và nâng cao chất lượng dịch vụ.

V. Kết Luận Triển Vọng Bệnh Án Điện Tử Tại Bệnh Viện Đồng Tháp

Mặc dù còn nhiều thách thức, triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp là một bước đi đúng hướng, góp phần vào công cuộc chuyển đổi số y tế của tỉnh. Với sự đầu tư đúng đắn, kế hoạch triển khai bài bản và sự cam kết từ tất cả các bên liên quan, bệnh viện có thể đạt được những thành công lớn trong việc ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng dịch vụ và chăm sóc sức khỏe cho người dân. Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố chính ảnh hưởng như: nhân lực, tài chính và các yếu tố khác như cơ sở hạ tầng, chính sách, tiêu chuẩn CNTT y tế.

5.1. Hướng Tới Bệnh Viện Thông Minh Với Bệnh Án Điện Tử

Bệnh án điện tử là nền tảng quan trọng để xây dựng bệnh viện thông minh, nơi mà công nghệ thông tin được ứng dụng rộng rãi để nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện trải nghiệm của bệnh nhân và tối ưu hóa nguồn lực.

5.2. Liên Thông Dữ Liệu Y Tế Giữa Các Cơ Sở Khám Chữa Bệnh

Trong tương lai, dữ liệu bệnh án điện tử có thể được liên thông giữa các cơ sở khám chữa bệnh, giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện về lịch sử bệnh và đưa ra quyết định điều trị tốt nhất. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các bệnh viện và cơ quan quản lý y tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc triển khai bệnh án điện tử (Electronic Medical Record - EMR) tại các cơ sở y tế là xu hướng tất yếu trong công cuộc chuyển đổi số ngành y tế, nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giảm thủ tục hành chính và tăng hiệu quả quản lý thông tin người bệnh. Tại Việt Nam, theo quy định của Bộ Y tế, từ năm 2019 đến 2023, các bệnh viện hạng I trở lên phải chủ động nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, và đến năm 2030, tất cả cơ sở khám chữa bệnh trên toàn quốc phải hoàn thành việc này. Tuy nhiên, thực trạng triển khai bệnh án điện tử tại nhiều bệnh viện, đặc biệt là các bệnh viện tuyến tỉnh, vẫn còn nhiều hạn chế.

Nghiên cứu thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp giai đoạn 2020-2021 được thực hiện nhằm mục tiêu: (1) Mô tả thực trạng triển khai bệnh án điện tử tại bệnh viện trong giai đoạn này; (2) Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai bệnh án điện tử. Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp là bệnh viện chuyên khoa hạng III tuyến tỉnh, duy nhất tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long chuyên về phục hồi chức năng, với quy mô 110 giường bệnh và khoảng 200-250 lượt khám toa mỗi ngày.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn bệnh án điện tử theo Thông tư số 54/2017/TT-BYT và Thông tư số 46/2018/TT-BYT của Bộ Y tế, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả triển khai bệnh án điện tử, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành y tế tỉnh Đồng Tháp và các địa phương tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các khung lý thuyết và tiêu chuẩn pháp lý sau:

• Tiêu chuẩn bệnh án điện tử theo Thông tư số 54/2017/TT-BYT: Bao gồm 4 nhóm tiêu chí chính với tổng cộng 18 tiêu chí, phân thành nhóm cơ bản (cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, quản lý thông tin hành chính) và nhóm nâng cao (quản lý hồ sơ bệnh án, quản lý hạ tầng thông tin). Tiêu chí này đánh giá mức độ ứng dụng CNTT trong quản lý bệnh án điện tử tại bệnh viện.

• Quy định hồ sơ bệnh án điện tử theo Thông tư số 46/2018/TT-BYT: Quy định chi tiết về lập, lưu trữ, sử dụng hồ sơ bệnh án điện tử, bao gồm các tiêu chuẩn về phần mềm, hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh (PACS), hệ thống thông tin xét nghiệm (LIS), chữ ký số và bảo mật thông tin.

• Mô hình đánh giá mức độ ứng dụng EMR (EMRAM) của HIMSS: Mô hình gồm 7 giai đoạn từ chưa triển khai hệ thống thông tin đến hoàn thiện bệnh án điện tử, giúp đánh giá mức độ phát triển và ứng dụng bệnh án điện tử trong bệnh viện.

• Các khái niệm chính: Bệnh án điện tử (EMR), hệ thống thông tin bệnh viện (HIS), chữ ký số, cơ sở hạ tầng CNTT, chuyển đổi số trong y tế, đào tạo nhân lực CNTT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo, kế hoạch ứng dụng CNTT và bệnh án điện tử của Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp năm 2020-2021; khảo sát 102 cán bộ công chức viên chức (CCVC) sử dụng phần mềm bệnh án điện tử; phỏng vấn sâu 8 cán bộ chủ chốt và thảo luận nhóm 7 nhân viên y tế.

• Phương pháp chọn mẫu: Toàn bộ nhân viên sử dụng phần mềm bệnh án điện tử được khảo sát định lượng; chọn mẫu chủ đích cho phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm nhằm khai thác sâu các yếu tố ảnh hưởng.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu định lượng mô tả tần số, tỷ lệ; phân tích nội dung phỏng vấn và thảo luận nhóm theo phương pháp mã hóa và tổng hợp chủ đề.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 12/2020 đến tháng 9/2021 tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ đáp ứng tiêu chuẩn bệnh án điện tử: Năm 2020, bệnh viện đạt 13/18 tiêu chí theo Thông tư 54/2017/TT-BYT, tăng lên 15/18 tiêu chí năm 2021, chủ yếu cải thiện ở các tiêu chí quản lý vòng đời hồ sơ và lưu trữ phục hồi hồ sơ. Tuy nhiên, mức độ đạt vẫn ở mức cơ bản. Theo Thông tư 46/2018/TT-BYT, năm 2021 bệnh viện đạt 10/15 tiêu chuẩn, tăng so với 6/15 tiêu chuẩn năm 2020.

2. Sử dụng bệnh án điện tử song song với bệnh án giấy: Bệnh viện vẫn duy trì song song hai hình thức này, chưa hoàn toàn thay thế bệnh án giấy. Đánh giá của người dùng cho thấy 96,1% đồng ý bệnh án điện tử đáp ứng tốt công việc, nhưng chỉ 4,1% nhân viên sử dụng chữ ký số và chỉ 2% được đào tạo thường xuyên.

3. Cơ sở hạ tầng CNTT ổn định: Năm 2021, bệnh viện có 60 máy vi tính, 2 máy chủ, 35 máy in, 56 máy vi tính kết nối phần mềm HIS, 59 máy kết nối internet, hệ thống mạng LAN nội bộ đầy đủ tại 12/12 khoa/phòng. Nhân viên y tế sử dụng thành thạo máy tính đạt 100% (85/85).

4. Yếu tố ảnh hưởng đến triển khai bệnh án điện tử: Bao gồm nhân lực (kỹ năng CNTT, thái độ người dùng), tài chính (kinh phí đầu tư thấp), cơ sở hạ tầng (thiết bị cũ, đường truyền chưa ổn định), chính sách (chưa có hướng dẫn cụ thể về chữ ký số), và tiêu chuẩn CNTT y tế (bảo mật, liên thông dữ liệu).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy bệnh viện đã có bước tiến trong việc triển khai bệnh án điện tử nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là chưa đạt mức nâng cao theo tiêu chuẩn Bộ Y tế. Việc duy trì song song bệnh án giấy và điện tử phản ánh sự chưa sẵn sàng hoàn toàn về mặt kỹ thuật và nhân lực. So với các bệnh viện tuyến tỉnh khác, mức độ ứng dụng bệnh án điện tử tại Đồng Tháp tương đối thấp, do hạn chế về kinh phí và đào tạo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đạt tiêu chí bệnh án điện tử năm 2020 và 2021, bảng đánh giá mức độ hài lòng người dùng và bảng thống kê cơ sở hạ tầng CNTT. Các kết quả này phù hợp với nghiên cứu trong nước và quốc tế về các yếu tố ảnh hưởng đến ứng dụng EMR, nhấn mạnh vai trò của đào tạo nhân lực và đầu tư tài chính.

Việc chỉ có 4,1% nhân viên sử dụng chữ ký số cho thấy cần có chính sách và hướng dẫn rõ ràng hơn về bảo mật và xác thực hồ sơ điện tử. Đào tạo sử dụng bệnh án điện tử còn hạn chế, với 52% nhân viên cho biết rất ít được đào tạo, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng phần mềm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức nhân viên y tế

   • Tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên về sử dụng bệnh án điện tử và chữ ký số.
   • Mục tiêu: Đạt trên 80% nhân viên được đào tạo trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc bệnh viện phối hợp phòng CNTT.

2. Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng CNTT

   • Cải tiến phần cứng, nâng cấp đường truyền mạng, bổ sung thiết bị hiện đại.
   • Mục tiêu: Đảm bảo 100% khoa/phòng có thiết bị đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật trong 18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Quản lý bệnh viện, phòng Kế hoạch - Tài chính.

3. Hoàn thiện chính sách và quy trình sử dụng chữ ký số

   • Ban hành quy chế sử dụng chữ ký điện tử, hỗ trợ đăng ký và cấp phát chữ ký số cho nhân viên.
   • Mục tiêu: 70% nhân viên sử dụng chữ ký số trong 12 tháng tới.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng CNTT phối hợp phòng Tổ chức hành chính.

4. Cập nhật và nâng cấp phần mềm bệnh án điện tử

   • Phối hợp với nhà cung cấp phần mềm để cải tiến tính năng, tăng tính ổn định và bảo mật.
   • Mục tiêu: Hoàn thành cập nhật phần mềm theo tiêu chuẩn Bộ Y tế trong 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Tổ CNTT, Ban Giám đốc bệnh viện.

5. Xây dựng kế hoạch chuyển đổi hoàn toàn sang bệnh án điện tử

   • Lập lộ trình cụ thể từng giai đoạn thay thế bệnh án giấy, đảm bảo tuân thủ Thông tư 46/2018/TT-BYT.
   • Mục tiêu: Hoàn thành chuyển đổi trước năm 2028.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, phòng CNTT, các khoa/phòng liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng, các yếu tố ảnh hưởng và giải pháp triển khai bệnh án điện tử phù hợp với điều kiện thực tế.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch chuyển đổi số và đầu tư CNTT.

2. Phòng CNTT và quản lý công nghệ thông tin y tế

   • Lợi ích: Nắm bắt các tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu về hạ tầng và phần mềm bệnh án điện tử.
   • Use case: Thiết kế, vận hành và nâng cấp hệ thống bệnh án điện tử.

3. Nhân viên y tế và cán bộ quản lý chuyên môn

   • Lợi ích: Hiểu rõ lợi ích, khó khăn khi sử dụng bệnh án điện tử, từ đó nâng cao kỹ năng và thái độ tích cực.
   • Use case: Tham gia đào tạo, cải tiến quy trình làm việc.

4. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý y tế

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn để xây dựng chính sách, quy định phù hợp thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế.
   • Use case: Ban hành văn bản hướng dẫn, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh án điện tử có thực sự giúp nâng cao chất lượng khám chữa bệnh không?
   Có, bệnh án điện tử giúp lưu trữ, truy xuất thông tin nhanh chóng, giảm sai sót và tăng tính minh bạch trong quản lý, từ đó nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

2. Tại sao bệnh viện vẫn phải sử dụng song song bệnh án giấy và điện tử?
   Do hạn chế về hạ tầng, kỹ năng nhân viên và quy định pháp lý chưa hoàn chỉnh, bệnh viện chưa thể chuyển đổi hoàn toàn sang bệnh án điện tử ngay lập tức.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến việc triển khai bệnh án điện tử?
   Nhân lực có kỹ năng CNTT và thái độ tích cực, cùng với nguồn kinh phí đầu tư và cơ sở hạ tầng CNTT là những yếu tố quyết định thành công.

4. Chữ ký số trong bệnh án điện tử có vai trò gì?
   Chữ ký số đảm bảo tính pháp lý, bảo mật và xác thực thông tin trong hồ sơ bệnh án điện tử, giúp ngăn ngừa gian lận và sai sót.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng bệnh án điện tử tại bệnh viện?
   Cần tổ chức đào tạo thường xuyên, nâng cấp phần mềm và phần cứng, hoàn thiện quy trình sử dụng, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ kỹ thuật và chính sách khuyến khích.

Kết luận

• Bệnh viện Phục hồi chức năng Đồng Tháp đã đạt mức cơ bản trong triển khai bệnh án điện tử theo tiêu chuẩn Bộ Y tế, với sự cải thiện qua các năm 2020-2021.
• Việc sử dụng bệnh án điện tử còn song song với bệnh án giấy, chưa hoàn toàn thay thế do nhiều hạn chế về nhân lực, tài chính và hạ tầng.
• Các yếu tố ảnh hưởng chính gồm nhân lực, tài chính, cơ sở hạ tầng, chính sách và tiêu chuẩn CNTT y tế.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo nhân viên, nâng cấp hạ tầng, hoàn thiện chính sách chữ ký số và cập nhật phần mềm.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn để bệnh viện và các cơ quan quản lý y tế xây dựng kế hoạch chuyển đổi số hiệu quả trong giai đoạn tới.

Ban Giám đốc bệnh viện và các phòng ban liên quan cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá tiến độ và hiệu quả để hoàn thành mục tiêu chuyển đổi số bệnh án điện tử trước năm 2028.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Bệnh viện và bệnh án điện tử Bệnh viện theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) “là một bộ phận của một tổ chức mang tính chất y học và xã hội, có chức năng đảm bảo cho nhân dân được săn sóc toàn diện về y tế bao gồm chữa bệnh, phòng bệnh, trung tâm giảng dạy y học và nghiên cứu sinh vật xã hội” (8). Theo Quyết định 1895/1997/QĐ-BYT ngày 19 tháng 09 năm 1997 của bộ trưởng Bộ Y tế, Bệnh viện là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh (9). Bệnh viện có 07 nhiệm vụ chính: - Khám bệnh, chữa bệnh - Đào tạo cán bộ - Nghiên cứu khoa học - Chỉ đạo tuyến - Phòng bệnh - Hợp tác quốc tế - Quản lý kinh tế trong bệnh viện Hồ sơ bệnh án điện tử là “tài liệu y học, y tế và pháp lý; mỗi người bệnh chỉ có một hồ sơ bệnh án trong mỗi lần khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh” được lập bằng bản điện tử (10).

Theo WHO: “Hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) là hồ sơ bệnh án được tin học hóa, được sử dụng để thu thập, lưu trữ và chia sẻ thông tin giữa các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trong một cơ sở y tế, nhằm hỗ trợ việc cung cấp các dịch vụ y tế cho người bệnh. Hệ thống EMR có thể là một hệ thống độc lập hoặc có thể được tích hợp với các hệ thống thông tin khác trong một cơ sở y tế. EMR là hồ sơ pháp lý được tạo lập trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ chăm sóc cho người bệnh” (11). Nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ đã triển khai đánh giá mức độ ứng dụng triển khai hồ sơ bệnh án điện tử theo tiêu chuẩn đánh giá EMR Adoption Model (EMRAM) của HIMSS gồm các giai đoạn của thang đo từ 0 -7 (12), gồm: 5 - Giai đoạn 0: + Chưa triển khai bất kỳ hệ thống thông tin nào, mọi việc đều được thực hiện thủ công.

- Giai đoạn 1: + Triển khai 03 module gồm “quản lý dược, quản lý xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh (chủ yếu là X-quang)” - Giai đoạn 2: + Triển khai Kho dữ liệu lâm sàng (CDR – Clinical Data Repository) + 03 module dược, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh kết nối, lưu trữ dữ liệu vào CDR. + Triển khai danh mục dùng chung, thuật ngữ lâm sàng. + Bảo mật, an toàn thông tin ở mức cơ bản (quản lý địa chỉ vật lý, mã hóa, anti-virus/anti-malware, quản lý truy cập của người dùng, …). - Giai đoạn 3: + 50% các tài liệu lâm sàng của điều dưỡng/chuyên gia y tế (phiếu theo dõi dấu hiệu sinh tồn, phiếu theo dõi, ghi chép của điều dưỡng, kế hoạch chăm sóc, …) được triển khai và tích hợp vào CDR.

+ Triển khai ứng dụng quản lý thuốc (eMAR – Electronic Medication Administration Record). + Quản lý truy cập theo vai trò người dùng. - Giai đoạn 4: + 50% chỉ định y khoa được tin học hóa (Computerized Practitioner Order Entry – CPOE). + CPOE được hỗ trợ bởi hệ thống hỗ trợ ra quyết định lâm sàng (CDS – Clinical Decision Support) với các quy tắc kiểm tra sự trùng lặp hoặc xung đột giữa các chỉ định.

+ Bác sỹ được phép truy cập vào các cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc vùng lãnh thổ về thông tin người bệnh với các nội dung như thuốc, hình ảnh, tiêm chủng, kết quả xét nghiệm, … để hỗ trợ CDS. 6 + Điều dưỡng được hỗ trợ bởi CDS mức độ 2 liên quan đến các phác đồ điều trị dựa trên bằng chứng (VD: bảng điểm đánh giá nguy cơ và đưa ra các khuyến nghị về các nhiệm vụ cần thực hiện) + Triển khai hệ thống phát hiện xâm nhập trên mạng. - Giai đoạn 5: + 100% các tài liệu lâm sàng được tin học hóa, xây dựng thành các tài liệu có cấu trúc (như ghi chép diễn biến lâm sàng, danh sách bệnh & các vấn đề gặp phải -- > chẩn đoán, tóm tắt ra viện, …) + Bệnh viện có thể theo dõi, kết xuất các báo cáo về hoạt động của điều dưỡng, nhân viên y tế theo thời gian thực + Hệ thống phát hiện và ngăn chăn xâm nhập mạng - Giai đoạn 6: + Ứng dụng công nghệ để quản lý khép kín các quy trình quản lý sử dụng thuốc, máu và các chế phẩm máu, … + eMAR được tích hợp với các hệ thống CPOE, quản lý dược, quản lý thông tin xét nghiệm. + CDS ở mức nâng cao đáp ứng “05 đúng” về quản lý sử dụng thuốc, máu và chế phẩm máu, … + Cơ chế quản lý an toàn thông tin cho các thiết bị máy tính bảng, điện thoại thông minh + Tiến hành đánh giá nguy cơ mất an toàn thông tin hàng năm và có báo cáo đánh giá cho cơ quan quản lý.

- Giai đoạn 7: bệnh án điện tử hoàn chỉnh. + Triển khai hoàn thiện EMR (hồ sơ bệnh án, các phiếu trong hồ sơ bệnh án được tin học hóa toàn bộ đáp ứng việc bỏ hoàn toàn giấy) + Triển khai các công cụ tổng hợp, phân tích dữ liệu lâm sàng để cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh, nâng cao an toàn cho người bệnh, nâng cao hiệu quả của việc cung cấp dịch vụ y tế. 7 + Dữ liệu, thông tin lâm sàng của người bệnh được liên thông, chia sẻ không những giữa các khoa/phòng trong bệnh viện mà còn giữa các hệ thống thông tin y tế khác ở bên ngoài bệnh viện. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành các tiêu chí về bệnh án điện tử tại Thông tư số 54/2017/TT-BYT ngày 29 tháng 12 năm 2017 (6), gồm 4 nhóm tiêu chí: Cơ bản: - Cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe (06 tiêu chí).

1 Quản lý thông tin tiền sử của bệnh nhân 2 Quản lý tài liệu lâm sàng 3 Quản lý chỉ định 4 Quản lý kết quả (xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh) 5 Quản lý điều trị 6 Quản lý thuốc - Quản lý thông tin hành chính (03 tiêu chí). 1 Quản lý thông tin bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế Quản lý thông tin nhân khẩu của bệnh nhân và việc đồng bộ thông tin 2 nhân khẩu Quản lý việc kết nối, tương tác với các hệ thống thông tin khác trong 3 bệnh viện Nâng cao: - Quản lý hồ sơ bệnh án (03 tiêu chí). 1 Quản lý vòng đời và tuổi thọ của hồ sơ bệnh án 2 Đồng bộ hồ sơ bệnh án 3 Lưu trữ và phục hồi hồ sơ bệnh án - Quản lý hạ tầng thông tin (06 tiêu chí). 1 An ninh hệ thống 2 Kiểm tra, giám sát 3 Quản lý thuật ngữ (danh mục dùng chung) nội bộ và tiêu chuẩn 8 Quản lý kết nối, liên thông dựa vào các tiêu chuẩn (kết xuất bệnh án 4 điện tử theo tiêu chuẩn HL7 CDA, CCD) 5 Quản lý các quy tắc nghiệp vụ 6 Sao lưu dự phòng và phục hồi CSDL Các nhóm tiêu chí này được đánh giá theo mức độ cơ bản và nâng cao khi đạt các tiêu chí theo qui định.

Theo quy định tại Thông tư số 54/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017, bệnh viện ứng dụng CNTT đạt mức 6 thì bệnh viện đáp ứng đủ điều kiện để triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, cụ thể: - Hạ tầng CNTT đạt mức 6 - Phần mềm thông tin bệnh viện (HIS) đạt mức 6 - Phần mềm thông tin xét nghiệm (LIS) đạt mức nâng cao - Phần mềm lưu trữ và truyền tải hình ảnh (PACS) đạt mức nâng cao - Bảo mật an toàn thông tin đạt mức nâng cao (chú trọng đến triển khai chữ ký số). Thông tư 46/2018/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 28/12/2018 cũng qui định về tiêu chuẩn của bệnh án điện tử gồm có 04 chương, 23 điều: - Lập và cập nhật hồ sơ bệnh án điện tử. - Lưu trữ hồ sơ bệnh án điện tử. - Sử dụng và khai thác hồ sơ bệnh án điện tử - Các qui định về phần mềm hồ sơ điện tử - Thông tin định danh người bệnh.

- Bảo mật và tính riêng tư trong hồ sơ bệnh án điện tử. - Hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh - Hệ thống thông tin xét nghiệm - Chữ ký số - Tiêu chuẩn công nghệ thông tin - Danh mục dùng chung. Hiện nay, cuộc cách mạng 4.0 đã và đang mang đến nhiều đột phá về công nghệ số như internet vạn vật, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo,. các công nghệ 9 số này thực hiện siêu kết nối, tích hợp các hệ thống số hóa – vật lý – sinh học từ đó tạo ra lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất mới, chuyển đổi số một cách toàn diện ở tất cả các mặt đời sống, xã hội.

Những thay đổi lớn từ cuộc cách mạng số 4.0 với những thiết bị mới như robot thế hệ mới, máy in 3D, công nghệ nano dần thay thế cho các phương tiện truyền thống, thủ công (13). Để thích ứng và hòa nhập xu thế chung của toàn thế giới, Việt Nam là một nước đang phát triển và cách mạng công nghệ 4.0 là một cơ hội ứng dụng công nghệ mới – hiện đại cho phép thúc đẩy tăng năng suất lao động và tạo khả năng nâng cao mức thu nhập đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có nhiều thách thức như kỹ năng lao động và năng suất lao động còn thấp, vấn đề giải quyết việc làm, đạo đức xã hội, ô nhiễm môi trường, rủi ro công nghệ. Với sự phát triển không ngừng của cuộc cách mạng công nghệ 4.0, ngành Y tế chủ động phát triển thực hiện một số hoạt động nhằm đẩy mạnh việc chuyển đổi số trong công tác KBCB, cụ thể: - Về chính sách: nhiều văn bản của Bộ Y tế đã được ban hành như: Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Bộ Y tế các phiên bản 1.0 năm 2015 và phiên bản 2.0 năm 2019 để làm cơ sở tăng cường kết nối, liên thông, tích hợp, chia sẻ sử dụng lại thông tin, ứng dụng CNTT trong cải cách hành chính, dịch vụ công trực tuyến (14, 15), và nhiều Quyết định, Thông tư có liên quan đến CNTT từ năm 2017 đến năm 2020.

Song song với cơ chế chính sách phát triển CNTT, hạ tầng, nền tảng kỹ thuật CNTT là một vấn đề vô cùng quan trọng, Bộ Y tế đã xây dựng trung tâm dữ liệu y tế và bảo đảm hạ tầng phát triển CNTT.