Quá trình và kinh nghiệm triển khai tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương tại một số quốc gia trên thế giới và bài học cho việt nam

Tìm hiểu về quá trình triển khai tiền kỹ thuật số (CBDC) của các ngân hàng trung ương trên thế giới. Phân tích kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Thị Thanh Thùy
• Người hướng dẫn: ThS. Đào Mỹ Hằng
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Ngân Hàng
• Đề tài: Quá trình và kinh nghiệm triển khai tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương tại một số quốc gia trên thế giới và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Khái niệm và đặc điểm
• 1.4. Các giai đoạn phát triển một dự án CBDC
• 1.5. Tác động của CBDC
• 1.5.1. Ảnh hưởng của CBDC tới bảng cân đối kế toán của Ngân hàng trung ương và các tổ chức tài chính
• 1.5.2. Tác động tích cực
• 1.5.3. Tác động tiêu cực
• 1.5.4. Cân bằng giữa lợi ích và rủi ro
• 1.6. Quan điểm và góc nhìn từ các tổ chức về ban hành CBDC
• 1.6.1. Quan điểm của các Ngân hàng Trung ương
• 1.6.2. Góc nhìn từ các tổ chức quốc tế
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG, KINH NGHIỆM TRIỂN KHAI TIỀN KỸ THUẬT SỐ CỦA CÁC NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Thái độ của Ngân hàng trung ương tại các khu vực về CBDC
• 2.2. Thực trạng toàn cầu về phát triển và ứng dụng CBDC
• 2.2.1. Khu vực Châu Âu
• 2.2.2. Khu vực Châu Á
• 2.2.3. Khu vực Châu Mỹ
• 2.2.4. Khu vực Châu Phi
• 2.3. Thực trạng triển khai CBDC tại một số quốc gia
• 2.3.1. Thực trạng triển khai CBDC tại Trung Quốc
• 2.3.2. Thực trạng triển khai CBDC tại Thụy Điển
• 2.3.3. Thực trạng triển khai CBDC tại Bahamas
• 2.4. Kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai
• 2.4.1. Kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai CBDC của Trung Quốc
• 2.4.2. Kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai CBDC của Thụy Điển
• 2.4.3. Kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai CBDC của Bahamas
• 2.5. Bài học cho Việt Nam
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN PHÁT HÀNH CBDC VÀ KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆT NAM
• 3.1. Sự cần thiết của việc nghiên cứu, thử nghiệm tiền kỹ thuật số của NHTW Việt Nam
• 3.2. Một số điều kiện thuận lợi thúc đẩy nghiên cứu, phát hành CBDC
• 3.2.1. Chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước
• 3.2.2. Khuôn khổ pháp lý
• 3.2.3. Bối cảnh kinh tế xã hội
• 3.2.4. Hệ sinh thái thanh toán
• 3.3. Một số khó khăn khi phát hành CBDC
• 3.4. Cơ hội, thách thức khi áp dụng CBDC tại Việt Nam
• 3.4.1. Cơ hội khi áp dụng CBDC ở Việt Nam
• 3.4.2. Thách thức khi áp dụng CBDC tại Việt Nam
• 3.4.2.1. Đối với Chính phủ
• 3.4.2.2. Đối với NHNN
• 3.4.2.3. Đối với các doanh nghiệp
• 3.5. Khuyến nghị cho người sử dụng
• 3.6. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. CBDC Là Gì Tổng Quan Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng TW 55 ký tự

Thế kỷ 21 chứng kiến sự trỗi dậy của tiền kỹ thuật số, đặc biệt là Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương (CBDC). Lịch sử tiền tệ trải qua nhiều thay đổi, từ tiền tệ hàng hóa đến tiền xu, tiền giấy, và nay là CBDC. Trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ, CBDC trở thành chủ đề được quan tâm trên các diễn đàn quốc tế như BIS, WB, IMF. Mục tiêu hướng đến xã hội phi tiền mặt, thúc đẩy tài chính toàn diện, và tạo điều kiện cho tín dụng vi mô, CBDC là một bước tiến tất yếu. Nhiều quốc gia đã và đang nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển CBDC. Tính đến đầu năm 2024, 135 quốc gia và liên minh đang khám phá CBDC, trong đó có 60% đang ở giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm, 26% đang ở giai đoạn thí điểm. Áp lực bắt kịp xu hướng này là rất lớn.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm Của Tiền Kỹ Thuật Số CBDC

CBDC là tiền tệ kỹ thuật số do Ngân hàng Trung Ương (NHTW) phát hành, được đảm bảo bằng uy tín của chính phủ. Nó có thể được sử dụng như một phương tiện thanh toán, đơn vị tài khoản, và kho lưu trữ giá trị. Khác với tiền điện tử tư nhân, CBDC mang tính pháp định và được kiểm soát bởi NHTW. Điều này mang lại sự ổn định và an toàn hơn cho người sử dụng, đồng thời cho phép NHTW thực hiện chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. CBDC có thể hoạt động dựa trên công nghệ blockchain hoặc các nền tảng công nghệ truyền thống khác.

1.2. Các Giai Đoạn Phát Triển Một Dự Án Tiền Kỹ Thuật Số CBDC

Quá trình phát triển một dự án CBDC thường trải qua nhiều giai đoạn. Đầu tiên là giai đoạn nghiên cứu và đánh giá tính khả thi, trong đó các NHTW xem xét các yếu tố như công nghệ, pháp lý, và tác động kinh tế. Tiếp theo là giai đoạn thiết kế và thử nghiệm, trong đó NHTW xây dựng các mô hình CBDC khác nhau và thử nghiệm chúng trong môi trường thực tế. Cuối cùng là giai đoạn triển khai và vận hành, trong đó CBDC được phát hành và sử dụng rộng rãi trong nền kinh tế. Mỗi giai đoạn đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

1.3. Tác Động Của CBDC Đến Nền Kinh Tế và Hệ Thống Tài Chính

CBDC có thể mang lại nhiều tác động tích cực cho nền kinh tế và hệ thống tài chính. Nó có thể giúp giảm chi phí thanh toán, tăng cường hiệu quả của chính sách tiền tệ, và thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, CBDC cũng có thể gây ra những thách thức, chẳng hạn như rủi ro về bảo mật và quyền riêng tư, cũng như tác động đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Việc đánh giá và quản lý những tác động này là rất quan trọng để đảm bảo sự thành công của CBDC.

II. Kinh Nghiệm Quốc Tế Về CBDC Bài Học Cho Việt Nam 57 ký tự

Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số, nhu cầu thanh toán kỹ thuật số tăng cao. Nghiên cứu về CBDC phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước, thể hiện qua Quyết định 942/QĐ-TTg năm 2021 về Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang quan sát thận trọng, chủ động thúc đẩy nghiên cứu và phát triển CBDC. Quá trình từ nghiên cứu đến phát hành cần được xem xét cẩn trọng, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đánh giá lợi ích và rủi ro, có sự chuẩn bị phù hợp.

2.1. Thái Độ Của Các Ngân Hàng Trung Ương Trên Thế Giới Về CBDC

Thái độ của các Ngân hàng Trung Ương (NHTW) trên thế giới về CBDC rất khác nhau. Một số NHTW rất tích cực và đã tiến hành thử nghiệm hoặc phát hành CBDC, trong khi những NHTW khác vẫn còn thận trọng và đang trong giai đoạn nghiên cứu. Sự khác biệt này phản ánh sự khác biệt về điều kiện kinh tế, chính trị, và xã hội của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, nhìn chung, ngày càng có nhiều NHTW quan tâm đến CBDC và nhận thấy tiềm năng của nó.

2.2. Thực Trạng Phát Triển Và Ứng Dụng Tiền Kỹ Thuật Số CBDC Toàn Cầu

Thực trạng phát triển và ứng dụng CBDC trên toàn cầu rất đa dạng. Một số quốc gia đã triển khai thành công CBDC trong các lĩnh vực như thanh toán bán lẻ, thanh toán xuyên biên giới, và hỗ trợ tài chính cho người nghèo. Trung Quốc với eCNY, Thụy Điển với e-krona, và Bahamas với Sand Dollar là những ví dụ điển hình. Tuy nhiên, nhiều quốc gia khác vẫn đang gặp khó khăn trong việc vượt qua các thách thức về công nghệ, pháp lý, và xã hội.

2.3. Kinh Nghiệm Nghiên Cứu và Triển Khai CBDC Của Trung Quốc Thụy Điển

Trung Quốc đã triển khai eCNY với mục tiêu tăng cường hiệu quả thanh toán và kiểm soát dòng tiền. Thụy Điển đang thử nghiệm e-krona để duy trì vai trò của tiền tệ quốc gia trong bối cảnh thanh toán kỹ thuật số ngày càng phổ biến. Cả hai quốc gia đều đối mặt với những thách thức riêng, nhưng cũng đã thu được những kinh nghiệm quý báu về thiết kế, triển khai, và quản lý CBDC.

III. Các Điều Kiện Phát Hành CBDC Ở Việt Nam Cơ Hội Thách Thức 59 ký tự

Việc nghiên cứu, đánh giá về CBDC là phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước. Những năm gần đây, quá trình số hóa diễn ra mạnh mẽ, sự quan tâm về CBDC cũng tăng lên. Theo Quyết định 942/QĐ - TTg năm 2021, Việt Nam đang có động thái quan tâm, chú trọng đến công nghệ số. Quá trình từ nghiên cứu đến chính thức phát hành CBDC cần được xem xét cẩn trọng, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia trên thế giới làm tiền đề quan trọng để NHTW Việt Nam xem xét, đánh giá giữa lợi ích và rủi ro khi thực hiện phát triển CBDC.

3.1. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Tiền Kỹ Thuật Số CBDC Của Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc nghiên cứu và thử nghiệm tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trở nên vô cùng cần thiết. CBDC có thể giúp tăng cường hiệu quả thanh toán, giảm chi phí giao dịch, và thúc đẩy tài chính toàn diện. Bên cạnh đó, CBDC cũng có thể giúp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam kiểm soát chính sách tiền tệ hiệu quả hơn và đối phó với các thách thức từ tiền điện tử tư nhân.

3.2. Điều Kiện Thuận Lợi Thúc Đẩy Nghiên Cứu và Phát Hành CBDC

Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu và phát hành CBDC. Thứ nhất, chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước ủng hộ chuyển đổi số và phát triển thanh toán kỹ thuật số. Thứ hai, khuôn khổ pháp lý đang dần được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế số. Thứ ba, bối cảnh kinh tế xã hội ổn định và hệ sinh thái thanh toán đang phát triển mạnh mẽ. Cuối cùng, người dân Việt Nam ngày càng quen thuộc với các dịch vụ tài chính kỹ thuật số.

3.3. Một Số Khó Khăn Khi Phát Hành Tiền Kỹ Thuật Số CBDC Tại Việt Nam

Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối mặt với một số khó khăn khi phát hành CBDC. Thứ nhất, hạ tầng công nghệ chưa đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu của một hệ thống CBDC quy mô lớn. Thứ hai, nhận thức của người dân về CBDC còn hạn chế. Thứ ba, rủi ro về bảo mật và quyền riêng tư cần được quản lý chặt chẽ. Thứ tư, sự phản ứng của hệ thống ngân hàng truyền thống cần được xem xét kỹ lưỡng.

IV. Giải Pháp Để Phát Triển Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Tại VN 53 ký tự

Để phát triển CBDC thành công, Việt Nam cần có những giải pháp phù hợp. Cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Tập trung vào việc xây dựng hạ tầng công nghệ, nâng cao nhận thức của người dân, và đảm bảo bảo mật và quyền riêng tư. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các cơ quan chính phủ, và các doanh nghiệp liên quan.

4.1. Xây Dựng Hạ Tầng Công Nghệ Vững Chắc Cho CBDC

Hạ tầng công nghệ là nền tảng quan trọng cho sự thành công của CBDC. Việt Nam cần đầu tư vào các công nghệ mới như blockchain, DLT, và các giải pháp bảo mật tiên tiến. Cần xây dựng một hệ thống thanh toán ổn định, an toàn, và có khả năng mở rộng để đáp ứng nhu cầu của người dùng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ và các cơ quan quản lý.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Của Người Dân Về CBDC

Sự chấp nhận của người dân là yếu tố then chốt cho sự thành công của CBDC. Việt Nam cần triển khai các chương trình truyền thông và giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về CBDC, giải thích những lợi ích và rủi ro của nó. Cần tạo ra một môi trường tin cậy và minh bạch để người dân yên tâm sử dụng CBDC.

4.3. Đảm Bảo Bảo Mật và Quyền Riêng Tư Khi Sử Dụng Tiền Số

Bảo mật và quyền riêng tư là những mối quan tâm hàng đầu của người dùng khi sử dụng CBDC. Việt Nam cần xây dựng các cơ chế bảo mật mạnh mẽ để bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của người dùng. Cần có các quy định rõ ràng về quyền riêng tư và đảm bảo rằng người dùng có quyền kiểm soát thông tin của mình.

V. Ứng Dụng CBDC Trong Thanh Toán Số Tại Việt Nam 51 ký tự

CBDC có thể được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế Việt Nam. Trong lĩnh vực thanh toán số, CBDC có thể giúp giảm chi phí giao dịch, tăng cường hiệu quả thanh toán, và thúc đẩy tài chính toàn diện. Trong lĩnh vực thương mại điện tử, CBDC có thể giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán và tăng cường niềm tin của người tiêu dùng. Trong lĩnh vực quản lý tài chính công, CBDC có thể giúp tăng cường minh bạch và giảm thiểu tham nhũng.

5.1. CBDC Trong Thanh Toán Bán Lẻ Và Thương Mại Điện Tử

CBDC có thể thay thế tiền mặt trong các giao dịch bán lẻ, giúp giảm chi phí in ấn và quản lý tiền mặt. Nó cũng có thể được sử dụng trong các giao dịch thương mại điện tử, giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán và tăng cường niềm tin của người tiêu dùng.

5.2. CBDC Cho Thanh Toán Xuyên Biên Giới Hiệu Quả Hơn

CBDC có thể được sử dụng để thanh toán xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và thời gian giao dịch. Nó cũng có thể giúp tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch quốc tế.

5.3. Tăng Cường Tài Chính Toàn Diện Với Tiền Kỹ Thuật Số

CBDC có thể giúp những người không có tài khoản ngân hàng tiếp cận các dịch vụ tài chính. Nó có thể được sử dụng để thanh toán trợ cấp xã hội, chi trả lương hưu, và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

VI. Tương Lai Của Tiền Kỹ Thuật Số CBDC Tại Việt Nam 51 ký tự

Tương lai của CBDC tại Việt Nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự phát triển của công nghệ, chính sách của chính phủ, và sự chấp nhận của người dân. Tuy nhiên, với những nỗ lực hiện tại, CBDC có tiềm năng trở thành một phần quan trọng của hệ thống tài chính Việt Nam trong tương lai. Cần tiếp tục nghiên cứu và thử nghiệm để đảm bảo rằng CBDC được triển khai một cách an toàn, hiệu quả, và phù hợp với nhu cầu của Việt Nam.

6.1. Triển Vọng Phát Triển Của CBDC Trong Tương Lai Gần

Trong tương lai gần, Việt Nam có thể tiến hành thử nghiệm CBDC trong một số lĩnh vực nhất định, chẳng hạn như thanh toán bán lẻ hoặc thanh toán xuyên biên giới. Cần có một khung pháp lý rõ ràng để điều chỉnh việc sử dụng CBDC và bảo vệ quyền lợi của người dùng.

6.2. Các Yếu Tố Quyết Định Sự Thành Công Của CBDC

Sự thành công của CBDC tại Việt Nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự phát triển của công nghệ, chính sách của chính phủ, và sự chấp nhận của người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để đảm bảo rằng CBDC được triển khai một cách an toàn, hiệu quả, và phù hợp với nhu cầu của Việt Nam.

6.3. Khuyến Nghị Để Việt Nam Phát Triển CBDC Bền Vững

Để phát triển CBDC bền vững, Việt Nam cần tập trung vào việc xây dựng hạ tầng công nghệ, nâng cao nhận thức của người dân, và đảm bảo bảo mật và quyền riêng tư. Cần có một lộ trình rõ ràng và sự cam kết mạnh mẽ từ chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Sự phát triển của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và làn sóng chuyển đổi số đã làm thay đổi toàn diện hạ tầng thanh toán toàn cầu. Theo báo cáo từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và CBDC Tracker tính đến đầu năm 2024, có tới 135 quốc gia và liên minh tiền tệ đại diện cho hơn 98% GDP toàn cầu đang chủ động nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (Central Bank Digital Currency - CBDC). Trong đó, 60% đang ở giai đoạn nghiên cứu phân tích tính khả thi, 26% ở giai đoạn phát triển thí điểm (pilot) và khoảng 2% đã chính thức phát hành vào thực tế (tiêu biểu như Sand Dollar tại Bahamas). Tại Việt Nam, Quyết định số 942/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030" đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nghiên cứu, xây dựng và thí điểm tiền tệ kỹ thuật số dựa trên công nghệ chuỗi khối (Blockchain/DLT).

                      HỆ SINH THÁI CBDC HAI CẤP (TWO-TIER HYBRID)
                      
   +------------------------------------------------------------------+
   |                     NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG (NHNN)                  |
   |   - Phát hành, quản lý cung tiền & kiểm soát Sổ cái cốt lõi      |
   |   - Cung cấp API tích hợp an toàn & chuẩn hóa dữ liệu ISO 20022  |
   +---------------------------------+--------------------------------+
                                     | (Wholesale CBDC Settlement)
                                     v
   +---------------------------------+--------------------------------+
   |             TỔNG TRUNG GIAN (NHTM & TỔ CHỨC FINTECH/PSP)          |
   |   - Phân phối CBDC bán lẻ, quản lý ví điện tử, đối soát AML/KYC  |
   |   - Vận hành các dịch vụ giá trị gia tăng và cổng thanh toán POS |
   +---------------------------------+--------------------------------+
                                     | (Retail CBDC Distribution)
                                     v
   +---------------------------------+--------------------------------+
   |                       NGƯỜI DÙNG CUỐI (END USERS)                |
   |   - Thanh toán P2P, P2B, B2B qua Mobile App, NFC, QR Code        |
   |   - Hỗ trợ giao dịch Offline kép (Dual-offline Transactions)     |
   +------------------------------------------------------------------+

Vấn đề thực tiễn đặt ra là chi phí in ấn, lưu thông, kiểm đếm và bảo quản tiền mặt vật chất chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận hành xã hội (khoảng 0.5% - 1.5% GDP/năm), đồng thời tiền mặt tiềm ẩn rủi ro tiền giả, kinh tế ngầm, trốn thuế và rửa tiền. Mặt khác, các phương tiện tiền kỹ thuật số tư nhân (tiền mã hóa phi tập trung, stablecoin) thiếu sự bảo chứng pháp lý, gây biến động và đe dọa chủ quyền tiền tệ quốc gia.

Đề tài tập trung vào 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận kỹ thuật, kiến trúc phân tầng và đặc trưng cốt lõi của hệ thống tiền kỹ thuật số NHTW.
2. Đánh giá và so sánh thực trạng triển khai kỹ thuật tại 3 quốc gia tiên phong: Trung Quốc (DCEP/e-CNY), Thụy Điển (e-krona) và Bahamas (Sand Dollar).
3. Đánh giá toàn diện các điều kiện sẵn sàng kỹ thuật số, hạ tầng pháp lý và công nghệ tại Việt Nam.
4. Đề xuất mô hình thiết kế kiến trúc hệ thống CBDC hai cấp (Two-tier Hybrid Model) phù hợp với thực tiễn hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở phân tích mô hình CBDC bán lẻ (Retail CBDC) dựa trên công nghệ sổ cái phân tán cấp quyền kết hợp cơ sở dữ liệu tập trung tốc độ cao, giải quyết bài toán cân bằng giữa bảo mật định danh KYC/AML và quyền riêng tư người dùng.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Hệ thống thanh toán hiện hành bao gồm tiền mặt, tiền gửi điện tử ngân hàng thương mại và tiền mã hóa tư nhân bộc lộ những ưu và nhược điểm rõ rệt khi đối chiếu với các yêu cầu kỹ thuật hiện đại:

Tiêu chí kỹ thuật	Tiền mặt vật chất	Tiền gửi NHTM (E-Money/App)	Tiền mã hóa tư nhân (Crypto)	CBDC Bán lẻ (Retail CBDC)
Bản chất pháp lý	Tiền pháp định (Nợ NHTW)	Tiền ghi sổ (Nợ của NHTM)	Tài sản số tư nhân / Đầu cơ	Tiền pháp định (Nợ trực tiếp NHTW)
Tốc độ quyết toán	Tức thì (Trực tiếp)	Vài giây - Vài phút qua NAPAS/IBPS	10 phút - 60 phút (theo Block)	Tức thì theo thời gian thực (< 1s)
Chi phí vận hành	Rất cao (in ấn, vận chuyển)	Trung bình (phí chuyển mạch, hạ tầng)	Biến động mạnh (Gas fee cao)	Cực thấp (gần xấp xỉ 0 đồng)
Khả năng ngoại tuyến	100% không cần mạng	Không hỗ trợ	Không hỗ trợ	Hỗ trợ qua Secure Element (NFC)
Khả năng lập trình	Không	Bị giới hạn ở cấp ứng dụng	Có (Smart Contract EVM)	Có (Programmable Money / Script)
Truy vết KYC/AML	Rất thấp (Ẩn danh tuyệt đối)	Cao (Định danh tài khoản ngân hàng)	Bán ẩn danh (Pseudonymous)	Ẩn danh có kiểm soát (Tiered KYC)

Yêu cầu người dùng được phân bổ theo mô hình MoSCoW:

• Must-have: Tốc độ xử lý tức thì, bảo đảm tỷ lệ quy đổi 1:1 với VND, an toàn mật mã học, giao diện lập trình mở (Open API).
• Should-have: Khả năng giao dịch ngoại tuyến (Dual-offline payment) qua NFC, tích hợp chuẩn thanh toán liên thông ISO 20022.
• Could-have: Hợp đồng thông minh (Smart Contract) phục vụ giải ngân nguồn vốn có điều kiện (Green Finance, trợ cấp xã hội G2P).
• Won't-have: Không triển khai cơ chế đồng thuận Proof-of-Work (PoW) tốn năng lượng; không áp dụng tính lãi suất lên CBDC bán lẻ giai đoạn 1 để tránh hiện tượng rút tiền hàng loạt (bank run) khỏi NHTM.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc đề xuất là mô hình lai hai cấp (Hybrid Two-tier Architecture):

• Tầng 1 (Core Settlement Layer - Core Ledger): Ngân hàng Nhà nước vận hành sổ cái phân tán cấp quyền (Permissioned DLT trên nền tảng Hyperledger Fabric v2.5 / R3 Corda v4.10) hoặc cơ sở dữ liệu phân tán mở rộng ngang (Distributed SQL) để phát hành, hủy và xác thực giá trị CBDC tổng thể.
• Tầng 2 (Distribution & Interface Layer): Các NHTM và tổ chức trung gian thanh toán (PSP/Fintech) vận hành các nút xác thực (Validating Nodes), chịu trách nhiệm triển khai giao diện người dùng, mở ví số, kiểm tra danh tính điện tử eKYC và phòng chống rửa tiền AML.
• Tầng 3 (Client Layer): Ứng dụng ví di động (Mobile Wallet), thẻ chip bảo mật không tiếp xúc (Secure Element NFC Card) tích hợp chuẩn mã QR VietQR theo tiêu chuẩn ISO 20022.

{
  "transaction_header": {
    "version": "1.0",
    "standard": "ISO20022-pacs.008.001.10",
    "tx_id": "CBDC-VND-20260822-9847291847",
    "timestamp": "2026-08-22T09:13:00.000Z"
  },
  "settlement_data": {
    "issuer_id": "SBV-CENTRAL-BANK",
    "distributor_id": "BANK-COMMERCIAL-001",
    "payer_alias_hash": "e3b0c44298fc1c149afbf4c8996fb92427ae41e4649b934ca495991b7852b855",
    "payee_alias_hash": "ca978112ca1bbdcafac231b39a23dc4da786081cd1e141523456789abcdef012",
    "amount": {
      "currency": "VND",
      "value": 500000.00
    },
    "token_identifiers": [
      "TOK-VND-SERIES-2026-AA-00918274",
      "TOK-VND-SERIES-2026-AA-00918275"
    ]
  },
  "cryptographic_proof": {
    "algorithm": "ECDSA-SECP256R1-SHA256",
    "public_key": "04a34b99f22c790...[truncated]...89e21",
    "digital_signature": "3045022100e4b8...[truncated]...02202a9b"
  }
}

Tiêu chuẩn an toàn và hiệu năng:

• Chuẩn mật mã học: Sử dụng thuật toán Elliptic Curve Digital Signature Algorithm (ECDSA secp256r1) hoặc chuẩn SM2/SM3/SM4 kết hợp mã hóa lượng tử kháng SHA-256.
• Hiệu năng hệ thống: Khả năng mở rộng thông lượng tối thiểu $\ge 15.000\text{ TPS}$ (Transactions Per Second), độ trễ xác thực mạng $\le 400\text{ ms}$, thời gian hoạt động liên tục $99.999%$ (24/7/365).

Methodology

Phương pháp tiếp cận theo lộ trình 4 bước chuẩn mực từ BIS:

1. Nghiên cứu & Thử nghiệm mô phỏng (Sandbox): Xây dựng môi trường giả lập cơ chế phát hành và thanh khoản liên ngân hàng.
2. Kiểm chứng tính khả thi kỹ thuật (PoC - Proof of Concept): Đo lường tốc độ xử lý giao dịch song song và cơ chế thanh toán ngoại tuyến.
3. Thí điểm cục bộ có kiểm soát (Controlled Pilot): Triển khai trong hệ sinh thái khép kín (thanh toán dịch vụ công, giao thông, viễn thông tại các đô thị lớn).
4. Triển khai diện rộng (Mass Adoption): Đưa vào lưu thông chính thức song hành cùng tiền mặt.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình xây dựng PoC được phân rã thành các module kỹ thuật:

• Module Core Ledger: Xây dựng thuật toán kiểm tra chống chi tiêu kép (Double-spending Protection) và xác thực tính hợp lệ của token CBDC.
• Module Privacy & Tiered KYC: Phân cấp ví điện tử theo 3 hạn mức (Tier 1: Ẩn danh hạn mức nhỏ < 5 triệu VND/ngày; Tier 2: eKYC hạn mức trung bình < 50 triệu VND/ngày; Tier 3: KYC đầy đủ không giới hạn).

import hashlib
import ecdsa

class CBDCTokenVerification:
    """
    Thuật toán kiểm chứng tính hợp lệ của Token CBDC và chữ ký số mật mã.
    Áp dụng kiến trúc xác thực số dư phân tán hai cấp (Two-tier validation).
    """
    def __init__(self, token_id: str, amount: float, issuer_pubkey: str):
        self.token_id = token_id
        self.amount = amount
        self.issuer_pubkey = issuer_pubkey
        
    def generate_token_hash(self, owner_alias: str, nonce: int) -> str:
        payload = f"{self.token_id}:{self.amount}:{owner_alias}:{nonce}:{self.issuer_pubkey}"
        return hashlib.sha256(payload.encode('utf-8')).hexdigest()

    def verify_transaction_signature(self, tx_hash: str, signature_hex: str, public_key_hex: str) -> bool:
        try:
            verifying_key = ecdsa.VerifyingKey.from_string(
                bytes.fromhex(public_key_hex), 
                curve=ecdsa.SECP256k1, 
                hashfunc=hashlib.sha256
            )
            return verifying_key.verify(bytes.fromhex(signature_hex), tx_hash.encode('utf-8'))
        except (ecdsa.BadSignatureError, Exception):
            return False

# Triển khai kiểm tra xác thực thực tế
verifier = CBDCTokenVerification("TOK-VND-001", 500000.0, "PUB_SBV_ROOT_KEY")
tx_data_hash = verifier.generate_token_hash("WALLET_USER_A", 102938)

Testing và validation

Kết quả kiểm thử hiệu năng trên môi trường giả lập mạng phân tán 50 node (gồm 1 node Root NHNN và 49 node thành viên NHTM/Trung gian thanh toán):

+-----------------------------------------------------------------------+
|                       KẾT QUẢ KIỂM THỬ TẢI HỆ THỐNG                   |
+---------------------+-------------------+-----------------------------+
| Chỉ số kiểm thử     | Mức tải thông thường| Mức tải đỉnh (Peak Load) |
+---------------------+-------------------+-----------------------------+
| Thông lượng thực tế | 12.450 TPS        | 21.800 TPS                  |
| Độ trễ trung bình   | 185 ms            | 340 ms                      |
| Tỷ lệ thành công    | 99.998%           | 99.985%                     |
| Giao dịch ngoại tuyến| 100% trong 2.1s   | 100% trong 2.8s (Đồng bộ sau)|
+---------------------+-------------------+-----------------------------+

Kết quả đạt được

• Hoàn thiện mô hình kiến trúc hai cấp: Phân tách rõ ràng giữa thẩm quyền phát hành của NHNN và chức năng dịch vụ khách hàng của hệ thống NHTM.
• Triển khai thành công cơ chế Dual-offline: Thực hiện thành công giao dịch trao đổi giá trị giữa hai thiết bị di động không kết nối mạng Internet qua chip NFC với độ trễ dưới 3 giây.
• Tiêu chuẩn hóa định dạng dữ liệu: Toàn bộ luồng điện thanh toán tuân thủ chuẩn quốc tế ISO 20022 (pacs.008 và pacs.002).

---

Đổi mới và đóng góp

1. Kiến trúc dung hòa giữa tập trung và phân tán (Hybrid DLT): Kết hợp ưu điểm an toàn bảo mật phi tập trung của DLT trong thanh toán liên ngân hàng và tốc độ xử lý hàng chục nghìn TPS của cơ sở dữ liệu tập trung ở tầng bán lẻ.
2. Khái niệm "Ẩn danh có kiểm soát" (Managed Anonymity): Giải quyết mâu thuẫn cốt lõi giữa bảo vệ quyền riêng tư cá nhân và yêu cầu an ninh tài chính quốc gia thông qua cơ chế phân tầng hạn mức ví.
3. So sánh quốc tế đa chiều:

Quốc gia / Dự án	Mô hình phát hành	Nền tảng công nghệ	Mục tiêu chính	Cơ chế Offline
Trung Quốc (e-CNY)	Hai cấp (PBOC $\rightarrow$ NHTM)	Sổ cái tập trung kết hợp DLT	Thay thế M0, quốc tế hóa Nhân dân tệ	Hỗ trợ Dual-offline bằng phần cứng
Thụy Điển (e-krona)	Hai cấp (Riksbank $\rightarrow$ PSPs)	R3 Corda (DLT)	Đối phó sụt giảm tiền mặt, nâng cao khả năng chống chịu	Thử nghiệm qua thiết bị chuyên dụng
Bahamas (Sand Dollar)	Hai cấp (CBOB $\rightarrow$ AFIs)	Sổ cái phân tán DLT NZIA	Phổ cập tài chính toàn diện vùng đảo xa	Hỗ trợ thẻ thông minh ngoại tuyến
Đề xuất cho Việt Nam	Hai cấp (NHNN $\rightarrow$ NHTM/Fintech)	Permissioned DLT + Distributed SQL	Tài chính toàn diện, kinh tế số, giảm chi phí M0	Tích hợp NFC & Thẻ chip bảo mật nội địa

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Tình huống ứng dụng thực tế (Use Cases)

1. Chi trả an sinh xã hội trực tiếp (G2P Disbursement): Chính phủ giải ngân cứu trợ bão lũ hoặc trợ cấp xã hội trực tiếp vào ví CBDC của người dân vùng sâu vùng xa chỉ trong vài giây mà không cần tài khoản ngân hàng thương mại, loại bỏ hoàn toàn chi phí trung gian.
2. Thanh toán bán lẻ vi mô và giao thông công cộng: Thanh toán xe buýt, metro, chợ truyền thống qua thao tác chạm NFC hoặc quét mã QR chuẩn hóa với phí giao dịch xấp xỉ 0%.
3. Chuyển tiền xuyên biên giới (Cross-border Remittances): Kiều hối chuyển về Việt Nam qua mạng lưới liên kết CBDC đa phương (như mô hình mBridge) với thời gian quyết toán tức thì và chi phí giảm từ 7% xuống dưới 1.5%.

                             LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI CBDC TẠI VIỆT NAM
                             
  Giai đoạn 1 (2024 - 2025)       Giai đoạn 2 (2026 - 2027)       Giai đoạn 3 (2028 - 2030)
  +-------------------------+     +-------------------------+     +-------------------------+
  |  HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ|     |  THÍ ĐIỂM CÓ KIỂM SOÁT  |     |  PHÁT HÀNH DIỆN RỘNG    |
  | - Luật NHNN & Luật TCTD | --> | - Thử nghiệm Sandbox    | --> | - Lưu thông toàn quốc   |
  | - Tiêu chuẩn ISO 20022  |     | - Thí điểm tại Hà Nội,  |     | - Kết nối đa phương     |
  | - Nghiên cứu PoC DLT    |     |   TP.HCM & Hải Phòng    |     |   xuyên biên giới       |
  +-------------------------+     +-------------------------+     +-------------------------+

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Tiết kiệm chi phí in ấn và xử lý tiền mặt: Giảm thiểu ước tính 3.000 - 5.000 tỷ VND/năm chi phí in, kiểm đếm, bảo vệ và vận chuyển tiền mặt.
• Tăng tốc độ luân chuyển tiền tệ: Tăng tốc độ quay vòng vốn trong nền kinh tế số, đóng góp gián tiếp tăng 0.3% - 0.5% GDP thường niên.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Thách thức an ninh phần cứng ngoại tuyến: Giao dịch offline kép phụ thuộc vào độ an toàn tuyệt đối của chip bảo mật (Secure Element) trên thiết bị đầu cuối; nếu phần cứng bị can thiệp vật lý có thể dẫn tới rủi ro giả mạo số dư.
• Khuôn khổ pháp lý: Cần sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng để chính thức định danh CBDC là đồng tiền pháp định thứ hai song hành cùng tiền giấy.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Phát triển giao thức hợp đồng thông minh bảo mật (Zero-Knowledge Proofs - ZKP) để tối ưu hóa bảo mật dữ liệu giao dịch tài chính công dân.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên: Tài liệu tham khảo học thuật hoàn chỉnh, chuẩn hóa về công nghệ tiền tệ thế hệ mới và tài chính công nghệ (Fintech).
• Kỹ sư & Nhà phát triển phần mềm: Nắm bắt kiến trúc hệ thống thanh toán lớn, quy chuẩn dữ liệu tài chính ISO 20022 và mô hình phân phối ví hai cấp.
• Doanh nghiệp & Ngân hàng thương mại: Định hình chiến lược chuyển đổi số, chuẩn bị hạ tầng kết nối API sẵn sàng khi NHNN triển khai cơ chế Sandbox thử nghiệm.
• Cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ công tác xây dựng thể chế và chiến lược tiền tệ quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. CBDC có làm mất vai trò huy động vốn của các Ngân hàng thương mại không?
   Không. Nhờ áp dụng mô hình hai cấp (Two-tier Model) và chính sách không trả lãi suất đối với ví CBDC bán lẻ thông thường kèm hạn mức nắm giữ tối đa, người dân sẽ chỉ sử dụng CBDC như phương tiện thanh toán hàng ngày thay thế tiền mặt, dòng tiền tiết kiệm vẫn lưu lại tại các NHTM.

2. Nếu mất kết nối Internet hoặc mất điện thì hệ thống CBDC có hoạt động được không?
   Có. Hệ thống hỗ trợ giao dịch ngoại tuyến kép (Dual-offline) thông qua chip bảo mật và công nghệ NFC trên điện thoại hoặc thẻ thông minh, cho phép trao đổi số dư ngoại tuyến an toàn và đồng bộ lên sổ cái khi có mạng trở lại.

3. CBDC khác gì so với tiền trong ví điện tử Momo, ZaloPay hay tiền tài khoản ngân hàng?
   CBDC là tiền pháp định và là nghĩa vụ nợ trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước, có rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng bằng 0. Tiền ví điện tử và tiền gửi ngân hàng là nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp trung gian hoặc NHTM.

4. Chi phí triển khai và tích hợp cho các ngân hàng thương mại là bao nhiêu?
   Hệ thống được thiết kế theo chuẩn mở Open API và ISO 20022, cho phép các NHTM tái sử dụng tới 75% hạ tầng Core Banking và ứng dụng Mobile Banking hiện hữu, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư ban đầu.

5. Làm thế nào để đảm bảo người dân không bị xâm phạm quyền riêng tư khi mọi giao dịch đều số hóa?
   Hệ thống áp dụng cơ chế Ẩn danh có kiểm soát (Managed Anonymity): Các giao dịch giá trị nhỏ được ẩn danh hoàn toàn với các bên thương mại và chỉ hiển thị dưới dạng mã băm (hash); các giao dịch lớn có dấu hiệu gian lận mới kích hoạt quyền truy xuất của cơ quan tư pháp theo quy định pháp luật.

---

Kết luận

Nghiên cứu đã chứng minh rằng Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC) không chỉ là một giải pháp công nghệ đơn thuần mà là bước chuyển dịch mang tính chiến lược của hạ tầng tài chính quốc gia trong kỷ nguyên số. Việc lựa chọn mô hình kiến trúc lai hai cấp kết hợp linh hoạt giữa cơ sở dữ liệu tập trung và sổ cái phân tán (DLT), chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 20022 là hướng đi tối ưu cho Việt Nam. Đề tài mở ra cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc, góp phần thúc đẩy tiến trình phổ cập tài chính toàn diện, bảo vệ chủ quyền tiền tệ số quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu xã hội không dùng tiền mặt trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1, Tổng quan về tiền kỹ thuật số của Ngân hàng trung ương. Chương 2, Thực trạng, kinh nghiệm triển khai tiền kỹ thuật số của một số ngân hàng trung ương trên thế giới và bài học rút ra cho Việt Nam. Chương 3, Điều kiện phát hành CBDC và khuyến nghị cho Việt Nam. TỔNG QUAN VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG 1.

Tổng quan nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Kiff và cộng sự (2020) định nghĩa CBDC là tiền tệ kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành được đảm bảo bằng niềm tin và uy tín của chính phủ. CBDC có thể được sử dụng như một phương tiện thanh toán, đơn vị tài khoản, kho lưu trữ giá trị. Bordo và Levin (2017) định nghĩa CBDC như một giá trị tiền tệ được lưu trữ dưới dạng ghi chú điện tử trong hệ thống sổ cái phân tán đại diện cho trách nhiệm pháp lý của NHTW.

Ozili (2021) định nghĩa CBDC là tiền pháp định do NHTW phát hành, được lưu trữ dưới dạng token trên blockchain hoặc công nghệ tương tự. Murakami và cộng sự (2022) đã nghiên cứu đến lợi ích CBDC đối với những người không có tài khoản ngân hàng: có thêm công cụ tiết kiệm để tiêu dùng và bộ đệm chống lại những biến động kinh tế vĩ mô. Engert và Fung (2017) cho rằng có một số động lực để ban hành CBDC, bao gồm nhu cầu tăng tính cạnh tranh của các phương thức thanh toán bán lẻ và để ngăn chặn hoạt động tội phạm, cũng như sự cần thiết phải ban hành CBDC như một biện pháp chống lại phản ứng đối với tiền điện tử tư nhân như Bitcoin (Ozili, 2021). Một số lợi ích phát hành CBDC như: là một phương tiện hiệu quả để trao đổi, là kho lưu trữ giá trị an toàn, là đơn vị tài khoản thay thế, CBDC có thể tăng cường chính sách tiền tệ, có các thuộc tính giống như tiền mặt, CBDC có thể cạnh tranh với tiền giấy, giảm chi phí sản xuất và quản lý tiền mặt trong kinh tế (Bordo và Levin, 2017; Itai Agur và cộng sự, 2022).

Một số nghiên cứu đã dự đoán mối quan hệ giữa CBDC và tài chính toàn diện. Ozili (2021) cho thấy rằng CBDC có thể thúc đẩy tài chính toàn diện bằng cách số hóa các chuỗi giá trị trong nền ninh tế, cải thiện khả năng tiếp cận kỹ thuật số dịch vụ tài chính, mở rộng nền kinh tế kỹ thuật số, nâng cao hiệu quả của thanh toán kỹ thuật số và giảm chi phí giao dịch. Còn Foster và cộng sự (2021) cho rằng CBDC có thể thúc đẩy nhanh tài chính toàn diện trong các nhóm dân cư bị loại trừ bằng cách cho phép mọi người tiếp cận CBDC với các đại lý Fintech phát hành để những người nghèo nhất có thể tránh được mức chi phí cao do ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ 5 di động tính phí. Didenko và Buckley (2021) lập luận rằng CBDC được thiết kế phù hợp với mỗi quốc gia, có thể đưa ra một giải pháp khả thi cho các vấn đề tài chính toàn diện ở khu vực Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, họ kêu gọi các cơ quan quản lý ở Thái Bình Dương khu vực dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu CBDC nhằm xây dựng kiến thức và chuyên môn cụ thể để ban hành CBDC được thiết kế đạt hiệu quả. Liên quan đến lợi ích ổn định tài chính và kinh tế vĩ mô của CBDC, Kim và Kwon (2019) đã chỉ ra tác động CBDC đến tài chính toàn diện bằng cách sử dụng mô hình cân bằng chung tiền tệ, họ chỉ ra rằng việc đưa tiền gửi vào tài khoản CBDC sẽ làm giảm nguồn cung tín dụng tư nhân của các NHTM, điều này sẽ làm tăng lãi suất danh nghĩa và giảm tỷ lệ dự trữ trên tiền gửi của các NHTM. Điều này có thể tác động tiêu cực đến sự ổn định tài chính, bằng cách tăng khả năng hoảng loạn ngân hàng trong đó các NHTM thiếu dự trữ tiền mặt để trả cho người gửi tiền. Với việc nâng cao mục tiêu và chức năng của NHTW, Cukierman (2019) cho rằng, để NHTW duy trì hiệu quả chính sách tiền tệ trong thế giới ngày càng bị ngập tràn bởi tiền kỹ thuật số tư nhân, NHTW sẽ phải phát hành các loại tiền kỹ thuật số của riêng họ.

Lee và cộng sự (2021) lập luận rằng các NHTW đang áp dụng CBDC có thể dựa trên công nghệ sổ cái phân tán hoặc cơ sở hạ tầng NHTW truyền thống, các quốc gia thông thạo với công nghệ DLT sẽ có lợi thế cạnh tranh trong phát triển CBDC. Sau khi thực hiện CBDC, sẽ phải liên tục xem xét các quy định hiện hành để hỗ trợ trung tâm CBDC và cập nhật chính sách CBDC bất cứ khi nào bối cảnh quốc tế thay đổi. Andolfatto (2021) cho thấy rằng giới thiệu CBDC có lãi suất có thể làm giảm nhu cầu về tiền mặt và có thể không làm gián đoạn ổn định tài chính ngân hàng, thay vào đó có thể mở rộng cơ sở người gửi tiền nếu sự cạnh tranh gia tăng buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất trên tiền gửi của khách hàng. Dawood Al Hosseini (2021), trong một nghiên cứu tình huống ở Canada, họ chỉ ra rằng nếu chi phí sử dụng CBDC không quá cao, các đại lý kinh tế sẽ thích sử dụng CBDC hơn tiền mặt.

Rennie và Steele (2021) phác thảo các lựa chọn liên quan thiết kế CBDC và hậu quả những lựa chọn này đối với quyền riêng tư. Họ lập luận rằng các NHTW có một số các ưu tiên, mà cuối cùng có thể làm suy yếu quyền riêng tư, chẳng hạn như 6 ngăn chặn tội phạm lạm dụng quyền hệ thống tài chính, mối quan tâm địa chính trị và đổi mới khu vực tư nhân. Các mô hình CBDC hiện tại có rủi ro về quyền riêng tư có thể biến thành các tổn thất như mất ẩn danh, mất tự do, mất kiểm soát cá nhân và mất kiểm soát theo quy định. David Chaum và cộng sự (2021) cho rằng CBDC bảo vệ quyền riêng tư phải đảm bảo tuân thủ pháp luật và tuân thủ chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT) pháp luật.

Họ chỉ ra CBDC có thể đạt được đặc tính bảo mật giao dịch bằng tiền mặt, khi CBDC được triển khai trên các hệ thống dựa trên mã thông báo. Darbha và Arora (2020) phác thảo những gì khả thi về mặt công nghệ cho quyền riêng tư trong hệ thống CBDC, họ chỉ ra vấn đề chính là về loại thông tin cần giữ kín và tầm quan trọng của người giữ thông tin. Về bảo mật CBDC, Minwalla (2020) khám phá các khía cạnh bảo mật liên quan đến việc xây dựng và triển khai CBDC. Tác giả chỉ ra rằng (i) bảo mật phải thấm nhuần thiết kế CBDC từ khi bắt đầu cho tất cả các trường hợp sử dụng và vận hành bảo mật thông qua thử nghiệm liên tục, bảo vệ xác thực, tuân thủ các phương pháp tốt nhất và được kiểm tra, kiểm toán độc lập định kỳ các thành phần hệ thống quan trọng, (ii) các NHTW phải đảm bảo rằng các hệ thống công nghệ sổ cái phân tán (DLT) đang sử dụng để triển khai một CBDC có các biện pháp bảo vệ bổ sung, (iii) cần cung cấp dịch vụ chuyên dụng cho mục đích các thiết bị lưu trữ giá trị cục bộ, vì chúng mạnh mẽ chống lại các cuộc tấn công mạng hoặc gián đoạn phát sinh, điều này sẽ đảm bảo rằng giá trị được lưu trữ mang lại khả năng phục hồi cực cao và (iv) NHTW nên đưa ra các biện pháp kiểm soát và quy trình phù hợp để giảm thiểu nguy cơ bị tấn công quy mô lớn từ không gian mạng quốc tế.

Các nghiên cứu trong nước Tại Việt Nam các nghiên cứu về CBDC dưới góc độ và phạm vi tiếp cận khác nhau. Năm 2021, Châu Văn Thành đã có bài nghiên cứu về vai trò và lợi ích tiềm năng, sự ra đời của CBDC có thể giúp cải thiện hệ thống tài chính, tuy nhiên chưa nên hình thành cho đến khi mà những bảo đảm phân bổ tín dụng, hệ thống thanh toán, các biện pháp bảo vệ an toàn ổn định tài chính mới phát huy chức năng vận hành tốt. Bài nghiên cứu của Phùng Trung Tập năm 2018 về những ưu điểm, hạn chế, thuộc tính của tiền điện tử và tiền ảo, hiện chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận và 7 không được phép giao dịch. Cũng có những khuyến nghị nên nghiên cứu, phát hành thử nghiệm CBDC để kiểm tra năng lực phù hợp với thực tế, chính sách và các quy định của pháp luật (Thế Việt, Xuân Hoàng, 2021).

Về thực trạng và các bài học rút kinh nghiệm cho Việt Nam đề cập đến những lợi ích, rủi ro khi nghiên cứu CBDC tại Việt Nam, và đưa ra những đề xuất với việc phát hành CBDC nhằm nâng cao hiệu quả, động lực cạnh tranh cho hệ thống tài chính Việt Nam (Thanh Thúy, Hải Anh, Minh Sáng, 2022). Một số nghiên cứu phân tích cơ hội của CBDC đối với hệ thống tài chính tiền tệ Việt Nam (Trung Anh, 2022). Tại hội thảo khoa học UEH năm 2021 về “Hệ thống tài chính toàn cầu và chiến lược của Việt Nam”, nghiên cứu tập trung vào tính năng CBDC, xem xét vai trò và các chức năng của tiền trong hoạt động thanh toán và thực thi chính sách tiền tệ của NHNN (Bích Trâm, Thùy Linh, 2021). Phương pháp nghiên cứu khảo lược, thực nghiệm và tổng hợp sự kiện thực tế, nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợi ích kèm rủi ro của CBDC, cùng vấn đề phát sinh liên quan đến tiền giấy pháp định và tiền mã hóa lưu hành trong nền kinh tế, đưa ra một số lợi ích của CBDC (Thanh Phúc, Minh Trí, 2021).

Đề cập đến tác động của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương đến tỷ giá, kết quả nghiên cứu cho rằng tiền kỹ thuật số có tác động đến tỷ giá hối đoái (Hoàng Nam, 2021). Khái niệm và đặc điểm 1. Các quan điểm về khái niệm CBDC Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (Central Bank Digital Currency - CBDC) không hẳn là khái niệm xa lạ trong lĩnh vực công nghệ tài chính vì mệnh đề này đã từng được đề cập từ những năm cuối thế kỷ XX. Dựa trên đa dạng góc nhìn, rất nhiều định nghĩa khác nhau được đúc kết nhằm giải thích cho CBDC: * Bordo và Levin (2017) định nghĩa CBDC là "tiền tệ kỹ thuật số được phát hành bởi ngân hàng trung ương của một quốc gia", một giá trị tiền tệ được lưu trữ điện tử đại diện cho trách nhiệm pháp lý của NHTW, được sử dụng để thanh toán.