Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế, các công trình cao tầng, trung tâm thương mại và khu phức hợp dịch vụ đòi hỏi việc vận hành hệ thống kỹ thuật cơ điện phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn, tiện nghi và tiết kiệm chi phí. Hệ thống quản lý tòa nhà (Building Management System - BMS) cho phép đồng bộ hóa, giám sát và vận hành tập trung các phân hệ cơ điện thông qua các giao thức truyền thông chuẩn hóa.

Bên cạnh nhu cầu vận hành tự động, vấn đề an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) là yêu cầu mang tính cấp bách. Theo số liệu thống kê từ Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ, tính đến tháng 9 năm 2022, toàn quốc đã xảy ra 138 vụ cháy, làm 39 người tử vong, 30 người bị thương và gây thiệt hại tài sản ước tính 14,91 tỷ đồng. Ngoài ra, ghi nhận 277 sự cố chập cháy thiết bị điện trên cột điện, trong công trình xây dựng và cháy cỏ, rác. Điển hình là vụ hỏa hoạn tại quán karaoke An Phú (tỉnh Bình Dương) làm 32 người thiệt mạng. Đồng thời, cơ cấu tiêu thụ năng lượng trong các tòa nhà cao tầng thường phân bổ phần lớn cho hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí (HVAC chiếm 60% – 70%), hệ thống chiếu sáng (chiếm 15% – 20%) và các hệ thống phụ trợ khác (chiếm 10% – 20%). Việc kiểm soát chất lượng điện năng và theo dõi tiêu thụ điện năng liên tục đóng vai trò thiết yếu trong việc giảm thiểu nguy cơ quá tải, chập điện và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Từ bối cảnh thực tiễn trên, đề tài tập trung giải quyết 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

  1. Thiết kế mô hình BMS giám sát hệ thống báo cháy theo khu vực (Zone) và theo địa chỉ (Address).
  2. Thiết kế mô hình BMS thu thập và giám sát các thông số kỹ thuật của đồng hồ đo điện.
  3. Thiết kế giao diện website giám sát hệ thống báo cháy và mô hình năng lượng từ xa.
  4. Phân tích, vận hành và đánh giá mô hình thực nghiệm đã thiết kế.

Đối tượng nghiên cứu của đồ án bao gồm: hệ thống BMS; bộ điều khiển trung tâm tòa nhà (Building Control Unit - BCU); bộ điều khiển số trực tiếp (Direct Digital Controller - DDC-C46); các loại đầu báo cháy tự động; đồng hồ đo điện tử đa năng Elecnova DDS1946-2P; cùng các phần mềm chuyên dụng như Control BMS Software, DDC Configurator, Node-RED, cơ sở dữ liệu Firebase và MySQL.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng mô hình thực nghiệm mô phỏng quy mô 2 tầng: Tầng 1 giám sát hệ thống báo cháy địa chỉ, Tầng 2 giám sát hệ thống báo cháy theo vùng; tích hợp thu thập dữ liệu dòng điện, điện áp, công suất và điện năng tiêu thụ từ 2 đồng hồ điện tử riêng biệt tại mỗi tầng. Hệ thống giới hạn ở chức năng thu thập dữ liệu, giám sát trạng thái, đưa ra cảnh báo đa kênh và liên động cắt nguồn chính khi có hỏa hoạn, không thực hiện điều khiển chuyên sâu các hệ thống cơ điện phức hợp khác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về cơ sở lý thuyết và tiêu chuẩn áp dụng, đồ án dựa trên Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 5738:2021 về "Phòng cháy chữa cháy – Hệ thống báo cháy tự động – Yêu cầu kỹ thuật". Tiêu chuẩn này quy định trung tâm báo cháy phải có khả năng giám sát trạng thái, nhận diện lỗi thiết bị và sự cố đứt dây trong thời gian không quá 200 giây; đồng thời bắt buộc trang bị hai nguồn cấp độc lập gồm nguồn điện chính và nguồn ắc quy dự phòng (đảm bảo duy trì tối thiểu 24 giờ ở chế độ thường trực và 1 giờ khi có báo động cháy).

Về kiến trúc điều khiển BMS, hệ thống được xây dựng theo mô hình phân tầng tiêu chuẩn gồm 3 cấp:

  • Cấp chấp hành và hiện trường (Field Level): Bao gồm các đầu báo khói, đầu báo nhiệt, nút nhấn khẩn cấp, cảm biến mức nước bể ngầm, cảm biến áp suất đường ống, quạt tạo áp cầu thang và bơm cứu hỏa.
  • Cấp điều khiển và tự động hóa (Automation Level): Bao gồm bộ điều khiển trung tâm BCU và bộ điều khiển kỹ thuật số DDC-C46.
  • Cấp quản trị và vận hành (Management Level): Máy tính trạm (Workstation), máy chủ lưu trữ dữ liệu và máy chủ web.

Các giao thức truyền thông công nghiệp được nghiên cứu và ứng dụng gồm: giao thức Modbus RTU trên nền tảng truyền dẫn vật lý RS-485 dùng để giao tiếp giữa BCU với DDC-C46 và các đồng hồ điện tử Elecnova DDS1946-2P; giao thức Modbus TCP/IP và BACnet phục vụ kết nối giữa cấp điều khiển tự động với máy trạm quản lý.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và kỹ thuật bao gồm:

  • Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn PCCC và hướng dẫn vận hành thiết bị phần cứng.
  • Phương pháp thiết kế kỹ thuật: Lập bản vẽ sơ đồ khối, sơ đồ nguyên lý đấu dây, bố trí thiết bị bên trong và mặt trước tủ điện điều khiển.
  • Phương pháp lập trình và cấu hình hệ thống: Thiết lập cấu hình thanh ghi ngõ vào/ra trên phần mềm DDC Configurator; cấu hình danh mục điểm dữ liệu (Point List) trên Control BMS Software; lập trình luồng thu thập dữ liệu trung gian bằng Node-RED; tổ chức cơ sở dữ liệu thời gian thực trên Google Firebase Realtime Database và cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL trên Cloudcluster; lập trình giao diện Web bằng PHP và JavaScript.
  • Phương pháp thử nghiệm và đo kiểm thực tế: Mô phỏng tín hiệu cháy, kích hoạt lỗi đứt dây tín hiệu, hạ áp suất đường ống sprinkler dưới ngưỡng quy định để kiểm tra phản ứng của hệ thống và đánh giá độ trễ cảnh báo.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế và chế tạo dưới dạng mô hình tủ điện thực nghiệm tích hợp phần cứng và giải pháp phần mềm đa tầng.

Cấu trúc nguồn cấp của mô hình phân định rõ giữa nguồn điện lưới 220VAC cấp cho 2 đồng hồ Elecnova và bộ nguồn tổ ong chuyển đổi sang 24VDC. Nguồn 24VDC cung cấp cho BCU, DDC-C46, các đầu báo cháy, nút nhấn khẩn cấp và còi đèn chớp. Mạch hạ áp buck LM2596 được sử dụng để hạ áp từ 24VDC xuống 12VDC cấp cho quạt tạo áp, động cơ bơm cứu hỏa và hạ áp từ 12VDC xuống 5VDC cung cấp cho cảm biến mức nước bể ngầm. Khi nút khẩn cấp (EMERGENCY) được kích hoạt hoặc phát hiện hỏa hoạn, hệ thống điều khiển rơ-le ngắt nguồn chính và tự động chuyển sang cấp nguồn từ hệ thống ắc quy dự phòng.

Bảng danh mục điểm dữ liệu (Point List) của hệ thống được xác lập trên mô hình thực nghiệm như sau:

Hệ thống Thiết bị / Tín hiệu Số lượng DI DO AI AO HLI
Báo cháy Đầu báo nhiệt gia tăng (Rate of Rise) 1 1
Báo cháy Đầu báo kết hợp khói và nhiệt 1 1
Báo cháy Tín hiệu báo cháy khu vực (Zone) 1 1
Báo cháy Đầu báo nhiệt cố định (Fixed-temp) 1 1
Báo cháy Nút nhấn báo cháy khẩn cấp (Manual Call) 1 1
Báo cháy Còi đèn chớp báo cháy (Sounder & Beacon) 2 1 2
Báo cháy Quạt tạo áp cầu thang (Pressurization Fan) 2 1 2
Báo cháy Bơm cứu hỏa (Fire Pump) 1 1
Báo cháy Cảm biến mức nước (Water Level Sensor) 1 1
Báo cháy Biến trở mô phỏng áp suất ống (Rheostat) 1 1
Giám sát điện Đồng hồ đo điện tử Elecnova DDS1946-2P 2 2
Tổng cộng 2 4 7 1 2

Cấu hình chi tiết các cổng giao tiếp trên bộ điều khiển kỹ thuật số DDC-C46 (địa chỉ MAC mặc định là 10, giao tiếp qua cổng RS-485 với chân A1+, B1- kết nối về chân A+, B- của BCU) bao gồm:

  • Cổng UI01: Nhận tín hiệu từ cụm cảm biến báo cháy Tầng 2 theo vùng (Zone) gồm đầu báo khói quang AH-0311-2, đầu báo nhiệt gia tăng AHR-871, đầu báo kết hợp khói nhiệt Q05-2153 và chuông còi.
  • Cổng UI02, UI03, UI04, UI05: Nhận tín hiệu báo cháy theo địa chỉ (Address) tại Tầng 1 lần lượt từ đầu báo nhiệt gia tăng, đầu báo khói quang, đầu báo nhiệt cố định AH-9920 và nút nhấn khẩn cấp AH-9717.
  • Cổng UI06: Nhận tín hiệu từ nút nhấn dừng khẩn cấp EMERGENCY.
  • Cổng UI09: Nhận tín hiệu analog từ cảm biến mức nước bể chữa cháy.
  • Cổng UI10: Nhận tín hiệu điện áp từ mạch hạ áp biến trở LM2596 để mô phỏng cảm biến áp suất đường ống nước chữa cháy.
  • Cổng UI11: Đọc tín hiệu tiếp điểm phản hồi từ chân số 5 của rơ-le T1 và T2 để giám sát trạng thái hoạt động của quạt tạo áp.
  • Cổng xuất NO1 (chân NO1_1, NO1_2): Điều khiển cuộn hút rơ-le T1 (chân 14) để đóng cắt nguồn cho còi báo cháy và quạt tạo áp Tầng 1.
  • Cổng xuất NO2 (chân NO2_1, NO2_2): Điều khiển cuộn hút rơ-le T2 (chân 14) đóng cắt còi báo cháy và quạt tạo áp Tầng 2.
  • Cổng xuất NO3: Kích hoạt rơ-le khẩn cấp EMERGENCY để chuyển đổi nguồn.
  • Cổng AO2 và chân GND: Xuất tín hiệu điều khiển tốc độ bơm chữa cháy thông qua chân A0 của mạch vi điều khiển Arduino.

Đối với phân hệ giám sát điện năng, 2 đồng hồ điện tử Elecnova DDS1946-2P được gán địa chỉ thanh ghi truyền thông và kết nối song song qua chuẩn RS-485 (chân tín hiệu 58 và 59) về cổng truyền thông của BCU. Trên phần mềm Control BMS Software, các điểm dữ liệu được ánh xạ theo cú pháp chuỗi cấu hình: 10|IR|25|1|R, trong đó 10 là địa chỉ thiết bị DDC-C46, IR biểu thị loại thanh ghi Input Register, 25 là địa chỉ thanh ghi dữ liệu của cổng UI01, 1 là định dạng dữ liệu số thực (Float) và R là chế độ chỉ đọc (Read).

Các thanh ghi chính của DDC-C46 được trích xuất phục vụ giám sát bao gồm:

Địa chỉ thanh ghi Tên thanh ghi thông số Loại thanh ghi Kiểu dữ liệu
25 Giá trị thực cổng UI01 Input Register Float
27 Giá trị thực cổng UI02 Input Register Float
29 Giá trị thực cổng UI03 Input Register Float
31 Giá trị thực cổng UI04 Input Register Float
33 Giá trị thực cổng UI05 Input Register Float
43 Giá trị thực cổng UI10 Input Register Float
45 Giá trị thực cổng UI11 Input Register Float
47 Giá trị thực cổng UI12 Input Register Float
81 Trạng thái rơ-le ngõ ra Relay Output 1 Input Register INT
82 Trạng thái rơ-le ngõ ra Relay Output 2 Input Register INT
84 Trạng thái rơ-le ngõ ra Relay Output 4 Input Register INT
612 Giá trị can thiệp ngõ ra Analog Output 1 Holding Register INT

Trong kiến trúc phần mềm, công cụ Node-RED chạy ngầm thực hiện việc đọc dữ liệu định kỳ từ các thanh ghi BCU thông qua khối "http request". Sau đó, dữ liệu cảm biến và trạng thái thiết bị được xử lý thang đo (scale) và ghi đồng thời vào hai hệ thống dữ liệu: khối "Add firebase" đẩy dữ liệu tức thời lên Google Firebase Realtime Database phục vụ hiển thị trực tiếp với độ trễ thấp; khối "mysql" định dạng câu lệnh truy vấn SQL (chuỗi INSERT) để ghi dữ liệu chu kỳ vào các bảng electricity, electricity_1, electricity_2, energy, energy_2 và fire_alarm trên máy chủ MySQL Cloudcluster. Nền tảng Website trích xuất dữ liệu từ Firebase cho màn hình giám sát động và gọi dữ liệu từ MySQL để kết xuất biểu đồ lịch sử và xuất báo cáo tiền điện ra định dạng tập tin Excel hoặc PDF.

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction

Chương mở đầu trình bày lý do chọn đề tài dựa trên thực trạng phát triển các tòa nhà cao tầng và tính cấp thiết của an toàn PCCC kết hợp quản lý năng lượng. Tác giả trích dẫn số liệu thống kê tình hình cháy nổ của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH đến tháng 9/2022 và tỷ lệ phân bổ tiêu thụ điện năng của hệ thống HVAC (60% – 70%), chiếu sáng (15% – 20%). Chương này xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, xác định đối tượng và phạm vi nghiên cứu là mô hình mô phỏng 2 tầng, đồng thời vạch rõ quy trình thực hiện đồ án qua 4 bước: hình thành ý tưởng, thiết kế mô hình, thi công mô hình và vận hành thử nghiệm.

Chapter 2: Overview of BMS System

Chương 2 tổng quan về hệ thống BMS và BAS, phân tích cấu trúc điều khiển phân tán theo 3 cấp độ: Cấp chấp hành hiện trường (Field Level), Cấp điều khiển tự động (Automation Level) và Cấp quản trị trung tâm (Management Level). Tác giả so sánh các chuẩn giao thức truyền thông chính bao gồm BACnet (tiêu chuẩn mở cho tự động hóa tòa nhà), LonMark và Modbus (cấu trúc master-slave với Modbus RTU và Modbus TCP/IP). Đồng thời, chương này phân tích tầm quan trọng của việc quản lý chất lượng điện năng đối với độ tin cậy và tuổi thọ của trang thiết bị cơ điện trong công trình.

Chapter 3: Design the Fire Alarm and Power Monitoring System in Buildings

Chương 3 chi tiết hóa giải pháp thiết kế dựa trên tiêu chuẩn TCVN 5738:2021. Nội dung bao gồm việc xây dựng sơ đồ khối thiết bị, sơ đồ nguyên lý tổng thể, sơ đồ kết nối dây phần cứng giữa BCU, DDC-C46 và 2 đồng hồ Elecnova DDS1946-2P. Tác giả lập bảng Point List tổng hợp 16 điểm dữ liệu (2 DI, 4 DO, 7 AI, 1 AO, 2 HLI), xây dựng sơ đồ khối phần mềm gồm 3 khối chức năng (thu thập xử lý, cơ sở dữ liệu, hiển thị website), thiết lập lưu đồ thuật toán giám sát và hướng dẫn chi tiết quy trình thiết lập giao diện tòa nhà, danh mục thiết bị, danh mục Point, cùng kịch bản gửi cảnh báo tự động qua Email và SMS trên phần mềm Control BMS Software.

Chapter 4: Construction of BMS Model of Fire Alarm and Power System Monitoring in the Building

Chương 4 mô tả toàn bộ quá trình thi công thực tế mô hình phần cứng và lập trình hệ thống. Tác giả thực hiện bóc tách khối lượng thiết bị tủ điện, cung cấp bản vẽ bố trí mặt trước và mặt trong tủ điện, bản vẽ đấu nối dây nguồn và dây tín hiệu. Nội dung phần mềm bao gồm các bước cấu hình thông số truyền thông trên DDC Configurator; cấu hình đồng hồ Elecnova DDS1946-2P qua bàn phím cơ và màn hình tích hợp; thiết lập cơ sở dữ liệu MySQL trên máy chủ đám mây Cloudcluster (gồm cấu trúc các bảng electricity, energy, users); tạo lập dự án Firebase Realtime Database; lập trình các luồng xử lý trên Node-RED; và xây dựng mã nguồn Website hiển thị biểu đồ phụ tải động cùng bảng thống kê tiền điện.

Chapter 5: Operating System

Chương 5 trình bày kết quả vận hành, đo kiểm và kiểm thử các tính năng của mô hình trên cả hai giao diện phần mềm Control BMS Software và Website. Các kịch bản kiểm thử bao gồm: giám sát ở trạng thái vận hành bình thường; kiểm thử khi xuất hiện tín hiệu báo cháy từ các đầu báo; kiểm thử nhận diện lỗi hở mạch/đứt dây tín hiệu; kiểm thử kích hoạt hệ thống bơm chữa cháy tự động khi áp lực đường ống sprinkler giảm xuống dưới ngưỡng 6 kgf/cm²; kiểm thử nút dừng khẩn cấp và chuyển đổi nguồn tự động. Ngoài ra, chương này trình bày giao diện giám sát chỉ số điện áp, dòng điện, công suất tức thời, lịch sử vận hành và tính năng in báo cáo ra tập tin Excel và PDF.

Chapter 6: Conclusions and Thesis Development

Chương cuối tổng kết các kết quả đạt được về thiết kế phần cứng mô hình thực nghiệm và hoàn thiện giao diện giám sát kép. Tác giả chỉ ra những mục tiêu đã hoàn thành và đề xuất hai định hướng phát triển tiếp theo cho đề tài: tích hợp thêm các phân hệ kỹ thuật khác trong tòa nhà (như HVAC, chiếu sáng, thang máy, máy phát điện) và tích hợp các giải pháp an ninh, bảo mật thông tin để bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ tấn công mạng.

Kết quả và đóng góp

Đồ án đã đạt được các kết quả kỹ thuật cụ thể có số liệu và kiểm chứng qua thực nghiệm:

  • Xây dựng hoàn chỉnh 01 mô hình phần cứng tủ điện thực nghiệm mô phỏng hệ thống báo cháy và giám sát điện năng quy mô 2 tầng, trang bị đầy đủ bộ điều khiển trung tâm BCU, bộ điều khiển kỹ thuật số DDC-C46, 02 đồng hồ đo điện đa năng Elecnova DDS1946-2P, các cụm rơ-le trung gian, mạch biến đổi nguồn và các loại đầu dò chuyên dụng.
  • Hoàn thiện bảng Point List chuẩn hóa gồm 16 điểm dữ liệu (2 DI, 4 DO, 7 AI, 1 AO, 2 HLI), ánh xạ thành công các thanh ghi Modbus RTU từ DDC-C46 và đồng hồ đo về BCU.
  • Thiết lập hoàn chỉnh hệ thống giám sát kép gồm: 01 giao diện điều khiển cục bộ trên Control BMS Software và 01 giao diện quản trị từ xa qua Website được đồng bộ hóa thời gian thực qua Google Firebase với độ trễ cập nhật cảnh báo dưới 10 giây.
  • Vận hành thành công kịch bản liên động an toàn: khi có tín hiệu báo cháy hoặc kích hoạt nút dừng khẩn cấp, hệ thống tự động ngắt tải nguồn chính và kích hoạt nguồn ắc quy dự phòng; khi áp lực nước trên đường ống sprinkler đo được giảm xuống dưới ngưỡng 6 kgf/cm², tín hiệu điều khiển analog từ DDC lập tức kích hoạt động cơ bơm cứu hỏa tăng tốc bù áp.
  • Triển khai thành công tính năng cảnh báo sự cố đa kênh (gửi thông báo trực quan trên màn hình, gửi thư điện tử Email và tin nhắn văn bản SMS đến người quản lý khi có cháy hoặc lỗi đứt dây) và công cụ tính toán chi phí điện năng, hỗ trợ xuất dữ liệu ra tập tin Excel và PDF.

Về đóng góp học thuật và thực tiễn, nhóm tác giả đã hiện thực hóa giải pháp tích hợp giữa hệ thống điều khiển công nghiệp truyền thống (DDC/BCU) với các công nghệ kết nối hiện đại (Node-RED, Firebase, Cloud Database) để tạo ra mô hình thực hành trực quan. Đồ án cung cấp một tài liệu thiết kế kỹ thuật hoàn chỉnh từ bản vẽ đấu nối đến cấu hình thanh ghi truyền thông, phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu và giảng dạy chuyên ngành Kỹ thuật Tòa nhà và Tự động hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài được tác giả ghi nhận trong văn bản:

  • Bộ điều khiển trung tâm BCU tồn tại một khoảng thời gian trễ nhất định trong quá trình quét vùng dữ liệu từ DDC-C46 và đồng hồ đo để cập nhật lên phần mềm giám sát.
  • Mô hình dừng lại ở quy mô thực nghiệm 2 tầng trong phòng thí nghiệm với số lượng thiết bị hạn chế, mang tính chất mô phỏng giám sát và liên động cơ bản, chưa mở rộng ra quy mô toàn diện của một tòa nhà thương mại lớn.

Hướng phát triển tiếp theo được tác giả đề xuất bao gồm:

  • Mở rộng tích hợp các hệ thống kỹ thuật cơ điện khác trong tòa nhà vào BMS (như hệ thống điều hòa thông gió HVAC, hệ thống chiếu sáng thông minh, hệ thống cấp thoát nước, điều khiển thang máy và giám sát máy phát điện dự phòng) nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vận hành.
  • Tích hợp thêm các giải pháp an ninh và bảo mật hệ thống (System Security) nhằm bảo vệ hạ tầng mạng điều khiển và cơ sở dữ liệu trước các nguy cơ xâm nhập trái phép.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo kỹ thuật hữu ích cho sinh viên, học viên và kỹ sư thuộc các chuyên ngành: Kỹ thuật Điện - Điện tử, Kỹ thuật Điều khiển và Tự động hóa, Công nghệ Kỹ thuật Công trình (hệ thống Cơ Điện MEP/BMS) và Kỹ thuật Máy tính/IoT.

Các nội dung có giá trị tham khảo chuyên môn cao bao gồm:

  • Quy trình lập bảng danh mục điểm dữ liệu (Point List) và phương pháp tính toán, bóc tách thiết bị cho tủ điện điều khiển BMS.
  • Kỹ thuật định dạng chuỗi cấu hình và ánh xạ thanh ghi dữ liệu Modbus RTU RS-485 từ các thiết bị chấp hành (DDC-C46, đồng hồ đo Elecnova) vào bộ điều khiển trung tâm BCU.
  • Mô hình kiến trúc phần mềm tích hợp giữa phần mềm BMS công nghiệp với Node-RED, Firebase Realtime Database và cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL phục vụ xây dựng bảng điều khiển (Dashboard) giám sát từ xa.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống phân chia phương thức giám sát báo cháy giữa Tầng 1 và Tầng 2 như thế nào và sử dụng những loại cảm biến nào?
Tầng 1 được thiết kế giám sát theo địa chỉ (Address), kết nối độc lập từng đầu dò vào các cổng vào từ UI02 đến UI05 của DDC-C46, sử dụng đầu báo nhiệt gia tăng AHR-871, đầu báo khói quang AH-0311-2, đầu báo nhiệt cố định AH-9920 và nút nhấn khẩn cấp AH-9717. Tầng 2 được thiết kế giám sát theo vùng (Zone), kết nối chung vào cổng UI01, tích hợp đầu báo khói quang, đầu báo nhiệt gia tăng, đầu báo tổ hợp khói nhiệt Q05-2153 và còi đèn chớp.

Bộ điều khiển trung tâm BCU kết nối truyền thông với DDC-C46 và các đồng hồ điện tử Elecnova DDS1946-2P qua chuẩn vật lý và giao thức nào?
Hệ thống sử dụng chuẩn giao tiếp vật lý RS-485 hai dây truyền tín hiệu vi sai theo giao thức Modbus RTU. Chân tín hiệu A+, B- của BCU được kết nối trực tiếp với chân A1+, B1- trên DDC-C46 (địa chỉ MAC là 10) và kết nối song song với các chân tín hiệu số 58, 59 trên 02 đồng hồ đo điện tử Elecnova DDS1946-2P.

Quy tắc định dạng cấu hình điểm dữ liệu (Point) từ DDC-C46 đưa lên phần mềm Control BMS Software được thiết lập ra sao?
Điểm dữ liệu được cấu hình dưới dạng chuỗi tham số theo quy tắc: Địa chỉ thiết bị | Loại thanh ghi | Địa chỉ thanh ghi | Kiểu dữ liệu | Quyền truy cập. Ví dụ cấu hình 10|IR|25|1|R biểu thị: thiết bị có địa chỉ 10 (DDC-C46), loại thanh ghi là Input Register (IR), địa chỉ thanh ghi là 25 (đọc giá trị cổng UI01), kiểu dữ liệu là số thực Float (1) và quyền truy cập là chỉ đọc Read (R).

Hệ thống thực hiện liên động tự động như thế nào khi áp suất đường ống chữa cháy giảm thấp hoặc khi có sự cố khẩn cấp?
Khi tín hiệu điện áp mô phỏng áp suất đường ống sprinkler (nối tại cổng UI10) giảm xuống dưới ngưỡng tương đương 6 kgf/cm², DDC-C46 sẽ tự động kích hoạt ngõ ra analog AO2 (nối qua chân A0 của Arduino) để khởi động và điều khiển tốc độ bơm cứu hỏa bù áp. Khi có tín hiệu báo cháy hoặc kích hoạt nút khẩn cấp EMERGENCY (cổng UI06), hệ thống đóng rơ-le ngắt nguồn điện lưới chính, kích hoạt nguồn ắc quy dự phòng và bật quạt tạo áp cầu thang cùng hệ thống còi đèn chớp.

Kiến trúc phần mềm kết hợp những công nghệ nào để cập nhật dữ liệu lên Website và lưu trữ lịch sử báo cáo?
Hệ thống sử dụng Node-RED làm nền tảng trung gian thu thập dữ liệu từ BCU qua giao thức HTTP. Từ Node-RED, dữ liệu trạng thái được đẩy trực tiếp lên Google Firebase Realtime Database để đồng bộ tức thời lên giao diện Website với độ trễ dưới 10 giây; đồng thời Node-RED sử dụng câu lệnh SQL INSERT định kỳ đẩy dữ liệu vào các bảng trong cơ sở dữ liệu MySQL (triển khai trên nền tảng Cloudcluster) phục vụ lưu trữ dài hạn, vẽ biểu đồ phụ tải và xuất báo cáo tiền điện ra định dạng tập tin Excel và PDF.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thành công mô hình tích hợp hệ thống báo cháy và giám sát điện năng cho công trình tòa nhà dựa trên kiến trúc phân tầng tiêu chuẩn của hệ thống BMS. Đề tài kết hợp hiệu quả giữa các thiết bị điều khiển công nghiệp chuẩn hóa (BCU, DDC-C46, đồng hồ Elecnova DDS1946-2P) với các công nghệ truyền thông Modbus RTU, Node-RED, cơ sở dữ liệu Firebase và nền tảng Web. Kết quả thử nghiệm thực tế khẳng định mô hình vận hành ổn định, có khả năng phát hiện cháy, báo lỗi đứt dây, điều khiển tự động bơm bù áp và xuất báo cáo điện năng chính xác với độ trễ phản hồi dưới 10 giây. Đây là công trình thực nghiệm có hàm lượng kỹ thuật rõ ràng, cung cấp cơ sở dữ liệu và giải pháp thiết thực cho công tác nghiên cứu và đào tạo chuyên sâu trong lĩnh vực tự động hóa tòa nhà.