Luận văn thạc sĩ ueh thực trạng sở hữu chéo và vấn đế không tuân thủ các quy định đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng thương mại ở việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích ueh thực trạng sở hữu chéo và vấn đế không tuân thủ các quy định đảm bảo an toàn hoạt động tại các, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Trí Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Khanh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Thực trạng sở hữu chéo và vấn đề không tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Sự cần thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu
• 0.4. Kết quả đạt được và một số hạn chế của đề tài
• 0.5. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm về quyền sở hữu
• 1.2. Khái niệm về quyền quản lý
• 1.3. An toàn hoạt động của tổ chức tín dụng
• 1.3.1. Quá trình hình thành và hoạt động của Ủy ban Basel
• 1.3.2. Ba trụ cột chính của Basel II
• 1.3.2.1. Trụ cột thứ nhất – Các yêu cầu vốn tối thiểu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỞ HỮU CHÉO VÀ VẤN ĐỀ KHÔNG TUÂN THỦ CÁC QUY ĐỊNH VỀ ĐẢM BẢO AN TOÀN HOẠT ĐỘNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Một số quy định về đảm bảo an toàn hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Vốn của ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Giới hạn tín dụng
• 2.1.3. Giới hạn đầu tư, góp vốn cổ phần
• 2.1.4. Đảm bảo khả năng chi trả
• 2.1.5. Phân loại nợ, trích dự phòng rủi ro
• 2.2. Thực trạng hình thức sở hữu chéo ở Việt Nam
• 2.2.1. Hình thức sở hữu chéo tại ngân hàng thương mại nhà nước
• 2.2.2. Hình thức sở hữu chéo tại ngân hàng thương mại cổ phần
• 2.2.3. Hình thức sở hữu chéo giữa các ngân hàng và doanh nghiệp
• 2.3. Phân tích vấn đề không tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam do tình trạng sở hữu chéo gây ra
• 2.3.1. Vấn đề không tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng thương mại nhà nước
• 2.3.2. Vấn đề không tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng thương mại cổ phần
• 2.3.3. Vấn đề không tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn hoạt động tại các ngân hàng và doanh nghiệp
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ HÌNH THỨC SỞ HỮU CHÉO VÀ HẠN CHẾ CÁC TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA HÌNH THỨC SỞ HỮU CHÉO TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Dự đoán xu hướng của hình thức sở hữu chéo trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực của hình thức sở hữu chéo trong hệ thống ngân hàng
• 3.2.1. Định nghĩa lại khái niệm người có liên quan
• 3.2.2. Quy định về công bố thông tin
• 3.2.3. Giám sát cổ đông, tổ chức sở hữu ngân hàng
• 3.2.4. Một số kiến nghị nhằm hạn chế hình thức sở hữu chéo
• 3.2.4.1. Đối với Chính Phủ
• 3.2.4.2. Đối với các ngân hàng thương mại nhà nước
• 3.2.4.3. Đối với các doanh nghiệp nhà nước và các ngân hàng thương mại nhà nước đang sở hữu cổ phần tại các ngân hàng thương mại cổ phần
• 3.2.4.4. Đối với các ngân hàng thương mại cổ phần
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng sở hữu chéo tại ngân hàng Việt Nam

Sở hữu chéo là một hiện tượng phổ biến trong hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính mà còn tác động đến an toàn hoạt động của các ngân hàng. Sự phát triển nhanh chóng của các ngân hàng thương mại đã dẫn đến tình trạng sở hữu chéo phức tạp, gây ra nhiều thách thức trong việc quản lý và giám sát. Theo nghiên cứu của Nguyễn Trí Thiện (2014), sở hữu chéo có thể dẫn đến việc không tuân thủ các quy định về an toàn hoạt động ngân hàng, từ đó làm gia tăng rủi ro cho toàn hệ thống.

1.1. Khái niệm và hình thức sở hữu chéo trong ngân hàng

Sở hữu chéo được hiểu là tình trạng một ngân hàng sở hữu cổ phần của ngân hàng khác, tạo ra mối quan hệ phức tạp giữa các tổ chức tín dụng. Hình thức này có thể bao gồm việc một ngân hàng thương mại nhà nước nắm giữ cổ phần tại ngân hàng thương mại cổ phần, hoặc giữa các ngân hàng và doanh nghiệp phi ngân hàng. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc quản lý rủi ro và đảm bảo an toàn hoạt động.

1.2. Tình hình sở hữu chéo tại các ngân hàng thương mại

Tình hình sở hữu chéo tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay rất phức tạp. Nhiều ngân hàng thương mại cổ phần có mối quan hệ sở hữu chéo với nhau, dẫn đến việc khó khăn trong việc kiểm soát rủi ro. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, tình trạng này đã làm gia tăng nợ xấu và giảm khả năng thanh khoản của hệ thống ngân hàng.

II. Vấn đề không tuân thủ quy định an toàn hoạt động ngân hàng

Tình trạng sở hữu chéo đã dẫn đến nhiều vấn đề nghiêm trọng trong việc tuân thủ các quy định về an toàn hoạt động ngân hàng. Nhiều ngân hàng đã không thực hiện đúng các quy định về vốn tối thiểu và khả năng chi trả, gây ra rủi ro cho toàn hệ thống. Theo nghiên cứu của Nguyễn Trí Thiện, các ngân hàng thương mại nhà nước thường có xu hướng lách luật để duy trì hoạt động, dẫn đến việc không đảm bảo an toàn tài chính.

2.1. Nguyên nhân không tuân thủ quy định tại ngân hàng thương mại nhà nước

Nguyên nhân chính dẫn đến việc không tuân thủ quy định tại các ngân hàng thương mại nhà nước là do sự thiếu minh bạch trong quản lý và giám sát. Nhiều ngân hàng đã lạm dụng quyền lực để thực hiện các giao dịch không minh bạch, gây ra rủi ro cho hệ thống tài chính.

2.2. Tác động của sở hữu chéo đến an toàn hoạt động ngân hàng

Sở hữu chéo làm gia tăng rủi ro cho các ngân hàng, đặc biệt là trong bối cảnh nợ xấu gia tăng. Khi một ngân hàng gặp khó khăn, các ngân hàng có liên quan cũng sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến tình trạng lây lan rủi ro trong toàn hệ thống. Điều này đã được chứng minh qua nhiều vụ bê bối tài chính trong thời gian qua.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề sở hữu chéo trong ngân hàng

Để giải quyết vấn đề sở hữu chéo và đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng, cần có các biện pháp mạnh mẽ từ phía Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Việc cải cách các quy định về sở hữu chéo và tăng cường giám sát là rất cần thiết để đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho hệ thống ngân hàng.

3.1. Cải cách quy định về sở hữu chéo

Cần thiết phải có các quy định rõ ràng về sở hữu chéo, bao gồm việc giới hạn tỷ lệ sở hữu của các ngân hàng tại nhau. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng.

3.2. Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro

Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường giám sát các ngân hàng thương mại, đặc biệt là trong việc tuân thủ các quy định về an toàn hoạt động. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Basel II sẽ giúp nâng cao khả năng quản lý rủi ro trong hệ thống ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về thực trạng sở hữu chéo và vấn đề an toàn hoạt động ngân hàng đã chỉ ra rằng việc cải cách là cần thiết để đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Các ngân hàng cần thực hiện các biện pháp để giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng thanh khoản. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc minh bạch hóa thông tin và cải cách quy định sẽ giúp nâng cao lòng tin của khách hàng đối với hệ thống ngân hàng.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các ngân hàng thực hiện tốt các quy định về an toàn hoạt động sẽ có khả năng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững. Các ngân hàng cần chú trọng đến việc quản lý rủi ro và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các nước khác

Các nước như Đức và Nhật Bản đã có những biện pháp hiệu quả trong việc quản lý sở hữu chéo và đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để cải cách hệ thống ngân hàng của mình.

V. Kết luận và tương lai của sở hữu chéo tại ngân hàng Việt Nam

Tình trạng sở hữu chéo tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đang đặt ra nhiều thách thức cho an toàn hoạt động ngân hàng. Cần có các biện pháp quyết liệt để giải quyết vấn đề này, từ việc cải cách quy định đến tăng cường giám sát. Tương lai của hệ thống ngân hàng phụ thuộc vào khả năng quản lý rủi ro và tính minh bạch trong hoạt động.

5.1. Tương lai của sở hữu chéo trong ngân hàng

Dự báo rằng sở hữu chéo sẽ tiếp tục tồn tại trong thời gian tới, tuy nhiên, cần có các biện pháp để kiểm soát và giảm thiểu rủi ro. Việc cải cách quy định sẽ giúp tạo ra một môi trường hoạt động an toàn hơn cho các ngân hàng.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Cần thiết phải có các chính sách rõ ràng và minh bạch để quản lý sở hữu chéo, từ đó đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng và nâng cao lòng tin của khách hàng. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Khái niệm về quyền sở hữu Quyền sở hữu: Là chỉ tổng hợp các qui phạm pháp luật do Nhà nước ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực chiếm hữu, sử dụng và định đoạt các tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng. Khái niệm quyền sở hữu vừa là một phạm trù kinh tế vừa là một phạm trù pháp lý. Là phạm trù kinh tế, sở hữu thể hiện các quan hệ sản xuất xã hội, phương thức chiếm hữu và phân phối trong từng hình thái kinh tế- xã hội và quan hệ xã hội nhất định. Sở hữu là việc tài sản, thành quả lao động, tư liệu sản xuất thuộc về ai, do đó nó thể hiện quan hệ giữa người với người trong quá trình tạo ra và phân phối các thành quả vật chất.

Là phạm trù pháp lý, quyền sở hữu mang tính chất chủ quan vì nó là sự ghi nhận của Nhà nước, nhưng Nhà nước không thể đặt ra quyền sở hữu theo ý chí chủ quan của mình mà quyền sở hữu được qui định trước hết bởi nội dung kinh tế xã hội, tức là thể chế hoá những quan hệ chiếm hữu, sử dụng và định đoạt những của cải vật chất do con người tạo ra.2 Khái niệm về quyền quản lý Khái niệm về quản lý đã xuất hiện từ lâu và phát triển cùng với những mối quan hệ về sản xuất, nó được hiểu phụ thuộc vào chế độ xã hội, nghề nghiệp… cùng với sự phát triển của xã hội thì khái niệm này ngày càng trở nên rõ ràng hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động. Quản lý doanh nghiệp là hệ thống các cơ chế mà theo đó doanh nghiệp được quản lý thông qua việc tổ chức điều hành nội bộ, các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể quản lý như cổ đông, hội đồng quản trị, Giám đốc, người lao động và những người có lợi ích có liên quan được phân công rõ ràng. Theo đó quyền quản lý đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộ phận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập và thay đổi các nguồn tài nguyên để hoàn thành mục tiêu chung.3 An toàn hoạt động của tổ chức tín dụng Khi nhắc tới an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng người ta sẽ nhắc tới trước hết là các tiêu chuẩn của Hiệp ước Basel I và Hiệp ước Basel II, và được áp dụng đối với Việt Nam là thông tư 13 của Ngân hàng nhà nước được ban hành năm 2010.

Những tiêu chuẩn về an toàn hoạt động này đã ra đời cách đây hai thập kỷ và cho đến nay vẫn còn giữ nguyên được những giá trị thực tiễn của nó. Các tổ chức tín dụng trên toàn thế giới vẫn đang áp dụng và cố gắng tuân thủ một cách triệt để những tiêu chuẩn trong Hiệp ước nhằm hạn chế tối đa những rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng. Theo đó, để đảm bảo an toàn hoạt động của mình, các ngân hàng phải tuân thủ theo 25 nguyên tắc cơ bản về giám sát ngân hàng hiệu quả của Ủy ban Basel.1 Quá trình hình thành và hoạt động của Ủy ban Basel Ủy ban Basel được thành lập vào năm 1974 bởi thống đốc ngân hàng trung ương của nhóm 10 nước. Hiện nay, các thành viên của Ủy ban này đã bao gồm 27 nước mà hầu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 hết là các nền kinh tế hàng đầu trên thế giới.

Các quốc gia được đại diện bởi ngân hàng trung ương hay cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng. Ủy ban này được nhóm họp 4 lần trong một năm. Trong Ủy ban còn có 25 nhóm kỹ thuật và một số bộ phận khác được nhóm họp thường xuyên để thực hiện các nội dung công việc của Ủy ban. Ủy ban Basel không có bất kỳ một cơ quan giám sát nào và những kết luận của nó không có tính pháp lý và yêu cầu tuân thủ đối với việc giám sát hoạt động ngân hàng.

Thay vào đó, Ủy ban này chỉ xây dựng và công bố những tiêu chuẩn và những hướng dẫn giám sát rộng rãi, đồng thời giới thiệu các báo cáo thực tiễn tốt nhất trong kỳ vọng rằng các tổ chức riêng lẻ sẽ áp dụng thông qua những sắp xếp chi tiết phù hợp nhất cho hệ thống quốc gia của chính họ. Theo cách này, Ủy ban khuyến khích việc áp dụng cách tiếp cận và các tiêu chuẩn chung mà không cố gắng can thiệp vào các kỹ thuật giám sát của các nước thành viên. Ủy ban báo cáo cho thống đốc đốc ngân hàng trung ương hay cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng của các nước thành viên. Từ đó tìm kiếm sự hậu thuẫn cho những sáng kiến của Ủy ban.

Những tiêu chuẩn bao quát một dải rất rộng các vấn đề tài chính. Một mục tiêu quan trọng trong công việc của Ủy ban là thu hẹp khoảng cách giám sát quốc tế trên hai nguyên lý cơ bản là (1) không ngân hàng nước ngoài nào được thành lập mà thoát khỏi sự giám sát; và (2) việc giám sát phải tương xứng. Vào năm 1988, Ủy ban đã công bố hệ thống đo lường vốn mà nó được đề cập như là Hiệp ước vốn Basel (the Basel Capital Accord) hay Basel I. Hệ thống này cung cấp khung đo lường rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn vốn tối thiểu là 8%.

Từ năm 1988, Basel I không chỉ được phổ biến trong các quốc gia thành viên mà còn ở hầu hết các nước khác với các ngân hàng hoạt động quốc tế. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Năm 1999, Ủy ban Basel đã đề xuất khung đo lường mới (Basel II) với 3 trụ cột chính: (1) yêu cầu vốn tối thiểu trên cơ sở kế thừa Basel I; (2) sự xem xét giám sát của quá trình đánh giá nội bộ và sự đủ vốn của các tổ chức tài chính; và (3) sử dụng hiệu quả việc công bộ thông tin nhằm làm mạnh kỷ luật thị trường như là một sự bổ sung cho các nỗ lực giám sát. Sau những tương tác rộng rãi với các ngân hàng, các nhóm ngành và các cơ quan giám sát không phải thành viên của Ủy ban, Basel II được ban hành vào ngày 26/06/2004. Tài liệu này có thể làm cơ sở cho các quá trình phê duyệt và xây dựng luật lệ quốc gia về giám sát hoạt động ngân hàng và cho các ngân hàng hoàn chỉnh sự chuẩn bị của họ cho việc thực hiện các tiêu chuẩn mới.2 Ba trụ cột chính của Basel II Trụ cột thứ nhất – Các yêu cần vốn tối thiểu So với Basel I, Basel II mang tính kế thừa và phát huy hiệu quả mạnh hơn thông qua việc quy định chi tiết hơn so với Basel I.

Theo quy định trong Basel II, một tổ chức tài chính được gọi là đủ vốn khi hệ số đủ vốn (Capital Adequacy Ratio – CAR) đạt tối thiểu 4% đối với vốn cấp 1 và 8% đối với vốn cấp 2. Hệ số CAR được tính theo công thức: Vốn ngân hàng CAR = Tài sản có điều chỉnh rủi ro Vốn ngân hàng Vốn ngân hàng được chia thành hai cấp, vốn cấp 1 và vốn cấp 2. Vốn cấp 1 bao gồm: Vốn cổ phần thường và dự trữ được công bố. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Vốn cấp 2 gồm: Dữ trữ không được công bố, dự trữ tài sản đánh giá lại, dự phòng chung/ dự phòng tổn thất cho vay chung, các công cụ vốn lai (nợ/vốn chủ sở hữu), nợ thứ cấp.

Các giới hạn: Tổng vốn cấp 2 được đưa vào tính toán tỷ lệ đủ vốn không được quá 100% vốn cấp 1; nợ thứ cấp tối đa bằng 50% vốn cấp 1; dự phòng chung tối đa bằng 1,25% tài sản có rủi ro; dự trữ tài sản đánh giá lại được chiết khấu 55%; thời gian đáo hạn còn lại của nợ thứ cấp tối thiểu là 5 năm; vốn ngân hàng không bao gồm vốn vô hình. Tài sản có điều chỉnh rủi ro Tùy theo mỗi loại tài sản sẽ được gắn cho một trọng số rủi ro. Theo Basel I trọng số rủi ro của tài sản được chia thành 4 mức là 0%, 20%, 50% và 100% theo mức độ rủi ro của từng loại tài sản. Ví dụ tiền mặt tại quỹ hay trái phiếu chính phủ có trọng số rủi ro là 0%, các khoản vay cho khu vực tư nhân là 100%.

Nhược điểm lớn nhất của quy định này là không phân biệt các loại rủi ro đặc thù. Ví dụ tất cả các khoản vay của khu vực tư nhân đều được gắn trọng số 100%, cho dù đó là khoản vay của một công ty nổi tiếng như IBM hoặc của một doanh nghiệp địa phương không có tên tuổi. Basel II đã khắc phục nhược điểm này. Việc xếp trọng số bao nhiêu tùy thuộc xếp hạng tín nhiệm của chủ nợ.

Điểm khác biệt nữa trong Basel II là nợ được chia thành 5 nhóm có trọng số lần lượt là 0%, 20%, 50%, 100% và 150%. Trụ cột thứ hai - Tăng cường cơ chế giám sát Trụ cột này là tập trung vào việc xây dựng hệ thống quản lý rủi ro. Quy trình kiểm tra kiểm sát trong Basel II không chỉ để đảm bảo rằng ngân hàng có đủ vốn để giải quyết tất cả các rủi ro trong hoạt động kinh doanh mà còn khuyến khích ngân hàng phát triển LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 và sử dụng các kỹ thuật quản lý rủi ro tốt hơn trong việc kiểm soát và quản lý các rủi ro. Bốn nguyên tắc chính của trụ cột II: Nguyên tắc 1: Ngân hàng nên có quy trình đánh giá sự thích hợp của tổng vốn và hồ sơ rủi ro của ngân hàng và một chiến lược duy trì các mức vốn khác nhau.

Nguyên tắc 2: Những người giám sát cần kiểm tra lại và đánh giá các chiến lược và việc đánh giá mức vốn thích hợp nội bộ của ngân hàng, cũng như khả năng giám sát và đảm bảo sự tuân thủ các mức vốn điều tiết. Những người giám sát cần phải có những hành động giám sát phù hợp nếu họ không thỏa mãn với kết quả của quy trình đánh giá. Nguyên tắc 3: Kiểm sát viên nên yêu cầu ngân hàng duy trì mức cao hơn tỷ lệ vốn điều chỉnh tối thiểu và phải có khả năng yêu cầu các đơn vị thành viên duy trì mức vốn cao hơn mức tối thiểu.