CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN MÁY IN 3D Công nghệ in 3D là một thành tố cơ bản trong công nghệ 4.0, cho phép tạo một sản phẩm bằng cách tự động bồi đắp dần các lớp vật liệu (giấy, nhựa, kim loại,…) theo một bản vẽ hay một mô hình 3D thiết kế trước trong máy tính, thay vì phải cắt gọt phôi như gia công sản phẩm truyền thống. Công nghệ in 3D không chỉ cho phép tạo sản phẩm nhanh, dễ dàng, tuỳ biến và tiết kiệm phục vụ để kiểm tra, kiểm định, sản xuất thử, mà còn cho phép sản xuất loạt nhỏ, giá thành thấp mà không phải chế tạo khuôn mẫu tốn thời gian và đắt tiền. Công nghệ in 3D như vậy góp phần nâng cao năng lực sản xuât, tính cạnh tranh của doanh nghiệp. Các công nghệ và thiết bị in 3D chủ yếu hiện nay gồm có: - Công nghệ SLA (Stereo Lithography Apparaturs): Sử dụng tia laser hoá rắn polymer (lỏng) nhạy sáng (Hình 1.1); - Công nghệ SLS (Selective Laser Sintering): Sử dụng tia laser để thiêu kết vật liệu bột như nhựa, kim loại, thạch cao (Hình 1.1: Công nghệ SLA Hình 1.2: Công nghệ SLS 3 Hình 1.3: Mô tả công nghệ 3DP - Công nghệ 3DP (3D Printing): Sử dụng nguyên lý tạo lớp (layer) giống như công nghệ SLS ở trên và phần liên kết các layer với nhau thì giống với công nghệ máy in phun 2D bình thường (Hình 1.
Mực in vừa là màu sắc, vừa là keo liên kết các hạt bột với nhau. Công nghệ này có thể in được màu sắc cho vật thể giống như máy in phun màu. - Công nghệ LOM (Laminated Object Manufacturing): Sử dụng tia laser để cắt vật liệu dạng tấm (giấy) sau đó các lớp đã cắt được kết dính với nhau (Hình 1.4: Nguyên lý hoạt động công nghệ LOM - Công nghệ FDM (Fused Deposition Manufacturing): Sử dụng vật liệu nóng chảy đùn qua đầu phun tạo hình, sau đó đông cứng. Công nghệ in 3D FDM gồm các 4 thành phần (Hình 1.5): Máy tính - bộ phần mềm thiết kế sản phẩm 3D - Thiết bị in 3D.5: Các thành phần máy in 3D FDM [6] Hai loại máy in 3D kiểu FDM phổ biến là loại sử dụng cơ cấu song song loại Delta (Hình 1.6) và cơ cấu 3 trục tịnh tiến, có khả năng tạo sản phẩm kích thước lớn (Hình 1.
– là đối tượng lựa chọn của đề tài này.6: Máy in 3D kiểu robot delta Hình 1.7: Máy in 3D kiểu 3 trục X-Y-Z Căn cứ theo mục tiêu đề tài, chúng tôi sẽ tập trung vào thiết kế chế tạo máy in 3D khổ rộng loại FDM.8 mô tả hoạt động của khối in 3D kiểu FDM.8: Thiết bị chính in 3D FDM [13] Hệ thống vận hành theo 3 trục: Đầu đùn (b) được gắn với hệ thống X-Y và tấm sàn (e) gắn với trục Z nâng/hạ. Vật liệu (a) từ cuộn qua đầu đùn được nung chảy và được rải thành lớp bên trên sàn (e) trong giới hạn tạo hình định trước. Hai trục X- Y gắn với đầu đùn (b) điều khiển đầu đùn dịch chuyển và rải vật liệu hết diện tích định trước. Hết một lớp, vít-me trục Z sẽ hạ tấm sàn (e) xuống 1 lớp để đầu đùn rải lớp mới.
Mỗi lớp sau khi rải được làm nguội sẽ đông cứng. Mẫu sau khi được chế tạo cần được làm sạch và xử lý bề mặt bằng phương pháp: đánh nhám, sơn phủ để cải thiện hình dạng và độ bền của nó.1 Cấu hình máy in 3D khổ rộng kiểu FDM Cấu hình máy in 3D khổ rộng loại FDM được đề xuất cần phải đáp ứng các mục tiêu như cho phép tạo các vật mẫu kích thước lớn; Máy in 3D được tích hợp với máy quét 3D tạo ra một hệ thống liên hợp từ quét tối in 3D sản phẩm tự động. Thông số kỹ thuật máy in 3D khổ rộng dự kiến có các tính năng như trong bảng 1.1: Thông số kỹ thuật máy in 3D khổ rộng của đề tài STT Tên chức năng Thông số kỹ thuật 1 Kích thước: 1200 x 610 x 1200 (mm) 2 Tốc độ in 150 mm/s 3 Độ chính xác 0.2 mm 4 Chiều cao lớp in 50-800 μm 5 Vật liệu in PLA, ABS 6 Đường kính sợi vật liệu in 1.75 mm 7 Bộ đầu in 0,4; 0,6; 0,8; 1,0; 1.2 mm 8 File in G-code, STL file 9 Kết nối máy in 3D và dữ SD, USB, Wifi, Internet liệu 10 Công nghệ in FDM/FFF 11 Firmware Marlin 12 Software Slic3r, Cura or Simplify3D… 13 Nguồn cung cấp 220 VAC/50 Hz 14 Công suất tiêu thụ ~500 W Cấu hình máy in 3D khổ rộng của đề tài này được chọn là cấu hình 3 trục tịnh tiến tạo sản phẩm trên giường (sàn) in, mô tả trên hình 1.9: Cấu hình máy in 3D khổ rộng 3 trục tịnh tiến [12] 7 Cấu hình máy in 3D khổ rộng của đề tài này được thiết kế theo cấu hình 3 trục tịnh tiến, bao gồm các thành phần trình bày trên hình 1. Máy in 3D khổ rộng bao gồm các thành phần: 1) Cơ cấu đỡ và hãm nhả cuộn dây vật liệu (nhựa) sử dụng motor nhả dây; 2) Cơ cấu dẫn dây và bánh xe quay kéo dây nhựa; 3) Đầu gia nhiệt làm chảy dây nhựa và đầu phun (Nozze); 4) Quạt làm mát sản phẩm; 5) Hệ thống 3 trục X-Y-Z điều khiển đầu phun di chuyển theo toạ độ đã lập trình; 6) Gối đỡ tạo khoảng trống bên trong sản phẩm; 7) Sàn máy; 8) Khung máy; 9) Bộ điều khiển.
Motor nhả dây Z Y Bộ X Đầu gia nhiệt Điều Cơ cấu dịch chuyển Đầu phun Khiển X-Y-X Dây nhựa nóng chảy Sản phẩm Gối đỡ Sàn máy Hình 1.10: Cấu hình đề xuất máy in 3D khổ rộng 3 trục tịnh tiến 1.2 Phân tích, đánh giá các cơ cấu của máy in 3D Các nghiên cứu mà đề tài cần phải giải quyết cho máy in 3D khổ rộng bao gồm: - Sự đồng đều sản phẩm có kích thước lớn; Độ chính xác cao cho một thể tích lớn, liên quan đến độ cứng vững, drivers, giải thuật điều khiển, … - Vấn đề cấp nguyên liệu liên tục cho kích thước lớn; - Các vấn đề về thiết kế phần mềm điều khiển máy in. 1) Cơ cấu đỡ và hãm nhả cuộn dây vật liệu (nhựa) sử dụng motor nhả dây. Dây vật liệu để tạo sản phẩm cần có đường kính ổn định. Thị trường có sẵn loại dây đường kính 1,75 mm (cho máy đùn có ổ bánh răng dẫn dây ở xa đầu đùn) và 8 3 mm (cho ổ bánh răng trực tiếp trên đầu đùn).
Để đảm bảo việc cấp dây đều, không bị ảnh hưởng bởi moment quán tính của cuộn dây thay đổi khi cuộn đầy/vơi, độ căng của dây luôn giữ không đổi nhờ điều khiển motor trục cuộn dây cấp hoặc sử dụng thắng từ. 2) Cơ cấu dẫn dây và bánh xe quay kéo dây nhựa Dây vật liệu trong máy in 3D khổ lớn có thể được đặt ở xa, khi đó cần có dây dẫn hướng - là dây cứng cố định để dây vật liệu bám theo, hoặc có thể là ống nhựa cho dây vật liệu chạy luồn bên trong. Đầu đùn Bowden có cơ cấu kéo dây ở xa không đặt tải lên đầu đùn, nên nó có kích thước nhỏ và vận hành linh động hơn. Tuy nhiên, cơ cấu cần động cơ mạnh hơn để đẩy dây vật liệu qua ống dẫn hướng và có thể gặp sự cố xoắn dây, uốn cong, … hoặc có ma sát làm trễ quá trình cấp liệu.11: Đầu đùn Bowden [15] Hình 1.12: Đầu đùn trực tiếp [15] Đối với các bộ cấp liệu trực tiếp, máy đùn sẽ đẩy dây vật liệu ngay vào đầu đùn.
Nhờ việc cấp dây liên tục, chính xác, nhanh và với động cơ công suất thấp, nó sẽ tạo bản in chính xác hơn, sử dụng các cỡ dây vật liệu trong khoảng rộng hơn. Tuy nhiên, cơ cấu này làm tăng khối lượng cụm đầu đùn, có thể gây dao động và mất chính xác của bản in. 3) Đầu gia nhiệt nung chảy dây nhựa và đầu phun (Nozze) Đầu gia nhiệt làm tan chảy nhựa để cấp cho đầu phun tạo dựng mô hình sản phẩm. Nhiệt độ gia nhiệt tuỳ thuộc vào vật liệu sử dụng.
Hiện có hai loại đầu đùn là 9 V6 - thường được sử dụng cho kích thước in nhỏ hơn và Vocano - có vòi phun lớn hơn để cho phép lượng nhựa lớn hơn được ép đùn cho kích thước in lớn hơn (hình 1.13: Đầu đùn phổ biến (Nguồn: Thomas Sanladerer YouTube Channel) 4) Quạt làm mát sản phẩm – bản in Nhựa được rải thành lớp bên trên để tạo sản phẩm, khi nguội sẽ được đông kết nhờ làm mát tự nhiên. Tuy nhiên, đối với các bản in phức tạp với các cấu trúc kiểu cầu, có các góc cạnh nhô ra, thì làm mát tự nhiên là chưa đủ. Khi nhựa chưa nguội, trọng lượng nhựa có thể làm méo dạng sản phẩm (Hình 1. Vì vậy, cần sử dụng quạt làm mát.14: Ảnh hưởng quạt làm mát đến chất lượng sản phẩm 5) Hệ thống 3 trục X-Y-Z điều khiển đầu phun di chuyển theo toạ độ đã lập trình: Hệ thống CNC 3 trục cần đảm bảo độ chính xác cao để dịch chuyển đầu phun rải đều sản phẩm.
Đặc biệt, các dịch chuyển phải êm và không bị vọt lố tại các điểm thay đổi hướng chuyển động. Đối với máy có kích thước lớn, yêu cầu về độ chính xác cho toàn khoảng làm việc đòi hỏi kỹ thuật điều khiển phối hợp. 10 6) Gối đỡ tạo khoảng trống bên trong sản phẩm: Gối đỡ là các vật liệu phụ có hình dạng phù hợp để tạo sản phẩm có các khoảng trống bên dưới bề mặt. 7) Giường in / Sàn máy: Sàn đặt sản phẩm, đòi hỏi có độ phẳng xác định.
8) Khung sườn máy: Khung sườn để gắn thiết bị cần phải vững chãi, đồng thời vỏ che hạn chế các hạt bụi nhựa nanô bay ra ngoài. 9) Bộ điều khiển: Thực hiện nhiệm vụ điều khiển các bộ phận máy in 3D.3 Kết luận chương Trong nội dung này Đề tài đã hoàn thành việc nghiên cứu khảo sát các cấu hình 3D và 3D khổ rộng, từ đó đề xuất cấu hình máy in 3D khổ rộng cho nhiệm vụ. Trên cơ sở cấu hình đề xuất, Đề tài tiến hành phân tích, đánh giá các cơ cấu của máy in 3D và miền ứng dụng cho các sản phẩm in 3D. 11 CHƯƠNG 2: KẾT CẤU CƠ KHÍ VÀ BỘ ĐIỀU KHIỂN MÁY IN 3D KHỔ RỘNG Như đã khảo sát, trên thị trường có 3 loại máy in 3D phổ biến: Máy in 3D kiểu toạ độ Descarter, Kiểu robot Delta, và kiểu Polar (Hình 2.1: Máy in 3D Cartesian, Delta, và Polar Trong đó, máy in 3D Cartesian thực hiện di chuyển đầu đùn nhựa theo phương X, Y, Z trong hệ tọa độ Cartesian.