I. Tổng quan thiết kế và thi công thiết bị theo dõi nhịp tim
Đề tài thiết kế và thi công thiết bị theo dõi nhịp tim được thực hiện tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Dự án phát triển một giải pháp phần cứng kết hợp phần mềm nhúng hoàn chỉnh. Mục tiêu hướng tới việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Hệ thống tập trung giải quyết nhu cầu theo dõi chỉ số tim mạch liên tục ngoài môi trường bệnh viện. Đối tượng hướng đến gồm người cao tuổi có bệnh lý nền và người luyện tập thể thao chuyên sâu. Thiết bị mang kích thước nhỏ gọn. Người dùng có thể gắn trực tiếp thiết bị lên cổ tay hoặc ngón tay. Bộ vi điều khiển trung tâm ESP32 đảm nhận việc thu nhận và xử lý tín hiệu sinh trắc học từ cảm biến quang học. Toàn bộ thông tin được cập nhật liên tục trên màn hình hiển thị tại chỗ. Đồng thời, dữ liệu truyền phát về hệ thống máy chủ đám mây thông qua kết nối mạng di động. Giải pháp mang lại khả năng phản ứng nhanh trước các biến cố tim mạch bất thường. Nghiên cứu khẳng định năng lực ứng dụng kỹ thuật máy tính vào thực tiễn đời sống y tế.
1.1. Bối cảnh nghiên cứu tại ĐH SPKT TPHCM
Khoa Điện - Điện tử trường ĐH SPKT TPHCM đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng công nghệ viễn thông và máy tính vào lĩnh vực y tế. Các bệnh tim mạch ngày nay có xu hướng gia tăng và trẻ hóa nhanh chóng. Việc phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trở thành yêu cầu cấp thiết hàng đầu. Các máy đo nhịp tim chuyên dụng trong bệnh viện thường cồng kềnh và đắt đỏ. Người bệnh khó có thể mang theo thiết bị bên mình khi sinh hoạt hàng ngày. Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Phạm Minh Huy giải quyết bài toán này. Nghiên cứu xây dựng một hệ thống theo dõi nhịp tim cá nhân có chi phí thấp. Thiết bị hướng đến sự cơ động và vận hành tự động, phục vụ nhu cầu giám sát sức khỏe gia đình hiệu quả.
1.2. Mục tiêu kỹ thuật của thiết bị theo dõi nhịp tim
Mục tiêu trọng tâm của đề tài là chế tạo thiết bị đo nhịp tim đeo tay hoạt động ổn định. Thiết bị sử dụng cảm biến MAX30102 để đo lưu lượng máu qua da bằng ánh sáng. Chip ESP32 chịu trách nhiệm tính toán nhịp tim trung bình theo từng phút. Màn hình OLED SH1106 hiển thị trực quan các chế độ tùy chọn cho người già hoặc người vận động. Khi nhịp tim vượt ngưỡng an toàn, mô tơ rung mini kích hoạt cảnh báo tức thời cho người sử dụng. Dữ liệu nhịp tim đồng thời được gửi về giao diện website quản trị qua module di động SIM A7680C. Nhờ đó, người thân và nhân viên y tế có thể nắm bắt thể trạng người bệnh từ xa mọi lúc mọi nơi.
II. Phân tích thách thức khi thiết kế thiết bị theo dõi nhịp tim
Thiết kế thiết bị y tế di động luôn đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật khắt khe. Vấn đề đầu tiên nằm ở độ chính xác của tín hiệu quang thể tích PPG từ cảm biến. Khi người dùng di chuyển hoặc cử động tay, tín hiệu mạch máu dễ bị nhiễu nghiêm trọng. Rung lắc làm lệch tiếp xúc giữa da và cảm biến quang, gây sai lệch thông số đo. Thách thức thứ hai là sự cân bằng giữa năng lượng tiêu thụ và thời lượng pin. Hệ thống cần duy trì hoạt động liên tục suốt cả ngày bằng pin lithium 18650. Việc truyền dữ liệu không dây thường xuyên qua sóng di động tiêu tốn lượng điện năng đáng kể. Thách thức thứ ba là xử lý đường truyền dữ liệu nối tiếp giữa các vi mạch. Giao thức UART có giới hạn khung dữ liệu tối đa 9 bit và tốc độ truyền cố định. Giao thức I2C dễ gặp hiện tượng nghẽn bus khi nhiều cảm biến cùng chia sẻ đường truyền SCL và SDA. Hệ thống đòi hỏi giải pháp tối ưu hóa phần mềm nhúng để đảm bảo dữ liệu truyền tải trơn tru, không gây gián đoạn quá trình giám sát bệnh nhân.
2.1. Nhiễu tín hiệu và độ trễ thu thập dữ liệu nhịp tim
Cảm biến quang học MAX30102 phát ra các chùm tia LED đỏ và hồng ngoại qua mao mạch dưới da. Khi lượng máu thay đổi theo nhịp đập tim, cường độ ánh sáng phản xạ trở lại cũng biến thiên tương ứng. Môi trường ánh sáng bên ngoài tác động trực tiếp vào vùng tiếp xúc quang. Sự cử động ngón tay tạo ra các đỉnh xung giả mạo trong đồ thị nhịp tim. Nếu bộ lọc số của ESP32 không đủ tốt, hệ thống sẽ tính toán sai lệch giá trị nhịp tim. Sự sai sót này có thể dẫn tới những cảnh báo rung giả. Người sử dụng sẽ gặp phiền toái hoặc lo lắng không cần thiết trong quá trình vận hành thường ngày.
2.2. Giới hạn truyền thông phần cứng của giao thức UART và I2C
Phần cứng thiết bị kết nối nhiều module ngoại vi với nhau thông qua hai giao thức cơ bản. Chuẩn I2C chịu trách nhiệm kết nối màn hình OLED SH1106 và cảm biến quang học MAX30102 về chip ESP32. Chuẩn này tiết kiệm chân vi điều khiển nhưng nhạy cảm với chiều dài dây dẫn và điện dung đường truyền. Chuẩn UART kết nối ESP32 với module viễn thông Simcom A7680C nhằm truyền dữ liệu qua mạng di động. Giao tiếp UART yêu cầu đồng bộ tốc độ baud chính xác giữa hai thiết bị truyền nhận. Độ trễ mạng hoặc lỗi khung truyền UART có thể làm nghẽn hàng đợi lệnh AT, gây gián đoạn chu kỳ cập nhật dữ liệu nhịp tim lên máy chủ web.
III. Phương pháp thiết kế và thi công thiết bị theo dõi nhịp tim
Đề tài giải quyết các rào cản kỹ thuật bằng quy trình thiết kế tích hợp phần cứng và phần mềm bài bản. Khối xử lý trung tâm dùng vi điều khiển ESP32 với bộ vi xử lý lõi kép tốc độ cao. ESP32 tiếp nhận tín hiệu từ cảm biến MAX30102 qua bus I2C và tiến hành lọc nhiễu số liệu. Màn hình OLED SH1106 hiển thị thông số nhịp tim rõ ràng kèm chỉ dẫn trực quan. Vỏ hộp thiết bị chế tạo bằng công nghệ in 3D từ nhựa sinh học, có khoang rỗng riêng biệt cho ngón tay. Động cơ rung mini lập tức rung lên cảnh báo khi nhịp tim vượt ngưỡng thiết lập. Module Simcom A7680C truyền tín hiệu lên máy chủ thông qua giao thức truyền thông HTTP hoặc MQTT. Ứng dụng web được xây dựng với kiến trúc Client-Server hiện đại. Giao diện Front-end gửi yêu cầu POST để đẩy dữ liệu lên máy chủ và thực hiện yêu cầu GET để hiển thị biểu đồ thời gian thực. Hệ thống đảm bảo tính liên tục, an toàn và dễ sử dụng cho mọi đối tượng.
3.1. Thi công phần cứng với vi điều khiển ESP32 và cảm biến
Phần cứng thiết bị được đóng gói tỉ mỉ trong hộp bảo vệ in 3D chắc chắn. Mạch điều khiển ESP32 kết nối trực tiếp với cảm biến MAX30102 bằng hai đường truyền SCL và SDA. Các nút bấm chức năng hỗ trợ người dùng chuyển đổi nhanh chế độ giám sát linh hoạt. Người dùng có thể chọn chế độ đo dành cho người lớn tuổi hoặc chế độ dành cho người thể thao. Nguồn cấp hệ thống sử dụng pin sạc lithium 18650 dung lượng cao kết hợp mạch hạ áp ổn định. Các mối hàn dây bus được bọc cách điện cẩn thận để hạn chế đoản mạch cơ học. Thiết kế tổng thể đạt tính thẩm mỹ cao và đảm bảo độ bền trong điều kiện di chuyển.
3.2. Xây dựng ứng dụng web giám sát nhịp tim trực tuyến
Phần mềm hệ thống gồm giao diện web Front-end và máy chủ lưu trữ dữ liệu Back-end. Thiết bị thu thập dữ liệu nhịp tim và gửi gói tin qua module Simcom A7680C. Front-end tiếp nhận luồng dữ liệu rồi kích hoạt yêu cầu POST để chuyển thông tin vào cơ sở dữ liệu Back-end. Khi người quản trị truy cập trang web, Front-end thực hiện yêu cầu GET để trích xuất dữ liệu lịch sử. Biểu đồ nhịp tim được vẽ trực quan theo thời gian thực trên màn hình máy tính. Nếu nhịp tim vượt quá ngưỡng cài đặt, trang web lập tức hiển thị thông báo khẩn cấp màu đỏ. Giải pháp này giúp người chăm sóc theo dõi sức khỏe bệnh nhân từ xa mà không gặp bất kỳ trở ngại địa lý nào.
IV. Kết luận và ứng dụng thiết bị theo dõi nhịp tim trong y tế
Đồ án tốt nghiệp tại ĐH SPKT TPHCM đã hoàn thiện thành công mô hình thiết bị theo dõi nhịp tim di động. Sản phẩm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đề ra ban đầu. Thiết bị hoạt động chính xác, ổn định và có thời gian phản hồi cảnh báo rất nhanh. Việc tích hợp cảm biến MAX30102 cùng vi điều khiển ESP32 mang lại hiệu năng cao với chi phí gia công hợp lý. Hệ thống mở ra tiềm năng ứng dụng to lớn trong mô hình chăm sóc sức khỏe gia đình và y tế cộng đồng. Người thân trong gia đình có thể an tâm theo dõi sức khỏe người cao tuổi từ xa qua internet. Vận động viên thể thao dễ dàng kiểm soát cường độ luyện tập để phòng tránh đột quỵ hoặc kiệt sức. Thiết bị chứng minh tính khả thi của giải pháp Internet of Things trong việc hỗ trợ cứu sinh và giảm tải cho bệnh viện tuyến trên. Kết quả thực nghiệm khẳng định chất lượng đào tạo gắn liền với thực tiễn xã hội của nhà trường.
4.1. Hiệu quả ứng dụng thực tế cho bệnh nhân và thể thao
Mô hình thiết bị đem lại giá trị thiết thực cho hai nhóm người dùng trọng điểm. Nhóm thứ nhất là người cao tuổi có tiền sử bệnh tim mạch hoặc huyết áp. Động cơ rung trên thiết bị giúp người bệnh phát hiện ngay cơn rung nhĩ hay nhịp tim tăng vọt. Nhóm thứ hai là người tập thể dục và vận động viên thể thao. Màn hình OLED hiển thị nhịp tim theo từng chế độ tập luyện cụ thể. Tính năng này giúp người tập điều chỉnh cường độ bài tập phù hợp, tránh tập quá sức. Giao diện trực quan và thao tác nút bấm đơn giản giúp người dùng thao tác dễ dàng mà không cần hướng dẫn phức tạp.
4.2. Định hướng nâng cấp hệ thống giám sát sức khỏe từ xa
Nghiên cứu có nhiều tiềm năng để tiếp tục hoàn thiện và phát triển mở rộng trong tương lai. Thiết bị có thể bổ sung cảm biến nhiệt độ cơ thể và nồng độ oxy trong máu SpO2. Kích thước bản mạch in PCB có thể thu nhỏ hơn nữa nhờ công nghệ dán linh kiện bề mặt SMD. Phần mềm máy chủ có thể tích hợp thêm các thuật toán học máy thông minh để phân tích điện tâm đồ. Hệ thống sẽ dự đoán trước nguy cơ nhồi máu cơ tim dựa trên dữ liệu lịch sử của bệnh nhân. Thiết bị hứa hẹn trở thành sản phẩm y tế đeo tay thương mại hóa hoàn chỉnh và tiện ích.