Luận án phó tiến sĩ khoa học luật học tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khoẻ nhân dân ở nước ta hiện nay

Luận án phó tiến sĩ khoa học luật học tập trung tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Việt Nam hiện nay.

• Trường học: Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Tăng Cường Pháp Chế Xã Hội Chủ Nghĩa Trong Bảo Vệ Sức Khỏe Nhân Dân Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ SỨC KHỎE NHÂN DÂN - PHƯƠNG PHÁP CƠ BẢN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN
• 1.1. Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân - Khái niệm và những đặc trưng
• 1.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và các luận điểm khoa học khác về pháp chế xã hội chủ nghĩa
• 2. CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN TĂNG CƯỜNG PHÁP CHẾ VỀ BẢO VỆ SỨC KHỎE NHÂN DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.1. Tính tất yếu khách quan của việc tăng cường pháp chế trong quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân
• 3.2. Tăng cường pháp chế trong quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân - phương hướng và giải pháp
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong bảo vệ sức khỏe nhân dân

Pháp chế xã hội chủ nghĩa là nền tảng quan trọng trong việc quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân. Nó đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy phạm pháp luật từ các tổ chức, cơ quan, và cá nhân. Trong bối cảnh Việt Nam, việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa mà còn là đòi hỏi từ sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. Hệ thống pháp luật hiện nay cần được hoàn thiện để đảm bảo quyền lợi sức khỏe của người dân, đồng thời thúc đẩy an sinh xã hội và phát triển bền vững.

1.1 Khái niệm và đặc trưng của pháp chế xã hội chủ nghĩa

Pháp chế xã hội chủ nghĩa được định nghĩa là sự tuân thủ triệt để các quy phạm pháp luật trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là bảo vệ sức khỏe nhân dân. Nó bao gồm các nguyên tắc cơ bản như tính thống nhất, tính tối cao của pháp luật, và sự bình đẳng trước pháp luật. Trong lĩnh vực y tế, pháp chế xã hội chủ nghĩa đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi sức khỏe và công bằng xã hội.

1.2 Vai trò của pháp chế trong quản lý Nhà nước về y tế

Pháp chế xã hội chủ nghĩa là công cụ không thể thiếu trong quản lý y tế. Nó giúp thiết lập trật tự kỷ cương, đảm bảo các chính sách y tế được thực hiện một cách hiệu quả. Đồng thời, nó cũng là cơ sở để xử lý các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế, từ đó bảo vệ quyền lợi của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững.

II. Thực trạng pháp luật và pháp chế trong bảo vệ sức khỏe nhân dân

Thực trạng hệ thống pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Việt Nam hiện nay còn nhiều bất cập. Mặc dù đã có nhiều chính sách y tế và đạo luật sức khỏe được ban hành, việc thực thi vẫn còn hạn chế. Các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt là trong bảo hiểm y tế và hành nghề y dược. Điều này đòi hỏi sự tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa để đảm bảo quyền lợi sức khỏe và công bằng xã hội.

2.1 Thực trạng tuân thủ pháp luật trong y tế

Việc tuân thủ pháp luật y tế tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và hành nghề y dược vẫn diễn ra thường xuyên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi sức khỏe của người dân mà còn làm suy giảm niềm tin vào hệ thống pháp luật.

2.2 Xử lý vi phạm pháp luật trong y tế

Việc xử lý các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế còn chưa nghiêm minh và kịp thời. Các biện pháp xử lý hiện nay chưa đủ sức răn đe, dẫn đến tình trạng vi phạm tiếp tục gia tăng. Điều này đòi hỏi sự tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

III. Giải pháp tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong bảo vệ sức khỏe nhân dân

Để tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách y tế để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Tiếp theo, cần nâng cao ý thức pháp luật cho các chủ thể quản lý Nhà nước và người dân. Cuối cùng, cần xử lý nghiêm minh và kịp thời các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế để đảm bảo quyền lợi sức khỏe và công bằng xã hội.

3.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật y tế

Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách y tế là yêu cầu cấp thiết để tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Cần rà soát và sửa đổi các đạo luật sức khỏe hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Đồng thời, cần ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể để thực thi pháp luật một cách hiệu quả.

3.2 Nâng cao ý thức pháp luật trong y tế

Nâng cao ý thức pháp luật cho các chủ thể quản lý Nhà nước và người dân là giải pháp quan trọng để tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật để mọi người hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo vệ sức khỏe nhân dân là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi từ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Theo ước tính, sức khỏe nhân dân đã chịu nhiều ảnh hưởng tiêu cực do chiến tranh và các điều kiện kinh tế xã hội trước đây, dẫn đến nhu cầu cấp thiết về việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực này. Luận văn tập trung nghiên cứu pháp chế xã hội chủ nghĩa trong quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Việt Nam, với phạm vi nghiên cứu chủ yếu trong các lĩnh vực phòng bệnh, chữa bệnh và hành nghề y dược.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ nội hàm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe, đánh giá thực trạng thi hành pháp luật, đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường pháp chế phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường và xây dựng Nhà nước pháp quyền. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về y tế, góp phần bảo vệ quyền lợi sức khỏe của người dân, đồng thời thúc đẩy phát triển xã hội công bằng và văn minh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khía cạnh pháp lý và thực tiễn của pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Việt Nam từ sau năm 1989, khi Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân được ban hành, đến thời điểm hiện tại. Nghiên cứu cũng tham khảo kinh nghiệm pháp luật của một số quốc gia nhằm làm rõ các đặc trưng và giải pháp phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên học thuyết Mác-Lênin về nhà nước và pháp luật, đặc biệt là quan điểm của V.I. Lênin về pháp chế xã hội chủ nghĩa, nhấn mạnh sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy phạm pháp luật của mọi tổ chức và cá nhân trong xã hội. Pháp chế xã hội chủ nghĩa được hiểu là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, là phương pháp quản lý Nhà nước nhằm thực hiện chuyên chính vô sản và bảo vệ quyền lợi của nhân dân lao động.

Ngoài ra, luận văn vận dụng mô hình cơ chế điều chỉnh pháp luật, trong đó pháp luật được xem là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội về bảo vệ sức khỏe nhân dân, bao gồm các quy phạm bắt buộc, quy phạm cấm đoán và quy phạm bảo vệ. Các khái niệm chính được làm rõ gồm: pháp chế xã hội chủ nghĩa, pháp luật về bảo vệ sức khỏe nhân dân, quản lý Nhà nước về y tế, và nghĩa vụ pháp lý kết hợp với nghĩa vụ đạo đức trong lĩnh vực y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các quan điểm lý luận và thực tiễn về pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe. Phương pháp phân tích tổng hợp và so sánh được áp dụng để đánh giá thực trạng pháp luật và quản lý Nhà nước, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê của ngành y tế và thương binh xã hội, các văn bản pháp luật hiện hành như Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân, Pháp lệnh hành nghề y dược tư nhân, cùng các bài viết chuyên ngành trong và ngoài nước. Nghiên cứu cũng tiến hành khảo sát thực tiễn tại nhiều địa phương khác nhau, bao gồm thành phố, đồng bằng và vùng sâu vùng xa, nhằm thu thập thông tin đa chiều về việc thi hành pháp luật và quản lý Nhà nước trong lĩnh vực y tế.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn đại diện cho các nhóm chủ thể quản lý Nhà nước và người dân, đảm bảo tính khách quan và toàn diện. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp logic kết hợp với lịch sử, nhằm làm rõ mối quan hệ giữa pháp luật, pháp chế và thực tiễn quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân có đặc trưng riêng biệt: Luận văn chỉ ra rằng pháp chế trong lĩnh vực này không chỉ là sự tuân thủ pháp luật mà còn bao gồm sự kết hợp chặt chẽ giữa nghĩa vụ pháp lý và nghĩa vụ đạo đức của các chủ thể, đặc biệt là đội ngũ y bác sĩ. Ví dụ, các quy định nghiêm cấm hành vi vô trách nhiệm trong khám chữa bệnh và yêu cầu y đức được quy định rõ trong Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân.

2. Thực trạng pháp luật về bảo vệ sức khỏe còn nhiều hạn chế: Qua khảo sát và phân tích, khoảng 40-50% chi phí dịch vụ y tế tại Việt Nam tập trung vào thuốc, trong khi hệ thống pháp luật về y tế còn chồng chéo, mâu thuẫn và chưa đồng bộ. Việc thi hành pháp luật còn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự thống nhất và hiệu quả trong quản lý Nhà nước.

3. Vai trò của Nhà nước trong quản lý y tế chưa được phát huy tối đa: Mặc dù Nhà nước có trách nhiệm đầu tư và quản lý thống nhất sự nghiệp bảo vệ sức khỏe nhân dân, nhưng thực tế cho thấy sự phân công chức năng và trách nhiệm chưa rõ ràng, dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao. Ví dụ, việc xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế còn chậm và chưa nghiêm minh.

4. Nhu cầu cấp thiết tăng cường pháp chế trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Nền kinh tế thị trường tạo ra nhiều thách thức như mâu thuẫn giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ sức khỏe, đòi hỏi phải có cơ chế pháp luật phù hợp để điều chỉnh. Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân và các văn bản pháp luật liên quan đã được bổ sung, nhưng việc triển khai còn nhiều bất cập do thiếu giải pháp đồng bộ và nhất quán.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự chuyển đổi cơ chế kinh tế và quản lý Nhà nước chưa kịp thích ứng với yêu cầu mới. So với các nghiên cứu trong khu vực, kết quả này tương đồng với thực trạng pháp luật y tế còn yếu kém và cần cải cách sâu rộng để phù hợp với nền kinh tế thị trường.

Việc kết hợp nghĩa vụ pháp lý với nghĩa vụ đạo đức trong lĩnh vực y tế là điểm mới và quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả pháp chế xã hội chủ nghĩa. Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ phân bổ chi phí y tế và bảng so sánh hiệu quả quản lý Nhà nước qua các năm, giúp minh họa rõ hơn về thực trạng và xu hướng phát triển.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện pháp luật, nâng cao vai trò quản lý Nhà nước, đồng thời thúc đẩy sự tham gia tích cực của cộng đồng và các tổ chức xã hội trong bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ sức khỏe nhân dân: Cần sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân và các văn bản liên quan để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường. Thời gian thực hiện đề xuất này là trong vòng 2-3 năm, do Bộ Y tế phối hợp với Bộ Tư pháp chủ trì.

2. Tăng cường năng lực quản lý Nhà nước về y tế: Đổi mới và hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe, phân công rõ chức năng, trách nhiệm và nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra. Đề xuất thực hiện trong 1-2 năm, do các cơ quan quản lý Nhà nước cấp trung ương và địa phương phối hợp thực hiện.

3. Xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực y tế: Thiết lập cơ chế xử lý nhanh chóng, nghiêm khắc các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là trong hành nghề y dược tư nhân và cung cấp dịch vụ y tế. Thời gian thực hiện liên tục, do các cơ quan chức năng như Thanh tra Bộ Y tế và Viện Kiểm sát đảm nhiệm.

4. Nâng cao ý thức pháp luật và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ y tế và cộng đồng: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền về pháp luật và y đức cho cán bộ y tế, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ trong bảo vệ sức khỏe. Đề xuất triển khai thường xuyên, do Bộ Y tế phối hợp với các tổ chức xã hội và truyền thông thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan hoạch định chính sách và xây dựng pháp luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ sức khỏe, giúp các nhà làm luật xây dựng chính sách phù hợp với xu thế phát triển kinh tế thị trường.

2. Các cơ quan quản lý Nhà nước về y tế: Giúp nâng cao hiệu quả quản lý, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ y tế.

3. Giảng viên và sinh viên ngành luật, y tế công cộng: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong giảng dạy và nghiên cứu về pháp luật y tế, pháp chế xã hội chủ nghĩa và quản lý Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe.

4. Các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ trong bảo vệ sức khỏe, đồng thời thúc đẩy sự tham gia tích cực của cộng đồng trong công tác bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Câu hỏi thường gặp

1. Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân là gì?
   Pháp chế xã hội chủ nghĩa là nguyên tắc tuân thủ nghiêm ngặt các quy phạm pháp luật trong quản lý Nhà nước về bảo vệ sức khỏe, kết hợp với nghĩa vụ đạo đức của các chủ thể như y bác sĩ và người dân, nhằm bảo vệ quyền lợi sức khỏe của nhân dân.

2. Tại sao cần tăng cường pháp chế trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân?
   Do sự chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sang kinh tế thị trường, pháp luật và quản lý Nhà nước còn nhiều hạn chế, việc tăng cường pháp chế giúp nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm công bằng và chất lượng dịch vụ y tế.

3. Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân có vai trò như thế nào?
   Luật này quy định quyền và nghĩa vụ của công dân, trách nhiệm của Nhà nước và các tổ chức trong bảo vệ sức khỏe, là cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức và thực hiện công tác bảo vệ sức khỏe nhân dân.

4. Các giải pháp chính để tăng cường pháp chế trong lĩnh vực này là gì?
   Bao gồm hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực quản lý Nhà nước, xử lý nghiêm vi phạm pháp luật và nâng cao ý thức pháp luật, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ y tế và cộng đồng.

5. Ai là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe?
   Bao gồm các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, đội ngũ y tế và toàn thể công dân, trong đó đội ngũ y bác sĩ có nghĩa vụ pháp lý và đạo đức nặng nề nhất trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Kết luận

• Luận văn lần đầu tiên hệ thống hóa khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Việt Nam, làm rõ vai trò pháp luật và pháp chế trong quản lý Nhà nước về y tế.
• Đánh giá thực trạng pháp luật và quản lý Nhà nước còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc thi hành pháp luật và xử lý vi phạm.
• Chỉ ra tính tất yếu và cấp bách của việc tăng cường pháp chế trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực quản lý và ý thức pháp luật trong cộng đồng.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai sửa đổi pháp luật, đào tạo cán bộ quản lý và tuyên truyền nâng cao nhận thức xã hội.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo vệ sức khỏe nhân dân một cách hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 PHÁP CHE XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG LĨNH VUC BẢO VE SỨC KHỎE NHÂN DAN - PHƯƠNG PHÁP CƠ BẢN QUAN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG DIEU rot delta bị KIỆN KINH TE THỊ TRUONG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHU NGHĨA VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN. Tiết 1: Pháp chế xa hội chủ nghĩa trong lĩnh vực bảo vệ sức khỏe nhân dân - Khái niệm và những đặc trưng Pháp chế xã hội chú nghĩa là một lĩnh vực được nghiên cứu khá sâu sắc trong khoa học pháp lý cua các nước xã hội chủ nghĩa trước đây. Nhiều công trình khoa học đã phát triển và làm phong phú học thuyết Mác-Lênin về pháp z chê. Lý luận Mác - Lênin về nhà nước và pháp luật chỉ ra rằng: Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một hiện tượng xã hội phong phú và phức tạp.

Nội hàm của khái niệm rất rộng. Trong các mối quan hệ khác nhau. Pháp chế có nội dung riêng của minh. Mặc dầu pháp chế xã hội chủ nghĩa là một khái niệm có nội hàm phong © phú, nhưng hầu hết trong các định nghĩa khoa học đều nhấn mạnh đến một đặc trưng cơ bản nhất của pháp chế, đó là sự tuân thủ một cách triệt để các quy phạm pháp luật của các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, các cá nhân có trách nhiệm và của mọi công dân.

Có thể ” khái quát những nội dung cơ bản của pháp chế Xã hội chủ nghĩa. thường được sử dung trony các tài liệu khoa học như sau: -:Pháp chế như là doi hỏi cua việc tuân thủ và chấp hành các quy phạm pháp luật. - Pháp chế là một nguyên tắc cơ bản vẻ tổ chức và hoạt động của nhà nước xã hội chu nghĩa. - Pháp chế là một phương pháp quản lý nhà nước.

phương pháp thực hiện những nhiệm vụ chuyên chính giai cấp. một bộ phận cấu thành của dân chủ và chuyên chính. Vi vậy , sự khác nhau trong các định nghĩa thường chi xoay đuanh 2 vấn dé: - Pháp luật là yếu tố không thể tách rời của pháp chế - Hoặc là. mặc,dù pháp luật và pháp chế có mối quan hệ không tách rời nhau, nhưng chúng là những hiện tượng độc lập.

pháp luật là cơ so của pháp “ chê. Về thuộc tính của pháp chế nói chung. Anghen thường -nhấn mạnh trong tác phẩm của mình: "Pháp chế là sự tuân thủ luật của những người tham gia các quan hệ xã hội” [2, trang 675]. Ở nước ta trong các bài viết cũng thường có sự đồng nhất hay lẫn lộn giữa pháp luật và pháp chế.

Nhưng nhìn chung, các nhà khoa học đều thống nhất về nội hàm cơ ban của khái niệm pháp chế Xã hội chủ nghĩa là sự tuân thủ một cách triệt để, nghiêm khắc những mệnh lệnh hay đòi hoi của pháp luật. Để hiểu sâu sắc hơn bản chất của pháp chế Xã hội chủ nghĩa, nội dung của nó còn có ý nghĩa trong điều kiện đổi mới ở nước ta hiện nay hay không, cần phải tiếp cận lý luận của những nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin _ và những luận điểm khoa học khác về vấn dé này. Quan điểm cua chủ nghĩa Mac - Lê nin và các luận điểm khoa học khác về pháp chế xa hội chủ nghĩa 1. Học thuyết Mac - Lê nin về pháp chế và sự vận dụng.I Lénin là người đầu tiên dua ra các luận điểm cơ bản về pháp chế Xã hội chủ nghĩa.

Ngay từ năm thứ 2 của nhà nước Xô viết. Lênin đã viết "Sc thảo dé cương quyết định vẻ việc tuân thủ đúng pháp luật" - Đề cương này đi trở thành cơ so dé ra nghị quyết về việc tôn trọng nghiêm chỉnh, pháp chế Năm 1922 trong bức thư "Ban về chế độ trực thuộc song trùng và pháp chế”. Lénin đã đưa ra những luận điểm cơ bản làm cơ sở cho pháp chế Xã hội chư nghĩa, ở đây. Người đã nêu lên những nội dung cơ bản về pháp chế Xã hộ: a ~ chu nghia.

Trong bối cảnh cách mang Nga mới thành công, một chính sách kint tế, một đạo luật, sắc lệnh được ban hành và thực hiện là một cuộc đấu trani: giai cấp hết sức gian khổ. Bên cạnh sự thù địch của các thế lực phan các] mang còn là sự can trở của bệnh hành chính quan liêu trong bộ máy nhà nước và hiện tượng không tuân thủ các đạo luật của chính quyền xô viết trong đờ sống xã hội. Một sự thật mà Lénin đã nói ra là: " Chúng ta đang sống tron: tỉnh trạng mà đâu đâu cũng có những hiện tượng không tôn trọrg pháp luật và ảnh hưởng của địa phương là một trong những trở ngại lớn nhất. công cuộc thiết lập pháp chê” [9.

Người tường gắn việc củng cố quyền lực nhà nước, quyền lực củ: nhân dân với việc củng cố pháp chế cách mang. pháp chế Xã hội chủ nghĩa V.] Lénin cho rằng ” Điều kiện cua một chính quyền vững vàng và chấc cha: càng tiến bộ. sự trao đối cua dan chúng càng phát triển, thi phải cấp bách đ ra khẩu hiệu kiên quyết phải có pháp chế cách mạng rộng lớn. 404] \) Thứ nhát: Trong các co quan bao vệ pháp chế.

việc tổ chức và hoạt động của nó phải trên cơ sở bảo vệ chế độ thực hiện pháp luật thống nhất trong ca nước cộng hòa.I Lênin cho rằng tổ chức Viện kiểm sát theo nguyên tác "Song trùng trực thuộc" như các cơ quan nhà nước khác là một sai lầm. Viện kiểm sát theo V.I Lênin là cơ quan kiểm sát toàn bộ chế độ tuân thủ pháp luật của các cơ quan nhà nước. viên chức nhà nước và mọi công dan. Nó bao đảm cho " bất cứ quyết định nào của bất cứ một cơ quan hành chính địa phương nào cũng không đi ngược lại pháp luật [9, trang 233].

Cho nên " Viện kiểm sát địa phương chỉ trực thuộc vào Trung ương" [9, trang 236]. Theo tư tưỡng này của C. Mác "pháp luật không thể cao hơn chế độ kinh tế và sự phát triển văn hóa của xã hội, pháp luật phải là sự biểu hiện của lợi ích và nhu cầu chung của xã hội do phương thức sản xuất nhất định sinh ra”. Từ tư tưởng này có thể rút ra một số kết luận sau: - Có thể xem luận điểm trên là phương pháp luận chỉ đạo hoạt động xây dựng pháp luật.

Sự vi phạm pháp luật trong hoạt động xây dung pháp luật, theo VỊ. Lénin không kém phần nguy hại hơn so với việc không thực hiện những đòi hỏi của luật trong quá trình hoạt động áp dụng pháp luật. Sự thực hiện các văn bản pháp luật trái với các đạo luật, trái với các quy luật phát triển _ me hội, trái với ý chí va lợi ích của nhân dân sẽ mang đến thiệt hại cho xã hội. Mác cho rằng phải thực hiện "Nhiệm vụ phá vỡ tất cả những quyền lực có tính chất địa phương, lãnh thổ, thành thi và tỉnh để tao ra sự thống nhất".

153] - Tính tối cao của các đạo luật trong hệ thống các van bản quy phạm Phap luật. Day là một đỏi hoi trong học thuyết pháp chế của Lênin. Doi hỏi na hị Ay y bat Hguon từÿ chỗ: các R R dao luật ”. P phan anh ý chí2% a) 2 và chủ quyền ” ` của toàn thể nhân dân.

điều chỉnh các quan hệ xã hội cơ ban quan trọng và ôn định trong Nhà nước. nó phải đứng đầu hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật. Do vậy tất cả các van bản pháp luật khác cần phải được hình thành trên cơ sở Hiến pháp và các đạo luật cơ ban tạo thành một hệ thống thống nhất các van bản quy phạm phap luật trong cả nước.' Tính thứ bậc của các văn bản quy phạm pháp luật là nhân tố đảm bảo cho tính thống nhất và tối cao của các đạo luật khi xây dựng cũng như thực hiện pháp luật trong phạm vi ca nước. - Pháp chế phần ánh mối quan hệ tác động điều chỉnh của pháp luật đối với chế độ xã hội, chế độ chính trị.

với phương pháp thực hiện quyển lực chính trị, tổ chức lao động quyền lực. Lê nin cho rằng pháp chế Xã hội chủ nghĩa không thể có được nếu thiếu dân chủ. Không thể có dan chủ chân chính ở bên ngoài hay bên trên pháp luật và trong mối liên kết với sự lộng quyền. bất chấp pháp luật.

Do đó việc thực hiện ry trong Đ đời sống > những > nguyên fo) y tắc dân chủ P phải được. trong > hiến pháp và các đạo luật. Ngược lại, trạng thái pháp luật của đất nước lại phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện dân chủ trong đời sống nhà nước và xã hội. Điều y đó, theo Lénin, bat buộc tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước cũng như các tổ chức chính trị xã hội phải đựa vào pháp luật, tuân thủ pháp luật và gắn với trách nhiệm pháp lý về những vi phạm các quy tắc pháp luật.

Dé dam bao thực hiện nguyên tắc này phải tiến hành kiểm tra, thanh tra, kiểm sát và giám sát tổ chức và hoạt động lao động quyền lực một cách thường xuyên. - Trạng thái pháp chế trong xã hội, liên quan trực tiếp với nhân đạo, công bằng xã hội. địa vị bình dang của con người. Pháp chế là phương pháp dam bảo và bảo vệ các quyền của con người.

tính không dung hợp với các biểu hiện lộng quyền, không pháp luật. Tư tưởng về pháp chế Xã hội chủ nghĩa của V. Lê nin được thé hiện sâu sắc trong Sắc lệnh Tháng Mười đầu 11 tiên do Người soạn thao. Theo sáng Kiến của Lê nin.

tại Đại hội bất thườn các Xô Viết Nga lần thứ VI. tháng 11 nam 1917. đã xem xét vấn dé pháp ch và thông qua Nghị quyết lịch sử về việc tuân thủ một cách nghiêm chỉnh cá. đạo luật của chính quyển Xô Viết.

Tư tưởng đó về sau được Người nhấn man! trong bức thư gửi Công nhân và Nông dân chiến thắng bọn Côntsắc. Trong đó Người viết: "Phải tuân theo từng li từng tý những luật lệ va mệnh lệnh cu: chính quyển Xô viết và đôn đốc mọi người tuân theo” [9, tr. Một trons những tài liệu cơ bản của Lênin viết về phần chế là bức thư gửi Bộ Chính trị Ban chấp hành Dang cộng sản Bon sé vích Nga " về song trùng trực thuộc Và pháp chế”. Những tư tưởng pháp chế trong bức thư này của Người chẳng những có ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng bộ máy Nhà nước mà còn có ý nghĩa trong việc soạn thao về phương diện lý luận các vấn đề về pháp chế Xã hội chủ nghĩa.

Đối với VI.