Chương 1: Xã hội ngày càng phát triển kéo theo đó chất lượng đời sống của con người ngày một nâng cao, nhu cầu thỏa mãn về vật chất lẫn tinh thần ngày một tăng và sự xuất hiện của nhiều tổ chức tài chính, ngân hàng ra đời khiến cho sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, xuất phát từ thực tiễn đó nên đề tài được ra đời nhằm nâng cao chất lượng cho vay KHCN tại ngân hàng OCB – Chi nhánh An Giang. Tác giả đã sử dụng các phương pháp thu thập số liệu và so sánh phân tích dựa trên số liệu cho vay của ngân hàng TMCP Phương Đông giai đoạn 2019 – 2021 để thấy rõ sự thay đổi của hoạt động cho vay KHCN qua các năm. Tác giả đã nêu lên ý nghĩa và kết cấu nghiên cứu một cách cụ thể để mọi người nắm rõ. 4 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.
TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm ngân hàng thương mại Theo khoản 3, điều 4 Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 khái niệm “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. Đạo luật Ngân hàng của Pháp (1941) đã khái niệm “Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”. Như vậy, có thể nói rằng ngân hàng thương mại là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường.
Hoạt động của ngân hàng thương mại Theo Điều 98 Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 Hoạt động của ngân hàng mại gồm: 1. Nhận tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các loại tiền gửi khác. Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nước và nước ngoài. Cấp tín dụng dưới các hình thức sau đây: a) Cho vay.
b) Chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá khác. c) Bảo lãnh ngân hàng. d) Phát hành thẻ tín dụng. đ) Bao thanh toán trong nước, bao thanh toán quốc tế đối với các ngân hàng được phép thực hiện thanh toán quốc tế.
e) Các hình thức cấp tín dụng khác sau khi được NHNN chấp thuận. Mở tài khoản thanh toán cho khách hàng. Cung ứng các phương tiện thanh toán. Cung ứng các dịch vụ thanh toán sau đây: a) Thực hiện dịch vụ thanh toán trong nước bao gồm séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thư tín dụng, thẻ ngân hàng, dịch vụ thu hộ và chi hộ.
5 b) Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận. Chức năng của ngân hàng thương mại Theo TS. Nguyễn Minh Kiều (2006) Tín dụng và Thẩm định tín dụng ngân hàng đã nêu chức năng của ngân hàng thương mại có ba chức năng cơ bản: Chức năng trung gian tài chính nghĩa là ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian khi thực hiện các nghiệp vụ bao gồm nghiệp vụ tín dụng, nghiệp vụ thanh toán, nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ, kinh doanh chứng khoán và hoạt động môi giới khác. Gồm quan hệ giữa các khách hàng với nhau hay giữa ngân hàng Trung ương với công chúng.
Chức năng tạo tiền là chức năng sáng tạo ra bút tệ (tiền giấy, tiền kim loại và tiền gửi không kỳ hạn ở ngân hàng) góp phần tăng khối tiền tệ phục vụ cho nhu cầu chu chuyển và phát triển kinh tế. Trong những năm gần đây, nhiều nhà quản trị ngân hàng còn đề cập đến chức năng “sản xuất” của NHTM, bao gồm việc huy động và sử dụng các nguồn lực để tạo ra “sản phẩm” và dịch vụ ngân hàng cung cấp cho nền kinh tế. Tuy nhiên, chữ sản xuất ở đây nên hiểu theo nghĩa trong ngoặc kép, vì có thể còn nhiều tranh cãi chưa thống nhất. Phân loại ngân hàng thương mại Theo TS.
Nguyễn Minh Kiều (2006) Tín dụng và Thẩm định tín dụng ngân hàng đã phân loại ngân hàng thương mại theo ba hình thức như sau: Dựa theo hình thức sở hữu Ngân hàng thương mại Nhà nước là ngân hàng thương mại do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ chức hoạt động kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu kinh tế của Nhà nước. Ngân hàng thương mại cổ phần là ngân hàng thương mại thành lập dưới hình thức công ty cổ phần, trong đó có các doanh nghiệp Nhà nước, tổ chức tín dụng, tổ chức khác, và các cá nhân góp vốn theo quy định của ngân hàng nhà nước. Ngân hàng liên doanh là ngân hàng được thành lập bằng vốn góp của bên Việt Nam và bên nước ngoài trên cơ sở hợp đồng liên doanh. Ngân hàng liên doanh là một pháp nhân Việt Nam, có trụ sở chính tại Việt Nam, hoạt động theo giấy phép thành lập và theo các quy định liên quan của pháp luật.
Ngân hàng 100% vốn nước ngoài là loại hình tổ chức tín dụng nước ngoài, tức là tổ chức tín dụng được thành lập ở nước ngoài theo quy định của pháp luật nước ngoài. Chi nhánh ngân hàng nước ngoài là đơn vị phụ thuộc của ngân hàng nước ngoài, được ngân hàng nước ngoài bảo đảm chịu trách nhiệm đối với mọi nghĩa vụ và cam kết chi nhánh tại Việt Nam. Chi nhánh ngân hàng nước ngoài có quyền và nghĩa vụ do pháp luật Việt Nam quy định, hoạt động theo giấy phép mở chi nhánh và các quy định liên quan của pháp luật Việt Nam. 6 Dựa theo chiến lược kinh doanh Ngân hàng bán buôn là ngân hàng chỉ giao dịch và cung ứng dịch vụ cho đối tượng khách hàng công ty chứ không giao dịch với khách hàng cá nhân.
Ngân hàng bán lẻ là loại hình ngân hàng giao dịch và cung ứng dịch vụ cho đối tượng khách hàng cá nhân. Ngân hàng vừa bán buôn vừa bán lẻ là loại hình ngân hàng giao dịch và cung ứng dịch vụ cho cả khách hàng công ty lẫn khách hàng cá nhân. Dựa theo quan hệ tổ chức có thể chia thành ngân hàng hội sở, ngân hàng chi nhánh (cấp 1 và cấp 2) và phòng giao dịch. Ngân hàng hội sở là nơi tập trung quyền lực cao nhất và là nơi cung cấp đầy đủ hơn các dịch vụ ngân hàng trong khi các ngân hàng chi nhánh và phòng giao dịch nhỏ hơn và cung cấp không đầy đủ tất cả các giao dịch mà chỉ tập trung vào các giao dịch cơ bản như huy động vốn, thanh toán và cho vay.
HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Theo Thông tư 39/2016/TT – NHNN, Quy định về hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng đã quy định cụ thể như sau: 2. Khái niệm cho vay Theo Điều 2, Thông tư 39/2016/TT – NHNN đã khái niệm “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Phân loại cho vay 2. Theo thời hạn Theo Điều 10, Thông tư 39/2016/TT - NHNN có quy định các tổ chức có thể xem xét quyết định cho khách hàng vay theo các loại vay như sau: - Cho vay ngắn hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay tối đa 01 năm.
- Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 01 năm và tối đa 05 năm. - Cho vay dài hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 05 năm. Phương thức cho vay Tại Điều 27 thì các tổ chức tín dụng thoả thuận với khách hàng việc áp dụng các phương thức cho vay như sau: 1) Cho vay từng lần: Mỗi lần cho vay, tổ chức tín dụng và khách hàng thực hiện thủ tục cho vay và ký kết thỏa thuận cho vay. 2) Cho vay hợp vốn: Là việc có từ hai tổ chức tín dụng trở lên cùng thực hiện cho vay đối với khách hàng để thực hiện một phương án, dự án vay vốn.
3) Cho vay lưu vụ: Là việc tổ chức tín dụng thực hiện cho vay đối với khách hàng để nuôi trồng, chăm sóc các cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo 7 chu kỳ sản xuất liền kề trong năm hoặc các cây lưu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm. Theo đó, tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận dư nợ gốc của chu kỳ trước tiếp tục được sử dụng cho chu kỳ sản xuất tiếp theo nhưng không vượt quá thời gian của 02 chu kỳ sản xuất liên tiếp. 4) Cho vay theo hạn mức: Tổ chức tín dụng xác định và thỏa thuận với khách hàng một mức dư nợ cho vay tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Trong hạn mức cho vay, tổ chức tín dụng thực hiện cho vay từng lần.
Một năm ít nhất một lần, tổ chức tín dụng xem xét xác định lại mức dư nợ cho vay tối đa và thời gian duy trì mức dư nợ này. 5) Cho vay theo hạn mức cho vay dự phòng: Tổ chức tín dụng cam kết đảm bảo sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi mức cho vay dự phòng đã thỏa thuận. Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận thời hạn hiệu lực của hạn mức cho vay dự phòng nhưng không vượt quá 01 (một) năm. 6) Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán: Tổ chức tín dụng chấp thuận cho khách hàng chi vượt số tiền có trên tài khoản thanh toán của khách hàng một mức thấu chi tối đa để thực hiện dịch vụ thanh toán trên tài khoản thanh toán.
Mức thấu chi tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian tối đa 01 (một) năm. 7) Cho vay quay vòng: Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận áp dụng cho vay đối với nhu cầu vốn có chu kỳ hoạt động kinh doanh không quá 01 (một) tháng, khách hàng được sử dụng dư nợ gốc của chu kỳ hoạt động kinh doanh trước cho chu kỳ kinh doanh tiếp theo nhưng thời hạn cho vay không vượt quá 03 (ba) tháng.