đặt vấn đề tái cơ cấu hoạt động TDXK Nhà nước. Do đó, nhiệm vụ đặt ra đối với 22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đề tài là nghiên cứu và đưa ra giải pháp tái cơ cấu, với thời gian tập trung từ năm 2013 đến nay. Tín dụng xuất khẩu Nhà nước 1. Khái niệm tín dụng xuất khẩu, đặc điểm và các hình thức TDXK Nhà nước 1.
Một số khái niệm và vai trò của TDXK Nhà nước * Khái niệm tín dụng: Tín dụng (credit) có nguồn gốc từ tiếng Latinh – Credittum – tức là sự tin tưởng, tín nhiệm. Tín dụng có thể được hiểu là việc sử dụng hoặc vay mượn sự tin tưởng, sự tín nhiệm để thực hiện các quan hệ vay mượn một lượng giá trị vật chất hoặc tiền tệ trong một khoảng thời gian (Nguyễn Minh Kiều 2006, tr. Tín dụng là quan hệ vay mượn theo nguyên tắc hoàn trả. Người sử dụng tiền trong quan hệ tín dụng, có nghĩa vụ hoàn trả trực tiếp và có thời hạn.
Biểu hiện bên ngoài của tín dụng là sự vận động đơn phương của giá trị giữa người cho vay và người đi vay, trong một thời hạn nhất định. Một khoản vay vốn được coi là không có rủi ro về hoàn trả khi người đi vay hoàn trả đúng hạn cho người vay vốn một giá trị tín dụng bao gồm cả gốc và phần lãi tăng thêm. Ngược lại một khoản vay vốn được coi là có rủi ro về hoàn trả hoặc chậm trả khi người vay vốn không hoàn trả được hoặc hoàn trả sai hẹn. Như vậy, khái niệm tín dụng có thể hiểu: Tín dụng là sự vận động đơn phương của giá trị từ người cho vay sang người đi vay và sau khi đến thời hạn xác định do hai bên thỏa thuận người đi vay sẽ trả lại cho người cho vay một khoản giá trị lớn hơn, bao gồm vốn và phần tăng thêm gọi là lãi.
* Khái niệm xuất khẩu: Xuất khẩu là việc bán hàng hóa hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán theo nguyên tắc ngang giá. Tiền tệ ở đây có thể là ngoại tệ đối với ít nhất một bên trong mối quan hệ này. Mục đích của hoạt động xuất khẩu là khai thác được lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế. Việc trao đổi hàng hóa mang lại lợi ích cho các quốc gia, do đó các quốc gia đều tích cực tham gia mở rộng hoạt động này.
23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, khái niệm xuất khẩu có thể hiểu: Xuất khẩu là hoạt động đưa các hàng hoá và dịch vụ từ một quốc gia nhất định ra ngoài quốc gia đó nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Xuất khẩu phản ánh mối quan hệ thương mại, buôn bán giữa các quốc gia trong phạm vi khu vực và thế giới. Thực chất xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hoá dịch vụ giữa các chủ thể có quốc tịch khác nhau. * Khái niệm tín dụng xuất khẩu Nhà nước: Từ hai khái niệm tín dụng và xuất khẩu ta có thể khái quát tín dụng xuất khẩu là khoản tín dụng mà ngân hàng dành cho các nhà xuất khẩu hoặc nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu về vốn phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh và lưu thông hàng hóa, giúp cho các doanh nghiệp có khả năng hoàn thành các hợp đồng xuất nhập khẩu đã ký.
Tùy vào tình hình phát triển kinh tế của mỗi quốc gia và chiến lược phát triển xuất khẩu của các quốc gia đó mà Chính phủ có thể sử dụng các công cụ khác nhau để khuyến khích phát triển xuất khẩu như ưu đãi về tài nguyên, vốn, cơ chế chính sách. Trong đó ưu đãi về vốn vay chính là tín dụng xuất khẩu Nhà nước. Tóm lại, Tín dụng xuất khẩu Nhà nước là hình thức tài trợ trực tiếp về mặt tài chính để Chính phủ đáp ứng vốn cho các ngành hàng xuất khẩu then chốt, thị trường xuất khẩu chiến lược hay có tiềm năng đem lại kim ngạch xuất khẩu lớn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của Nhà nước. * Vai trò của TDXK Nhà nước - TDXK Nhà nước là công cụ để Nhà nước ổn định kinh tế vĩ mô: Trong nền kinh tế thị trường việc điều tiết, giữ ổn định nền kinh tế vĩ mô có vai trò rất quan trọng đối với bất kỳ nền kinh tế mở nào.
Do đó, cùng với các công cụ điều tiết khác Chính phủ đã sử dụng công cụ TDXK Nhà nước góp phần vào tạo công ăn việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, phát triển các ngành nghề, lĩnh vực mà Chính phủ ưu tiên, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - TDXK Nhà nước giúp các doanh nghiệp giảm bớt chi phí, tăng sức cạnh tranh: Thông qua các cơ chế ưu đãi về lãi suất, tài sản đảm bảo tiền vay, TDXK Nhà nước đã hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu có điều kiện mở rộng cơ sở sản xuất kinh doanh, tiếp cận với công nghệ sản xuất tiên tiến, hạ giá thành quả sản phẩm từ đó nâng cao năng lực sản xuất của các doanh nghiệp trong nước. - TDXK Nhà nước tăng cường hợp tác quốc tế, xúc tiến trao đổi thương mại giữa các quốc gia: Thông qua TDXK Nhà nước các doanh nghiệp của nền kinh tế sẽ có cơ hội tiếp xúc tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi thương mại, tiếp cận với công nghệ tiên tiến, các thành tựu khoa học kỹ thuật mới. Ngoài ra, xuất khẩu cũng đóng vai trò then chốt mở hướng phát triển mới tạo điều kiện khai thác lợi thế tiềm năng sẵn có trong nước nhằm sử dụng phân công lao động quốc tế một cách có lợi nhất.
- TDXK Nhà nước có vai trò thúc đẩy xuất khẩu làm tăng nguồn thu ngoại tệ: Với hoạt động xuất khẩu của một quốc gia được đẩy mạnh phát triển thì nguồn thu ngoại tệ từ hoạt động này là vô cùng to lớn và hiệu quả, giúp cho nền kinh tế nội địa có nguồn ngoại tệ phục vụ cho các nhu cầu nhập khẩu thiết bị công nghệ tiên tiến và các nhu cầu khác… 1. Đặc điểm của tín dụng xuất khẩu Nhà nước Đặc điểm của loại hình TDXK Nhà nước có sự khác biệt so với loại hình TDXK của NHTM ở một số điểm chính sau: Loại hình TDXK Nhà nước TDXK NHTM Bao gồm các doanh nghiệp, tổ Bao gồm tất cả các doanh nghiệp, Đối tượng chức kinh tế xuất khẩu những tổ chức kinh tế có hoạt động xuất mặt hàng thuộc danh mục khẩu. khuyến khích xuất khẩu của Nhà nước theo kế hoạch phát triển kinh tế trong từng giai đoạn. 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Kém đa dạng và linh hoạt do Hình thức cho vay đa dạng và linh Hình thức cho phải chịu ràng buộc của các quy hoạt.
vay tắc quốc tế. Thủ tục và quy trình vay vốn, Thủ tục, quy trình vay vốn, giải Thủ tục vay giải ngân đòi hỏi phức tạp hơn. vốn Lãi suất TDXK Nhà nước bao Lãi suất TDXK của NHTM bao Lãi suất gồm lãi suất trái phiếu CP + phí gồm: Lãi suất huy động thị trường quản lý. + phí hoạt động, phí quản lý + lợi nhuận.
Rủi ro hơn cho ngân hàng, do An toàn hơn cho các NHTM, do Rủi ro quy định tỷ lệ tài sản đảm bảo quy định tài sản đảm bảo thường thấp. lớn hơn mức vốn vay. Mục đích cho vay không vì mục Mục đích cho vay của các NHTM Mục đích cho tiêu lợi nhuận, mà vì mục đích là vì mục tiêu lợi nhuận vay khuyến khích xuất khẩu, tạo việc làm, an sinh xã hội… 1. Hình thức tín dụng xuất khẩu Nhà nước * Theo thời hạn cho vay có 02 loại: Cho vay xuất khẩu ngắn hạn và trung, dài hạn.
Việc phân chia cho vay ngắn hạn và trung, dài hạn chỉ mang tính chất tương đối và là cơ sở để các ngân hàng và các TCTD xác định mức lãi suất cho vay cũng như cân đối kế hoạch nguồn vốn kinh doanh của mình trong từng giai đoạn. - Cho vay xuất khẩu ngắn hạn: Là các khoản cho vay xuất khẩu có thời hạn vay dưới 1 năm. Về nguyên tắc, cho vay ngắn hạn có thể cung cấp cho cả Nhà xuất khẩu và Nhà nhập khẩu, tuy nhiên do thời gian thanh toán ngắn nên các cơ quan cung cấp tín dụng thường thực hiện cho vay với thời hạn ngắn đối với Nhà xuất khẩu. Cho vay xuất 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khẩu ngắn hạn chủ yếu để nhằm phục vụ cho các nhu cầu chi trả trực tiếp cho thương vụ xuất khẩu của Nhà xuất khẩu như: cho vay mua nguyên vật liệu, năng lượng cho sản xuất, trả lương công nhân và các chi phí khác phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh hàng xuất khẩu.
- Cho vay xuất khẩu ngắn hạn có thể được thực hiện dưới các hình thức cho vay để chuẩn bị hàng xuất, cho vay trong khuôn khổ nhờ thu, chiết khấu hối phiếu trên cơ sở thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ. Thời hạn cho vay phụ thuộc vào thời gian thực hiện thương vụ, thông thường bắt đầu từ khi doanh nghiệp thu mua nguyên liệu, sau đó chế biến, thực hiện xuất khẩu, chờ tiền thanh toán của Nhà nhập khẩu theo hình thức thanh toán của hợp đồng xuất khẩu/thư tín dụng đến khi nhận được tiền thanh toán. - Cho vay xuất khẩu trung và dài hạn: Là các khoản tín dụng có thời hạn dài hơn 1 năm. Hình thức này được sử dụng để tài trợ cho các hợp đồng xuất khẩu trả chậm trên 1 năm, đặt cọc, bảo lãnh, bảo hiểm cho những hợp đồng xuất khẩu có thời gian thực hiện dài.
Tuy nhiên, hình thức này chủ yếu tài trợ cho mở rộng khả năng sản xuất cho Nhà xuất khẩu như mở rộng nhà máy, mua sắm thêm máy móc thiết bị, xây dựng nhà xưởng, đầu tư tài sản cố định phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu. Việc cho vay với thời hạn dài nếu chỉ căn cứ vào nguồn thu từ hợp đồng xuất khẩu thì thông thường các TCTD chỉ tài trợ đối với các hợp đồng có hình thức thanh toán là thư tín dụng (L/C) với ngân hàng mở L/C hoặc ngân hàng xác nhận/ngân hàng bảo lãnh có uy tín hoặc được Chính phủ của nước bảo lãnh thanh toán. * Theo đối tượng được cung cấp khoản vay: Cho vay xuất khẩu bao gồm Khoản vay dành cho Nhà xuất khẩu (Người bán) và Khoản vay dành cho Nhà nhập khẩu (Người mua).