Luận văn thạc sĩ tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam

"Tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam - Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của vốn đầu tư nước ngoài trong việc nâ...

• Tác giả: Lê Mi Na
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nước Ngoài Đến Hiệu Quả Hoạt Động Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Nguồn dữ liệu
• 1.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Sở hữu nước ngoài
• 2.2. Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHTMCP VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ KẾT QUẢ TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHTMCP VIỆT NAM
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ GÓP PHẦN VẬN DỤNG TÁC ĐỘNG CỦA SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHTMCP VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động sở hữu nước ngoài đến ngân hàng Việt Nam

Sở hữu nước ngoài trong ngành ngân hàng Việt Nam đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ giúp tăng cường nguồn vốn mà còn nâng cao năng lực quản lý và công nghệ cho các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP). Nghiên cứu này sẽ phân tích các tác động tích cực và tiêu cực của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng tại Việt Nam.

1.1. Định nghĩa sở hữu nước ngoài trong ngân hàng

Sở hữu nước ngoài được hiểu là tỷ lệ phần trăm cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài trong các ngân hàng thương mại. Theo nghiên cứu của Claessens et al (2001), một ngân hàng được coi là ngân hàng nước ngoài khi có ít nhất 50% cổ phần thuộc sở hữu nước ngoài. Điều này cho thấy sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và hoạt động của ngân hàng.

1.2. Lợi ích từ sở hữu nước ngoài đối với ngân hàng

Sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích cho ngân hàng Việt Nam, bao gồm việc cải thiện khả năng quản lý, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các ngân hàng có vốn nước ngoài thường áp dụng công nghệ tiên tiến và các chuẩn mực quốc tế, từ đó giúp nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Vấn đề và thách thức từ sở hữu nước ngoài trong ngân hàng

Mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các ngân hàng Việt Nam. Việc gia tăng sở hữu nước ngoài có thể dẫn đến sự phụ thuộc vào các nhà đầu tư ngoại, gây rủi ro cho hệ thống tài chính quốc gia. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài cũng có thể làm giảm thị phần của các ngân hàng nội địa.

2.1. Rủi ro tài chính từ sở hữu nước ngoài

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài có thể dẫn đến rủi ro tài chính cho các ngân hàng nội địa. Nếu các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn đột ngột, điều này có thể gây ra khủng hoảng thanh khoản cho ngân hàng. Hơn nữa, việc phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài có thể làm giảm khả năng tự chủ của ngân hàng.

2.2. Cạnh tranh gay gắt từ ngân hàng nước ngoài

Sự hiện diện của các ngân hàng nước ngoài tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho các NHTMCP Việt Nam. Các ngân hàng nước ngoài thường có nguồn lực tài chính mạnh mẽ và công nghệ tiên tiến, điều này khiến cho các ngân hàng nội địa phải nỗ lực cải thiện dịch vụ và giảm chi phí để giữ chân khách hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động sở hữu nước ngoài đến ngân hàng

Để đánh giá tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP, nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với các mô hình hồi quy. Các biến số như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, hiệu quả sinh lời (ROA, ROE) và các biến kiểm soát khác sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Mô hình hồi quy và biến số nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các biến số như ROA, ROE và tỷ lệ sở hữu nước ngoài sẽ được đưa vào mô hình để kiểm tra tác động của chúng đến hiệu quả hoạt động.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các báo cáo tài chính của các NHTMCP trong giai đoạn 2008-2016. Sau khi thu thập, dữ liệu sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để kiểm định các giả thuyết về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy sở hữu nước ngoài có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam. Các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có khả năng sinh lời tốt hơn và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến các rủi ro tiềm ẩn từ việc phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài.

4.1. Tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động

Nghiên cứu chỉ ra rằng các NHTMCP có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao thường có hiệu quả hoạt động tốt hơn. Điều này có thể được giải thích bởi việc áp dụng công nghệ tiên tiến và các phương pháp quản lý hiện đại từ các nhà đầu tư nước ngoài.

4.2. Rủi ro và thách thức trong tương lai

Mặc dù sở hữu nước ngoài mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng cần phải cảnh giác với các rủi ro tiềm ẩn. Việc phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài có thể dẫn đến sự bất ổn trong hệ thống tài chính nếu không có các chính sách quản lý phù hợp.

V. Kết luận và tương lai của sở hữu nước ngoài trong ngân hàng

Tác động của sở hữu nước ngoài đến ngân hàng Việt Nam là một vấn đề phức tạp và đa chiều. Trong tương lai, cần có các chính sách hợp lý để tối ưu hóa lợi ích từ sở hữu nước ngoài, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho hệ thống ngân hàng. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTMCP mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

5.1. Đề xuất chính sách cho ngân hàng

Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng, đồng thời đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính. Các quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng cần được xem xét để phù hợp với thực tiễn.

5.2. Tương lai của ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, các NHTMCP Việt Nam cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của thị trường. Sở hữu nước ngoài sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội. Tại Việt Nam, từ năm 2008 đến 2016, sự thâm nhập của sở hữu nước ngoài trong các Ngân hàng Thương mại Cổ phần (NHTMCP) ngày càng gia tăng, tạo ra nhiều tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự biến động về quy mô tài sản, vốn chủ sở hữu và các chỉ số tài chính quan trọng như ROA, ROE, NIM. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên 24 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2016, dựa trên số liệu báo cáo tài chính và các dữ liệu vĩ mô từ Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về ảnh hưởng của vốn nước ngoài đến hoạt động ngân hàng, hỗ trợ nhà quản trị, cổ đông và nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của ngành ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động ngân hàng. Hai biến chính được sử dụng để đo lường sở hữu nước ngoài gồm: tỷ lệ phần trăm số lượng ngân hàng có sở hữu nước ngoài (FORC) và tỷ lệ phần trăm sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài trong ngân hàng (FORR). Hiệu quả hoạt động ngân hàng được đánh giá qua các chỉ số tài chính truyền thống như ROA (tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản), ROE (tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu), NIM (thu nhập lãi cận biên), NII (thu nhập ngoài lãi), OE (tỷ lệ chi phí trên thu nhập) và RISK (rủi ro tín dụng). Lý thuyết về tác động của sở hữu nước ngoài đến ngân hàng nhấn mạnh hai kênh chính: chuyển giao công nghệ và tăng cường cạnh tranh, đồng thời cảnh báo về rủi ro cạnh tranh quá mức có thể gây bất ổn tài chính. Các nghiên cứu trước đây tại các nước đang phát triển và Trung Quốc cũng được tham khảo để làm cơ sở so sánh và đối chiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 24 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2008 – 2016. Nguồn dữ liệu chính là các báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của các ngân hàng, cùng với dữ liệu vĩ mô từ Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê. Phân tích sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với các phương pháp ước lượng: Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và Generalized Method of Moments (GMM) để kiểm định và khắc phục các vi phạm giả thiết hồi quy. Cỡ mẫu 24 ngân hàng được chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và cân bằng số liệu. Quá trình nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến 2016, phù hợp với bối cảnh hội nhập và phát triển của ngành ngân hàng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài gia tăng rõ rệt: Tính đến năm 2016, 14 trong số 24 NHTMCP có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài với tỷ lệ sở hữu phổ biến từ 20% đến 30%, nhiều ngân hàng đã sử dụng gần hết hạn mức 30% theo quy định.
2. Hiệu quả hoạt động có sự biến động: Tỷ lệ ROA và ROE trung bình của các NHTMCP giảm từ mức 1,2% và 16,8% năm 2010 xuống còn khoảng 0,5% và 7,5% năm 2016, phản ánh áp lực tăng vốn và khó khăn kinh tế. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế và tổng tài sản trung bình lại tăng trưởng ổn định, với tổng tài sản đạt 8.503 nghìn tỷ VND năm 2016, tăng hơn 8 lần so với năm 2007.
3. Chỉ số NIM biến động theo chu kỳ kinh tế: NIM trung bình tăng từ 3,0% năm 2008 lên đỉnh 4,0% năm 2011 do lãi suất cao, sau đó giảm về mức 3,0% năm 2016. Một số ngân hàng như VPB, TCB có NIM cao hơn mức trung bình, đạt 4,4% trong giai đoạn nghiên cứu.
4. Thu nhập ngoài lãi còn hạn chế: Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trên tổng thu nhập trung bình khoảng 16,8%, cho thấy hoạt động ngân hàng vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thu nhập lãi. Một số ngân hàng như MSB, TCB có tỷ lệ thu nhập ngoài lãi trên 30%, thể hiện sự đa dạng hóa nguồn thu.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng sở hữu nước ngoài đã góp phần nâng cao năng lực tài chính, hiện đại hóa công nghệ và quản trị ngân hàng, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh buộc các ngân hàng nội địa phải nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, áp lực tăng vốn và môi trường kinh tế khó khăn đã làm giảm các chỉ số sinh lợi như ROA, ROE trong giai đoạn 2011-2016. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu tại các nước đang phát triển, cho thấy sự thâm nhập vốn nước ngoài có tác động tích cực đến hiệu quả nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cạnh tranh quá mức. Việc NIM biến động theo chu kỳ kinh tế phản ánh sự nhạy cảm của ngành ngân hàng với chính sách tiền tệ và lãi suất thị trường. Thu nhập ngoài lãi còn thấp cho thấy các ngân hàng cần đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ để tăng cường nguồn thu bền vững. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tổng tài sản, vốn chủ sở hữu, tỷ lệ ROA, ROE và NIM để minh họa xu hướng và so sánh hiệu quả hoạt động qua các năm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách thu hút vốn nước ngoài có chọn lọc: Nhà nước cần xây dựng khung pháp lý linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia góp vốn với tỷ lệ phù hợp, đồng thời kiểm soát rủi ro hệ thống trong vòng 3-5 năm tới.
2. Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và quản trị hiện đại: Các NHTMCP nên tận dụng sự hỗ trợ kỹ thuật, chuyên gia từ cổ đông nước ngoài để nâng cao năng lực quản trị, áp dụng công nghệ mới nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động trong 2-3 năm tiếp theo.
3. Đa dạng hóa nguồn thu nhập ngoài lãi: Ngân hàng cần phát triển các dịch vụ phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, bảo hiểm, tư vấn tài chính để giảm phụ thuộc vào tín dụng, nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên trên 25% trong vòng 3 năm.
4. Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro: Ngân hàng Nhà nước cần nâng cao năng lực giám sát, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý rủi ro tín dụng và thanh khoản nhằm đảm bảo an toàn hệ thống trong bối cảnh mở cửa thị trường.
5. Khuyến khích hợp tác chiến lược giữa ngân hàng trong nước và nhà đầu tư nước ngoài: Các NHTMCP nên chủ động tìm kiếm cổ đông chiến lược nước ngoài phù hợp để nâng cao năng lực tài chính và cạnh tranh, đồng thời xây dựng kế hoạch phát triển bền vững trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng: Giúp hiểu rõ tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược phát triển và quản trị phù hợp.
2. Cổ đông và nhà đầu tư: Cung cấp thông tin về lợi ích và rủi ro khi tham gia đầu tư vào các NHTMCP có vốn nước ngoài, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.
3. Nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách quản lý, giám sát và phát triển ngành ngân hàng trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động ngân hàng tại Việt Nam và khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nước ngoài ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả hoạt động ngân hàng?
   Sở hữu nước ngoài giúp nâng cao năng lực tài chính, chuyển giao công nghệ và tăng cường cạnh tranh, từ đó cải thiện hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, cũng có thể gây áp lực cạnh tranh quá mức dẫn đến rủi ro tài chính nếu không được quản lý tốt.

2. Các chỉ số nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng?
   Các chỉ số phổ biến gồm ROA, ROE, NIM, NII, OE và RISK, phản ánh khả năng sinh lời, hiệu quả chi phí và mức độ rủi ro của ngân hàng.

3. Tại sao thu nhập ngoài lãi của các ngân hàng Việt Nam còn thấp?
   Do hoạt động ngân hàng Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào tín dụng, các dịch vụ phi tín dụng chưa phát triển mạnh, cần đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm để tăng nguồn thu ngoài lãi.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình hồi quy dữ liệu bảng, áp dụng FEM, REM và GMM để phân tích tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động ngân hàng.

5. Những rủi ro nào có thể phát sinh khi mở cửa sở hữu nước ngoài trong ngành ngân hàng?
   Rủi ro bao gồm cạnh tranh quá mức làm giảm lợi nhuận ngân hàng trong nước, nguy cơ bất ổn tài chính nếu giám sát không chặt chẽ, và khó khăn trong quản trị do khác biệt văn hóa, ngôn ngữ.

Kết luận

• Sở hữu nước ngoài trong các NHTMCP Việt Nam tăng mạnh từ 2008 đến 2016, góp phần nâng cao năng lực tài chính và hiệu quả hoạt động.
• Các chỉ số ROA, ROE có xu hướng giảm trong giai đoạn nghiên cứu do áp lực tăng vốn và khó khăn kinh tế, nhưng tổng tài sản và lợi nhuận vẫn tăng trưởng ổn định.
• Thu nhập ngoài lãi còn hạn chế, cần đẩy mạnh đa dạng hóa dịch vụ để tăng nguồn thu bền vững.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thực tế từ 24 NHTMCP và các mô hình hồi quy phù hợp, cung cấp cái nhìn toàn diện về tác động của sở hữu nước ngoài.
• Đề xuất các giải pháp chính sách và chiến lược nhằm tận dụng lợi ích và giảm thiểu rủi ro từ sự thâm nhập vốn nước ngoài, hướng tới phát triển bền vững ngành ngân hàng Việt Nam trong 3-5 năm tới.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà quản trị, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận về sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Chương 3: Thực trạng về tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam Chương 4: Phân tích và kết quả tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 Chương 5: Giải pháp và khuyến nghị góp phần vận dụng tác động của sở hữu nước ngoài nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỞ HỮU NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Sở hữu nước ngoài Để xem xét phản ứng của các ngân hàng nội địa Philipin trước sự nới lỏng quy định đối với sở hữu nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng đang diễn ra ở nước này hai tác giả Unite và Sullivan (2003) đã thực hiện nghiên cứu “Ảnh hưởng của sự thâm nhập nước ngoài và cấu trúc sở hữu đối với thị trường ngân hàng nội địa của Philipin”. Hai vấn đề chính được đặt ra trong nghiên cứu này là: Thứ nhất, có hay không sự gia tăng thâm nhập của các ngân hàng nước ngoài làm tăng cạnh tranh và các ngân hàng trong nước sẽ hành động để hoạt động hiệu quả hơn; Thứ hai, sự thay đổi về mức sở hữu nước ngoài ảnh hưởng đến ngân hàng trong nước như thế nào.

Như vậy, các tác giả này đã xem xét sở hữu nước ngoài ở hai khía cạnh: số lượng ngân hàng có vốn nước ngoài và tỷ lệ số cổ phần được nắm giữ bởi cổ đông nước ngoài trong một ngân hàng. Và để đánh giá ảnh hưởng của sở hữu nước ngoài đối với các ngân hàng trong nước, tác giả đã sử dụng hai biến: - Biến FOR#: Là tỷ lệ phần trăm của số lượng các ngân hàng có sở hữu nước ngoài trên tổng số các ngân hàng thương mại lớn của nước này (dữ liệu tổng cộng gồm 16 ngân hàng, các ngân hàng này nắm giữ gần như 70% tổng tài sản của toàn bộ ngành ngân hàng). Các ngân hàng nước ngoài được thúc đẩy bởi lợi nhuận cao hơn khi thâm nhập thị trường, với biến FOR# tác giả phỏng đoán rằng ngân hàng nội địa sẽ phản ứng lại trước sự thâm nhập của ngân hàng nước ngoài bằng cách nỗ lực để cạnh tranh hiệu quả nhằm chống lại sự thâm nhập mới vào thị trường và để giữ thị phần. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 - Biến FOR%: Là tỷ lệ phần trăm sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài trong một ngân hàng nội địa.

Mức độ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài có thể biểu thị cho sự hiệu quả và sự mở cửa của một thị trường. Một sự gia tăng trong sở hữu nước ngoài được cho rằng để tăng cường hoạt động điều hành bên ngoài và thu được kết quả trong việc cải tiến ngân hàng. Dữ liệu mà tác giả thu thập được đã cho thấy sở hữu nước ngoài trong các ngân hàng thương mại nội địa gia tăng đáng kể từ bình quân 8. Claessens et al (2001) thì định nghĩa một ngân hàng được cho là ngân hàng nước ngoài khi ngân hàng đó có ít nhất 50% cổ phần thuộc sở hữu nước ngoài và họ đã đo lường sự thâm nhập của ngân hàng nước ngoài theo hai cách, đó là: tỷ lệ phần trăm của số lượng ngân hàng có sở hữu nước ngoài trên tổng số ngân hàng và tỷ lệ phần trăm tài sản thuộc sở hữu của ngân hàng nước ngoài trên tổng tài sản của ngân hàng.

Cùng chủ đề này, Shen, Lu và Wu (2009) trong nghiên cứu “Tác động của sự thâm nhập ngân hàng nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng Trung Quốc” đã định nghĩa sở hữu nước ngoài theo hai hình thức sau: Đối với cấp độ quốc gia: Sở hữu nước ngoài là tỷ lệ phần trăm của số lượng các ngân hàng trong nước có sự tham gia của cổ đông nước ngoài trên tổng số các ngân hàng trong một nước. Tỷ lệ này được tác giả gọi là MacroFP. Đối với cấp độ ngân hàng: Sở hữu nước ngoài là tỷ lệ phần trăm cổ phần được nắm giữa bởi nhà đầu tư nước ngoài tham gia góp vốn vào một ngân hàng. Tỷ lệ này được tác giả gọi là MicroFP.

Tác giả Xu (2011) của bài nghiên cứu “Hướng đến một sự đo lượng chính xác hơn mức độ thâm nhập của ngân hàng nước ngoài và tác động của nó đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng nội đia: một trường hợp của Trung Quốc” đã xây dựng được một chỉ số để đo lường mức độ của sự hiện diện nước ngoài ở cấp độ ngân hàng FEI (foreign exposure index) đó là: Bài nghiên cứu sử dụng số lượng chi nhánh ngân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 hàng nước ngoài hoạt động trong cùng một thành phố với ngân hàng Trung Quốc để xác định mức độ của sự hiện diện nước ngoài cho ngân hàng. Hay nói cách khác, càng có nhiều chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong một thành phố nơi mà ngân hàng Trung Quốc hiện diện thì chỉ số FEI càng lớn và mức độ ảnh hưởng của nước ngoài càng lớn. Tóm lại, sở hữu nước ngoài mà các tác giả kể trên nói đến chính là sự tham gia góp vốn của cổ đông nước ngoài trong các ngân hàng. Hai vấn đề được quan tâm chủ yếu trong các nghiên cứu đó là: số lượng ngân hàng có sở hữu nước ngoài và phần trăm cổ phần được nắm giữ bởi cổ đông nước ngoài trong một ngân hàng.

Để đánh giá tác động của sở hữu nước ngoài đến hiệu quả hoạt động của các NHTMCP Việt Nam, bài luận văn đã tiếp thu kết quả nghiên cứu của hai tác giả Unite và Sullivan (2003) để định nghĩa sở hữu nước ngoài bằng hai biến: biến thứ nhất FORC đại diện cho tỷ lệ phần trăm số lượng các ngân hàng có sở hữu nước ngoài trong tổng số các NHTMCP nghiên cứu và biến thứ hai FORR đại diện cho tỷ lệ phần trăm sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài trong tổng số cổ phần của một NHTMCP. Hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Hiệu quả hoạt động ngân hàng là việc ngân hàng đó thõa mãn nhu cầu của các cổ đông (chủ sở hữu), nhân viên, người gửi tiền và các chủ nợ khác, người vay tiền và các khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng khác. Bên cạnh đó, ngân hàng phải tìm cách làm cho Nhà nước hài lòng rằng các chính sách hoạt động của họ, các khoản vay, khoản đầu tư là tốt và vì lợi ích cộng đồng (Rose and Hudgins, 2008, p. Như vậy, hiệu quả hoạt động ngân hàng chung quy lại sẽ bao gồm những vấn đề chủ yếu như là: khả năng sinh lời, việc giảm thiểu chi phí và hoạt động an toàn vì chính những điều này sẽ giúp ngân hàng làm thỏa mãn các đối tượng nêu trên.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Theo nghiên cứu của ECB (2010), hiệu quả hoạt động ngân hàng được xem xét dựa trên khả năng tạo ra lợi nhuận. Khả năng sinh lợi chính là sự phòng thủ đầu tiên của một ngân hàng nhằm chống lại những tổn thất không kỳ vọng trước trong quá trình củng cố nguồn vốn tự có và tăng cường khả năng tạo ra lợi nhuận trong tương lai. Mặc dù hoạt động ngân hàng ngày càng trở nên phức tạp hơn nhưng chung quy lại nó bao gồm 4 vấn đề chủ yếu: thu nhập, hiệu quả, rủi ro và đòn bẩy. Cụ thể là: trong khi rất rõ ràng để thấy rằng một ngân hàng phải có khả năng tạo ra “thu nhập” thì thành phần và mức độ biến động của thu nhập này cũng rất quan trọng.

“Hiệu quả” ở đây được đề cập đến là khả năng tạo ra thu nhập trên tài sản hiện có. “Rủi ro” được phản ánh là mức độ rủi ro mà một ngân hàng có thể chấp nhận để tạo ra thu nhập. “Đòn bẩy” có thể khuếch đại kết quả kinh doanh theo chiều hướng tốt lên nếu hoạt động kinh doanh thuận lợi nhưng ngược lại nó cũng có thể dẫn đến sự thất bại của một ngân hàng (ECB, 2010). Trong rất nhiều phương pháp được dùng để đo lường, đánh giá cũng như phân tích về hiệu quả hoạt động của ngân hàng, có thể chia thành 3 phương pháp: phương pháp đo lường theo cách truyền thống, phương pháp đo lường hiệu quả kinh tế và phương pháp đo lường hiệu quả dựa vào thị trường (ECB, 2010).

Phương pháp đo lường theo cách truyền thống Phương pháp đo lường hiệu quả hoạt động truyền thống trong lĩnh vực ngân hàng cũng tương tự như các ngành công nghiệp khác, các chỉ số tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) hay tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) được sử dụng rộng rãi nhất. Ngoài ra, hệ số trung gian thu nhập từ lãi biên (NIM) cũng được sử dụng. - Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) là tỷ lệ giữa lợi nhuận ròng trong năm chia cho tổng tài sản bình quân, dùng để đo lường khả năng sinh lời trên một đơn vị vốn đầu tư vào công ty: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Lợi nhuận ròng ROA = (2.1) Tổng tài sản ROA cho thấy tính hiệu quả trong quản lý. Tỷ lệ này thấp thường phản ánh sự không hiệu quả trong đầu tư, cho vay, kiểm soát chi phí của ngân hàng và ngược lại.

- Tỷ suất sinh lợi trên vốn sở hữu (ROE) là tỷ lệ giữa lợi nhuận ròng trong năm chia cho bình quân vốn chủ sở hữu, đây là một chỉ tiêu mà nhà đầu tư rất quan tâm vì nó cho thấy khả năng tạo lãi của một đơn vị vốn họ bỏ ra để đầu tư vào công ty: Lợi nhuận ròng ROE = (2.2) Vốn cổ phần ROE phản ánh tính hiệu quả trong việc sử dụng vốn chủ sở hữu bởi vì: (i) nó cho thấy một cách trực tiếp khả năng tạo lãi trên một đồng vốn đầu tư của các cổ đông; (ii) các nhà phân tích thường sẽ dễ dàng thu thập số liệu liên quan đến hệ số này do tính sẵn có của nó trên các phương tiện thông tin đại chúng; (iii) nó cho thấy sự so sánh giữa các công ty khác nhau và các ngành khác nhau trong nền kinh tế. Bên cạnh đó, hai chỉ tiêu ROA và ROE còn cho thấy sự đánh đổi giữa rủi ro và thu nhập: một ngân hàng có thể có tỷ lệ ROA thấp nhưng vẫn đạt được ROE cao do có sử dụng đòn bẩy tài chính lớn.