Luận văn thạc sĩ tác động của rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phan Tuyết Trinh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính–Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Rủi Ro Thanh Khoản Và Rủi Ro Tín Dụng Đến Sự Ổn Định Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO TÍN DỤNG VÀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HAI LOẠI RỦI RO NÀY ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH CỦA NGÂN HÀNG
• 2.1. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 2.2. Tác động của rủi ro tín dụng và thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả biến
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến độc lập
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả biến
• 4.2. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 4.3. Tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng
• 4.4. Tình hình rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng ở các ngân hàng của Việt Nam
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2. Hướng phát triển của đề tài
• 5.3. Đề xuất một số giải pháp trong việc quản lý rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng
• 5.4. Khuyến nghị đối với các ngân hàng trong việc quản lý sự ổn định của ngân hàng
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động rủi ro thanh khoản và tín dụng đến ngân hàng Việt Nam

Hệ thống ngân hàng Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển. Rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng là hai yếu tố chính có thể gây ra những tác động tiêu cực đến hoạt động của ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa hai loại rủi ro này và tác động của chúng đến sự ổn định của ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm rủi ro thanh khoản và tín dụng trong ngân hàng

Rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng, trong khi rủi ro tín dụng liên quan đến khả năng khách hàng trả nợ. Cả hai loại rủi ro này đều có thể dẫn đến sự sụp đổ của ngân hàng nếu không được quản lý hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu tác động của rủi ro

Nghiên cứu tác động của rủi ro thanh khoản và tín dụng giúp các nhà quản lý ngân hàng hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng, từ đó đưa ra các biện pháp quản lý hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro thanh khoản và tín dụng

Ngân hàng Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro thanh khoản và tín dụng. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế.

2.1. Nguyên nhân gây ra rủi ro thanh khoản

Rủi ro thanh khoản có thể phát sinh từ việc khách hàng rút tiền hàng loạt hoặc từ sự thay đổi trong chính sách tiền tệ. Những yếu tố này làm giảm khả năng thanh toán của ngân hàng, dẫn đến tình trạng khủng hoảng.

2.2. Tác động của rủi ro tín dụng đến ngân hàng

Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không trả nợ đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Điều này có thể dẫn đến việc ngân hàng phải trích lập dự phòng lớn, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng hoạt động.

III. Phương pháp quản lý rủi ro thanh khoản hiệu quả cho ngân hàng

Để giảm thiểu rủi ro thanh khoản, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc này không chỉ giúp duy trì sự ổn định mà còn tăng cường niềm tin của khách hàng.

3.1. Xây dựng chính sách quản lý rủi ro thanh khoản

Ngân hàng cần xây dựng các chính sách rõ ràng về quản lý rủi ro thanh khoản, bao gồm việc duy trì tỷ lệ dự trữ hợp lý và sử dụng các công cụ tài chính để đảm bảo khả năng thanh toán.

3.2. Tăng cường giám sát và đánh giá rủi ro

Việc giám sát thường xuyên và đánh giá rủi ro thanh khoản giúp ngân hàng phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về rủi ro tín dụng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng rủi ro tín dụng và thanh khoản có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Việc quản lý hiệu quả hai loại rủi ro này sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

4.1. Kết quả nghiên cứu về tác động của rủi ro tín dụng

Nghiên cứu cho thấy rằng rủi ro tín dụng có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản, dẫn đến sự bất ổn trong hoạt động của ngân hàng. Các ngân hàng cần có biện pháp phòng ngừa để giảm thiểu tác động này.

4.2. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách quản lý rủi ro hiệu quả hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho ngân hàng Việt Nam

Tác động của rủi ro thanh khoản và tín dụng đến ngân hàng Việt Nam là một vấn đề cần được quan tâm. Việc quản lý hiệu quả hai loại rủi ro này sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng rủi ro thanh khoản và tín dụng có mối quan hệ chặt chẽ và ảnh hưởng đến sự ổn định của ngân hàng. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để giảm thiểu rủi ro.

5.2. Đề xuất hướng phát triển cho ngân hàng

Ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để nâng cao năng lực quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định và phát triển kinh tế. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007 đã làm sụp đổ nhiều ngân hàng trên thế giới, gây ra những bất ổn nghiêm trọng cho hệ thống tài chính toàn cầu và cả Việt Nam. Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại (NHTM) cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro, trong đó rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản là hai loại rủi ro quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu của 17 ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017 để phân tích tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của các ngân hàng. Mục tiêu chính là xác định mối quan hệ giữa hai loại rủi ro này và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến tính ổn định của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước xây dựng các chính sách quản trị rủi ro hiệu quả, góp phần duy trì sự ổn định tài chính và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết kinh tế vi mô cổ điển và mô hình tổ chức công nghiệp của ngân hàng như mô hình Monti-Klein, mô hình các định chế trung gian tài chính của Diamond và Dybvig (1983), Bryant (1980). Các mô hình này cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa cấu trúc tài sản và nợ phải trả của ngân hàng, đặc biệt liên quan đến rủi ro thanh khoản (nguồn tiền rút ra) và rủi ro tín dụng (sự vỡ nợ của các khoản vay). Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng mất một phần hoặc toàn bộ khoản vay do khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán, trong khi rủi ro thanh khoản là khả năng ngân hàng không đáp ứng kịp thời nhu cầu rút tiền hoặc phải chi trả với chi phí cao. Các nghiên cứu thực nghiệm trước đây cho thấy rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối quan hệ cùng chiều và tác động đồng thời đến sự ổn định của ngân hàng. Thuật ngữ chuyên ngành quan trọng bao gồm: Z-score (đại diện cho tính ổn định của ngân hàng), CAR (tỷ lệ an toàn vốn), ROA, ROE, NIM, và các biến vĩ mô như GDP, lạm phát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 17 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2005-2017 với tổng số 221 quan sát. Các ngân hàng được lựa chọn dựa trên tiêu chí có dữ liệu tài chính đầy đủ, niêm yết trên thị trường chứng khoán và tuân thủ quy định an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Phương pháp phân tích bao gồm:

• Mô hình hồi quy 2 bước (2SLS) để xác định mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản, khắc phục hiện tượng nội sinh.
• Mô hình hồi quy PVAR để kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa hai loại rủi ro.
• Mô hình hồi quy Moment Tổng quát (GMM) để đo lường tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng, sử dụng biến phụ thuộc là Z-score.

Các biến nội bộ ngân hàng (CAR, Credit risk, Liquidity, ROA, ROE, NIM, Loan growth, Size, Efficiency, Income diversity) và biến vĩ mô (GDP, Inflation rate, Crisis dummy) được đưa vào mô hình để kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng. Phương pháp GMM được lựa chọn nhằm xử lý vấn đề tương quan chuỗi và phương sai thay đổi trong dữ liệu bảng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản: Kết quả hồi quy 2SLS và PVAR cho thấy chỉ tồn tại mối quan hệ một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản với mức ý nghĩa thống kê 1%. Rủi ro tín dụng tăng làm giảm tính thanh khoản của ngân hàng, trong khi rủi ro thanh khoản không tác động ngược lại đến rủi ro tín dụng. Điều này được giải thích do rủi ro tín dụng làm giảm dòng tiền thu vào và tăng chi phí dự phòng, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản, còn rủi ro thanh khoản có thể được hỗ trợ bởi các nguồn vốn khác như vay liên ngân hàng hoặc hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước.

2. Tác động của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đến sự ổn định của ngân hàng: Kết quả mô hình GMM cho thấy rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê 1% đến sự ổn định của ngân hàng (đại diện bởi Z-score). Rủi ro tín dụng tăng làm giảm tính ổn định của hệ thống ngân hàng. Ngược lại, tính thanh khoản có tác động cùng chiều và có ý nghĩa 5% đến sự ổn định, tức thanh khoản tốt giúp tăng tính ổn định. Sự tương tác đồng thời giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản cũng tác động tiêu cực đến sự ổn định với mức ý nghĩa 10%.

3. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) có tác động tích cực và có ý nghĩa 1% đến sự ổn định, cho thấy lợi nhuận tốt giúp tăng cường tính ổn định. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự ổn định của ngân hàng. Tăng trưởng tín dụng có tác động ngược chiều và có ý nghĩa 1%, cho thấy tăng trưởng tín dụng quá nhanh làm tăng rủi ro và giảm tính ổn định. Các biến vĩ mô như lạm phát và GDP không có tác động đáng kể trong giai đoạn nghiên cứu.

4. Tình hình rủi ro tại các ngân hàng Việt Nam: Tỷ lệ nợ xấu trung bình của hệ thống là khoảng 2.1%, thấp hơn mức quy định 3% của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ thanh khoản trung bình khoảng 32% tổng tài sản, cho thấy các ngân hàng duy trì tài sản có tính thanh khoản cao. Tỷ lệ an toàn vốn trung bình là 14.1%, cao hơn mức tối thiểu 9% theo quy định. Các quy định pháp luật về quản lý rủi ro thanh khoản và tín dụng được cập nhật thường xuyên, giúp các ngân hàng nâng cao khả năng quản trị rủi ro và duy trì sự ổn định.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế, khẳng định vai trò quan trọng của rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản trong việc ảnh hưởng đến sự ổn định của ngân hàng. Mối quan hệ một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản phản ánh thực tế rằng các khoản nợ xấu làm giảm dòng tiền và tăng chi phí dự phòng, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản. Ngược lại, rủi ro thanh khoản không ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ của khách hàng nên không tác động ngược lại đến rủi ro tín dụng.

Sự tác động đồng thời của hai loại rủi ro này làm gia tăng nguy cơ bất ổn và phá sản ngân hàng, nhất là trong các giai đoạn khủng hoảng tài chính. Việc duy trì tỷ lệ an toàn vốn cao và quản lý hiệu quả các rủi ro này là yếu tố then chốt giúp các ngân hàng Việt Nam vượt qua các cú sốc tài chính và duy trì sự ổn định. Kết quả cũng cho thấy các chính sách quản lý tín dụng thận trọng và kiểm soát tăng trưởng tín dụng là cần thiết để giảm thiểu rủi ro tín dụng và bảo vệ tính thanh khoản.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ thanh khoản và Z-score qua các năm, cũng như bảng ma trận tương quan giữa các biến để minh họa mối quan hệ giữa các chỉ số tài chính và rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng: Các ngân hàng cần áp dụng các công cụ phân tích tín dụng hiện đại, nâng cao năng lực thẩm định và giám sát khách hàng vay để giảm tỷ lệ nợ xấu. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 2% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản trị và phòng quản lý rủi ro ngân hàng.

2. Nâng cao khả năng thanh khoản: Duy trì tỷ lệ tài sản có tính thanh khoản cao tối thiểu 30% tổng tài sản, đồng thời đa dạng hóa nguồn vốn huy động để đảm bảo khả năng chi trả kịp thời. Thời gian thực hiện: liên tục và đánh giá hàng quý. Chủ thể thực hiện: Phòng tài chính và kế toán, Ban điều hành ngân hàng.

3. Áp dụng chuẩn Basel II và Basel III: Đẩy mạnh triển khai các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý vốn và rủi ro thanh khoản nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro tổng thể. Thời gian hoàn thành: trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo ngân hàng phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

4. Tăng cường giám sát và hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước: Cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, giám sát chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn vốn, thanh khoản và tín dụng, đồng thời cung cấp các công cụ hỗ trợ thanh khoản kịp thời khi có biến động thị trường. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

5. Đào tạo và nâng cao năng lực quản trị rủi ro: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý rủi ro tín dụng và thanh khoản cho cán bộ ngân hàng nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý rủi ro. Thời gian: hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự và đào tạo ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và thanh khoản, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả, nâng cao tính ổn định và khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách giám sát, quy định an toàn vốn và thanh khoản, đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm liên quan đến rủi ro ngân hàng tại Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Hỗ trợ đánh giá rủi ro và tiềm năng phát triển của các ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản khác nhau như thế nào?
   Rủi ro tín dụng là nguy cơ khách hàng không trả được nợ, gây tổn thất cho ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là nguy cơ ngân hàng không có đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút tiền hoặc thanh toán kịp thời. Hai loại rủi ro này có mối liên hệ nhưng bản chất khác nhau.

2. Tại sao rủi ro tín dụng ảnh hưởng đến rủi ro thanh khoản mà không ngược lại?
   Khi rủi ro tín dụng tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng và dòng tiền thu vào giảm, làm giảm khả năng thanh khoản. Ngược lại, rủi ro thanh khoản có thể được hỗ trợ bởi các nguồn vốn khác như vay liên ngân hàng hoặc hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước, nên không ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng trả nợ của khách hàng.

3. Z-score là gì và tại sao được dùng để đo tính ổn định của ngân hàng?
   Z-score là chỉ số đo lường khả năng chống chịu rủi ro phá sản của ngân hàng, được tính dựa trên tỷ suất sinh lợi trên tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và độ biến động lợi nhuận. Z-score càng cao, tính ổn định của ngân hàng càng lớn.

4. Các ngân hàng Việt Nam đã áp dụng những biện pháp gì để quản lý rủi ro?
   Các ngân hàng đã áp dụng các quy định về tỷ lệ an toàn vốn, duy trì tỷ lệ thanh khoản tối thiểu, kiểm soát tăng trưởng tín dụng, xây dựng hệ thống quản lý rủi ro nội bộ và tham gia thí điểm Basel II nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro.

5. Tăng trưởng tín dụng nhanh có ảnh hưởng như thế nào đến sự ổn định của ngân hàng?
   Tăng trưởng tín dụng nhanh có thể làm tăng rủi ro tín dụng do chất lượng tín dụng giảm, dẫn đến tăng nợ xấu và giảm tính ổn định của ngân hàng. Do đó, việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng là cần thiết để duy trì sự ổn định.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự ổn định của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
• Mối quan hệ nhân quả chỉ tồn tại một chiều từ rủi ro tín dụng đến rủi ro thanh khoản, không có tác động ngược lại.
• Rủi ro tín dụng tăng làm giảm tính ổn định của ngân hàng, trong khi thanh khoản tốt giúp tăng tính ổn định.
• Sự tương tác đồng thời giữa hai loại rủi ro này làm gia tăng nguy cơ bất ổn và phá sản ngân hàng.
• Các nhà quản lý cần tăng cường quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản, áp dụng chuẩn Basel và hoàn thiện khung pháp lý để duy trì sự ổn định hệ thống ngân hàng.

Next steps: Triển khai các giải pháp quản lý rủi ro theo khuyến nghị, tiếp tục nghiên cứu mở rộng với dữ liệu cập nhật và các yếu tố vĩ mô mới.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro, bảo vệ sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Chương này trình bày lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu và bố cục của đề tài. - Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản và tác động của hai loại rủi ro này đến sự ổn định của ngân hàng. - Chương 3: Phương pháp nghiên cứu.

Chương này trình bày chi tiết về mô hình nghiên cứu, các biến trong mô hình, cách thu thập dữ liệu cũng như các bước thực hiện mô hình. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Chương này sẽ trình bày và thảo luận kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản và tác động của hai loại rủi ro này đến sự ổn định của ngân hàng. - Chương 5: Kết luận và hạn chế của nghiên cứu.

Chương này trình bày những đóng góp của nghiên cứu, hướng nghiên cứu tiếp theo và các hạn chế của nghiên cứu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT CÁC NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO TÍN DỤNG VÀ RỦI RO THANH KHOẢN VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HAI LOẠI RỦI RO NÀY ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH CỦA NGÂN HÀNG.1 Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng Tính thanh khoản của ngân hàng thương mại được xem như khả năng đáp ứng tức thời nhu cầu rút tiền gửi và giải ngân các khoản tín dụng đã cam kết. Như vậy, rủi ro thanh khoản (RRTK) là loại rủi ro khi ngân hàng không có khả năng cung ứng đầy đủ lượng tiền mặt cho nhu cầu thanh khoản tức thời; hoặc cung ứng đủ nhưng với chi phí cao. Nói cách khác, đây là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán.

Tình trạng này nhẹ thì gây thua lỗ, hoạt động kinh doanh bị đình trệ, nặng thì làm mất khả năng thanh toán dẫn đến ngân hàng phá sản. Hoạt động tín dụng là hoạt động cơ bản của ngân hàng, đem lại nguồn thu chủ yếu của các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, vấn đề mà các ngân hàng thương mại đang phải đối mặt là rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng (RRTD) là rủi ro phát sinh do khách hàng vay không thực hiện đúng các điều khoản của hợp đồng tín dụng, với biểu hiện cụ thể là khách hàng chậm trả nợ, trả nợ không đầy đủ hoặc không trả nợ khi đến hạn các khoản gốc và lãi vay, gây ra những tổn thất về tài chính và khó khăn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại (NHTM).

Rủi ro tín dụng, theo định nghĩa bởi Hiệp ước Basel ra đời năm 2010 và Rose (2002), là khả năng mà ngân hàng sẽ mất một phần hoặc toàn bộ khoản vay từ những sự kiện đe dọa khả năng thanh toán của khách hàng. Các sự kiện không mong muốn này bao gồm phá sản của khách hàng hoặc sự cố tình từ chối thanh toán khoản nợ của khách hàng. Theo Thông tư số 02/2013/TT-NHNN liên quan đến việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thì rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Như vậy, dù cách thể hiện khác nhau nhưng các khái niệm về rủi ro tín TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 dụng được đưa ra đều hội tụ chung ở một điểm là rủi ro tín dụng chính là tổn thất mà ngân hàng có thể gặp phải từ sự không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán của khách hàng.

Từ những lý thuyết kinh tế vi mô cổ điển mô hình tổ chức công nghiệp của ngân hàng, như nghiên cứu mô hình Monti-Klein của Monti (1971) và Klein(1971) cho thấy mối quan hệ giữa huy động và tín dụng thông qua mô hình tính toán lợi nhuận của ngân hàng, các ngân hàng định có thể tối đa hóa lợi hiện tại bằng cách thiết lập mức lãi suất trên thị trường cho vay và huy động, đồng thời ngân hàng có thể tối đa hóa lợi nhuận bằng việc đa dạng hóa, giảm thiểu rủi ro tín dụng và thanh khoản. Mô hình cụ thể: 𝐦𝐚𝐱 𝝅 = 𝒓𝑳 𝑳 + 𝒓𝑴 + 𝒓𝑩 𝑩 + 𝒓𝑹𝟐 𝑹𝟐 − 𝒓𝑫 𝑫 − 𝑪(𝑫, 𝑳) Trong đó L + M + R1 + R2 +B = D + K Trong đó: L và D thể hiện cho khoản cho vay và huy động M: mức tiền giao dịch trên thị trường liên ngân hàng R1: dự trữ cấp 1 R2: dự trữ cấp 2 K: nguồn vốn chủ sở hữu B: trái phiếu chính phủ 𝑟𝐿 , 𝑟𝐷 , 𝑟𝑀 , 𝑟𝑅2 , 𝑟𝑩 là mức lãi suất của L, D, M, 𝑅2 , B C(D,L) : hàm chi phí quản lý phục vụ cho việc huy động và cho vay Trong mô hình này cho thấy rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tác động trực tiếp đến việc tối ưu hóa lợi nhuận của ngân hàng. Huy động và cho vay là hai hoạt động chính của ngân hàng có liên quan mật thiết với nhau. Ngân hàng dùng các khoản tiền huy động từ khách hàng để tiến hành cho vay bằng việc thiết lập mức lãi suất huy động và cho vay để tối đa hóa lợi nhuận của ngân hàng.

Để đảm bảo rủi ro thanh khoản, ngân hàng luôn phải trích một phần dự trữ bắt buộc (R1) và dự trữ bổ sung (R2) để đảm bảo khả năng thanh toán tức thời cho khách hàng. Ngân hàng có thể đầu tư lượng vốn dư vào trái phiếu chính phủ và đây cũng là cách để đảm bảo tính thanh khoản của ngân hàng, mặt khác đây cũng là công cụ để ngân hàng điều tiết tính thanh khoản trên thị trường. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Thị trường liên ngân hàng là nơi cách ngân hàng vay và cho vay lẫn nhau để đảm bảo tính thanh khoản cho toàn bộ hệ thống ngân hàng. Do đó, từ công thức của mô hình Monti-Klein cho thấy rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản liên quan mật thiết với nhau.

Hay mô hình các định chế trung gian tài chính của Diamond và Dybvig (1983) hay Bryant(1980) cho thấy bảng cấu trúc tài sản và nợ phải trả có liên hệ chặt chẽ với nhau, đặc biệt liên quan đến nguồn tiền được rút ra (hay rủi ro thanh khoản) và sự vỡ nợ của các khoản vay (hay rủi ro tín dụng). Bên phần tài sản luôn cho thấy mức độ cho vay khách hàng, từ đó cũng là nơi phát sinh rủi ro tín dụng khi khách hàng không thực hiện đúng theo quy định vay, về phần nguồn vốn luôn thể hiện lượng tiền gửi của khách hàng tương ứng với rủi ro thanh khoản khi khách hàng đột ngột đến rút tiền. Tài sản Nguồn vốn 1. Tiền dự trữ 1.

Tiền gửi giao dịch 2. Tiền gửi phi giao dịch 3. Các khoản cho vay 3. Các khoản tiền vay 4.

Tài sản khác 4. Vốn chủ sở hữu và các quỹ Hoạt động chính của các ngân hàng huy động tiền gửi từ công chúng sau đó tiến hành cho vay dựa trên sự chênh lệch giá để tìm kiếm lợi nhuận, huy động tăng dẫn đến cho vay tăng, hay rủi ro tín dụng tăng làm giảm tính thanh khoản của ngân hàng do làm giảm dòng tiền thu vào và tăng chi phí dự phòng. Từ đó, cho thấy có một mối quan hệ chặt chẽ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Sau đó, cũng đã có nhiều nghiên cứu chứng minh cho mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản.

Theo Dermine (1986) với bài nghiên mở rộng mô hình Monti-Klein cho thấy rủi ro thanh khoản được xem là một khoản chi phí làm giảm lợi nhuận và các khoản vay vỡ nợ làm tăng rủi ro thanh khoản bởi vì dòng tiền thu vào giảm và chi phí dự phòng tăng. Do đó, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối quan hệ với nhau. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Theo Holmstrom & Tirole (1998); Kashyap et al. (2002) nghiên cứu tại các định chế tài chính trung gian, ngân hàng là nơi tạo thanh khoản trong nền kinh tế và tạo nguồn vốn cung cấp cho các dự án đầu tư từ nguồn tiền gửi của khách hàng, hoặc từ các hoạt động ngoại bảng bởi các dòng tín dụng mở.

Do đó, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Nghiên cứu của Samartin (2003) mở rộng dựa trên mô hình Diamond and Dybvig để trả lời câu hỏi “Làm thế nào để ngăn chặn sự sụp đổ của ngân hàng” cho thấy tài sản rủi ro của ngân hàng gây ra những cú sốc ngân hàng, hay các khoản vay với rủi ro cao làm tăng xác suất vỡ nợ của các ngân hàng, từ đó làm giảm dòng tiền thanh khoản cho khách hàng. Tóm lại, thanh khoản và rủi ro tín dụng có quan hệ cùng chiều và cùng đóng góp vào sự bất ổn của ngân hàng. Diamond và Rajan (2005) cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng.

Nghiên cứu làm rõ nếu có quá nhiều dự án kinh tế được tài trợ bằng vốn vay thì ngân hàng không thể đáp ứng được nhu cầu rút tiền của người gửi tiền do nguồn tiền được dùng chủ yếu cho vay, nguồn tiền dự trữ không đủ đáp ứng nhu cầu của người gửi. Mặt khác, thời hạn cho vay thường dài hơn thời hạn gửi tiền, những người gửi tiền này sẽ đòi lại tiền của họ nếu những tài sản này xấu đi về giá trị. Điều này hàm ý rằng rủi ro thanh khoản và tín dụng tăng đồng thời. Theo Acharya & Viswanathan (2011), nếu ngân hàng sử dụng tất cả cho các khoản vay và giảm toàn bộ tính thanh khoản.

Kết quả là rủi ro tín dụng cao hơn đi kèm với rủi ro thanh khoản cao hơn do nhu cầu rút tiền của người gửi tiền. Các công ty tài chính gia tăng mạnh các khoản nợ và sử dụng tài sản tài chính cho nhiều khoản nợ hơn trong hệ thống ngân hàng dẫn đến rủi ro cao hơn. Nikomara, Taghavi và Diman (2013) nghiên cứu mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và thanh khoản đối với các ngân hàng Iran trong giai đoạn 2005-2012.