Nghiên cứu tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn tại các doanh nghiệp niêm yết việt nam

Nghiên cứu tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn tại doanh nghiệp niêm yết Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyễn Thị Liên Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Mạnh Chiến
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tác Động Của Phát Triển Bền Vững Doanh Nghiệp Đến Chi Phí Sử Dụng Vốn Tại Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP ĐẾN CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững doanh nghiệp
• 1.2. Khái niệm về phát triển bền vững doanh nghiệp
• 1.3. Thang đo phát triển bền vững doanh nghiệp
• 1.4. Các lý thuyết về phát triển bền vững doanh nghiệp
• 1.5. Cơ sở lý thuyết về chi phí sử dụng vốn
• 1.6. Chi phí sử dụng nợ
• 1.7. Chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu
• 1.8. Chi phí sử dụng vốn bình quân
• 1.9. Các yếu tố tác động đến chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp
• 1.10. Cơ sở lý thuyết về tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP ĐẾN CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu nước ngoài
• 2.2. Tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn chủ sở hữu
• 2.3. Tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng nợ
• 2.4. Các nghiên cứu thực nghiệm về phát triển bền vững doanh nghiệp và chi phí sử dụng vốn ở Việt Nam
• 2.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.6. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mẫu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Biến và đo lường biến
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến giải thích
• 3.3.3. Biến kiểm soát
• 3.4. Phương pháp hồi quy
• 3.5. Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng
• 3.6. Các bước thực hiện
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ĐẾN CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT VIỆT NAM
• 4.1. Kết quả nghiên cứu thực trạng phát triển bền vững doanh nghiệp các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam
• 4.2. Thực trạng phát triển bền vững doanh nghiệp theo từng nhóm chỉ tiêu
• 4.3. Thực trạng phát triển bền vững doanh nghiệp theo thời gian
• 4.4. Thực trạng phát triển bền vững doanh nghiệp theo ngành
• 4.5. Thực trạng phát triển bền vững theo thị trường
• 4.6. Đánh giá chung về thực trạng phát triển bền vững doanh nghiệp
• 4.7. Thực trạng chi phí sử dụng vốn doanh nghiệp niêm yết Việt Nam
• 4.8. Chi phí sử dụng vốn phân loại theo ngành
• 4.9. Chi phí sử dụng vốn theo thời gian
• 4.10. Kết quả nghiên cứu định lượng tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam
• 4.11. Thống kê mô tả dữ liệu
• 4.12. Phân tích tương quan
• 4.13. Phân tích hồi quy
• 4.14. Kết luận và thảo luận kết quả nghiên cứu
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC HÀM Ý VÀ KHUYẾN NGHỊ DỰA TRÊN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Chiến lược định hướng phát triển bền vững của Việt Nam
• 5.2. Hàm ý từ nghiên cứu
• 5.2.1. Hàm ý với quản trị tài chính doanh nghiệp
• 5.2.2. Hàm ý với nhà đầu tư
• 5.2.3. Hàm ý với nhà tài trợ
• 5.3. Khuyến nghị chính sách
• 5.4. Xây dựng và triển khai các chương trình nhằm nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp bền vững
• 5.5. Xây dựng và triển khai Chương trình quốc gia về hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp triển khai Mô hình Kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam
• 5.6. Xây dựng Đề án thúc đẩy Tín dụng xanh, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thực hiện phát triển bền vững
• 5.7. Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển bền vững doanh nghiệp
• 5.8. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp
• 5.8.1. Tập trung tái cơ cấu, quản trị doanh nghiệp theo định hướng phát triển bền vững
• 5.8.2. Khuyến nghị về mô hình chiến lược phát triển bền vững doanh nghiệp
• 5.9. Những đóng góp mới của luận án
• 5.9.1. Về mặt khoa học và lý luận
• 5.9.2. Về mặt thực tiễn
• 5.10. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.11. Hướng nghiên cứu trong tương lai
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của phát triển bền vững đến chi phí vốn

Nghiên cứu về tác động của phát triển bền vững đến chi phí vốn của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đã chỉ ra rằng việc áp dụng các chiến lược phát triển bền vững không chỉ giúp cải thiện hình ảnh doanh nghiệp mà còn có thể làm giảm chi phí tài chính. Các doanh nghiệp thực hiện tốt các hoạt động phát triển bền vững thường được thị trường đánh giá cao hơn, từ đó có thể huy động vốn với chi phí thấp hơn. Theo nghiên cứu của Han và cộng sự (2016), các doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội cao thường có chi phí sử dụng vốn thấp hơn do giảm thiểu rủi ro và tăng cường lòng tin từ các nhà đầu tư.

1.1. Mối quan hệ giữa phát triển bền vững và chi phí vốn

Mối quan hệ giữa phát triển bền vững và chi phí vốn được thể hiện qua nhiều khía cạnh. Các doanh nghiệp thực hiện các hoạt động phát triển bền vững thường có khả năng thu hút vốn đầu tư từ các quỹ đầu tư xanh, điều này giúp giảm chi phí tài chính. Hơn nữa, việc công bố thông tin minh bạch về các hoạt động phát triển bền vững cũng giúp giảm thiểu bất cân xứng thông tin, từ đó làm giảm chi phí sử dụng nợ. Theo Tarek (2019), các doanh nghiệp có chiến lược phát triển bền vững rõ ràng thường có lợi nhuận cao hơn, điều này cũng góp phần làm giảm chi phí vốn.

1.2. Các yếu tố tác động đến chi phí vốn

Có nhiều yếu tố tác động đến chi phí vốn của doanh nghiệp, bao gồm quản lý tài chính, chiến lược phát triển, và tình hình kinh tế. Các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam cần chú trọng đến việc xây dựng các chiến lược phát triển bền vững để tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn. Nghiên cứu của Li và Liu (2018) cho thấy rằng trách nhiệm xã hội doanh nghiệp có thể làm giảm chi phí vốn chủ sở hữu thông qua việc tăng cường lòng tin của nhà đầu tư. Điều này cho thấy rằng việc thực hiện các hoạt động phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm mà còn là một chiến lược tài chính hiệu quả.

II. Thực trạng phát triển bền vững tại doanh nghiệp niêm yết Việt Nam

Thực trạng phát triển bền vững tại các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam hiện nay cho thấy sự chuyển biến tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng các tiêu chí phát triển bền vững trong hoạt động kinh doanh của mình. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện các hoạt động này. Theo báo cáo của VCCI, số lượng doanh nghiệp thực hiện phát triển bền vững còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các hoạt động từ thiện và cộng đồng. Điều này cho thấy rằng các doanh nghiệp cần có một chiến lược rõ ràng hơn để thực hiện phát triển bền vững một cách hiệu quả.

2.1. Đánh giá thực trạng phát triển bền vững

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam đã có những bước tiến trong việc công bố thông tin về phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc áp dụng các tiêu chí phát triển bền vững vẫn chưa đồng đều giữa các ngành. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ thường có mức độ phát triển bền vững cao hơn so với các doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại. Điều này cho thấy rằng cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức để thúc đẩy phát triển bền vững trong toàn bộ nền kinh tế.

2.2. Các thách thức trong phát triển bền vững

Mặc dù có những tiến bộ, nhưng các doanh nghiệp niêm yết vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện phát triển bền vững. Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu nguồn lực và kiến thức về phát triển bền vững. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức được lợi ích của việc thực hiện các hoạt động này đối với chi phí vốn và lợi nhuận. Do đó, cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ từ chính phủ để nâng cao nhận thức và năng lực cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, các phụ lục và tài liệu tham khảo, luận án có kết cấu gồm 5 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý thuyết về tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn Chƣơng 2: Tổng quan nghiên cứu tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả phân tích tác động của phát triển bền vững doanh nghiệp đến chi phí sử dụng vốn các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam Chƣơng 5: Các hàm ý và khuyến nghị dựa trên kết quả nghiên cứu 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DOANH NGHIỆP ĐẾN CHI PHÍ SỬ DỤNG VỐN 1. Cơ sở lý thuyết về phát triển bền vững doanh nghiệp 1. Khái niệm về phát triển bền vững doanh nghiệp Phát triển bền vững lần đầu đƣợc định nghĩa trong bản báo cáo ―Tƣơng lai chung của chúng ta‖: “Phát triển bền vững là sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai” (WCED, 1987). Nhìn từ góc độ kinh doanh, Dyllick và Hockerts (2002) định nghĩa PTBVDN là sự đáp ứng nhu cầu của các bên liên quan đến doanh nghiệp mà không làm tổn hại đến lợi ích trong tƣơng tai của các bên liên quan.

Có thể hiểu là doanh nghiệp muốn PTBV thì chú trọng đến chiến lƣợc, chính sách hoạt động của doanh nghiệp ở tất cả các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trƣờng. Quan điểm này cũng tƣơng tự nhƣ học thuyết Triple Bottom Line của Elkington (1997). Trong khi đó Soppe (2009) lại cho rằng sự PTBVDN là “khả năng tạo ra giá trị lâu dài của một DN bằng cách chấp nhận rủi ro và nắm bắt cơ hội từ sự phát triển kinh tế, môi trường và xã hội”. Mô hình bốn cấp bậc mang tên ―Kim tự tháp‖ TNXH của doanh nghiệp (Carroll, 1991) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phải đáp ứng các cấp độ của TNXH bao gồm cả kinh tế, pháp luật, đạo đức và từ thiện.

Theo Carroll, trách nhiệm quan trọng hàng đầu của DN đó là tạo ra lợi nhuận cho các chủ sở hữu. Đây chính là trách nhiệm kinh tế của DN. Đặc điểm này nằm ở dƣới đáy của kim tự tháp cho thấy đây là mục tiêu hàng đầu của DN. Bên trên trách nhiệm kinh tế là trách nhiệm pháp lý hàm ý rằng DN phải tuân thủ các quy định về pháp luật, cũng nhƣ các thông lệ của xã hội.

Trách nhiệm đạo đức nằm ở bậc tiếp theo cho rằng các DN phải tuân thủ các quy tắc về đạo đức, không tổn hại đến các bên có liên quan. Bậc cao nhất là trách nhiệm từ thiện, thể hiện ―lòng tốt‖ của DN đối với cộng đồng. 8 Trách nhiệm Từ thiện Trách nhiệm đạo đức Trách nhiệm tuân thủ pháp luật Trách nhiệm về kinh tế Hình 1.1: Mô hình kim tự tháp của Carroll (1991) Một trong những nền tảng của PTBV là mô hình Trip Bottom Lỉne của Elkington (1997). PTBV là dựa trên việc tìm kiếm sự cân bằng giữa ba khía cạnh: kinh tế, môi trƣờng và xã hội.

Kinh tế bao gồm tiết kiệm cắt giảm chi phí, gia tăng lợi nhuận, tăng trƣởng quy mô, nghiên cứu và phát triển. Môi trƣờng bao gồm việc sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, quản lý môi trƣờng, ngăn chặn ô nhiễm (nguồn nƣớc, đất, rác thải, không khí). Xã hội bao gồm: điều kiện sống, giáo dục, cộng đồng, cơ hội bình đẳng. Dyllick và Hockerts (2002) đã xem xét quan điểm về PTBVDN cả hai chiều không gian (các bên liên quan) và thời gian (hiện tại và tƣơng lai) khi cho rằng PTBVDN là đáp ứng nhu cầu của các bên liên quan trực tiếp và gián tiếp của DN (nhƣ cổ đông, nhân viên, khách hàng, nhóm áp lực, cộng đồng, v.) mà không ảnh hƣởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các bên liên quan trong tƣơng lai.2: Mô hình Trip Bottom Line của Elkington (1997) 9 Theo Wilson (2003), sự phát triển về quan điểm PTBVDN là sự kết hợp của bốn yếu tố: phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội của DN, các bên liên quan và trách nhiệm giải trình.

Mục tiêu PTBVDN đang thay thế cho mục tiêu tăng trƣởng và tối đa hóa lợi nhuận của DN. Trong đó PTBV bao gồm 3 trụ cột về kinh tế, hệ sinh thái, công bằng xã hội (WCED, 1987). Đây cũng là các vấn đề cơ bản của phát triển bền vững. Yếu tố thứ nhất là về kinh tế, điều này hàm ý sự PTBV đặt lên đầu tiên của doanh nghiệp chính là sự tồn tại, phát triển về kinh tế của doanh nghiệp.

Yếu tố thứ hai về trách nhiệm xã hội, nó đơn giản giải thích các nhà quản trị phải có trách nhiệm đạo đức và xem xét đến nhu cầu của xã hội chứ không chỉ là lợi ích của các cổ đông hay của bản thân các nhà quản trị. Yếu tố thứ ba về trách nhiệm với môi trƣờng. Kinh tế Ranh giới của chủ đề và mô tả Phát triển mục tiêu chung Hệ sinh thái bền vững của xã hội Công bằng xã hội Giải thích tại sao DN nên thực hiện mục Đạo đức TNXHDN tiêu PTBV bằng quan điểm đạo đức PTBVDN Giải thích tại sao DN nên thực Quản trị Lý thuyết các hiện mục tiêu chiến lược bên liên quan PTBV bằng quan điểm kinh doanh Lý thuyết về Giải thích tại sao Luật DN nên lập báo trách nhiệm kinh doanh cáo PTBV bằng giải trình quan điểm đạo đức Hình 1.3: Khung khái niệm phát triển bền vững theo Wilson 2003 10 Dunphy (2003) cho rằng PTBVDN có nghĩa là sự đóng góp của doanh nghiệp cho ―sự bền vững liên tục của hành tinh, sự sống còn của con người và các loài khác, sự phát triển của một xã hội công bằng và nhân văn, và tạo ra công việc đem lại giá trị và sự hài lòng cho những người đảm nhận nó‖. Theo Lo (2010), PTBVDN đƣợc định nghĩa là sự tích hợp của lợi ích tài chính, bảo vệ môi trƣờng và trách nhiệm xã hội trong hoạt động kinh doanh và quản trị.

Tuy nhiên, PTBVDN vẫn còn là một khái niệm mơ hồ, tranh cãi và gây nhầm lẫn bởi có nhiều quan điểm khác nhau (Aras và Crowther, 2009; Aras và Crowther, 2008; Hahn và Figge, 2011; Linnenluecke và Griffiths, 2010; Metcalf và Benn, 2013). Van Marrewijk và Were (2003) cho rằng ―không có khái niệm phát triển bền vững doanh nghiệp cố định‖. Tính minh bạch, công khai, sự tham gia của các bên liên quan, cách tiếp cận xã hội đối với kinh doanh, vốn nhân lực, v. đều phải đƣợc điều chỉnh phù hợp với bối cảnh và mức độ tham vọng cụ thể của các nỗ lực PTBVDN.

Hahn và cộng sự (2015) cũng đề xuất một cách tiếp cận tích hợp, coi PTBVDN nhƣ đề cập đến một tập hợp các mối quan tâm kinh tế, môi trƣờng và xã hội liên kết với nhau một cách có hệ thống ở các cấp độ khác nhau mà các DN dự kiến sẽ giải quyết đồng thời. Amini và Bienstock (2014) thừa nhận rằng các vấn đề xoay quanh khái niệm PTBV là rất phức tạp và chuyên sâu, và cho rằng sự phức tạp nhƣ vậy đòi 11 hỏi một cách tiếp cận đa chiều và tích hợp tạo ra một ―định nghĩa bao hàm‖. Dựa trên đánh giá tài liệu, họ đã xây dựng một khung khái niệm PTBVDN bao gồm năm yếu tố: (1) PTBVDN phải là một phần của nỗ lực chiến lƣợc tổng thể, và nỗ lực đó phải chặt chẽ đan xen với các hoạt động truyền thông ở cả trong và ngoài DN; (2) để các hành động của PTBVDN thành công và có ý nghĩa, các DN phải tiếp cận chuỗi cung ứng của mình (chủ yếu là nhà cung cấp và khách hàng); (3) DN phải tham gia vào quá trình đổi mới theo định hƣớng bền vững bao gồm nhiều bên liên quan; (4) DN nên tiếp cận bền vững một cách chủ động, thay vì chỉ đơn giản là phải tuân thủ luật pháp cũng nhƣ các quy định hiện hành; và (5) DN phải nắm giữ tất cả các khía cạnh của tính bền vững (tức là kinh tế, sinh thái / môi trƣờng và công bằng xã hội). Nhìn nhận theo thời gian, Bansal và DesJardine (2014) cho rằng PTBVDN là khả năng đáp ứng nhu cầu ngắn hạn của các DN mà không ảnh hƣởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu trong tƣơng lai của DN và các bên liên quan.

Do đó, thời gian phải đƣợc coi là trọng tâm của khái niệm bền vững. Theo Lozano và cộng sự (2015), DN là một hệ thống bao gồm các nguồn lực và mạng lƣới các mối quan hệ với các bên liên quan. Các nhân viên của DN có trách nhiệm đại diện cho DN, quản lý tài nguyên của mình và trao quyền cho các bên liên quan để DN tuân thủ luật pháp, duy trì hoạt động kinh doanh, tăng lợi thế cạnh tranh và đóng góp tốt hơn để thúc đẩy sự phát triển của xã hội bền vững bằng cách giải quyết một cách toàn diện các khía cạnh kinh tế, môi trƣờng, xã hội và thời gian. Bergman và cộng sự (2017) cho rằng PTBVDN đề cập đến một cách tiếp cận và chiến lƣợc kinh doanh có hệ thống, trong đó xem xét tác động xã hội và môi trƣờng lâu dài của tất cả các hành vi thúc đẩy kinh tế của một DN vì lợi ích của ngƣời tiêu dùng, nhân viên và chủ sở hữu hoặc cổ đông.

Phát triển bền vững DN cũng đƣợc đánh giá dựa trên năm khía cạnh của báo cáo hiệu quả hoạt động DN gồm: kinh tế, quản trị DN, xã hội, đạo đức và môi trƣờng (EGSEE) (Brockett và Rezaee, 2012). Đây đƣợc coi là cách tiếp cận toàn diện nhất hiện nay về phát triển bền vững.1: Các khía cạnh của PTBVDN Các khía cạnh Tác giả Carroll (1991); Elkington (1994); Van Marrewijk (2003); Wilson (2003); Soppe (2007); Aras và Crowther (2009); Bansal Kinh tế và DesJardine (2014); Amini và Bienstock (2014); Lozano và cộng sự (2015); Hahn và cộng sự (2015) Elkington (1994); Van Marrewijk (2003); Wilson 2003; Dunphy và cộng sự (2003); Strand (2014); Amini và Bienstock (2014); Môi trƣờng Aras và Crowther (2009); Lozano và cộng sự (2015); Soppe (2007); Hahn và cộng sự (2015) Elkington (1994); Van Marrewijk (2003); Dunphy và cộng sự (2003); Wilson (2003); Amini và Bienstock (2014); Aras và Xã hội Crowther (2009); Pearce và cộng sự (2013); Lozano và cộng sự (2015); Hahn và cộng sự (2015) Wilson (2003); Aras và Crowther (2009); Lo (2010); Brockett Quản trị và Rezaee (2012) Đạo đức Carroll (1991); Wilson (2003); Brockett và Rezaee (2012).