Tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần tại việt nam

Tài liệu nghiên cứu Tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Thị Mỹ Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Quỳnh Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đa Dạng Hóa Cho Vay Đến Lợi Nhuận Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nội dung nghiên cứu
• 1.7. Đóng góp của đề tài
• 1.8. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về danh mục cho vay của ngân hàng
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng
• 2.3. Các chỉ số đánh giá mức độ đa dạng hóa của danh mục cho vay theo ngành
• 2.4. Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời của ngân hàng
• 2.5. Cơ sở lý thuyết về tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận của ngân hàng
• 2.5.1. Lý thuyết danh mục đầu tư
• 2.5.2. Lý thuyết đa dạng hóa phi tuyến tính
• 2.6. Lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan
• 2.6.1. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới
• 2.6.2. Các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 3.5. Mô tả các biến
• 3.5.1. Mô tả biến đo lường lợi nhuận của ngân hàng
• 3.5.2. Mô tả biến đo lường mức độ đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành
• 3.5.3. Mô tả các biến độc lập khác
• 3.6. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng về dư nợ cho vay theo ngành tại các ngân hàng ở Việt Nam giai đoạn 2016-2020
• 4.2. Thực trạng phân ngành trong danh mục cho vay
• 4.3. Thực trạng tăng trưởng kinh tế theo ngành
• 4.4. Thực trạng về dư nợ cho vay theo ngành
• 4.5. Phân tích thống kê mô tả các biến nghiên cứu
• 4.6. Phân tích mối tương quan giữa các biến nghiên cứu
• 4.7. Phân tích kết quả các mô hình hồi quy
• 4.8. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Một số hàm ý trong việc thiết lập danh mục cho vay
• 5.2. Một số đề xuất trong việc thiết lập danh mục cho vay
• 5.3. Các hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của đa dạng hóa cho vay đến lợi nhuận ngân hàng

Đa dạng hóa cho vay là một chiến lược quan trọng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Việc đa dạng hóa danh mục cho vay không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn gia tăng lợi nhuận. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng thông qua việc đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đa dạng hóa cho vay

Đa dạng hóa cho vay được hiểu là việc ngân hàng mở rộng danh mục cho vay sang nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều này giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và tăng cường khả năng sinh lời. Theo nghiên cứu của Diamond (1984), đa dạng hóa có thể làm giảm rủi ro và tăng lợi nhuận cho ngân hàng.

1.2. Tình hình cho vay tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong giai đoạn 2016-2020, hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào một số ngành như bất động sản, sản xuất và thương mại. Tuy nhiên, sự đa dạng hóa trong danh mục cho vay vẫn còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong đa dạng hóa cho vay tại ngân hàng

Mặc dù đa dạng hóa cho vay mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức mà các ngân hàng phải đối mặt. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa danh mục cho vay của ngân hàng.

2.1. Rủi ro từ việc đa dạng hóa không hiệu quả

Đa dạng hóa không hiệu quả có thể dẫn đến việc ngân hàng phải đối mặt với rủi ro cao hơn. Theo nghiên cứu của Winton (1999), nếu ngân hàng không quản lý tốt danh mục cho vay, điều này có thể dẫn đến tổn thất lớn.

2.2. Khó khăn trong việc phân tích và đánh giá ngành

Việc phân tích và đánh giá các ngành khác nhau để quyết định cho vay là một thách thức lớn. Các ngân hàng cần có thông tin chính xác và kịp thời để đưa ra quyết định cho vay đúng đắn.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của đa dạng hóa cho vay

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 30 ngân hàng trong giai đoạn 2016-2020.

3.1. Mô hình nghiên cứu và biến số

Mô hình nghiên cứu sử dụng chỉ số HHI để đo lường mức độ đa dạng hóa danh mục cho vay. Các biến số khác như ROA, quy mô ngân hàng và tỷ lệ dự phòng cho vay cũng được đưa vào phân tích.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Kết quả phân tích cho thấy rằng mức độ đa dạng hóa cao hơn có mối quan hệ tích cực với lợi nhuận ngân hàng. Điều này cho thấy rằng các ngân hàng nên xem xét việc đa dạng hóa danh mục cho vay để tối ưu hóa lợi nhuận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà quản lý ngân hàng trong việc thiết lập danh mục cho vay. Việc áp dụng các chiến lược đa dạng hóa có thể giúp ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời và giảm thiểu rủi ro.

4.1. Các hàm ý cho quản lý ngân hàng

Các nhà quản lý ngân hàng cần chú trọng đến việc thiết lập danh mục cho vay đa dạng hóa theo ngành. Điều này không chỉ giúp tăng lợi nhuận mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngân hàng.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng có danh mục cho vay đa dạng hóa cao hơn có khả năng sinh lời tốt hơn. Do đó, các ngân hàng nên xem xét việc mở rộng danh mục cho vay sang các lĩnh vực khác nhau để tối ưu hóa lợi nhuận.

V. Kết luận và tương lai của đa dạng hóa cho vay tại ngân hàng

Đa dạng hóa danh mục cho vay là một chiến lược quan trọng giúp ngân hàng tăng cường lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc đa dạng hóa có tác động tích cực đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

5.1. Tương lai của đa dạng hóa cho vay

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển, việc đa dạng hóa danh mục cho vay sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Các ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các chiến lược đa dạng hóa hiệu quả.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các ngân hàng khác trong khu vực Đông Nam Á để so sánh và rút ra những bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cho vay chiếm vị trí trung tâm trong kinh doanh của các Ngân hàng Thương mại Cổ phần (NHTMCP) tại Việt Nam, đóng góp khoảng 78% tổng thu nhập hoạt động kinh doanh trong giai đoạn 2016-2020. Trong bối cảnh nền kinh tế phát triển nhanh và phụ thuộc nhiều vào tăng trưởng tín dụng, việc đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành được xem là chiến lược quan trọng nhằm gia tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, các nghiên cứu về tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận ngân hàng tại Việt Nam còn hạn chế và chưa có sự đồng thuận rõ ràng.

Luận văn tập trung phân tích tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận của 30 NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu chính là đánh giá mức độ đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành và xác định ảnh hưởng của nó đến khả năng sinh lời của ngân hàng, từ đó đề xuất định hướng thiết lập danh mục cho vay phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 11 ngành kinh tế trọng điểm, phản ánh cơ cấu dư nợ cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng dư nợ của các ngân hàng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước, giúp nâng cao hiệu quả quản trị danh mục cho vay, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết danh mục đầu tư của Markowitz (1952) và lý thuyết đa dạng hóa phi tuyến tính của Winton (1999). Lý thuyết danh mục đầu tư nhấn mạnh vai trò của đa dạng hóa trong việc giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận, thông qua việc phân bổ tài sản hợp lý giữa các khoản đầu tư khác nhau. Trong bối cảnh ngân hàng, danh mục cho vay được xem như danh mục đầu tư tài sản, với mục tiêu gia tăng lợi nhuận đồng thời kiểm soát rủi ro tín dụng.

Lý thuyết đa dạng hóa phi tuyến tính của Winton cho rằng tác động của đa dạng hóa đến lợi nhuận phụ thuộc vào mức độ rủi ro của danh mục cho vay. Đa dạng hóa có lợi nhất khi rủi ro ở mức trung bình, trong khi ở mức rủi ro thấp hoặc cao, lợi ích có thể giảm hoặc thậm chí ngược lại. Lý thuyết này giải thích sự mâu thuẫn trong các nghiên cứu thực nghiệm về đa dạng hóa danh mục cho vay.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Danh mục cho vay theo ngành: Phân loại dư nợ cho vay theo các ngành kinh tế khác nhau, phản ánh chiến lược phân bổ vốn của ngân hàng.
• Chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI): Thước đo mức độ đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành, tính bằng tổng bình phương tỷ trọng dư nợ từng ngành trong tổng dư nợ.
• Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA): Chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng, tính bằng lợi nhuận ròng trên tổng tài sản bình quân.
• Rủi ro tín dụng: Được đo lường bằng tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay trên tổng tài sản.
• Các biến kiểm soát: Quy mô ngân hàng (SIZE), vốn chủ sở hữu (EQUITY), chi phí nhân sự (PERSONNEL).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ báo cáo tài chính thường niên của 30 NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2016-2020. Danh mục cho vay được phân loại lại thành 11 ngành kinh tế trọng điểm, chiếm phần lớn dư nợ cho vay của các ngân hàng.

Mô hình hồi quy tuyến tính dữ liệu bảng được xây dựng dựa trên mô hình của Hayden và cộng sự (2006), với biến phụ thuộc là ROA và biến giải thích chính là chỉ số HHI đại diện cho mức độ đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành. Các biến kiểm soát bao gồm tỷ lệ dự phòng rủi ro (RISK), quy mô ngân hàng (SIZE), vốn chủ sở hữu (EQUITY) và chi phí nhân sự (PERSONNEL).

Quy trình phân tích gồm:

• Tính toán các biến nghiên cứu bằng phần mềm Excel.
• Phân tích thống kê mô tả và ma trận tương quan bằng phần mềm Stata.
• Kiểm định đa cộng tuyến, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi.
• Lựa chọn mô hình hồi quy tối ưu giữa Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM) và Random Effects Model (REM) dựa trên các kiểm định F, Breusch-Pagan và Hausman.
• Sử dụng phương pháp Feasible Generalized Least Squares (FGLS) để khắc phục vi phạm giả định nếu có.

Mô hình hồi quy được biểu diễn như sau:

$$ ROA_{it} = \alpha_0 + \alpha_1 HHI_{it} + \alpha_2 RISK_{it} + \alpha_3 SIZE_{it} + \alpha_4 EQUITY_{it} + \alpha_5 PERSONNEL_{it} + \varepsilon_{it} $$

Trong đó, $i$ là ngân hàng, $t$ là năm nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận: Biến HHI có tác động ngược chiều đến ROA với mức ý nghĩa cao, cho thấy các ngân hàng có danh mục cho vay đa dạng hóa cao hơn (HHI thấp hơn) có khả năng sinh lời tốt hơn. Cụ thể, mức độ đa dạng hóa tăng lên giúp lợi nhuận trên tài sản tăng trung bình khoảng 0.15% so với các ngân hàng có danh mục tập trung.

2. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng: Tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay trên tài sản (RISK) có tác động tiêu cực đến ROA, với mỗi 1% tăng dự phòng rủi ro làm giảm lợi nhuận trên tài sản khoảng 0.12%. Điều này phản ánh rủi ro tín dụng cao làm giảm hiệu quả sinh lời của ngân hàng.

3. Quy mô ngân hàng và vốn chủ sở hữu: Quy mô ngân hàng (SIZE) và tỷ lệ vốn chủ sở hữu (EQUITY) đều có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến ROA. Ngân hàng có quy mô lớn hơn và vốn chủ sở hữu cao hơn thường đạt lợi nhuận trên tài sản cao hơn, với mức tăng ROA lần lượt khoảng 0.10% và 0.08% cho mỗi đơn vị tăng tương ứng.

4. Chi phí nhân sự: Chi phí nhân sự (PERSONNEL) cũng có mối quan hệ cùng chiều với lợi nhuận, cho thấy đầu tư vào nguồn nhân lực có thể góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết danh mục đầu tư, khẳng định rằng đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành giúp giảm thiểu rủi ro tập trung và nâng cao khả năng sinh lời. Mức độ đa dạng hóa càng cao, ngân hàng càng có khả năng tận dụng cơ hội từ nhiều ngành khác nhau, giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động ngành đơn lẻ.

Tác động tiêu cực của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận cũng được nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước xác nhận, nhấn mạnh vai trò quan trọng của quản lý rủi ro trong hoạt động cho vay. Mối quan hệ tích cực giữa quy mô, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận phản ánh lợi thế quy mô và sức mạnh tài chính giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn.

So với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam, kết quả này củng cố quan điểm rằng đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành là chiến lược phù hợp để gia tăng lợi nhuận trong bối cảnh kiểm soát rủi ro hiệu quả. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng ROA theo mức độ đa dạng hóa HHI, hoặc bảng hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa của các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thúc đẩy đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành: Các nhà quản trị ngân hàng cần xây dựng chiến lược phân bổ dư nợ hợp lý giữa các ngành kinh tế trọng điểm, tránh tập trung quá mức vào một số ngành nhất định. Mục tiêu là giảm thiểu rủi ro tập trung và gia tăng lợi nhuận bền vững trong vòng 3-5 năm tới.

2. Tăng cường quản lý rủi ro tín dụng: Cần nâng cao năng lực dự phòng rủi ro và kiểm soát chất lượng tín dụng, đặc biệt chú trọng vào các khoản vay có rủi ro cao. Việc này giúp giảm thiểu tổn thất và bảo vệ lợi nhuận ngân hàng. Thời gian thực hiện liên tục và thường xuyên đánh giá hiệu quả.

3. Mở rộng quy mô và tăng vốn chủ sở hữu: Ngân hàng nên tập trung phát triển quy mô hoạt động và nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu để tăng sức chống chịu rủi ro và cải thiện khả năng sinh lời. Kế hoạch phát triển quy mô cần được xây dựng rõ ràng trong 5 năm tới.

4. Đầu tư vào nguồn nhân lực: Tăng cường đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý cho đội ngũ nhân viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời. Đây là chiến lược dài hạn, cần được thực hiện liên tục.

5. Tăng cường vai trò giám sát của Ngân hàng Nhà nước (NHNN): NHNN cần hoàn thiện các quy định về phân loại dư nợ cho vay theo ngành và giám sát chặt chẽ việc thực hiện đa dạng hóa danh mục cho vay của các NHTMCP, nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và phát triển bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng: Giúp hiểu rõ tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay đến lợi nhuận, từ đó xây dựng chiến lược tín dụng phù hợp nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và kiểm soát rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (NHNN): Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách giám sát hoạt động tín dụng, hướng dẫn các ngân hàng thiết lập danh mục cho vay phù hợp với định hướng phát triển kinh tế quốc gia.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn đa dạng hóa danh mục cho vay, phương pháp nghiên cứu định lượng và phân tích dữ liệu bảng trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia phân tích tài chính: Giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam dựa trên cơ cấu danh mục cho vay và các chỉ số tài chính quan trọng.

Câu hỏi thường gặp

1. Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành là gì?
   Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành là việc phân bổ dư nợ cho vay của ngân hàng vào nhiều ngành kinh tế khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro tập trung và tăng khả năng sinh lời. Ví dụ, ngân hàng không chỉ tập trung cho vay ngành xây dựng mà còn mở rộng sang ngành nông nghiệp, thương mại dịch vụ, v.v.

2. Tại sao chỉ số HHI được sử dụng để đo mức độ đa dạng hóa?
   Chỉ số HHI tính tổng bình phương tỷ trọng dư nợ từng ngành trong tổng dư nợ, phản ánh mức độ tập trung hay đa dạng hóa danh mục. Giá trị HHI càng nhỏ cho thấy danh mục càng đa dạng, giúp giảm rủi ro tập trung. Đây là chỉ số đơn giản, phổ biến và phù hợp với dữ liệu ngân hàng Việt Nam.

3. Tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay đến lợi nhuận ngân hàng như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành có tác động tích cực đến lợi nhuận, giúp ngân hàng tăng ROA nhờ giảm rủi ro tập trung và tận dụng cơ hội từ nhiều ngành khác nhau.

4. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng ra sao đến lợi nhuận ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng, đo bằng tỷ lệ dự phòng rủi ro cho vay, có tác động tiêu cực đến lợi nhuận. Khi rủi ro tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng nhiều hơn, làm giảm lợi nhuận thực tế.

5. Ngân hàng nên làm gì để tối ưu hóa lợi nhuận từ danh mục cho vay?
   Ngân hàng cần xây dựng danh mục cho vay đa dạng hóa theo ngành phù hợp với chiến lược kinh doanh, đồng thời tăng cường quản lý rủi ro tín dụng, mở rộng quy mô và đầu tư vào nguồn nhân lực để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Kết luận

• Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành có tác động tích cực, giúp tăng lợi nhuận trên tài sản (ROA) của các NHTMCP tại Việt Nam trong giai đoạn 2016-2020.
• Rủi ro tín dụng được đo bằng tỷ lệ dự phòng rủi ro có ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận ngân hàng.
• Quy mô ngân hàng, vốn chủ sở hữu và chi phí nhân sự đều có mối quan hệ cùng chiều với khả năng sinh lời.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng cho việc xây dựng chiến lược quản trị danh mục cho vay và chính sách giám sát của NHNN.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các đề xuất chiến lược đa dạng hóa danh mục cho vay, nâng cao quản lý rủi ro và hoàn thiện khung pháp lý nhằm thúc đẩy phát triển bền vững hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý cần áp dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế danh mục cho vay hiệu quả, đồng thời tăng cường giám sát và đào tạo nguồn nhân lực nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng sinh lời của ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, chương 2 sẽ tiếp tục trình bày cơ sở lý thuyết và lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Các vấn đề về danh mục cho vay của ngân hàng và sự tác động của danh mục cho vay đến lợi nhuận sẽ được trình bày theo hệ thống cơ sở lý luận một cách nhất quán và chặt chẽ bởi các nội dung trong chương 2 này. 11 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÓ LIÊN QUAN Chương 2 trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết và lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan về tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành đến lợi nhuận của ngân hàng, từ đó làm cơ sở tham khảo cho phương pháp, mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết về danh mục cho vay của ngân hàng 2.

Khái niệm Trước khi trình bày về khái niệm danh mục cho vay, khái niệm mang tính tổng quát về danh mục đầu tư sẽ được tìm hiểu. Khái niệm danh mục đầu tư xuất hiện trong nghiên cứu của Markowitz (1952) liên quan đến lý thuyết danh mục đầu tư. Theo đó, danh mục đầu tư là “tập hợp các chứng khoán mà trong đó trọng số được xác định bằng tỷ trọng đầu tư vào từng chứng khoán trong danh mục so với tổng giá trị của toàn bộ danh mục đầu tư”. Dưới góc độ ngân hàng, các khoản cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tài sản của ngân hàng.

Vì vậy, danh mục cho vay là tài sản lớn nhất của ngân hàng (Koch & MacDonald, 2000). Không chỉ là tài sản lớn nhất của ngân hàng, danh mục cho vay còn là nguồn doanh thu chủ yếu của ngân hàng (Morsman, 2003). Với các ngân hàng mục tiêu chính là hoạt động tạo ra lợi nhuận thì bản chất của danh mục cho vay chính là danh mục đầu tư của ngân hàng. Theo Bùi Diệu Anh (2016), danh mục cho vay của ngân hàng là một tập hợp các loại cho vay thuộc sở hữu của ngân hàng, được sắp xếp theo các tiêu thức khác nhau, được cơ cấu theo một tỷ lệ nhất định, phục vụ cho các mục đích quản trị của ngân hàng.

Trong nghiên cứu của tác giả, danh mục cho vay được hiểu là sự phân loại dư nợ cho vay theo các tiêu chí khác nhau nhằm kết hợp nắm giữ các khoản cho vay đó đối với nhiều tiêu chí phân loại như trên. Mục đích của sự kết hợp nắm giữ các khoản cho 12 vay trong danh mục được phân loại nhằm tạo ra sự đa dạng hóa giúp giảm thiểu rủi ro tập trung của danh mục cho vay. Phân loại Căn cứ vào các tiêu chí phân loại danh mục cho vay được đề cập trong giáo trình của Saunders & Allen (2002), Smithson (2002), Bùi Diệu Anh (2016) thì các ngân hàng thường sử dụng các tiêu chí khác nhau khi thiết lập danh mục cho vay bao gồm: - Danh mục cho vay theo thời hạn bao gồm ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. - Danh mục cho vay theo đối tượng khách hàng bao gồm tổ chức và cá nhân.

- Danh mục cho vay theo ngành kinh tế được chia thành nhiều ngành khác nhau theo quan điểm của ngân hàng và các quy định của cơ quan có thẩm quyền. - Danh mục cho vay theo lĩnh vực đầu tư bao gồm cho vay sản xuất kinh doanh và cho vay phi sản xuất kinh doanh. - Danh mục cho vay theo loại tiền tệ bao gồm ngoại tệ và nội tệ. - Và một số cách phân loại khác như tính chất đảm bảo, hình thức cấp tín dụng, khu vực địa lý.

 Danh mục cho vay theo thời hạn Tuỳ vào các nhu cầu vay vốn khác nhau mà các khoản cho vay sẽ có thời hạn riêng. Các nhu cầu mang tính ngắn hạn thường là vay vốn để phục vụ cho mục đích tiêu dùng hoặc bổ sung vốn lưu động thiếu hụt cho quá trình sản xuất kinh doanh. Các nhu cầu mang tính trung và dài hạn như vay vốn để mua sắm máy móc thiết bị, xây dựng nhà xưởng hoặc đầu tư bất động sản, giao thông và cơ sở hạ tầng cũng như tài trợ các dự án cần nhiều thời gian hơn để tiến hành giải ngân và thu hồi vốn. Tuỳ vào các mục đích sử dụng vốn khác nhau, ngân hàng sẽ tiến hành giải ngân các khoản cho vay với thời hạn cho vay phù hợp nhằm đáp ứng đúng nhu cầu cho khách hàng và đảm bảo việc thu hồi vốn đúng thời hạn cho ngân hàng.

 Danh mục cho vay theo đối tượng khách hàng 13 Các ngân hàng với mạng lưới hoạt động rộng rãi cùng sự đa dạng trong các sản phẩm dịch vụ tài chính của mình đã tiếp cận được rất nhiều đối tượng khách hàng. Mỗi đối tượng khách hàng vay vốn sẽ có những tính chất và đặc điểm riêng về pháp lý, năng lực tài chính và thiện chí trả nợ khác nhau. Hai tiêu chí lớn để phân loại danh mục cho vay theo đối tượng khách hàng là cho vay cá nhân và tổ chức. Điều này giúp các ngân hàng xây dựng các chính sách tín dụng tương ứng đồng thời hoàn thiện và phát triển các sản phẩm dịch vụ tài chính của mình để phù hợp với nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng.

Trên cơ sở đó sẽ giúp các ngân hàng tăng khả năng cạnh tranh và tạo điều kiện để giám sát chặt chẽ các khoản vay vốn.  Danh mục cho vay theo ngành kinh tế Tùy theo mục tiêu và chiến lược kinh doanh của mình, cơ cấu danh mục cho vay sẽ được thiết lập theo tỷ trọng phân bổ dư nợ phù hợp vào các ngành kinh tế để đảm bảo khả năng sinh lời của ngân hàng trên cơ sở gia tăng lợi nhuận và kiểm soát rủi ro. Tỷ trọng phân bổ vốn vay của từng ngành kinh tế trong danh mục nói lên định hướng của ngân hàng trong từng thời kỳ tương ứng với các giai đoạn khác nhau. Bên cạnh đó, cơ sở phân bổ cơ cấu danh mục cho vay giữa các ngành ngoài việc được quản trị bởi các nhà lãnh đạo của ngân hàng cần phải phù hợp với sự chỉ đạo và điều hành của cơ quan quản lý ngân hàng cũng như cơ quan quản lý nhà nước về việc ưu tiên phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, chủ lực của quốc gia.

Trong các tiêu chí phân loại danh mục cho vay của ngân hàng thì phân chia dư nợ cho vay theo ngành là tiêu chí quan trọng nhất. Điểu này thể hiện sự cần thiết của việc phân ngành trong cho vay vì: - Mỗi ngành kinh tế đều có những đặc điểm riêng về cơ cấu vốn, quá trình luân chuyển dòng tiền, chu kỳ kinh doanh… Việc phân ngành cho vay sẽ giúp cho các ngân hàng có cái nhìn tổng quan về lĩnh vực mà mình sẽ phân bổ nguồn vốn vào đó. Từ đó, các ngân hàng sẽ có cơ sở để thu thập được nhiều thông tin cần thiết nhất cho việc ra quyết định cấp tín dụng. Các ngân hàng có sự phân chia ngành phù hợp trong 14 danh mục cho vay sẽ dễ dàng nắm bắt được sự biến động của từng ngành trong việc điều chỉnh tỷ trọng phân bổ dư nợ cho vay thích hợp.

- Việc phân bổ vốn vay theo cơ cấu ngành kinh tế trọng điểm không chỉ cải thiện và gia tăng khả năng sinh lời của ngân hàng mà còn góp phần phát triển kinh tế đất nước theo đúng định hướng trong từng thời kỳ. Điều này sẽ tạo điều kiện cho các chủ thể kinh tế được bổ sung nguồn vốn thiếu hụt phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc có thêm nguồn vốn để mở rộng hoạt động cải tạo hay đầu tư mới mang lại giá trị về mặt kinh tế đóng góp cho sự phát triển của ngành. - Hầu hết các hoạt động liên quan đến quản trị tín dụng của ngân hàng như ban hành chính sách cho vay, chỉ đạo định hướng tín dụng từng thời kỳ, quy trình kiểm soát rủi ro, chế độ báo cáo thống kê đều có liên quan đến cơ sở phân loại dư nợ cho vay theo ngành. Do đó, việc phân ngành trong danh mục cho vay có ý nghĩa cần thiết và quan trọng trong việc đề ra chiến lược kinh doanh từ đó phân bổ nguồn lực phù hợp để khai thác và đạt mục tiêu kinh doanh.

Danh mục cho vay được phân bổ theo ngành hợp lý còn là công cụ hiệu quả để các ngân hàng thực hiện quản trị rủi ro. Việc phân bổ vốn vay nếu quá mở rộng hoặc quá tập trung giữa các ngành trong danh mục cũng sẽ gây ra rủi ro. Các ngân hàng cho vay quá nhiều vào những ngành không mang lại hiệu quả kinh tế có thể gây ra rủi ro trong công tác giám sát những người đi vay khi không có đủ nguồn lực. Ngược lại, hoạt động cho vay thiếu tính đa dạng, chỉ tập trung vào một vài ngành là nguyên nhân dẫn đến rủi ro tập trung danh mục.

Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành là chiến lược giảm thiểu rủi ro quan trọng đối với bất cứ ngân hàng nào. Điều quan trọng là các ngân hàng phải đo lường và giám sát mức độ đa dạng hóa của danh mục cho vay qua yếu tố phân ngành sao cho hiệu quả. Để đa dạng hoá theo ngành kinh tế, việc phân ngành trong danh mục cho vay là cần thiết và quan trọng để tính toán mức độ đa dạng hóa của danh mục. 15 Mỗi ngành kinh tế luôn có những đặc điểm riêng biệt và tồn tại những rủi ro nhất định có thể ảnh hưởng đến danh mục cho vay của ngân hàng.

So với hình thức phân loại danh mục cho vay theo thời hạn và theo đối tượng khách hàng thì việc phân theo ngành kinh tế phản ánh mức độ đa dạng hoá của danh mục cho vay tốt hơn và biểu thị rủi ro hiệu quả hơn. Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả sẽ tập trung khai thác khía cạnh danh mục cho vay theo ngành. Các yếu tố ảnh hưởng Căn cứ vào các yếu tố ảnh hưởng đến danh mục cho vay được đề cập trong giáo trình của Saunders & Allen (2002), Smithson (2002), Bùi Diệu Anh (2016) thì các yếu tố ảnh hưởng đến danh mục cho vay của ngân hàng bao gồm các yếu tố bên trong ngân hàng và các yếu tố bên ngoài ngân hàng. Các yếu tố bên trong ngân hàng quyết định sức mạnh nội lực, năng lực quản trị của ngân hàng trong khi các yếu tố bên ngoài ngân hàng thể hiện các đặc điểm của hoạt động kinh doanh mà ngân hàng chịu sự chi phối bởi các yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài.