ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA NGÔN NGỮ HỌC ----------------***--------------- NGUYỄN THỊ GIANG SO SÁCH CÁCH CHUYỂN TỪ CÂU TRỰC TIẾP SANG CÂU GIÁN TIẾP TRONG TIẾNG PHÁP VÀ TIẾNG VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Ngôn ngữ học Hà Nội, 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC Xà HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA NGÔN NGỮ HỌC ----------------***--------------- NGUYỄN THỊ GIANG SO SÁNH CÁCH CHUYỂN TỪ CÂU TRỰC TIẾP SANG CÂU GIÁN TIẾP TRONG TIẾNG PHÁP VÀ TIẾNG VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Ngôn ngữ học Mã số: 602201 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp Hà Nội, 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lêi c¶m ¬n! T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi PGS.TS NguyÔn V¨n HiÖp, gi¸o viªn h−íng dÉn khoa häc, ®· dµnh nhiÒu thêi thêi gian, c«ng søc h−íng dÉn, chØ b¶o tËn t×nh, ®· cho t«i nh÷ng lêi khuyªn quý b¸u trong suèt qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn luËn v¨n nµy. T«i xin tr©n träng c¸m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o cña Khoa Ng«n ng÷ häc, tr−êng §¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n, §¹i häc quèc gia Hµ Néi ®· truyÒn ®¹t cho t«i nh÷ng kiÕn thøc quý b¸u vÒ chuyªn ngµnh Ng«n ng÷ häc trong thêi gian qua còng nh− ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh, b¹n bÌ, c¸c anh chÞ em häc viªn líp cao häc ng«n ng«n ng÷ kho¸ K51 ®· ®éng viªn, gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ hoµn thµnh luËn v¨n. B¶n LuËn v¨n tuy ®· cã cè g¾ng cao, nh−ng kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, khiÕm khuyÕt, rÊt mong nhËn ®−îc nh÷ng ý kiÕn gãp ý cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c chuyªn gia gia trong lÜnh vùc nghiªn cøu ®Ó luËn v¨n ®−îc hoµn chØnh h¬n.
Xin tr©n träng c¶m ¬n! Ng−êi viÕt luËn v¨n. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Môc lôc Më ®Çu 3 1.Giíi thiÖu ®Ò tµi cña luËn v¨n 3 2. Môc ®Ých vµ ý nghÜa cña luËn v¨n 5 3. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n 5 4.
NhiÖm vô nghiªn cøu cña luËn v¨n 6 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu cña luËn v¨n 6 6. Bè côc 7 Ch−¬ng 1: C¬ së lÝ luËn 8 1. To¹ ®é trùc chØ (deixis) 8 1.
Trùc chØ vÒ ng«i 11 1. Trùc chØ vÒ thêi 13 1. Trùc chØ vÒ kh«ng gian 16 1. §Þnh nghÜa vÒ c©u dÉn 18 1.C¸c kiÓu c©u dÉn trong tiÕng Ph¸p vµ tiÕng ViÖt 21 1.
C©u dÉn trùc tiÕp (le discours direct – DD) 21 1. C©u dÉn gi¸n tiÕp (le discours indirect – DI) 25 1. C©u dÉn gi¸n tiÕp tù do (le discours indrect libre – DIL) 29 Ch−¬ng 2: So s¸nh nh÷ng qui t¾c chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp trong tiÕng Ph¸p vµ tiÕng ViÖt. Nh÷ng ®éng tõ dÉn 33 2.
Nh÷ng ®éng tõ dÉn dïng cho c©u trÇn thuËt 33 2. Nh÷ng ®éng tõ dÉn dïng cho c©u nghi vÊn 39 2. Nh÷ng ®éng tõ dÉn dïng cho c©u cÇu khiÕn 40 2. Nh÷ng ®éng tõ dÉn dïng cho c©u c¶m th¸n 43 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nh÷ng thay ®æi khi chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp trong tiÕng Ph¸p vµ tiÕng ViÖt 45 2. Lùa chän tõ dÉn 47 2. Nh÷ng thay ®æi liªn quan ®Õn trực chØ 55 2. Nh÷ng thay ®æi cña ®¹i tõ nh©n x−ng vµ nh÷ng tõ së h÷u 55 2.
Nh÷ng thay ®æi cña thøc vµ thêi 61 2. Nh÷ng thay ®æi cña côm tõ chØ thêi gian, n¬i chèn vµ tõ chØ ®Þnh 66 Ch−¬ng 3: Mét sè gîi ý cho viÖc dÞch c¸c bµi b¸o tõ tiÕng ViÖt sang tiÕng Ph¸p cã liªn quan ®Õn c¸ch chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp 73 3. Thñ ph¸p dÞch mÖnh ®Ò chÝnh 73 3. Nh÷ng ®éng tõ dÉn th−êng ®−îc sö dông 73 3.
Sö dông nh÷ng tr¹ng tõ hoÆc liªn tõ thay cho mÖnh ®Ò chÝnh 82 3. Thñ ph¸p dÞch mÖnh ®Ò phô 84 3. DÞch nghÜa gèc 84 3. DÞch chuyÓn ®æi 86 KÕt luËn.
89 Tµi liÖu trÝch dÉn Tµi liÖu tham kh¶o 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Më ®Çu 1. Giíi thiÖu ®Ò tµi cña luËn v¨n Nh− chóng ta ®· biÕt, thêi ®¹i ngµy nay là thêi ®¹i cña hoµ b×nh, hîp t¸c vµ héi nhËp cho nªn h¬n lóc nµo hÕt viÖc d¹y vµ häc ngo¹i ng÷ gi÷ mét vai trß hÕt søc quan träng. §ã lµ mét trong nh÷ng nh©n tè g¾n kÕt c¸c nÒn v¨n ho¸ kh¸c nhau ®ång thêi còng lµ c¬ së ®Ó t¨ng c−êng sù hiÓu biÕt lÉn nhau vµ t¨ng c−êng hîp t¸c quèc tÕ. ViÖt Nam lµ mét n−íc ®ang ph¸t triÓn, ®ang tÝch cùc tham gia vµo qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ theo tinh thÇn nghÞ quyÕt cña §¹i héi §¶ng lÇn thø 9: “…ViÖt Nam s½n sµng lµ b¹n, lµ ®èi t¸c tin cËy cña c¸c n−íc trong céng ®ång quèc tÕ…”.
Nh− vËy, viÖc gi¶ng d¹y ngo¹i ng÷ lµ nhu cÇu tÊt yÕu kh¸ch quan trong ®êi sèng kinh tÕ, x· héi vµ v¨n ho¸ cña ®Êt n−íc. HiÖn nay, cã s¸u thø tiÕng ®−îc tæ chøc Liªn Hîp Quèc chän lµm ng«n ng÷ chÝnh thøc, ®ã lµ tiÕng Anh, tiÕng Ph¸p, tiÕng Nga, tiÕng Trung, tiÕng NhËt B¶n, tiÕng §øc. Bªn c¹nh tiÕng Anh, tiÕng Ph¸p ®ang ®−îc sö dông réng r·i t¹i c¸c cuéc héi th¶o quèc tÕ. NhiÒu v¨n b¶n, tµi liÖu, t¸c phÈm b¸o chÝ vµ mét khèi l−îng s¸ch lín ®· dïng tiÕng Ph¸p hoÆc dÞch sang tiÕng Ph¸p ë nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi.
ChÝnh v× vËy, chóng ta cã thÓ nhËn thÊy tiÕng Ph¸p ®ang lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng tiÖn giao tiÕp rÊt th«ng dông cña nh©n lo¹i. ë ViÖt Nam, tõ h¬n nöa thÕ kû nay, tiÕng Ph¸p ®· ®−îc sö dông vµ trë thµnh ng«n ng÷ giao dÞch ®−îc sö dông trong nhiÒu lÜnh vùc nh− v¨n ho¸, gi¸o dôc, v¨n häc, khoa häc kü thuËt, kinh tÕ, chÝnh trÞ.§Æc biÖt lµ sau Héi nghÞ th−îng ®Ønh c¸c n−íc nãi vµ sö dông tiÕng Ph¸p ®−îc tæ chøc vµo th¸ng 11 n¨m 1997, tiÕng Ph¸p l¹i cµng kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng cña m×nh. H¬n bao giê hÕt, nhu cÇu giao tiÕp ®Ó hoµ nhËp vµo céng ®ång quèc tÕ ngµy cµng trë nªn quan träng vµ cÇn thiÕt. Trªn thùc tÕ, cïng víi tiÕng Anh, tiÕng Ph¸p ®−îc d¹y ë tÊt c¶ c¸c cÊp häc tõ tiÓu häc ®Õn ®¹i häc.Tuy nhiªn, viÖc n¾m v÷ng vµ sö 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dông thµnh th¹o tiÕng Ph¸p kh«ng hÒ lµ c«ng viÖc dÔ dµng.
§èi víi ng−êi ViÖt Nam, mét trong nh÷ng nh©n tè g©y khã kh¨n cho viÖc häc c¸c tiÕng Ch©u ¢u nãi chung vµ tiÕng Ph¸p nãi riªng lµ sù kh¸c biÖt vÒ mÆt lo¹i h×nh ng«n ng÷. TiÕng Ph¸p thuéc lo¹i ng«n ng÷ biÕn h×nh, cã hÖ thèng h×nh th¸i kh¸ phong phó, ®Æc biÖt lµ nh÷ng ph¹m trï ng÷ ph¸p cã liªn quan ®Õn ®éng tõ, ®Õn sù thay ®æi cña thøc, thêi, thÓ.Häc ngo¹i ng÷ còng cã nghÜa lµ ph¶i luyÖn bèn kü n¨ng giao tiÕp: nghe, nãi, ®äc, viÕt. §Ó thµnh th¹o bèn kü n¨ng nµy ng−êi häc ngo¹i ng÷ nãi chung vµ ng−êi häc tiÕng Ph¸p nãi riªng ph¶i n¾m ch¾c ng÷ ph¸p. Chóng t«i cho r»ng dï ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y ngo¹i ng÷ cã thay ®æi theo h−íng nµo ®i ch¨ng n÷a th× viÖc n¾m v÷ng ng÷ ph¸p vÉn lu«n lu«n lµ tiªu chÝ quan träng hµng ®Çu ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é thµnh th¹o cña ng−êi häc ngo¹i ng÷.
Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ nghiªn cøu ng÷ ph¸p tiÕng Ph¸p, chóng t«i nhËn thÊy häc sinh, sinh viªn ViÖt Nam gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n trong khi chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp. Nh÷ng khã kh¨n nµy mét phÇn do ¶nh h−ëng cña tiÕng mÑ ®Î, phÇn kh¸c lµ do viÖc vËn dông ch−a chÝnh x¸c vµ thµnh th¹o c¸c quy t¾c ng÷ ph¸p. NhËn ra nh÷ng khã kh¨n nµy vµ nguyªn nh©n cña chóng, chóng t«i chän ®Ò tµi nghiªn cøu: “So s¸nh c¸ch chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp trong c©u tiÕng Ph¸p vµ tiÕng ViÖt” ®Ó gióp ng−êi häc nhËn thÊy nh÷ng ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh chuyÓn c©u ë c¶ hai ng«n ng÷ nh»m tr¸nh lçi vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho qu¸ tr×nh lµm bµi tËp, dÞch xu«i dÞch ng−îc còng nh− cã ®−îc sù thµnh th¹o trong giao tiÕp khi ph¶i sö dông c©u dÉn. Bëi v×, trong khi giao tiÕp, trong mét c©u chuyÖn kÓ hay mét bµi b¸o, chóng ta th−êng dÉn l¹i lêi nãi cña mét hay nhiÒu nh©n vËt.
ViÖc dÉn l¹i nh÷ng c©u nãi hay suy nghÜ cña nh÷ng nh©n vËt ®ã th−êng ®−îc thÓ hiÖn d−íi nhiÒu h×nh thøc. ë ViÖt Nam còng nh− ë Ph¸p, c¸c nhµ nghiªn cøu ®· ®−a ra rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ c©u dÉn. Mçi ®Þnh nghÜa ®Òu ®Ò cËp ®Õn mét ph−¬ng diÖn hay mét ®Æc tr−ng nµo ®ã cña c©u dÉn. MÆc dï cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau nh−ng ë c¶ hai ng«n ng÷ ®Òu tån t¹i ba d¹ng chÝnh cã liªn quan ®Õn c©u dÉn lµ c©u dÉn trùc tiÕp, c©u dÉn gi¸n tiÕp, c©u dÉn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gi¸n tiÕp tù do.
§èi víi nh÷ng ng−êi míi häc tiÕng Ph¸p, khi chuyÓn c©u, hä th−êng míi chØ chó ý ®Õn th¸i ®é cña ng−êi dÉn chø ch−a quan t©m ®Õn nh÷ng thay ®æi ng÷ ph¸p nh− c¸ch lùa chän tõ dÉn, ®éng tõ dÉn, nh÷ng thay ®æi vÒ yÕu tè trùc chØ nh− ®¹i tõ nh©n x−ng, ®¹i tõ së h÷u, nh÷ng biÕn ®æi cña thøc, thêi, thÓ liªn quan ®Õn ®éng tõ, cña tr¹ng tõ chØ thêi gian, n¬i chèn. LuËn v¨n cña chóng t«i sÏ tr×nh bµy vµ miªu t¶ chi tiÕt vÒ ®Æc tr−ng cña tõng kiÓu c©u ë c¶ hai ng«n ng÷, sau ®ã chóng t«i sÏ tiÕn hµnh so s¸nh nh÷ng quy t¾c ng÷ ph¸p chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp, tõ ®ã rót ra nh÷ng ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau cña c¶ hai ng«n ng÷ ë nh÷ng ph−¬ng diÖn cã liªn quan ®Õn vÊn ®Ò nµy.Môc ®Ých vµ ý nghÜa cña luËn v¨n Qua viÖc ph©n tÝch, m« t¶, so s¸nh vµ tæng hîp nh÷ng ®Æc ®iÓm ng÷ ph¸p cña tõng kiÓu lo¹i c©u dÉn vµ nh÷ng quy t¾c chuyÓn ®æi tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp, luËn v¨n ®· rót ra ®−îc nh÷ng ®iÓm gièng vµ kh¸c nhau khi chuyÓn tõ c©u dÉn trùc tiÕp sang c©u dÉn gi¸n tiÕp trong tiÕng Ph¸p vµ tiÕng ViÖt, ®ång thêi luận văn cũng ®−a ra mét sè gîi ý cho viÖc dÞch c¸c bµi b¸o tõ tiÕng ViÖt sang tiÕng Ph¸p cã liªn quan ®Õn c©u dÉn nh»m gióp c¸c b¹n häc sinh, sinh viªn cã thªm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó phôc vô cho viÖc häc tËp vµ nghiªn cøu.