BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÔ THỊ KIM NGÂN RỦI RO LÃI SUẤT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGÔ THỊ KIM NGÂN RỦI RO LÃI SUẤT TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TRƢƠNG QUANG THÔNG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam” là do bản thân tự nghiên cứu và thực hiện theo sự hƣớng dẫn khoa học của PGS.
Trƣơng Quang Thông. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chính xác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm pháp lý trong quá trình nghiên cứu khoa học luận văn này. Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2016 Học viên Ngô Thị Kim Ngân TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC BIỂU ĐỒ CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .4 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Kết cấu luận văn .3 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.4 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ RỦI RO LÃI SUẤT VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .1 Khái niệm về lãi suất .1 Khái niệm về lãi suất .2 Phân loại lãi suất .3 Các nhân tố ảnh hƣởng đến lãi suất .4 Vai trò của lãi suất trong nền kinh tế .2 Rủi ro lãi suất .9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Khái niệm rủi ro lãi suất .2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro lãi suất.3 Tác động của rủi ro lãi suất .3 Quản trị rủi ro lãi suất .2 Mục tiêu của quản trị rủi ro lãi suất .3 Phƣơng pháp quản trị rủi ro lãi suất .15 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.22 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM .1 Sơ lƣợc về quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Thƣơng Mại Cổ Phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam .1 Lịch sử hình thành và phát triển .2 Kết quả hoạt động kinh doanh của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015 .2 Cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nƣớc trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến hết năm 2015 .3 Thực trạng quản trị rủi ro lãi suất tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam .1 Chính sách lãi suất của Eximbank .36 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Quy trình quản trị rủi ro lãi suất tại Eximbank .3 Đánh giá thực trạng rủi ro lãi suất tại Eximbank trong thời gian qua .4 Nhận xét về công tác quản trị rủi ro lãi suất của Eximbank trong giai đoạn năm 2011 – 2015 .48 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.51 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ RỦI RO LÃI SUẤT TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM.1 Định hƣớng phát triển chung của Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam đến năm 2020 .2 Một số giải pháp hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam .1 Giải pháp hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động huy động vốn .2 Giải pháp hạn chế rủi ro lãi suất trong hoạt động cho vay.3 Xây dựng, hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro lãi suất .4 Xây dựng qui trình quản trị rủi ro lãi suất .5 Tổ chức bộ máy quản trị rủi ro lãi suất chuyên trách trong ngân hàng và phân công nhiệm vụ hợp lý .6 Trích lập dự phòng rủi ro lãi suất .7 Sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro lãi suất .8 Nâng cao khả năng dự báo kinh tế tài chính .61 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.64 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .49 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ ALCO Asset-Liability Management Committee HĐQT Hội đồng quản trị Eximbank Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam NHTM Ngân hàng thƣơng mại TMCP Thƣơng mại cổ phần TCTD Tổ chức tín dụng TCKT Tổ chức kinh tế LS Lãi suất TSN Tài sản Nợ TSC Tài sản Có QTRR Quản trị rủi ro QTRRLS Quản trị rủi ro lãi suất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Bảng phân loại tài sản và nợ nhạy/không nhạy lãi suất……………….1: Kết quả hoạt động kinh doanh của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015.2: LS chỉ đạo do NHNN công bố trong giai đoạn 2011 – 2015……………34 Bảng 3.3: Tài sản Có, tài sản Nợ nhạy cảm với lãi suất tại Eximbank giai đoạn năm 2011 – 2015……………………………………………………………………….4: Mức độ biến động của thu nhập ròng từ lãi tại Eximbank giai đoạn năm 2011 - 2015……………………………………………………………………….46 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tình hình huy động vốn của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015 …….2: Tình hình cho vay của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015……………25 Biểu đồ 3.3: Tổng tài sản của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015………………….4: Lợi nhuận trƣớc thuế của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015…….5: Khả năng sinh lời của Eximbank giai đoạn 2011 – 2015………….6: Biến động các loại lãi suất chỉ đạo VNĐ giai đoạn 2011 – 2015……35 Biểu đồ 3.7: Hệ số GAP tại Eximbank trong giai đoạn 2011 – 2015…………….8: Hệ số rủi ro lãi suất ISR tại Eximbank giai đoạn 2011 – 2015…….43 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ 1.1 Lý do chọn đề tài Ngân hàng là một trong các tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế.
Dƣới áp lực cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thƣơng mại hiện nay, hoạt động kinh doanh đang trở nên khó khăn và phức tạp hơn, đặc biệt là mức độ rủi ro ngày càng tăng. Rủi ro có thể xảy đến với các NHTM trong điều kiện kinh tế thị trƣờng gồm nhiều loại nhƣ: rủi tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro tỷ giá… và một trong những rủi ro lớn nhất mà NHTM phải thƣờng xuyên đối mặt đó là rủi ro lãi suất. Rõ ràng thực tế trong ngành ngân hàng Việt Nam hiện nay, việc chạy đua lãi suất vẫn không ngừng tăng nhiệt, vì thế rủi ro lãi suất là rất khó tránh khỏi. Rủi ro lãi suất là một trong những rủi ro cơ bản của các NHTM, là yếu tố rất nhạy cảm đối với biến động của nền kinh tế.
Hơn nữa, lãi suất là công cụ trong việc thực hiện chính sách tài chính tiền tệ của Chính phủ. Vì vậy, rủi ro lãi suất là rủi ro xuất hiện thƣờng xuyên trong hoạt động kinh doanh ngân hàng và có ảnh hƣởng rất lớn đến thu nhập cũng nhƣ giá trị vốn chủ sở hữu của Ngân hàng. Nếu không có sự quan tâm đúng mức đến việc quản lý rủi ro lãi suất, không dự báo đƣợc xu hƣớng biến động của lãi suất thì các NHTM có thể bị thiệt hại nặng nề từ loại rủi ro này. Do đó, việc xây dựng một chƣơng trình quản lý rủi ro lãi suất là công việc rất quan trọng trong công tác quản lý rủi ro của NHTM hiện nay.
Hiểu đƣợc tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro lãi suất, ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam cũng đã và đang không ngừng phân tích, kiểm soát, cải thiện chất lƣợng quản trị rủi ro lãi suất để đạt hiệu quả tốt trong kinh doanh và hạn chế tối đa ảnh hƣởng đến lợi nhuận. Trƣớc đây đã có rất nhiều nghiên cứu đƣợc thực hiện, tuy nhiên công tác quản lý rủi ro lãi suất vẫn là một đề tài nóng hổi trong điều kiện kinh tế hội nhập ở Việt Nam hiện nay. Với mong muốn nghiên cứu này sẽ trở thành một tài liệu tham khảo liên quan đến kinh doanh và rủi ro ngân hàng, em chọn đề tài “Rủi ro lãi suất TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 trong hoạt động kinh doanh tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam” làm vấn đề nghiên cứu trong luận văn này.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là: - Hệ thống các cơ sở lý luận về rủi ro lãi suất và quản trị rủi ro lãi suất trong hoạt động kinh doanh của một NHTM. - Nghiên cứu lý thuyết về các mô hình tài chính dùng để đo lƣờng rủi ro lãi suất, nghiên cứu thực trạng quản trị rủi ro lãi suất.
- Ứng dụng mô hình định giá lại để đánh giá thực trạng quản trị rủi ro lãi suất tại ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam. - Từ đó kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản trị rủi ro lãi suất.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Thực trạng rủi ro lãi suất và hoạt động quản trị rủi ro lãi suất tại Eximbank. - Phạm vi nghiên cứu: Dữ liệu đƣợc thu thập từ các bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, biểu lãi suất đồng Việt Nam của Eximbank trong giai đoạn năm 2011 – 2015.4 Phƣơng pháp nghiên cứu - Phƣơng pháp phân tích, thống kê, tổng hợp số liệu. - Phƣơng pháp định lƣợng: dựa trên cơ sở lý thuyết mô hình định giá lại (The Repricing Model), các số liệu thu thập đƣợc sẽ tính toán và đánh giá công tác quản trị rủi ro lãi suất của Eximbank.
Cụ thể là tập trung phân tích những tài sản và nguồn vốn nhạy cảm với sự biến động của lãi suất, tính toán khe hở nhạy cảm lãi suất GAP và hệ số rủi ro lãi suất ISR. Từ đó nhận xét khả năng duy trì cố định tỷ lệ thu nhập lãi ròng cận biên (NIM) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 và đề ra các giải pháp quản lý để bảo vệ thu nhập của ngân hàng trƣớc rủi ro lãi suất.5 Ý nghĩa luận văn Khi đạt đƣợc mục tiêu nghiên cứu đề ra, luận văn mong muốn sẽ có những đóng góp giá trị cho các nghiên cứu sau này về đề tài quản trị rủi ro lãi suất, giúp hoàn thiện hơn công tác quản trị rủi ro lãi suất tại các ngân hàng thƣơng mại nói chung và Ngân hàng TMCP Xuất Nhập Khẩu Việt Nam nói riêng.6 Kết cấu luận văn Ngoài phần danh mục chữ viết tắt, danh mục bảng biểu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc chia thành 4 chƣơng: - Chƣơng 1: Giới thiệu luận văn thạc sỹ kinh tế.