Quy Định Pháp Luật Về Hoạt Động Đầu Tư Vốn Của Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Nhân Thọ

Tài liệu nghiên cứu Quy định pháp luật về hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Trần Đình Khanh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Phương Nam
• Trường học: Trường Đại Học Luật Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị - Luật
• Đề tài: Quy Định Pháp Luật Về Hoạt Động Đầu Tư Vốn Của Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Nhân Thọ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NHÂN THỌ
• 1.1. Khái quát về hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.2. Sơ lược và hoạt động kinh doanh bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.3. Khái niệm hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.4. Vai trò của hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.5. Sự cần thiết của các quy định pháp luật để điều chỉnh hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.5.1. Bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm
• 1.5.2. Kiểm soát hoạt động đầu tư, hạn chế sai phạm khi thực hiện hoạt động đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.5.3. Thực hiện vai trò điều tiết và quản lý nền kinh tế của nhà nước
• 1.6. Khái quát chung về pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Khái niệm và đặc điểm
• 1.7. Những nguyên tắc chung đối với hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.8. Nội dung cơ bản của pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NHÂN THỌ VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
• 2.1. Thực trạng pháp luật quy định về nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 2.1.1. Vốn chủ sở hữu
• 2.1.2. Vốn nhàn rỗi từ quỹ dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm
• 2.1.3. Các nguồn hợp pháp khác theo quy định pháp luật
• 2.2. Thực trạng pháp luật quy định về hoạt động đầu tư vốn
• 2.2.1. Giới hạn chung trong hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ
• 2.2.2. Giới hạn hoạt động đầu tư vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu
• 2.2.3. Giới hạn hoạt động đầu tư vốn từ nguồn vốn nhàn rỗi từ quỹ dự phòng nghiệp vụ bảo hiểm
• 2.3. Thực trạng các quy định về danh mục đầu tư
• 2.4. Đề xuất nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về hoạt động đầu tư vốn của DNBHNT
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• PHẦN MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoạt Động Đầu Tư Vốn Bảo Hiểm Nhân Thọ 55 ký tự

Trong hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ (DNBHNT), bên cạnh phát triển kinh doanh bảo hiểm, việc tăng cường đầu tư vốn là yếu tố then chốt. DNBHNT đóng vai trò như kênh huy động vốn tiềm năng cho nền kinh tế. Hoạt động đầu tư tạo nền tảng vững chắc cho kinh doanh bảo hiểm, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Nếu đầu tư hiệu quả, DNBHNT có thể nâng cao sức cạnh tranh về phí bảo hiểm, lãi suất, thu hút khách hàng. Nhà nước đưa ra các quy định pháp luật để điều chỉnh hoạt động này, đảm bảo hiệu quả và bảo vệ quyền lợi khách hàng. Tác giả chọn đề tài "Quy định pháp luật về hoạt động đầu tư vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ" để phân tích, làm rõ các quy định hiện hành, đưa ra các giải pháp hoàn thiện.

1.1. Sơ Lược Về Doanh Nghiệp Bảo Hiểm Nhân Thọ

DNBHNT được thành lập, tổ chức và hoạt động theo Luật Kinh doanh bảo hiểm (LKDBH) và các quy định pháp luật liên quan. Bản chất DNBHNT tương tự các doanh nghiệp khác theo Luật Doanh nghiệp, nhưng có lĩnh vực kinh doanh đặc biệt hơn, cụ thể là bảo hiểm cho các sự kiện liên quan đến sự sống và cái chết của người được bảo hiểm. Hoạt động thu phí bảo hiểm giúp DNBHNT tập trung một nguồn vốn nhàn rỗi lớn từ người dân, số tiền này sẽ được sử dụng cho việc đầu tư. Theo quy định của pháp luật, DNBHNT không được tự do kinh doanh tất cả các loại nghiệp vụ bảo hiểm, cụ thể: DNBHNT không được tiến hành đồng thời hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ, trừ trường hợp DNBHNT kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm sức khoẻ và bảo hiểm tai nạn con người bổ trợ cho BHNT.

1.2. Đặc Điểm Hoạt Động Kinh Doanh Bảo Hiểm Nhân Thọ

Theo quy định pháp luật, kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của DNBH nhằm mục đích sinh lợi, theo đó DNBH chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để DNBH trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhân thọ đã xuất hiện từ lâu nhưng vẫn còn tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau, chưa có sự thống nhất về khái niệm BHNT. Theo quy định pháp luật, BHNT là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trường hợp người được bảo hiểm sống hoặc chết. Từ khái niệm này, ta có thể hiểu là nếu người được bảo hiểm sống đến một thời điểm nhất định hoặc chết trong khoảng thời gian nào đó đã thỏa thuận trong hợp đồng thì DNBHNT phải chi trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng. Tuy nhiên, quy định trên chưa phản ánh được đầy đủ bản chất của loại nghiệp vụ bảo hiểm này.

II. Cách Xác Định Rủi Ro Đầu Tư Bảo Hiểm Nhân Thọ 59 ký tự

Hoạt động đầu tư luôn đi kèm với rủi ro, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm. Việc xác định và đánh giá rủi ro là quan trọng để đưa ra quyết định đầu tư vốn hiệu quả. Các yếu tố như biến động thị trường tài chính, thay đổi chính sách pháp luật, rủi ro tín dụng, và rủi ro thanh khoản đều ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của DNBHNT. Quản lý rủi ro hiệu quả giúp bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm và đảm bảo sự ổn định tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm. Để hiểu rõ vấn đề này, ta cần đi sâu vào các yếu tố rủi ro chính và phương pháp quản lý chúng.

2.1. Các Yếu Tố Rủi Ro Đầu Tư Chính Cần Lưu Ý

Các yếu tố rủi ro đầu tư chính mà các DNBHNT cần đặc biệt lưu ý bao gồm: Rủi ro thị trường, phát sinh từ những biến động không lường trước của thị trường tài chính như thay đổi lãi suất, tỷ giá, giá cổ phiếu... Điều này đòi hỏi DNBHNT phải thường xuyên theo dõi, phân tích và có chiến lược phản ứng kịp thời với những biến động này. Rủi ro tín dụng, là khả năng bên đối tác không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán. Rủi ro thanh khoản, là khả năng DNBHNT không thể chuyển đổi tài sản thành tiền mặt một cách nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu chi trả bảo hiểm hoặc các nghĩa vụ tài chính khác.

2.2. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Đầu Tư Vốn Hiệu Quả

Để quản lý rủi ro đầu tư một cách hiệu quả, DNBHNT cần áp dụng các phương pháp sau: Đa dạng hóa danh mục đầu tư. Đa dạng hóa giúp giảm thiểu rủi ro bằng cách phân bổ vốn vào nhiều loại tài sản khác nhau, giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực từ một loại tài sản cụ thể. Sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro. Các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai, quyền chọn có thể giúp DNBHNT bảo vệ danh mục đầu tư khỏi những biến động bất lợi. Tuân thủ các giới hạn đầu tư theo quy định của pháp luật. Pháp luật quy định các giới hạn đầu tư nhằm đảm bảo an toàn và thanh khoản cho DNBHNT.

III. Hướng Dẫn Tuân Thủ Pháp Luật Đầu Tư Bảo Hiểm 58 ký tự

Việc tuân thủ pháp luật đầu tư là bắt buộc đối với mọi DNBHNT. Các quy định pháp luật nhằm đảm bảo an toàn tài chính, bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm, và duy trì sự ổn định của thị trường. Hiểu rõ và tuân thủ các quy định về giới hạn đầu tư, danh mục đầu tư, và báo cáo tài chính là cần thiết. Bất kỳ vi phạm nào có thể dẫn đến các biện pháp xử phạt nghiêm khắc từ cơ quan quản lý. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết các bước để doanh nghiệp bảo hiểm tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả.

3.1. Các Văn Bản Pháp Luật Quan Trọng Về Đầu Tư Vốn

Các văn bản pháp luật quan trọng điều chỉnh hoạt động đầu tư vốn của DNBHNT bao gồm: Luật Kinh doanh bảo hiểm và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Kinh doanh bảo hiểm. Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn về đầu tư vốn và trích lập dự phòng nghiệp vụ. Các văn bản pháp luật này quy định chi tiết về giới hạn đầu tư, danh mục đầu tư, tỷ lệ trích lập dự phòng và các yêu cầu khác liên quan đến hoạt động đầu tư.

3.2. Quy Trình Báo Cáo và Công Khai Thông Tin Đầu Tư

DNBHNT phải tuân thủ quy trình báo cáo và công khai thông tin đầu tư theo quy định của pháp luật. Định kỳ hàng quý, hàng năm, DNBHNT phải báo cáo tình hình đầu tư vốn cho cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính). Thông tin phải được công khai trên trang web của doanh nghiệp hoặc các phương tiện truyền thông khác để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc báo cáo đầy đủ và chính xác là yếu tố quan trọng để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

IV. Giải Pháp Đa Dạng Hóa Đầu Tư Bảo Hiểm Nhân Thọ 57 ký tự

Đa dạng hóa đầu tư là chiến lược quan trọng để giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu quả đầu tư cho DNBHNT. Việc phân bổ vốn vào nhiều loại tài sản khác nhau, bao gồm trái phiếu, cổ phiếu, bất động sản, và các công cụ tài chính khác, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động thị trường. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cần tuân thủ các quy định pháp luật và đảm bảo tính thanh khoản của danh mục đầu tư. Các doanh nghiệp bảo hiểm cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố rủi ro và lợi nhuận trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

4.1. Các Kênh Đầu Tư Vốn Bảo Hiểm Phổ Biến Hiện Nay

Các kênh đầu tư vốn bảo hiểm phổ biến hiện nay bao gồm: Đầu tư vào trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm cao, kênh đầu tư an toàn, ổn định, phù hợp với yêu cầu bảo toàn vốn. Đầu tư vào cổ phiếu của các công ty có tiềm năng tăng trưởng, kênh đầu tư mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng đi kèm với rủi ro lớn. Đầu tư vào bất động sản, kênh đầu tư dài hạn, có tiềm năng tăng giá nhưng tính thanh khoản thấp. Đầu tư vào các quỹ đầu tư, kênh đầu tư đa dạng hóa, giúp giảm thiểu rủi ro.

4.2. Lưu Ý Khi Đa Dạng Hóa Danh Mục Đầu Tư Bảo Hiểm

Khi đa dạng hóa danh mục đầu tư bảo hiểm, DNBHNT cần lưu ý các yếu tố sau: Tuân thủ các quy định pháp luật về giới hạn đầu tư vào từng loại tài sản. Đảm bảo tính thanh khoản của danh mục đầu tư để đáp ứng nhu cầu chi trả bảo hiểm. Cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố rủi ro và lợi nhuận trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp với mục tiêu kinh doanh và khả năng chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp.

V. Bí Quyết Nâng Cao Hiệu Quả Đầu Tư Vốn Bảo Hiểm 60 ký tự

Nâng cao hiệu quả đầu tư vốn là mục tiêu hàng đầu của mọi DNBHNT. Việc này đòi hỏi sự kết hợp giữa chiến lược đầu tư thông minh, quản lý rủi ro hiệu quả, và tuân thủ pháp luật. Các doanh nghiệp bảo hiểm cần liên tục cập nhật kiến thức về thị trường tài chính, áp dụng các công nghệ mới, và đào tạo đội ngũ chuyên gia đầu tư. Bài viết này sẽ chia sẻ những bí quyết giúp DNBHNT nâng cao hiệu quả đầu tư và đạt được lợi nhuận tối ưu.

5.1. Sử Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Đầu Tư Bảo Hiểm

Sử dụng công nghệ trong quản lý đầu tư bảo hiểm mang lại nhiều lợi ích: Tự động hóa quy trình phân tích dữ liệu, giúp đưa ra quyết định đầu tư nhanh chóng và chính xác. Cải thiện khả năng quản lý rủi ro bằng cách sử dụng các phần mềm phân tích rủi ro tiên tiến. Nâng cao hiệu quả giám sát và báo cáo thông tin đầu tư.

5.2. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Đội Ngũ Đầu Tư Vốn

Đầu tư vào đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ đầu tư vốn là yếu tố then chốt. Các chuyên gia đầu tư cần được trang bị kiến thức chuyên sâu về thị trường tài chính, kỹ năng phân tích rủi ro, và khả năng đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả. Doanh nghiệp nên tạo điều kiện cho nhân viên tham gia các khóa đào tạo chuyên nghiệp, hội thảo, và các chương trình trao đổi kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn.

VI. Triển Vọng và Tương Lai Đầu Tư Vốn Bảo Hiểm 52 ký tự

Thị trường đầu tư vốn bảo hiểm tại Việt Nam đang có nhiều triển vọng phát triển. Sự tăng trưởng của ngành bảo hiểm, sự gia tăng dân số, và sự phát triển của thị trường tài chính tạo ra nhiều cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, cũng có nhiều thách thức, bao gồm sự cạnh tranh gay gắt, sự thay đổi của chính sách pháp luật, và các yếu tố rủi ro từ thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp bảo hiểm cần chủ động nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức để đạt được thành công trong tương lai.

6.1. Xu Hướng Đầu Tư Mới Trong Ngành Bảo Hiểm Nhân Thọ

Các xu hướng đầu tư mới trong ngành bảo hiểm nhân thọ bao gồm: Đầu tư vào các sản phẩm tài chính xanh, kênh đầu tư phù hợp với xu hướng phát triển bền vững. Đầu tư vào các công ty khởi nghiệp công nghệ (fintech), kênh đầu tư mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng đi kèm với rủi ro lớn. Đầu tư vào các thị trường mới nổi, kênh đầu tư đa dạng hóa, giúp giảm thiểu rủi ro.

6.2. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Đầu Tư Vốn Bảo Hiểm

Việc hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư vốn bảo hiểm là rất quan trọng để tạo điều kiện cho ngành bảo hiểm phát triển bền vững. Các cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, và bổ sung các quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn thị trường và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Khung pháp lý cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng, và bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận. Trong đó, phần nội dung của khóa luận này gồm 02 chƣơng: CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NHÂN THỌ CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NHÂN THỌ VÀ MỘT SỐ ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT 3 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƢ VỐN CỦA DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM NHÂN THỌ 1. Khái quát về hoạt động đầu tƣ vốn của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ 1. Sơ lƣợc và hoạt động kinh doanh bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ  Sơ lƣợc về doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ: Giống nhƣ các doanh nghiệp khác, DNBHNT tiến hành hoạt động kinh doanh cũng nhằm mục đích chính là lợi nhuận, tuy nhiên về lĩnh vực kinh doanh thì DNBHNT có đối tƣợng kinh doanh đặc biệt hơn đó là các sự kiện xảy ra trong đời sống của ngƣời đƣợc bảo hiểm.

Trƣớc hết cần phải hiểu, DNBHNT là doanh nghiệp đƣợc thành lập, tổ chức và hoạt động theo quy định của LKDBH và các quy định khác của pháp luật có liên quan để kinh doanh bảo hiểm1. Nhƣ vậy, bản chất của DNBHNT vẫn nhƣ các doanh nghiệp khác đƣợc thành lập theo Luật Doanh nghiệp, chỉ khác nhau về lĩnh vực kinh doanh. Bên cạnh đó, DNBHNT sẽ chịu sự kiểm soát riêng bởi pháp luật chuyên ngành về bảo hiểm nhƣ LKDBH, các nghị định hƣớng dẫn chuyên ngành. Về lĩnh vực kinh doanh, DNBHNT kinh doanh một loại dịch vụ khá đặc biệt, đó là bảo hiểm cho những sự kiện liên quan đến sự sống và cái chết của ngƣời đƣợc bảo hiểm và thu phí cho hoạt động dịch vụ này.

Thông qua việc thu phí, các DNBHNT sẽ có trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho ngƣời thụ hƣởng khi xảy ra các sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm. Ngoài ra, hoạt động thu phí bảo hiểm cũng sẽ giúp cho DNBHNT tập trung trong tay đƣợc một nguồn vốn nhàn rỗi khá lớn từ ngƣời dân. Số tiền này không phải sử dụng ngay lập tức để chi trả mà chỉ khi nào có sự kiện bảo hiểm xảy ra thì DNBHNT mới phải chi trả số tiền này, do vậy, các DNBHNT có thêm một khoản tiền dùng cho việc đầu tƣ. Lúc này, DNBHNT sẽ đóng vai trò nhƣ một trung gian tài chính, có chức năng huy động các nguồn vốn nhàn rỗi từ ngƣời dân cho nền kinh tế.

Theo quy định của pháp luật, DNBHNT sẽ không đƣợc tự do kinh doanh tất cả các loại nghiệp vụ bảo hiểm, cụ thể: DNBHNT không đƣợc tiến hành đồng thời hoạt động kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ, trừ trƣờng hợp DNBHNT kinh doanh 1 Khoản 5 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 4 nghiệp vụ bảo hiểm sức khoẻ và bảo hiểm tai nạn con ngƣời bổ trợ cho BHNT2. Việc quy định này là cần thiết bởi hai loại hình kinh doanh bảo hiểm này khác biệt nhau về mức vốn pháp định, phƣơng pháp xác định biên khả năng thanh toán tối thiểu khi thực hiện hoạt động kinh doanh bảo hiểm, các giới hạn, hình thức về đầu tƣ vốn3… Hiện tại, theo thống kê của Cục quản lý giám sát bảo hiểm, tại Việt Nam có 18 DNBHNT, trong đó chỉ có duy nhất Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ là doanh nghiệp Việt Nam, ngoài ra còn có 03 DNBH liên doanh là Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Vietcombank - Cardif (VCLI), Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ BIDV MetLife (BIDV MetLife), Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MB Ageas Life ), còn lại là các DNBHNT 100% vốn đầu tƣ nƣớc ngoài4.  Hoạt động kinh doanh bảo hiểm của DNBHNT: Theo quy định pháp luật, kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của DNBH nhằm mục đích sinh lợi, theo đó DNBH chấp nhận rủi ro của ngƣời đƣợc bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để DNBH trả tiền bảo hiểm cho ngƣời thụ hƣởng hoặc bồi thƣờng cho ngƣời đƣợc bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.5 Tuy hoạt động kinh doanh BHNT đã xuất hiện từ lâu nhƣng vẫn còn tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau, chƣa có sự thống nhất về khái niệm BHNT. Cụ thể: Theo quy định pháp luật, BHNT là loại nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm sống hoặc chết6.

Từ khái niệm này, ta có thể hiểu là nếu ngƣời đƣợc bảo hiểm sống đến một thời điểm nhất định hoặc chết trong khoảng thời gian nào đó đã thỏa thuận trong hợp đồng thì DNBHNT phải chi trả tiền bảo hiểm cho ngƣời thụ hƣởng. Tuy nhiên, quy định trên chƣa phản ánh đƣợc đầy đủ bản chất của loại nghiệp vụ bảo hiểm này. Theo khái niệm của Trƣờng Đại học kinh tế quốc dân, BHNT đƣợc hiểu là những dịch vụ bảo hiểm liên quan đến những rủi ro gắn liền với tuổi thọ của con 2 Khoản 2 Điều 60 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000. 3 Khoản 1, 2 Điều 10, khoản 1 Điều 60, Điều 61, khoản 1, 2 Điều 62, khoản 1, 2 Điều 64 Nghị định 73/2016/NĐ-CP của Chính phủ ngày 01 tháng 07 năm 2016 quy định chi tiết thi hành luật kinh doanh bảo hiểm và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật kinh doanh bảo hiểm (Nghị định 73/2016/NĐ-CP) 4 “Danh mục doanh nghiệp”, Cục quản lý giám sát bảo bảo hiểm, Bộ Tài chính, http://www.vn/webcenter/portal/cqlgsbh/r/m/tttt/dmdncnnn?_afrLoop=65408667896441295#!%40 %40%3F_afrLoop%3D65408667896441295%26_adf.ctrl-state%3D13ozw5su1d_381, truy cập ngày 25/3/2019 5 Khoản 1 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 6 Khoản 12 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 5 ngƣời.

BHNT cung ứng dịch vụ đảm bảo cho khách hàng trong trƣờng hợp rủi ro dẫn đến làm giảm hoặc mất đi một phần thu nhập cho gia đình. Nếu điều đó không xảy ra, BHNT đơn giản trở thành hình thức tiết kiệm7. Theo khái niệm này, các chức năng của BHNT đã đƣợc thể hiện một cách đầy đủ, vừa mang tính chất bảo hiểm các rủi ro vừa mang tính chất nhƣ một hình thức tiết kiệm. Ngoài ra, theo khái niệm của Viện Khoa học pháp lý Bộ Tƣ pháp: “BHNT là loại hình bảo hiểm mà trách nhiệm trả tiền bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phát sinh khi có sự kiện do các bên thỏa thuận liên quan đến cái chết hoặc sự kiện tiếp tục sống của người được bảo hiểm trong thời gian định trước”8.

Nhƣ vậy, từ các khái niệm trên, có thể hiểu BHNT là một cách thức để phòng chống rủi ro vừa cũng là một hình thức tiết kiệm bằng việc đóng một khoản phí bảo hiểm cho DNBHNT và trên cơ sở đó, DNBHNT sẽ có trách nhiệm chi trả cho ngƣời thụ hƣởng một số tiền bảo hiểm khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra nhƣ thỏa thuận trong hợp đồng hoặc DNBHNT sẽ trả lại số tiền bảo hiểm cộng với lãi suất nhƣ cam kết ban đầu khi hợp đồng bảo hiểm đáo hạn mà ngƣời đƣợc bảo hiểm vẫn còn sống đối với BHNT hỗn hợp. Theo quy định pháp luật, BHNT đƣợc chia ra nhiều loại, gồm:  Bảo hiểm sinh kỳ: là nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm sống đến một thời hạn nhất định, theo đó DNBH phải trả tiền bảo hiểm cho ngƣời thụ hƣởng, nếu ngƣời đƣợc bảo hiểm vẫn sống đến thời hạn đƣợc thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm9.  Bảo hiểm tử kỳ: nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm chết trong một thời hạn nhất định, theo đó DNBH phải trả tiền bảo hiểm cho ngƣời thụ hƣởng, nếu ngƣời đƣợc bảo hiểm chết trong thời hạn đƣợc thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm10.  Bảo hiểm hỗn hợp: nghiệp vụ bảo hiểm kết hợp bảo hiểm sinh kỳ và bảo hiểm tử kỳ11.

 Bảo hiểm trọn đời: nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm chết vào bất kỳ thời điểm nào trong suốt cuộc đời của ngƣời đó12. 7 Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân (2000), Giáo trình bảo hiểm, Nhà xuất bản thống kê Hà Nội, tr. 8 Viện Khoa học pháp lý Bộ Tƣ pháp (2006), Từ điển Luật học, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa và Nhà xuất bản Tƣ pháp, tr.38 9 Khoản 13 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 10 Khoản 14 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 11 Khoản 15 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 12 Khoản 16 Điều 3 Luật Kinh doanh bảo hiểm (Luật số 24/2000/QH10) ngày 09/12/2000 6  Bảo hiểm trả tiền định kỳ: nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm sống đến một thời hạn nhất định; sau thời hạn đó DNBH phải trả tiền bảo hiểm định kỳ cho ngƣời thụ hƣởng theo thoả thuận trong hợp đồng bảo hiểm13.  Bảo hiểm liên kết đầu tƣ: là một loại hình đặc biệt của BHNT, trong đó sau khi trừ đi chi phí quản lý và chi phí trả cho BHNT, phí bảo hiểm đƣợc sử dụng để mua các đơn vị đầu tƣ trong các quỹ liên kết.

Các quỹ này bao gồm nhiều loại tài sản đầu tƣ đƣợc quản lý nhằm mang lại lợi ích cho tất cả những ngƣời sở hữu các đơn vị đầu tƣ trong quỹ. Quyền lợi của các hợp đồng bảo hiểm thực tế là giá trị của các đơn vị đầu tƣ đó. Giá trị này không cố định, có thể tăng hoặc giảm phụ thuộc vào giá trị các tài sản đầu tƣ14. Các sản phẩm của loại bảo hiểm này đƣợc quy định cụ thể tại Thông tƣ 52/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính ngày 21/3/2016 và Thông tƣ 135/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính ngày 15/8/2012.

 Bảo hiểm hƣu trí: nghiệp vụ bảo hiểm cho trƣờng hợp ngƣời đƣợc bảo hiểm đạt đến độ tuổi xác định đƣợc DNBH trả tiền bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm15. Từ khái niệm và phân loại BHNT, hoạt động kinh doanh bảo hiểm của DNBHNT sẽ có những đặc điểm nhƣ sau:  Bảo hiểm nhân thọ có thời gian lâu dài. Nếu các hợp đồng bảo hiểm tài sản hay trách nhiệm dân sự thƣờng có thời gian ngắn thì thời hạn của hợp đồng BHNT thƣờng là 5 năm trở lên. Sự khác biệt này là do đối tƣợng của BHNT là sự sống hoặc chết ngƣời đƣợc bảo hiểm, đồng thời thời gian dài đáp ứng mục đích tiết kiệm của bên mua bảo hiểm khi quyết định tham gia BHNT.

 Có tính chất tiết kiệm. Ngoài mục đích bảo hiểm cho các rủi ro có thể xảy ra thì ngƣời tham gia bảo hiểm còn có thể xem việc tham gia BHNT nhƣ một hình thức gửi tiết kiệm.