Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc

Khám phá luận văn về quốc tế hóa đồng nhân dân tệ sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc, phân tích tác động và triển vọng tương lai.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạ
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế
• Đề tài: Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ: Bước tiến sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu, Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Hướng tiếp cận và Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Dự kiến những đóng góp mới
• 0.6. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC QUỐC TẾ HÓA NHÂN DÂN TỆ CỦA TRUNG QUỐC
• 1.1. Cơ sở lý luận về quốc tế hóa một đồng tiền
• 1.2. Những nhân tố thúc đẩy Trung Quốc thực hiện QTH đồng NDT
• 1.3. Nội dung của chiến lược quốc tế hóa NDT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN QUỐC TẾ HÓA ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ SAU ĐẠI HỘI 18 ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC
• 2.1. Sử dụng và thanh toán NDT trong các giao dịch thương mại quốc tế
• 2.2. Sử dụng NDT trong các hoạt động đầu tư và tài chính quốc tế
• 2.3. NDT chính thức trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu và đang ngày càng được công nhận trên trường quốc tế
• 2.4. Chỉ số Quốc tế hóa đồng NDT và tình hình tự do hóa tài khoản vốn của Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG CỦA TIẾN TRÌNH QUỐC TẾ HÓA NHÂN DÂN TỆ VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆT NAM
• 3.1. Những vấn đề còn tồn tại và thách thức trong quá trình quốc tế hóa NDT
• 3.2. Triển vọng của tiến trình quốc tế hóa NDT
• 3.3. Tác động của tiến trình quốc tế hóa NDT đến Việt Nam
• 3.4. Một số gợi mở với Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc

Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ (NDT) đã trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc, quá trình này đã có những bước tiến đáng kể. NDT không chỉ được sử dụng trong các giao dịch thương mại mà còn dần trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu. Việc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công nhận NDT vào giỏ đồng tiền dự trữ quốc tế vào năm 2016 là một dấu mốc quan trọng. Điều này cho thấy sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế và sự chuyển mình của NDT trong hệ thống tài chính toàn cầu.

1.1. Lịch sử và bối cảnh quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ

Quá trình quốc tế hóa NDT bắt đầu từ giữa năm 2009, nhưng đã được thúc đẩy mạnh mẽ sau Đại hội 18. Sự gia tăng vị thế kinh tế của Trung Quốc đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng sử dụng NDT trong các giao dịch quốc tế. NDT đã được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như thương mại, đầu tư và tài chính quốc tế.

1.2. Tác động của quốc tế hóa NDT đến nền kinh tế toàn cầu

Quốc tế hóa NDT không chỉ ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của Trung Quốc mà còn tác động đến các nền kinh tế khác, đặc biệt là các nước láng giềng như Việt Nam. Sự gia tăng sử dụng NDT trong thương mại quốc tế có thể tạo ra những cơ hội và thách thức cho các quốc gia khác trong khu vực.

II. Những thách thức trong quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, quá trình quốc tế hóa NDT vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như kiểm soát tài khoản vốn, sự cạnh tranh từ các đồng tiền khác và sự không ổn định của nền kinh tế toàn cầu là những yếu tố cần được xem xét. Đặc biệt, việc duy trì sự ổn định của NDT trong bối cảnh biến động kinh tế là một thách thức lớn.

2.1. Vấn đề kiểm soát tài khoản vốn

Trung Quốc vẫn duy trì các biện pháp kiểm soát tài khoản vốn, điều này có thể hạn chế khả năng tự do hóa NDT. Việc mở cửa tài khoản vốn một cách có kiểm soát là cần thiết để đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.

2.2. Cạnh tranh từ các đồng tiền khác

NDT phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các đồng tiền mạnh khác như USD và Euro. Sự chấp nhận của các quốc gia khác đối với NDT trong các giao dịch quốc tế là một yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của quá trình quốc tế hóa.

III. Phương pháp thúc đẩy quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ hiệu quả

Để thúc đẩy quốc tế hóa NDT, Trung Quốc đã triển khai nhiều phương pháp và chính sách. Việc ký kết các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với nhiều quốc gia là một trong những biện pháp quan trọng. Ngoài ra, việc phát triển các định chế tài chính mới cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao vị thế của NDT.

3.1. Ký kết thỏa thuận hoán đổi tiền tệ

Các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ giúp tăng cường khả năng sử dụng NDT trong các giao dịch quốc tế. Điều này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại mà còn giúp nâng cao uy tín của NDT trên thị trường tài chính toàn cầu.

3.2. Phát triển các định chế tài chính mới

Trung Quốc đã thành lập nhiều định chế tài chính như Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB) để thúc đẩy việc sử dụng NDT. Những định chế này không chỉ hỗ trợ tài chính cho các dự án mà còn tạo ra nhu cầu lớn cho NDT.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ

Quá trình quốc tế hóa NDT đã có những ứng dụng thực tiễn rõ rệt trong thương mại và đầu tư. NDT đã được sử dụng trong nhiều giao dịch thương mại quốc tế, từ đó tạo ra lợi ích cho cả Trung Quốc và các đối tác thương mại. Việc sử dụng NDT trong các hoạt động đầu tư cũng đang gia tăng, cho thấy sự chấp nhận ngày càng cao của đồng tiền này.

4.1. Sử dụng NDT trong thương mại quốc tế

NDT đã trở thành đồng tiền chính trong nhiều giao dịch thương mại giữa Trung Quốc và các quốc gia khác. Việc sử dụng NDT giúp giảm thiểu rủi ro tỷ giá và tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp trong việc thanh toán.

4.2. NDT trong các hoạt động đầu tư quốc tế

NDT đang được sử dụng ngày càng nhiều trong các hoạt động đầu tư quốc tế. Các nhà đầu tư nước ngoài đang tìm kiếm cơ hội đầu tư bằng NDT, điều này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của NDT mà còn tạo ra lợi ích cho nền kinh tế Trung Quốc.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của đồng Nhân dân tệ

Quá trình quốc tế hóa NDT đã đạt được nhiều thành tựu nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Triển vọng tương lai của NDT phụ thuộc vào khả năng của Trung Quốc trong việc duy trì sự ổn định kinh tế và mở cửa tài khoản vốn. Nếu thành công, NDT có thể trở thành một trong những đồng tiền dự trữ chính trên thế giới.

5.1. Triển vọng phát triển của NDT

NDT có tiềm năng lớn để trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu. Sự gia tăng sử dụng NDT trong thương mại và đầu tư sẽ thúc đẩy quá trình này. Tuy nhiên, cần có những cải cách cần thiết để đảm bảo sự ổn định của NDT.

5.2. Tác động đến Việt Nam trong tương lai

Việt Nam sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ quá trình quốc tế hóa NDT. Việc nắm bắt cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ sự gia tăng sử dụng NDT là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ (NDT) của Trung Quốc đã trở thành một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế nước này phát triển mạnh mẽ và vị thế quốc tế ngày càng được nâng cao. Từ năm 2012, sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc, Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến lược quốc tế hóa đồng NDT với nhiều bước tiến đáng kể. Theo số liệu, kim ngạch thanh toán thương mại quốc tế bằng đồng NDT đã tăng từ 3,58 tỷ NDT năm 2009 lên đến 9.000 tỷ NDT vào năm 2013, chiếm khoảng 37% tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc. Đồng thời, NDT đã vượt qua đồng Euro để trở thành đồng tiền được sử dụng nhiều thứ hai trong tài chính và thương mại toàn cầu.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích chiến lược quốc tế hóa đồng NDT của Trung Quốc từ năm 2012 đến 2018, đánh giá những tiến triển, tồn tại và triển vọng của quá trình này, đồng thời phân tích tác động của nó đối với kinh tế Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động thương mại, đầu tư, tài chính quốc tế và các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ của Trung Quốc với các quốc gia khác.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về quốc tế hóa đồng NDT, giúp các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp Việt Nam hiểu rõ hơn về tác động của quá trình này, từ đó có thể xây dựng các chiến lược phù hợp nhằm tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro trong quan hệ kinh tế - thương mại với Trung Quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Quá trình quốc tế hóa một đồng tiền được hiểu là việc đồng tiền đó thực hiện đầy đủ ba chức năng cơ bản trên phạm vi quốc tế: phương tiện trao đổi/thanh toán, đơn vị định giá và phương tiện lưu trữ giá trị. Theo lý thuyết của Kiminori Matsuyama và Nobuhiro Kiyotaki (1991), một đồng tiền được xem là quốc tế khi được sử dụng rộng rãi bởi cả khu vực công và tư nhân ngoài phạm vi quốc gia phát hành.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Phương tiện trao đổi/thanh toán quốc tế: Đồng tiền được sử dụng trong các giao dịch thương mại và tài chính xuyên biên giới.
• Đơn vị hạch toán/định giá quốc tế: Đồng tiền được dùng để định giá hàng hóa, tài sản và các công cụ tài chính trên thị trường quốc tế.
• Phương tiện lưu trữ giá trị quốc tế: Đồng tiền được các quốc gia và nhà đầu tư sử dụng làm dự trữ ngoại hối và tài sản tài chính.

Ngoài ra, nghiên cứu còn dựa trên mô hình chỉ số quốc tế hóa đồng NDT (RMB Internationalization Index - RII) do Viện Tiền tệ Quốc tế Đại học Nhân dân Trung Quốc phát triển, giúp đánh giá mức độ chấp nhận đồng NDT trong các hoạt động kinh tế quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê và so sánh dựa trên các nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức, số liệu thương mại, tài chính và các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ của Trung Quốc với các quốc gia khác. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm dữ liệu từ năm 2012 đến 2018, tập trung vào các chỉ số thanh toán thương mại, đầu tư trực tiếp, phát hành trái phiếu và dự trữ ngoại hối liên quan đến đồng NDT.

Phương pháp chọn mẫu là lựa chọn các quốc gia và vùng lãnh thổ có quan hệ kinh tế - tài chính mật thiết với Trung Quốc, đặc biệt là các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, châu Âu, châu Phi và châu Mỹ Latinh. Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua so sánh tỷ trọng sử dụng đồng NDT trong các giao dịch quốc tế, đánh giá sự thay đổi của chỉ số RII và phân tích tác động kinh tế - chính trị dựa trên các mô hình lý thuyết về quốc tế hóa tiền tệ.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2018, tập trung vào giai đoạn sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc, khi chiến lược quốc tế hóa đồng NDT được thúc đẩy mạnh mẽ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng mạnh mẽ trong thanh toán thương mại bằng đồng NDT: Kim ngạch thanh toán thương mại quốc tế bằng đồng NDT tăng từ 3,58 tỷ NDT năm 2009 lên 9.000 tỷ NDT năm 2013, chiếm 37% tổng kim ngạch thương mại Trung Quốc. Tỷ trọng thanh toán bằng NDT trong thương mại quốc tế toàn cầu tăng từ dưới 2% năm 2012 lên gần 9% năm 2013.

2. Mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ: Tính đến năm 2018, Trung Quốc đã ký kết thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với 32 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng giá trị khoảng 3 nghìn tỷ NDT. Các thỏa thuận này giúp tăng cường thanh khoản và thúc đẩy sử dụng đồng NDT trong thanh toán và dự trữ ngoại hối.

3. Phát triển thị trường tài chính quốc tế bằng đồng NDT: Trung Quốc đã phát hành trái phiếu bằng đồng NDT tại nhiều thị trường quốc tế, trong đó có Anh với 3 tỷ trái phiếu chính phủ năm 2014 và Ngân hàng Phát triển mới phát hành trái phiếu xanh bằng NDT năm 2016. Hạn ngạch chương trình RQFII đạt 622,1 tỷ NDT, cho phép các nhà đầu tư nước ngoài giao dịch bằng đồng NDT trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.

4. NDT trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu: Từ ngày 1/10/2016, đồng NDT chính thức được đưa vào giỏ tiền tệ SDR của IMF với tỷ trọng 10,92%, đứng thứ ba sau USD và Euro. Nhiều quốc gia và tổ chức tài chính lớn đã bắt đầu đưa NDT vào dự trữ ngoại hối, như Malaysia, Hàn Quốc, ECB và Nigeria.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nhanh chóng của đồng NDT trong thanh toán thương mại và tài chính quốc tế phản ánh hiệu quả của chiến lược quốc tế hóa đồng tiền này. Việc ký kết các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với nhiều quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng đồng NDT trong giao dịch song phương, giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và tăng cường ảnh hưởng kinh tế - chính trị của Trung Quốc.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này cho thấy Trung Quốc đã đạt được bước tiến vượt bậc trong việc mở rộng phạm vi sử dụng đồng NDT, đặc biệt là trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và châu Âu. Việc đồng NDT được đưa vào giỏ SDR của IMF không chỉ có ý nghĩa biểu tượng mà còn tạo nền tảng pháp lý và kỹ thuật để đồng tiền này được chấp nhận rộng rãi hơn trong dự trữ ngoại hối toàn cầu.

Tuy nhiên, quá trình quốc tế hóa đồng NDT vẫn đối mặt với nhiều thách thức như kiểm soát dòng vốn, ổn định tỷ giá và hoàn thiện thị trường tài chính nội địa. Các biểu đồ thể hiện tỷ trọng thanh toán bằng đồng NDT theo thời gian và bảng tổng hợp các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ minh họa rõ nét sự phát triển và mở rộng của đồng tiền này trên trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác tài chính song phương và đa phương: Việt Nam nên chủ động ký kết các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ và hợp tác tài chính với Trung Quốc và các đối tác trong khu vực để tận dụng lợi thế từ quốc tế hóa đồng NDT, nhằm giảm chi phí giao dịch và rủi ro tỷ giá trong thương mại song phương. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính.

2. Phát triển thị trường tài chính nội địa phù hợp với xu hướng quốc tế: Cần hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực thị trường chứng khoán, trái phiếu để thu hút đầu tư bằng đồng NDT, đồng thời đa dạng hóa các sản phẩm tài chính nhằm tăng tính hấp dẫn và thanh khoản. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

3. Nâng cao năng lực quản lý rủi ro tỷ giá và dòng vốn: Xây dựng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá và quản lý dòng vốn hiệu quả nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động tỷ giá đồng NDT và các dòng vốn đầu tư quốc tế. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính.

4. Tăng cường nghiên cứu và đào tạo về quốc tế hóa tiền tệ: Đẩy mạnh nghiên cứu chuyên sâu và đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn về quốc tế hóa tiền tệ, tài chính quốc tế để nâng cao khả năng dự báo và ứng phó với các biến động trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và tài chính: Luận văn cung cấp cơ sở phân tích và dữ liệu thực tiễn giúp các cơ quan quản lý xây dựng chính sách phù hợp trong bối cảnh quốc tế hóa đồng NDT và tác động đến kinh tế Việt Nam.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế: Hiểu rõ về xu hướng sử dụng đồng NDT trong thanh toán và đầu tư giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tỷ giá, tối ưu hóa chi phí giao dịch và tận dụng cơ hội mở rộng thị trường.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Thông tin về các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ, thị trường trái phiếu NDT và các công cụ tài chính quốc tế hỗ trợ các tổ chức này phát triển sản phẩm, dịch vụ phù hợp với xu hướng toàn cầu.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành kinh tế quốc tế, tài chính: Luận văn cung cấp hệ thống lý thuyết, số liệu cập nhật và phân tích chuyên sâu về quốc tế hóa đồng tiền, là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu và giảng dạy.

Câu hỏi thường gặp

1. Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ là gì?
   Quốc tế hóa đồng NDT là quá trình đồng tiền này được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch thương mại, tài chính và dự trữ ngoại hối trên phạm vi quốc tế, thực hiện đầy đủ ba chức năng cơ bản của tiền tệ quốc tế.

2. Tại sao Trung Quốc lại thúc đẩy quốc tế hóa đồng NDT?
   Quốc tế hóa đồng NDT giúp Trung Quốc giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, tăng ảnh hưởng kinh tế - chính trị, thúc đẩy thương mại và đầu tư quốc tế, đồng thời hỗ trợ cải cách kinh tế trong nước.

3. Việt Nam bị ảnh hưởng như thế nào từ quốc tế hóa đồng NDT?
   Việt Nam có thể chịu tác động về chính sách tiền tệ, thương mại và đầu tư do sự gia tăng sử dụng đồng NDT trong giao dịch song phương, đồng thời có cơ hội tận dụng để giảm chi phí giao dịch và tăng cường hợp tác kinh tế.

4. Các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ có vai trò gì trong quốc tế hóa đồng NDT?
   Các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ giúp tạo thanh khoản, thúc đẩy sử dụng đồng NDT trong thanh toán và dự trữ ngoại hối giữa các quốc gia, là công cụ quan trọng trong chiến lược quốc tế hóa đồng tiền.

5. Chỉ số quốc tế hóa đồng NDT (RII) phản ánh điều gì?
   Chỉ số RII đo lường mức độ chấp nhận và sử dụng đồng NDT trong các hoạt động kinh tế quốc tế, bao gồm thương mại, đầu tư và dự trữ, giúp đánh giá tiến trình quốc tế hóa đồng tiền này theo thời gian.

Kết luận

• Đồng Nhân dân tệ đã đạt được những bước tiến quan trọng trong quốc tế hóa, trở thành đồng tiền thanh toán quốc tế phổ biến thứ hai và được đưa vào giỏ tiền tệ SDR của IMF.
• Trung Quốc đã triển khai đồng bộ các biện pháp trong thương mại, đầu tư, thỏa thuận hoán đổi tiền tệ và phát triển thị trường tài chính quốc tế để thúc đẩy quốc tế hóa đồng NDT.
• Quá trình này mang lại lợi ích kinh tế và chính trị lớn cho Trung Quốc, đồng thời tạo ra tác động sâu rộng đến các quốc gia láng giềng, trong đó có Việt Nam.
• Việt Nam cần chủ động xây dựng chính sách và chiến lược phù hợp để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ quốc tế hóa đồng NDT.
• Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào đánh giá tác động cụ thể của quốc tế hóa đồng NDT đến các lĩnh vực kinh tế Việt Nam và đề xuất các giải pháp ứng phó hiệu quả.

Các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách cần tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến quốc tế hóa đồng NDT để cập nhật kịp thời các xu hướng và điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ HẠ QUỐC TẾ HÓA ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ SAU ĐẠI HỘI 18 ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ HÀ NỘI, năm 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn này là hoàn toàn trung thực, chưa từng ai sử dụng để công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong Luận văn được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, tháng 8 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hạ DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 1. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Việt Viết tắt Nghĩa tiếng Việt NDT/RMB/CNY Đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc NHTW Ngân hàng Trung ương NHNN Ngân hàng Nhà nước QTH Quốc tế hóa TTCK Thị trường chứng khoán 2. Danh mục cụm từ viết tắt tiếng Anh Viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt AIIB Asian Infrastructure Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á Investment Bank ASEAN Association of South-East Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Asian Nations BRI Belt and Road Initiative Sáng kiến “Vành đai và Con đường” CBN Central Bank of Nigeria Ngân hàng Trung ương Nigeria CIPS China International Hệ thống thanh toán quốc tế Trung Quốc Payments System EU European Union Liên minh Châu Âu ECB European Central Bank Ngân hàng Trung ương châu Âu FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài FII Foreign Indirect Investment Đầu tư gián tiếp nước ngoài IMF International Monetary Quỹ Tiền tệ Quốc tế Fund ODI Overseas Direct Investment Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài ODA Official Development Viện trợ phát triển chính thức Assistance RMB Internationalization Chỉ số Quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ RII Index SWIFT Society for Worldwide Hiệp hội viễn thông liên ngân hàng và tài Interbank Financial chính quốc tế (Đây là một hiệp hội của các Telecommunication ngân hàng và các tổ chức tài chính. SWIFT giúp các ngân hàng trên thế giới là thành viên của SWIFT chuyển tiền cho nhau hoặc trao đổi thông tin. SWAP Hoán đổi (tiền tệ). Thỏa thuận hoán đổi tiền tệ cho phép các bên tham gia có thể đồng thời bán một số lượng đồng tiền của nước mình và mua về một số lượng đồng tiền của nước đối tác. Các chi tiết về lãi suất, tỷ giá, kỳ hạn thực hiện giao dịch được quy định cụ thể trong thỏa thuận hoán đổi tiền tệ SDR Special Drawing Right Quyền rút vốn đặc biệt PBoC People’s Bank of China Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc AUD Australian dollar Đô la Úc CAD Canadian dollar Đô la Canada GBP Great Britain Pounds Đồng Bảng Anh GDP Gross Domestic Products Tổng sản phẩm quốc nội JPY Japanese Yen Đồng Yên Nhật MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Mục tiêu, Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Hướng tiếp cận và Phương pháp nghiên cứu. Dự kiến những đóng góp mới. Kết cấu của đề tài. 7 Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC QUỐC TẾ HÓA NHÂN DÂN TỆ CỦA TRUNG QUỐC.1 Cơ sở lý luận về quốc tế hóa một đồng tiền.2 Những nhân tố thúc đẩy Trung Quốc thực hiện QTH đồng NDT. Nội dung của chiến lược quốc tế hóa NDT.16 Chương 2: THỰC TIỄN QUỐC TẾ HÓA ĐỒNG NHÂN DÂN TỆ SAU ĐẠI HỘI 18 ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC.1 Sử dụng và thanh toán NDT trong các giao dịch thương mại quốc tế. Sử dụng NDT trong các hoạt động đầu tư và tài chính quốc tế. NDT chính thức trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu và đang ngày càng được công nhận trên trường quốc tế.4 Chỉ số Quốc tế hóa đồng NDT và tình hình tự do hóa tài khoản vốn của Trung Quốc. 43 Chương 3: TRIỂN VỌNG CỦA TIẾN TRÌNH QUỐC TẾ HÓA NHÂN DÂN TỆ VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆT NAM.1 Những vấn đề còn tồn tại và thách thức trong quá trình quốc tế hóa NDT.2 Triển vọng của tiến trình quốc tế hóa NDT.3 Tác động của tiến trình quốc tế hóa NDT đến Việt Nam.4 Một số gợi mở với Việt Nam.73 TÀI LIỆU THAM KHẢO.75 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Thỏa thuận hoán đổi tiền tệ của Trung Quốc và các đối tác.2: Chỉ số quốc tế hóa của các đồng tiền quốc tế chủ yếu hiện nay.1: Dự trữ ngoại tệ thế giới năm 2017 và Quý I/2018.1: Thanh toán thương mại qua biên giới của Trung Quốc bằng đồng NDT trong những năm gần đây (2012- 2017).2: NDT với vai trò đồng tiền thanh toán quốc tế theo giá trị.3: NDT với vai trò đồng tiền thanh toán quốc tế theo giá trị.4: Thanh toán bằng NDT trong thương mại quốc tế (2014-2016).5: Cơ cấu giỏ tiền tệ SDR trước và sau khi đồng NDT tham gia.1: Chỉ số Quốc tế hóa đồng NDT (2014-2016). Lý do lựa chọn đề tài Quốc tế hóa (QTH) đồng Nhân dân tệ (NDT) là chủ đề được bàn luận nhiều trong thập niên gần đây. Trong 10 năm qua, cùng với việc trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, Trung Quốc đã đạt được những bước tiến quan trọng trong nỗ lực quốc tế hóa đồng NDT. Dấu mốc đáng chú ý cho những nỗ lực này là việc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 1/10/2016 chính thức cho phép đồng Nhân dân tệ tham gia giỏ đồng tiền dự trữ quốc tế (gọi tắt là SDR) cùng các đồng tiền mạnh như USD, Euro, Yen và Bảng Anh. Trong gần một thập kỷ qua, đồng NDT đã từng bước được khu vực hóa (trong nội bộ châu Á) và bắt đầu hướng tới quốc tế hóa. Đối với chức năng là phương tiện trao đổi, NDT đã được sử dụng trong khu vực công và cả khu vực tư nhân tại nhiều nước châu Á, châu Phi (NDT là đồng tiền hạch toán trong thanh toán thương mại; cho vay ngân hàng, tài trợ ODA cho nhiều nước như: Việt Nam, Lào, Campuchia, Myanma và nhiều quốc gia châu Phi…), NDT cũng được sử dụng để phát hành trái phiếu và được lưu chuyển ở một vài nước. Đến cuối năm 2014, NDT đã vượt đồng Euro trở thành đồng tiền được sử dụng nhiều thứ hai trong tài chính, thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng gia tăng về vị thế kinh tế - chính trị, luồng thương mại - đầu tư, vốn và lao động, cùng với tham vọng quốc tế hóa đồng NDT, thì mức độ khu vực hóa, quốc tế hóa đồng tiền này chắc chắn sẽ ngày càng tăng, đặc biệt là sau khi nước này tự do hóa hoàn toàn các giao dịch trên cán cân vốn. Hơn nữa, cùng với việc tham gia ngày càng nhiều và hội nhập ngày càng sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu, không ngừng nỗ lực để nâng cao uy tín của mình trong hệ thống tiền tệ quốc tế, thúc đẩy hợp tác tài chính, sử dụng NDT để đầu tư trái phiếu của Trung Quốc và khuyến khích thanh toán thương mại song phương bằng NDT, Chính phủ nước này cũng thông qua các định chế tài chính mới như ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (AIIB), ngân hàng phát triển mới (NDB) và sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) như một chương trình hợp tác tổng thể để thúc đẩy quá trình quốc tế hóa NDT. Việc xây dựng các dự án thuộc “Vành đai và con đường” sẽ tạo ra nhu cầu lớn cho đồng nhân dân tệ và sẽ làm tăng việc sử dụng đồng NDT ở các nước dọc theo tuyến đường BRI. Do đó, khả năng quốc tế hóa đồng tiền này chắc chắn sẽ ngày càng tăng. 1 Lịch sử kinh tế cho thấy, với các cấp độ khác nhau, việc quốc tế hóa một đồng tiền của một quốc gia (bản tệ) không những có ảnh hưởng tới chính sách tiền tệ của nước đó mà còn có tác động tới việc hoạch định, thực thi chính sách tiền tệ, cơ chế truyền tải chính sách tiền tệ và hoạt động của hệ thống tài chính cũng như nền kinh tế của nước có mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với nước bản tệ [9, trg 2-3]. Việt Nam không nằm ngoài phạm vi ảnh hưởng này, vì là nước láng giềng gần gũi với Trung Quốc và nằm trong chiến lược khu vực hóa đồng NDT. Bên cạnh đó, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, những tác động của chiến lược này là rất lớn đối với kinh tế Việt Nam cũng như thương mại Việt – Trung. Chính vì vậy, việc nghiên cứu khả năng quốc tế hóa (QTH) đồng nhân dân tệ của Trung Quốc, những bước tiến của quá trình này trong những năm gần đây - kể từ sau Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc (2012) đến nay, triển vọng và tác động đến Việt Nam nói chung là rất cần thiết. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2. Tình hình nghiên cứu đề tài ở trong nước: Việc Trung Quốc đẩy mạnh tiến trình quốc tế hóa NDT trong thời gian gần đây đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của học giả quốc tế cũng như học giả trong nước bởi tính thời sự cũng như ảnh hưởng sâu rộng của nó. Ở Việt Nam, có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề quốc tế hóa NDT và bước đầu đánh giá một số tác động của nó đối với kinh tế Việt Nam trong thời gian gần đây. Tuy nhiên chưa có một công trình nào lớn nghiên cứu tổng thể, đầy đủ, bao gồm cả cơ sở lý luận cũng như tình hình thực tiễn của QTH NDT và đánh giá tác động của nó trên tất cả các phương diện, mà chủ yếu là các bài báo khái quát chung về vấn đề và đánh giá tác động của nó trên một vài phương diện như an ninh tài chính, quan hệ thương mại Việt- Trung. Có thể kể đến một vài bài tiêu biểu như: Lê Xuân Sang (2012) “Trung Quốc quốc tế hóa đồng nhân dân tệ và vấn đề chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu ở Việt Nam”. Bài viết tóm tắt quá trình và mức độ QTH NDT từ khi bắt đầu (năm 2002) đến năm 2013, bên cạnh đó tóm lược các vấn đề cơ bản về chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu và đánh giá ngắn gọn khả năng thực hiện chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu ở Việt Nam và các tác động có thể của QTH NDT đối với chính sách tiền tệ của Việt Nam trong thời gian sau đó; 2 Nguyễn Văn Lịch (2014) với “Thỏa thuận hoán đổi tiền tệ: Lộ trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ”. Bài viết này tập trung phân tích các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ của Trung Quốc với nhiều nền kinh tế ở các châu lục trên thế giới, những lợi ích từ việc hoán đổi tiền tệ.