Luận văn thạc sĩ hub quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hub quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đào Thị Phước Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Phan Ngọc Minh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Bằng Giao Dịch Phái Sinh Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC CÔNG CỤ PHÁI SINH VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG CỤ PHÁI SINH
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ BẰNG GIAO DỊCH PHÁI SINH TẠI NHTMCP CÔNG THƯƠNG VN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ BẰNG CÔNG CỤ PHÁI SINH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Bằng Giao Dịch Phái Sinh

Quản trị rủi ro tỷ giá là một trong những vấn đề quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại, đặc biệt là Ngân hàng Công Thương Việt Nam. Việc sử dụng các công cụ phái sinh để quản lý rủi ro tỷ giá giúp ngân hàng bảo vệ lợi nhuận và duy trì sự ổn định trong hoạt động kinh doanh. Giao dịch phái sinh không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra cơ hội lợi nhuận từ sự biến động của tỷ giá.

1.1. Khái Niệm Về Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá

Quản trị rủi ro tỷ giá là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến biến động tỷ giá. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai, quyền chọn và hoán đổi để bảo vệ ngân hàng khỏi những thiệt hại do biến động tỷ giá gây ra.

1.2. Vai Trò Của Giao Dịch Phái Sinh Trong Quản Trị Rủi Ro

Giao dịch phái sinh đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro tỷ giá. Các công cụ này cho phép ngân hàng thực hiện các giao dịch bảo hiểm, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực từ sự biến động của tỷ giá đến hoạt động kinh doanh.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Tại Ngân Hàng Công Thương

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các ngân hàng cần phải nắm rõ các quy định pháp lý, cũng như khả năng dự đoán biến động tỷ giá để áp dụng hiệu quả các công cụ phái sinh.

2.1. Khó Khăn Trong Dự Đoán Biến Động Tỷ Giá

Dự đoán biến động tỷ giá là một nhiệm vụ khó khăn do ảnh hưởng của nhiều yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội. Sự không chắc chắn này có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc sử dụng công cụ phái sinh.

2.2. Hạn Chế Về Kiến Thức Và Kinh Nghiệm

Nhiều ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng nhỏ, có thể thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong việc sử dụng các công cụ phái sinh. Điều này có thể dẫn đến việc không tận dụng được hết tiềm năng của các công cụ này trong quản trị rủi ro.

III. Phương Pháp Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Bằng Giao Dịch Phái Sinh

Để quản trị rủi ro tỷ giá hiệu quả, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp phù hợp. Việc sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng tương lai và quyền chọn là một trong những phương pháp phổ biến.

3.1. Sử Dụng Hợp Đồng Tương Lai Để Bảo Vệ Tỷ Giá

Hợp đồng tương lai cho phép ngân hàng khóa tỷ giá tại một mức nhất định trong tương lai, từ đó bảo vệ khỏi những biến động không mong muốn. Đây là một trong những công cụ hiệu quả nhất trong quản trị rủi ro tỷ giá.

3.2. Ứng Dụng Quyền Chọn Trong Quản Trị Rủi Ro

Quyền chọn cho phép ngân hàng có quyền nhưng không bắt buộc phải thực hiện giao dịch tại một mức giá xác định. Điều này giúp ngân hàng linh hoạt hơn trong việc quản lý rủi ro tỷ giá.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giao Dịch Phái Sinh Tại Ngân Hàng Công Thương

Ngân hàng Công Thương Việt Nam đã áp dụng nhiều công cụ phái sinh trong quản trị rủi ro tỷ giá. Việc này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ lợi nhuận mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Việc Sử Dụng Công Cụ Phái Sinh

Việc sử dụng công cụ phái sinh đã giúp ngân hàng giảm thiểu thiệt hại do biến động tỷ giá, đồng thời tăng cường khả năng quản lý tài chính. Các kết quả này đã được ghi nhận qua các báo cáo tài chính hàng năm.

4.2. Những Hạn Chế Trong Ứng Dụng Công Cụ Phái Sinh

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng công cụ phái sinh cũng gặp phải một số hạn chế như chi phí giao dịch cao và sự phức tạp trong việc quản lý các hợp đồng phái sinh.

V. Kết Luận Về Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Bằng Giao Dịch Phái Sinh

Quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng Công Thương Việt Nam. Việc áp dụng hiệu quả các công cụ phái sinh sẽ giúp ngân hàng bảo vệ lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.1. Tương Lai Của Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá

Trong tương lai, việc áp dụng công cụ phái sinh sẽ ngày càng trở nên phổ biến hơn. Ngân hàng cần tiếp tục nâng cao kiến thức và kỹ năng để quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả hơn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Để cải thiện quản trị rủi ro tỷ giá, ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân sự. Việc này sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng dự đoán và quản lý rủi ro tỷ giá một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng thương mại (NHTM) trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Từ năm 2012 đến 2015, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank) đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong quy mô giao dịch ngoại hối, với doanh số giao dịch ngoại tệ chiếm trên 90% tổng doanh số kinh doanh ngoại hối tại ngân hàng. Tuy nhiên, sự biến động khó lường của tỷ giá hối đoái đã đặt ra thách thức lớn về quản trị rủi ro tỷ giá, đòi hỏi các ngân hàng phải áp dụng các công cụ tài chính hiện đại để phòng ngừa thiệt hại.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa kiến thức về công cụ phái sinh và đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại Vietinbank trong giai đoạn 2012-2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các loại ngoại tệ mạnh như USD, EUR, GBP, AUD, JPY, CAD, CHF, SGD, chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động kinh doanh ngoại hối của ngân hàng. Nghiên cứu nhằm cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả ứng dụng công cụ phái sinh trong quản trị rủi ro tỷ giá, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về công cụ phái sinh và lý thuyết quản trị rủi ro tỷ giá. Công cụ phái sinh được định nghĩa là các hợp đồng tài chính phát sinh từ tài sản cơ sở như tiền tệ, cổ phiếu, trái phiếu, nhằm mục đích phân tán rủi ro hoặc tạo lợi nhuận. Các loại công cụ phái sinh phổ biến gồm hợp đồng kỳ hạn (Forward), hợp đồng tương lai (Future), hợp đồng hoán đổi (Swap) và quyền chọn (Option). Mỗi loại công cụ có đặc điểm, ưu nhược điểm riêng, phù hợp với các mục tiêu quản trị rủi ro khác nhau.

Quản trị rủi ro tỷ giá là quá trình nhận dạng, đo lường và kiểm soát các rủi ro phát sinh từ biến động tỷ giá hối đoái, nhằm giảm thiểu thiệt hại cho ngân hàng. Các khái niệm chính bao gồm trạng thái ngoại tệ (trường và đoản), rủi ro giao dịch, rủi ro chuyển đổi và rủi ro kinh tế. Ngoài ra, các phương pháp dự báo tỷ giá như phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản cũng được áp dụng để hỗ trợ quyết định quản trị rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo thường niên, số liệu hoạt động kinh doanh ngoại hối của Vietinbank giai đoạn 2012-2015, cùng các tài liệu chính sách, văn bản pháp luật và nghiên cứu học thuật liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các giao dịch ngoại hối của Vietinbank với các đồng tiền mạnh, chiếm trên 90% tổng doanh số giao dịch ngoại hối.

Phương pháp phân tích bao gồm tổng hợp, thống kê, phân tích so sánh và quy nạp. Phương pháp VAR (Value at Risk) được sử dụng để đánh giá mức độ rủi ro tỷ giá và so sánh với chính sách quản lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Dữ liệu được trình bày qua bảng biểu và biểu đồ nhằm minh họa rõ ràng các kết quả nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2012 đến 2015, tập trung phân tích thực trạng và hiệu quả quản trị rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh tại Vietinbank.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả sử dụng công cụ phái sinh trong quản trị rủi ro tỷ giá: Vietinbank đã áp dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi và quyền chọn để phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Doanh số mua bán ngoại tệ qua các công cụ phái sinh tăng trung bình khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2012-2015, góp phần giảm thiểu thiệt hại do biến động tỷ giá.

2. Quản lý trạng thái ngoại tệ và hạn mức giao dịch: Vietinbank áp dụng hạn mức trạng thái ngoại tệ không vượt quá 20% vốn tự có, giúp kiểm soát rủi ro tỷ giá hiệu quả. Tỷ lệ trạng thái ngoại tệ dương và âm được duy trì cân bằng, giảm thiểu rủi ro lỗ do biến động tỷ giá.

3. Khả năng dự báo tỷ giá và ứng dụng kỹ thuật phân tích: Vietinbank sử dụng kết hợp phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản để dự báo biến động tỷ giá. Mô hình VAR được áp dụng để đánh giá rủi ro, giúp ngân hàng điều chỉnh chiến lược phòng ngừa kịp thời. Độ chính xác dự báo tỷ giá đạt khoảng 70% trong các trường hợp biến động lớn.

4. Hạn chế trong quản trị rủi ro tỷ giá: Mặc dù có nhiều nỗ lực, Vietinbank vẫn gặp khó khăn do trình độ nhân sự chưa đồng đều, việc tuân thủ quy trình quản trị rủi ro chưa nghiêm ngặt và sự thay đổi nhanh chóng của chính sách quản lý kinh tế từ Nhà nước. Khoảng 10% các giao dịch phái sinh chưa được kiểm soát chặt chẽ, tiềm ẩn rủi ro tiềm tàng.

Thảo luận kết quả

Việc Vietinbank áp dụng công cụ phái sinh đã góp phần đáng kể vào việc giảm thiểu rủi ro tỷ giá, phù hợp với xu hướng toàn cầu trong quản trị rủi ro tài chính. So với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ sử dụng công cụ phái sinh tại Vietinbank còn thấp hơn mức trung bình của các ngân hàng phát triển, phản ánh sự mới mẻ và hạn chế về mặt hạ tầng công nghệ cũng như nguồn nhân lực chuyên môn.

Việc duy trì hạn mức trạng thái ngoại tệ theo quy định của NHNN giúp ngân hàng kiểm soát tốt rủi ro lỗ do biến động tỷ giá, đồng thời đảm bảo an toàn tài chính. Tuy nhiên, sự biến động nhanh và khó dự đoán của tỷ giá đòi hỏi Vietinbank cần nâng cao năng lực dự báo và ứng dụng các mô hình phân tích hiện đại hơn.

Các hạn chế về nhân sự và tuân thủ quy trình quản trị rủi ro là nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả quản lý rủi ro tỷ giá. Kinh nghiệm từ các ngân hàng quốc tế như Barings Bank cho thấy vai trò quan trọng của bộ phận quản lý rủi ro độc lập và kiểm toán nội bộ trong việc ngăn ngừa rủi ro tài chính nghiêm trọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh số giao dịch phái sinh, bảng phân tích trạng thái ngoại tệ và biểu đồ so sánh độ chính xác dự báo tỷ giá qua các năm, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và hạn chế trong quản trị rủi ro tỷ giá tại Vietinbank.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn cao

   • Động từ hành động: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về công cụ phái sinh và quản trị rủi ro tỷ giá.
   • Target metric: Nâng tỷ lệ nhân viên đạt chuẩn chuyên môn lên 90% trong vòng 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Vietinbank phối hợp với các tổ chức đào tạo tài chính trong và ngoài nước.

2. Xây dựng và hoàn thiện khung quản trị rủi ro tỷ giá theo chuẩn mực quốc tế

   • Động từ hành động: Áp dụng các tiêu chuẩn Basel II/III và các quy định của NHNN để hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro.
   • Target metric: Giảm thiểu các vi phạm quy trình quản trị rủi ro xuống dưới 5% trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý rủi ro thị trường (MO) và Ban kiểm soát nội bộ.

3. Đầu tư nâng cấp công nghệ thông tin và hệ thống giao dịch phái sinh

   • Động từ hành động: Triển khai hệ thống giao dịch tự động, cập nhật dữ liệu tỷ giá theo thời gian thực.
   • Target metric: Tăng tốc độ xử lý giao dịch lên 30% và giảm thiểu sai sót giao dịch xuống dưới 1%.
   • Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ thông tin phối hợp với phòng Kinh doanh vốn (FO).

4. Tăng cường phối hợp với NHNN và các cơ quan quản lý để hoàn thiện chính sách pháp lý

   • Động từ hành động: Tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách, đề xuất các quy định hỗ trợ phát triển công cụ phái sinh.
   • Target metric: Đạt được ít nhất 3 chính sách mới hỗ trợ công cụ phái sinh trong vòng 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo Vietinbank và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

5. Phát triển hệ thống dự báo tỷ giá hiện đại và đa chiều

   • Động từ hành động: Áp dụng mô hình dự báo kết hợp phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản nâng cao.
   • Target metric: Nâng độ chính xác dự báo tỷ giá lên trên 80% trong vòng 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý rủi ro thị trường (MO) phối hợp với các chuyên gia kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại

   • Lợi ích: Hiểu rõ hơn về công cụ phái sinh và cách thức quản trị rủi ro tỷ giá hiệu quả.
   • Use case: Xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro tỷ giá phù hợp với đặc thù ngân hàng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và NHNN

   • Lợi ích: Tham khảo thực trạng và đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển công cụ phái sinh trong hệ thống ngân hàng.
   • Use case: Hoàn thiện khung pháp lý và giám sát hoạt động quản trị rủi ro tỷ giá.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Tài chính - Ngân hàng

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức chuyên sâu về công cụ phái sinh và quản trị rủi ro tỷ giá tại Việt Nam.
   • Use case: Tham khảo tài liệu nghiên cứu, phát triển đề tài học thuật liên quan.

4. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư tài chính

   • Lợi ích: Hiểu cách sử dụng công cụ phái sinh để bảo vệ rủi ro tỷ giá trong hoạt động kinh doanh.
   • Use case: Lựa chọn công cụ phái sinh phù hợp để giảm thiểu thiệt hại do biến động tỷ giá.

Câu hỏi thường gặp

1. Công cụ phái sinh là gì và tại sao lại quan trọng trong quản trị rủi ro tỷ giá?
   Công cụ phái sinh là các hợp đồng tài chính phát sinh từ tài sản cơ sở như tiền tệ, giúp phân tán rủi ro hoặc tạo lợi nhuận. Chúng quan trọng vì giúp ngân hàng và doanh nghiệp bảo vệ giá trị tài sản trước biến động tỷ giá, giảm thiểu thiệt hại tài chính.

2. Vietinbank đã áp dụng những công cụ phái sinh nào trong quản trị rủi ro tỷ giá?
   Vietinbank sử dụng hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi và quyền chọn để phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Các công cụ này giúp ngân hàng cân bằng trạng thái ngoại tệ và giảm thiểu rủi ro lỗ do biến động tỷ giá.

3. Phương pháp dự báo tỷ giá nào được Vietinbank sử dụng?
   Vietinbank kết hợp phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản để dự báo biến động tỷ giá. Mô hình VAR cũng được áp dụng để đánh giá mức độ rủi ro, giúp điều chỉnh chiến lược phòng ngừa kịp thời.

4. Những khó khăn chính trong quản trị rủi ro tỷ giá tại Vietinbank là gì?
   Khó khăn gồm trình độ nhân sự chưa đồng đều, việc tuân thủ quy trình quản trị rủi ro chưa nghiêm ngặt, sự thay đổi nhanh chóng của chính sách quản lý kinh tế và hạn chế về công nghệ thông tin.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tỷ giá tại các ngân hàng Việt Nam?
   Cần tăng cường đào tạo nhân sự, hoàn thiện khung quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế, đầu tư công nghệ hiện đại, phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý và phát triển hệ thống dự báo tỷ giá đa chiều, chính xác hơn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa kiến thức về công cụ phái sinh và quản trị rủi ro tỷ giá, tập trung nghiên cứu thực trạng tại Vietinbank giai đoạn 2012-2015.
• Vietinbank đã áp dụng hiệu quả các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi và quyền chọn để giảm thiểu rủi ro tỷ giá, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh ngoại hối.
• Các hạn chế về nhân sự, tuân thủ quy trình và công nghệ vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị rủi ro.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro tỷ giá, bao gồm đào tạo, hoàn thiện khung quản trị, đầu tư công nghệ và phối hợp chính sách.
• Khuyến nghị Vietinbank và các NHTM khác tiếp tục phát triển công cụ phái sinh như một mô hình hiện đại, hiệu quả trong quản trị rủi ro tài chính, góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi công cụ phái sinh và áp dụng công nghệ mới trong quản trị rủi ro.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy phát triển công cụ phái sinh, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, góp phần ổn định thị trường tài chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Nền kinh tế trong nƣớc ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới. Luật đầu tƣ với các điều khoản bổ sung cởi mở hơn đã cho phép các công ty đa quốc gia mạnh dạn mở rộng phạm vi hoạt động trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Dòng vốn quốc tế luân chuyển vào Việt Nam đã và đang tăng mạnh.

Các giao dịch ngoại hối diễn ra với quy mô ngày càng lớn và với nhịp độ khẩn trƣơng. Sự hội nhập ấy cũng kéo theo sự cạnh tranh gây gắt trên thị trƣờng tài chính. Các ngân hàng thƣơng mại-tổ chức trung gian tài chính-giờ đây không chỉ cạnh tranh với các trung gian tài chính phi ngân hàng trong nƣớc mà còn kể đến các ngân hàng nƣớc ngoài. Bên cạnh nghiệp vụ tín dụng, nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối dần trở thành hoạt động chiếm tỷ trọng không nhỏ và đƣợc chú trọng.

Chính vì vậy, để có thể kiểm soát tốt lƣợng ngoại hối trong nƣớc, luật quản lý ngoại hối của nƣớc ta quy định các giao dịch ngoại hối đều phải thông qua ngân hàng. Còn đối với các ngân hàng, do lƣợng ngoại tệ giao dịch hằng ngầy rất lớn đòi hỏi các ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc phải luôn quản trị tốt nguồn ngoại hối của mình, ngăn ngừa rủi ro tỷ giá. Sự biến động của tỷ giá rất khó dự đoán và có thể gây ra nhiều thiệt hại khôn lƣờng, thì việc ứng dụng các phƣơng pháp tiên tiến vào phòng vệ trở nên cấp thiết. Trong những năm qua, thị trƣờng chứng khoán đã có những bƣớc phát triển vững chắc và trở nên số động.

Khung hành lang pháp lý dần quy chuẩn hơn để dẫn đƣờng phát triển, thì việc phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh đã đƣợc quan tâm nhiều hơn. Nhƣng thực tế thì các ngân hàng vẫn chƣa phát triển mạnh nghiệp vụ này, đặc biệt là sử dụng cho bảo vệ tỷ giá. Chỉ tại các ngân hàng lớn với cở sở hạ tầng tiên tiến, trang thiết bị hiện đại, các thông tin về thị trƣờng ngoại tệ đƣợc cập nhật nhanh chóng và sát với biến động thƣờng xuyên của tỷ giá thì nghiệp vụ này mới đƣợc triển khai nhiều hơn. Thực tế là công cụ phái sinh bảo hiểm rủi ro tỷ giá đang còn bị bỏ ngỏ.

Thay vào đó là, việc lạm dụng sản phẩm này để đầu cơ, kinh doanh thu lợi nhiều hơn hƣớng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 đến việc xử lý hài hoà đƣợc các nhu cầu chính đáng về bảo hiểm tỷ giá của các DN và nhà đầu tƣ. Chính vì vậy tác giả đã chọn đề tài Quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại Ngân hàng thƣơng mại Cổ Phần Công Thƣơng Việt Nam, làm bài nghiên cứu để có cái nhìn thực tế rõ ràng hơn, thông qua đó hỗ trợ các ngân hàng thƣơng mại và nhà kinh doanh trong nƣớc có thêm các công cụ tài chính hiệu quả để tự tin tham gia vào hoạt động giao thƣơng và hội nhập kinh tế quốc tế. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2. Mục tiêu tổng quát: Đề tài sẽ hệ thống hóa kiến thức cơ sở về công cụ phái sinh và nêu rõ sự cần thiết tăng cƣờng quản trị rủi ro (QTRR) tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại hệ thống ngân hàng nói chung và Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam (Vietinbank) nói riêng.

Mục tiêu cụ thể: Đề tài nghiên cứu nhằm đạt đƣợc các mục tiêu sau: - Nêu chi tiết chức năng và vai trò của các công cụ phái sinh. - Đánh giá thực trạng QTRR tỷ giá bằng giao dịch phái sinh của Vietinbank. - Đề ra các biện pháp cụ thể để hạn chế rủi ro tỷ giá và các giải pháp tăng cƣờng quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để đạt đƣợc những mục tiêu trên, luận văn sẽ giải quyết những câu hỏi sau đây: - Thứ nhất: Cơ sở lý luận chung gắn với thực tiễn theo quy định của NHNN về công cụ phái sinh nhƣ thế nào? - Thƣ hai: Thực trạng QTRR tỷ giá bằng giao dịch phái sinh tại Vietinbank trong những năm gần đây nhƣ thế nào? - Thứ ba: Các kiến nghị cần thiết để phát triển nghiệp vụ quản trị rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh tại Vietinbank nói riêng và cho các cơ quan quản lý nhà nƣớc nói chung? 4.

ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao dịch phái sinh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Phạm vi nghiên cứu: - Phạm vi lĩnh vực nghiên cứu: Rủi ro tỷ giá và QTRR tỷ giá bằng công cụ phái sinh của ngân hàng thƣơng mại. - Phạm vi về thời gian nghiên cứu: 2012-2015. - Phạm vi về không gian nghiên cứu: Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam.

Ngoài ra, trong hoạt động KDNH, Luận văn này chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu là các loại ngoại tệ mạnh (gồm có: USD, EUR, GBP, AUD, JPY, CAD, CHF, SGD) bởi vì đây là loại ngoại hối có doanh số giao dịch chủ yếu và lớn nhất hiện nay tại Vietinbank, chiếm tỷ lệ trên 90% tổng doanh số giao dịch về KDNH. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Thu thập dữ liệu: - Chủ yếu từ các nguồn chính thức nhƣ báo cáo thƣờng niên, số liệu hoạt động kinh doanh ngoại hối hằng năm của NHTMCP Công Thƣơng, số liệu thông kê từ các cơ quan thống kê. Đây là số liệu có thực dễ kiểm tra. - Ngoài ra đề tài còn tham khảo các tài liệu, các công trình nghiên cứu của các tác giả trong ngoài nƣớc, cũng nhƣ tham khảo từ các nguồn tƣ liệu từ các văn bản chính sách, quy định của cơ quan nhà nƣớc, các tạo chí khoa học, tạp chí chuyên ngành.

Phương pháp nghiên cứu: Để luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn sử dụng phƣơng pháp luận, phƣơng pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Ngoài ra trong quá trình nghiên cứu luận văn, Luận văn còn sử dụng các phƣơng pháp sau: - Phƣơng pháp tổng hợp, thống kê. - Phƣơng pháp phân tích, so sánh, quy nạp, diễn dịch. - Phƣơng pháp VAR để thực hiện nghiên cứu và đối chiếu giữa chính sách quản lý của nhà nƣớc với thực tế hoạt động của ngành ngân hàng. - Phƣơng pháp phân tích đánh giá hiện tƣợng xã hội theo tƣ duy lôgic.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Phân tích dữ liệu: Thống kê, phân tích, tổng hợp, hiệu chỉnh và đánh giá dữ liệu thu thập; đồng thời sử dụng bảng, biểu đồ và hình để minh họa làm tăng độ tin cậy trong nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Nội dung nghiên cứu gồm 3 phần chính: Phần 1: Cơ sở lý luận về công cụ phái sinh và quản trị rủi ro tỷ giá Phần 2: Thực trạng quản trị rủi ro tỷ giá tại NHTMCP Công Thƣơng VN. Phần 3: Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI Đề tài với mong muốn mang lại kiến thức tổng hợp, chi tiết hơn về chức năng của các giao dịch phái sinh để các ngân hàng tùy theo môi trƣờng kinh doanh của mình mà ứng dụng vào quản trị rủi ro nói chung và rủi ro tỷ giá nói riêng.

Ngoài ra, tác giả khảo sát tình hình quản trị rủi ro tỷ giá tại NHTMCP Công Thƣơng VN làm mẫu điển hình để đánh giá việc ứng dụng công cụ phái sinh để bảo vệ rủi ro tỷ giá. Để từ đó, đề xuất một số giải pháp cải thiện hoạt động quản trị rủi ro tỷ giá bằng giao địch phái sinh, giảm thiểu các tác động tiêu cực của biến động tỷ giá, đảm bảo việc tăng trƣởng hoạt động kinh doanh ngoại hối, cũng nhƣ hoạt động ngân hàng thêm an toàn, hiệu quả và bền vững. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Đối với các quốc gia phát triển, các ngân hàng luôn quan tâm đến đo lƣờng rủi ro tỷ giá và áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Vì vậy rất dễ dàng tìm thấy các nghiên cứu về đo lƣờng rủi ro tỷ giá ở các quốc gia này.

Tuy nhiên, với Việt Nam, quản trị rủi ro tài chính ở ngân hàng còn khá mới mẻ nên chƣa có nhiều nghiên cứu thảo luận liên quan đến vấn đề rủi ro tỷ giá. Đề tài này bổ sung vào khoảng trống nghiên cứu rủi ro tỷ giá ở Việt Nam. Đo lƣờng độ nhạy cảm rủi ro tỷ giá không chỉ hữu ích đối với nhà hoạch định chính sách trong tạo lập khung chính sách phát triển ngân hàng, mà còn hữu ích đối với nhà quản trị ngân hàng để xây dựng chiến thuật hoặc chiến lƣợc phòng ngừa rủi ro cho ngân hàng mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Qua tìm hiểu trong những năm qua đề tài nghiện cứu về rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh không nhiều chỉ dừng lại ở cấp độ tiểu luận ở các trƣờng cao đẳng, đại học.

Ở cấp độ thạc sĩ, tiến sĩ thì các đề tài chuyên về nguyên cứu quản trị rủi ro hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng hay của các DN xuất nhập khẩu. Mặc dù, các đề tài lớn này có đề cập đến quản trị rủi ro ngoại hối bằng công cụ phái sinh nhƣng chỉ chiếm một phần nhỏ trong đề tài, chƣa đi sâu khai thác quản trị rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh. Bài luận văn này tách riêng phần quản trị rủi ro tỷ giá bằng công cụ phái sinh thành một đề tài để nghiên cứu. Với nhận thức rằng hiện nay công cụ phái sinh ngày cáng đƣợc ứng dụng nhiều trên thế giới bởi tính linh hoạt trong phòng ngừa rủi ro cũng nhƣ tiềm kiếm lợi nhuận do tỷ giá các đồng tiền ở các thị trƣờng tại một thời điểm không giống nhau.

Việc ứng dụng công cụ phái sinh vào phòng ngừa rủi ro tỷ giá sẽ tạo ra một hƣớng đi mới hiện đại hơn, hiệu quả hơn cho hoạt động quản trị rủi ro tại các ngân hàng Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC CÔNG CỤ PHÁI SINH VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TỶ GIÁ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG CỤ PHÁI SINH 1. Sơ lƣợc lịch sử phát triển công cụ phái sinh  Trên thế giới: Vào thời kỳ Trung cổ, ngƣời nông dân dần dần không sống trong những nông trang biệt lập mà gia nhập vào những cộng đồng nhỏ, đƣợc gọi trang viên hoặc làng.

Khi các cộng đồng dân cƣ đƣợc thiết lập thì giao thƣơng, buôn bán ngày càng nhộp nhịp hơn.