phần mở đầu, kết luận cũng nhƣ danh mục các tài liệu tham khảo, bố cục của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II của ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam Chƣơng 3: Giải pháp thúc đẩy quản trị rủi ro tín dụng theo Basel II tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG THEO BASEL II CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về Hiệp ƣớc vốn Basel 1.1 Quá trình ra đời của Hiệp ước vốn Basel 1.1 Vài nét về lịch sử ra đời của Ủy ban Basel và các thành viên Ủy ban Basel đƣợc thành lập vào năm 1974 bởi thống đốc ngân hàng trung ƣơng của nhóm 10 nƣớc (G10). Hiện nay, các thành viên của Ủy ban này gồm các nƣớc: Anh, Bỉ, Canada, Đức, Hà Lan, Hoa Kỳ, Luxembourg, Nhật, Pháp, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sỹ và Ý. Các quốc gia đƣợc đại diện bởi ngân hàng trung ƣơng hay cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng.
Ủy ban này đƣợc nhóm họp 4 lần trong một năm. Trong Ủy ban còn có 25 nhóm kỹ thuật và một số bộ phận khác đƣợc nhóm họp thƣờng xuyên để thực hiện các nội dung công việc của Ủy ban. Hội đồng thƣ ký của Ủy ban Basel đƣợc đề xuất bởi Ngân hàng Thanh toán Quốc tế ở Basel. Hội đồng thƣ ký 15 thành viên là những nhà giám sát hoạt động ngân hàng chuyên nghiệp đƣợc biệt phái tạm thời từ các tổ chức tài chính thành viên.
Ủy ban Basel và các tiểu ban sẵn sàng đƣa ra những lời tƣ vấn cho các cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng ở tất cả các nƣớc. Ủy ban Basel không có bất kỳ một cơ quan giám sát nào và những kết luận của nó không có tính pháp lý và yêu cầu tuân thủ đối với việc giám sát hoạt động ngân hàng. Thay vào đó, Ủy ban này chỉ xây dựng và công bố những tiêu chuẩn và những hƣớng dẫn giám sát rộng rãi, đồng thời giới thiệu các báo cáo thực tiễn tốt nhất trong kỳ vọng rằng các tổ chức riêng lẻ sẽ áp dụng thông qua những sắp xếp chi tiết phù hợp nhất cho hệ thống quốc gia của chính họ. Theo cách này, Ủy ban khuyến khích việc áp dụng cách tiếp cận và các tiêu chuẩn chung mà không cố gắng can thiệp vào các kỹ thuật giám sát của các nƣớc thành viên.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ủy ban báo cáo cho thống đốc đốc ngân hàng trung ƣơng hay cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng của nhóm G10. Từ đó tìm kiếm sự hậu thuẫn cho những sáng kiến của Ủy ban. Những tiêu chuẩn bao quát một dải rất rộng các vấn đề tài chính. Một mục tiêu quan trọng trong công việc của Ủy ban là thu hẹp khoảng cách giám sát quốc tế trên hai nguyên lý cơ bản là không ngân hàng nƣớc ngoài nào đƣợc thành lập mà thoát khỏi sự giám sát, và việc giám sát phải tƣơng xứng.
Để đạt đƣợc mục tiêu đề ra, từ năm 1975 đến nay, Ủy ban Basel đã ban hành rất nhiều văn bản, tài liệu liên quan đến vấn đề này. Vào năm 1988, Ủy ban đã quyết định giới thiệu hệ thống đo lƣờng vốn mà nó đƣợc đề cập nhƣ là Hiệp ƣớc vốn Basel (the Basel Capital Accord) hay Basel I. Hệ thống này cung cấp khung đo lƣờng rủi ro tín dụng với tiêu chuẩn vốn tối thiểu là 8%. Từ năm 1988, Basel I không chỉ đƣợc phổ biến trong các quốc gia thành viên mà còn ở hầu hết các nƣớc khác với các ngân hàng hoạt động quốc tế.
Trong nhiều năm qua, Ủy ban Basel đã dịch chuyển nhanh chóng để đƣa ra các tiêu chuẩn giám sát rộng rãi toàn cầu. Qua việc hợp tác chặt chẽ với nhiều ủy ban giám sát hoạt động ngân hàng của các nƣớc không phải là thành viên. Vào năm 1997, Ủy ban Basel đã phát triển một tập hợp “Các nguyên tắc nòng cốt cho việc giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả” mà nó cung cấp một khuôn khổ cho hệ thống giám sát hiệu quả. Để xúc tiến cho việc thực hiện và đánh giá, vào tháng 10 năm 1999, Ủy ban đã phát triển “Phƣơng pháp luận các nguyên lý nòng cốt”.
Một sự tổng kết các nguyên lý nòng cốt và phƣơng pháp luận hiện đang đƣợc triển khai. Vào tháng 6 năm 1999, Ủy ban Basel đã ban hành đề xuất khung đo lƣờng mới với 3 trụ cột chính: yêu cầu vốn tối thiểu trên cơ sở kế thừa Basel I; sự xem xét giám sát của quá trình đánh giá nội bộ và sự đủ vốn của các tổ chức tài chính; và sử dụng hiệu quả việc công bộ thông tin nhằm làm mạnh kỷ luật thị trƣờng nhƣ là một sự bổ sung cho các nỗ lực giám sát. Sau những 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tƣơng tác rộng rãi với các ngân hàng, các nhóm ngành và các cơ quan giám sát không phải thành viên của Ủy ban, Basel II đƣợc ban hành vào ngày 26/6/2004. Tài liệu này có thể làm cơ sở cho các quá trình phê duyệt và xây dựng luật lệ quốc gia về giám sát hoạt động ngân hàng và cho các ngân hàng hoàn chỉnh sự chuẩn bị của họ cho việc thực hiện các tiêu chuẩn mới.
Để tạo điều kiện cho nhiều quốc gia có thể tham gia vào các công việc đang đƣợc theo đuổi ở Basel, Ủy ban Basel luôn khuyến khích sự liên lạc và hợp tác giữa các thành viên của Ủy ban và các tổ chức giám sát hoạt động ngân hàng khác. Ủy ban này thƣờng xuyên luân chuyển đến các nhà giám sát hoạt động ngân hàng các văn bản, tài liệu ấn hành chính thức và không chính thức. Trong nhiều trƣờng hợp, các cơ quan giám sát tiền tệ của các nƣớc không thuộc nhóm G10 đã xem xét gắn các quy định về giám sát hoạt động ngân hàng của nƣớc họ với sáng kiến của Ủy ban Basel. Sự tƣơng tác đã đƣợc đẩy mạnh bởi các hội thảo quốc tế của các nhà giám sát hoạt động ngân hàng mà nó đƣợc tổ chức hai năm một lần.
Sau cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế 2008-2009, xu hƣớng cải cách hệ thống tài chính diễn ra mạnh trên toàn cầu. Một hệ thống tài chính vững mạnh là điều các nhà quản lý trên thế giới mong muốn nhằm tránh lặp lại thảm kịch trên. Với nỗ lực ngăn chặn sự tái diễn của cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, ngày 12/9/2010, Hiệp định Basel III với những quy định nghiêm ngặt hơn dành cho các ngân hàng thuộc 27 thành viên đã đƣợc Ủy ban Giám sát ngân hàng Basel ban hành.2 Nguyên tắc cơ bản của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng Trong quá trình hoạt động, Uỷ ban đã xây dựng và xuất bản hai nhóm ấn phẩm chủ yếu: Bộ các nguyên tắc cơ bản cho việc giám sát hoạt động của ngân hàng một cách có hiệu quả; và Bộ sách hƣớng dẫn (đƣợc cập nhật định kỳ) với các khuyến nghị hiện nay của Uý ban Basel, các hƣớng dẫn và tiêu chuẩn. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Nhóm ấn phẩm nguyên tắc cơ bản của Ủy ban Basel (25 nguyên tắc) Bộ 25 nguyên tắc cơ bản Basel là tài liệu dành cho cán bộ thực hiện công tác giám sát ở các quốc gia và cả trên phạm vi quốc tế. Các nguyên tắc này đã đƣợc thiết kế cho các chuyên gia giám sát, nhóm giám sát khu vực và thị trƣờng nói chung theo nguyên tắc dễ áp dụng và kiểm chứng. Uỷ ban Basel sẽ cùng với các tổ chức liên quan khác đóng vai trò nhất định trong việc giám sát tiến độ áp dụng các nguyên tắc trên đây của các quốc gia nhằm xây dựng hệ thống giám sát đủ mạnh. Bộ nguyên tắc cơ bản bao hàm một số nhóm nội dung chủ yếu sau: - Các Nguyên tắc thuộc cụm chủ đề về điều kiện tiên quyết cho việc giám sát ngân hàng hiệu quả: cụm chủ đề này đƣợc thể hiện bởi nguyên tắc 1.
Nguyên tắc chỉ ra điều kiện của một hệ thống giám sát nghiệp vụ ngân hàng có hiệu quả là: i) phải có một khung pháp lý phù hợp; ii) phân định mục tiêu, nguồn lực và trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan giám sát; iii) quy định về chia sẻ và bảo mật thông tin. - Các nguyên tắc thuộc cụm chủ đề cấp phép và cơ cấu: bao gồm từ nguyên tắc 2 đến nguyên tắc 5, với các nội dung chính: i) xác định rõ ràng các hoạt động tổ chức tài chính đƣợc phép làm và chịu sự giám sát; ii) quyền đƣa ra các tiêu chí và bác bỏ đơn xin thành lập nếu không đạt yêu cầu của cơ quan cấp phép; iii) quyền rà soát và từ chối bất kỳ một đề xuất nào đối với việc chuyển quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát ngân hàng hiện tại cho các bên khác. - Các nguyên tắc thuộc cụm chủ đề về các quy định và yêu cầu thận trọng: cụm chủ đề bao gồm từ nguyên tắc số 6 đến số 15. Nội dung chính của nhóm nguyên tắc là đƣa ra các chuẩn mực mà các chuyên gia giám sát nghiệp vụ ngân hàng đƣợc làm và nhất thiết phải biết xử lý trong hoạt động của mình ví dụ nhƣ: yêu cầu về an toàn vốn cho các ngân hàng, xác định rõ những khu vực nào của vốn ngân hàng chịu rủi ro; đánh giá các chính sách, thực tiễn hoạt 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động, các thủ tục cho vay vốn, đầu tƣ, việc kiểm soát vốn vay hiện tại và hồ sơ đầu tƣ của ngân hàng đó; đánh giá chất lƣợng tài sản và tính thích hợp của các điều khoản chống thất thoát và quĩ dự trữ thất thoát khoản vay.
- Các nguyên tắc thuộc cụm chủ đề về giám sát nghiệp vụ ngân hàng hiện nay: bao gồm từ nguyên tắc số 16 đến nguyên tắc số 20. Nhóm nguyên tắc này quy định yêu cầu đối với một hệ thống giám sát nghiệp vụ ngân hàng hiệu quả bao gồm cả các hình thức giám sát từ xa và giám sát tại chỗ. Cơ quan giám sát cần thƣờng xuyên liên hệ với Ban giám đốc ngân hàng để hiểu rõ về hoạt động của NH, xây dựng phƣơng pháp phân tích báo cáo thống kê và có biện pháp thẩm định độc lập thông tin giám sát thông qua kiểm tra tại chỗ.