phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo): Chƣơng 1: Lý luận và thực tiễn về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng Ngân hàng Thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tạiNgân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn khu vực Hà Nội. Chƣơng 3: Giải phápquản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn khu vực Hà Nội 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tín dụng và rủi ro tín dụng trong các Ngân hàng Thƣơng mại 1.
Tín dụng Ngân hàng Thƣơng mại Tín dụng trong NHTM là một trong những hoạt động kinh doanh chính đem lại nguồn thu chủ yếu cho các NHTM. Bên cạnh đó rủi ro tín dụng luôn song hành với hoạt động tín dụng, không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro rín dụng mà chỉ có thể áp dụng các biện pháp để giảm thiểu thiệt hại tối đa khi rủi ro xảy ra. Đứng trên quan điểm quản lý toàn bộ hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng, một tỷ lệ tổn thất dự kiến đối với hoạt động tín dụng phải luôn đƣợc xác định trong chiến lƣợc hoạt động chung. Khi ngân hàng kinh doanh với một mức tổn thất thấp hơn hoặc bằng mức tỷ lệ tổn thất dự kiến thì đó là sự thành công trong lĩnh vực quản trị rủi ro của NHTM 1.
Rủi ro tín dụng Ngân hàng Thƣơng mại 1.Khái niệm, đặc điểm và phân loại rủi ro tín dụng 1. Khái niệm rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng gắn liền với hoạt động quan trọng nhất của NHTM - hoạt động tín dụng. Các khoản cho vay thƣờng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng tài sản có của NHTM, mang lại phần lớn thu nhập cho ngân hàng, song cũng tiềm ẩn rủi ro lớn. Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra những tổn thất ngoài dự kiến mà ngân hàng phải gánh chịu do khách hàng vay không trả đầy đủ vốn và lãi hoặc trả không đúng hạn hoặc không trả.
Nhƣ vậy, rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả, hoặc không trả đầy đủ, hoặc không trả đúng hạn gốc và lãi cho ngân hàng. Nói một cách khác, rủi ro tín dụng là rủi ro mà bên vay trong một giao dịch không thực hiện 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đƣợc theo thời hạn và điều kiện của hợp đồng làm cho ngƣời cho vay phải gánh chịu tổn thất tài chính. Rủi ro tín dụng là rủi ro phức tạp nhất, quản lý khó khăn nhất. Nó đòi hỏi ngân hàng phải có những giải pháp đồng bộ, hữu hiệu mới có thể hạn chế, ngăn ngừa bớt rủi ro, giảm tối thiểu những thiệt hại có thể xảy ra.
Ngày nay, dù có rất nhiều hình thức kinh doanh mới trong hoạt động ngân hàng ở nhiều lĩnh vực khác nhau, nhƣng tín dụng vẫn là hoạt động kinh doanh chủ yếu của các ngân hàng. Vì thế, ở tất cả các nƣớc, rủi ro tín dụng là vấn đề đƣợc đặc biệt quan tâm không chỉ ở phạm vi các ngân hàng, mà trong toàn nền kinh tế. Các ngân hàng luôn tìm cực đại lợi nhuận qua việc tìm kiếm lợi tức cao nhất có thể ở các món vay và chứng khoán, đồng thời cố gắng giảm thiểu rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Đặc điểm rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng có tính tất yếu, khách quan: Trƣớc khi cho vay, ngân hàng cố gắng phân tích các yếu tố của ngƣời vay sao cho độ an toàn là cao nhất.
Nhìn chung, ngân hàng chỉ quyết định cho vay khi thấy rằng rủi ro tín dụng sẽ không xảy ra. Tuy nhiên, không phải bao giờ ngân hàng cũng dự tính chính xác các vấn đề sẽ xảy ra. Khả năng hoàn trả tiền vay của khách hàng có thể bị thay đổi do nhiều nguyên nhân. Nhiều trƣờng hợp cán bộ tín dụng của ngân hàng không có khả năng thực hiện phân tích tín dụng thích đáng.
Mặt khác, do không thể có đƣợc thông tin cân xứng về việc sử dụng vốn vay cho hoạt động kinh doanh của khách hàng đi vay (ngƣời trực tiếp sử dụng tiền vay trong một khoảng thời gian dài), bất cứ một khoản cho vay nào cũng tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro đối với ngân hàng (không thu hồi vốn, thu hồi không đúng hạn, không đầy đủ…). Do vậy, trên quan điểm quản lý toàn bộ ngân hàng, rủi ro tín dụng là không thể tránh khỏi, là khách quan. Nhiều quan điểm nhất trí rằng, rủi ro tín dụng là bạn đƣờng trong kinh doanh, có thể đề phòng, hạn chế, chứ không thể loại trừ. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng, phức tạp: Tính chất đa dạng, phức tạp của rủi ro tín dụng biểu hiện rõ nhất ở các hình thức của rủi ro tín dụng.
Rủi ro tín dụng bao gồm rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. Rủi ro giao dịch là rủi ro phát sinh trong quá trình ngân hàng xét duyệt và cho vay, nó bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ. Rủi ro lựa chọn là rủi ro liên quan đến hoạt động thẩm định và phân tích tín dụng. Rủi ro bảo đảm là rủi ro xuất phát từ các tiêu chuẩn bảo đảm của khoản tín dụng nhƣ các điều khoản trong hợp đồng tín dụng, các loại tài sản đảm bảo và mức độ an toàn của tài sản đảm bảo.
Rủi ro nghiệp vụ là những rủi ro liên quan tới các quá trình thao tác nghiệp vụ tín dụng từ việc xây dựng và thực hiện các chính sách tín dụng, xem xét và quản lý danh mục cho vay đến việc xếp hạng tín dụng và xử lý các khoản vay có vấn đề. Rủi ro danh mục bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. Rủi ro nội tại chỉ xuất phát từ những đặc điểm riêng biệt của chủ thể đi vay hay của ngành kinh tế. Rủi ro tập trung là rủi ro xảy ra khi mức dƣ nợ của ngân hàng tập trung vào một số khách hàng, một số ngành kinh tế, một khu vực địa lý hoặc một số hình thức cho vay.
Nhƣ vậy, có thể thấy rủi ro tín dụng có thể phát sinh từ rất nhiều khâu trong quá trình cấp tín dụng với tính chất đa dạng và phức tạp. Rủi ro tín dụng có khả năng tạo phản ứng dây chuyền: Không chỉ là vấn đề quan trọng của hệ thống ngân hàng trong nƣớc, rủi ro tín dụng còn là mối quan tâm lớn của các hệ thống ngân hàng thế giới bởi một đặc tính có tính quan trọng đối của rủi ro tín dụng là nó có tính lan truyền nhanh. Hoạt động ngân hàng không chỉ giới hạn trong một nƣớc mà nó còn có mối liên kết ra ngoài lãnh thổ. Nhƣ vậy, một khi có rủi ro tín dụng lớn xảy ra thì không những các ngân hàng trong nƣớc bị ảnh hƣởng mà các ngân hàng 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nƣớc ngoài cũng bị ảnh hƣởng theo, tuy mức độ ảnh hƣởng thấp hơn hoặc có thể cao hơn.
Điển hình là cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ năm 97 bắt đầu ở Thái Lan không những làm tê liệt hệ thống ngân hàng của các nƣớc trong khu vực và còn ảnh hƣởng tới các cƣờng quốc có nền kinh tế mạnh nhƣ Mỹ, Nhật bản… Năm 2007, cuộc khủng hoảng trên thị trƣờng cho vay nhà đất dƣới tiêu chuẩn ở Mỹ đã tác động tiêu cực đến thị trƣờng tài chính thế giới. Hàng loạt các định chế tài chính ở Mỹ đã công bố những tổn thất nặng nề mà họ phải gánh chịu xuất phát từ hậu quả của cuộc khủng hoảng này gây nên. Hơn thế nữa, cuộc khủng hoảng này đã lan rộng sang một số nƣớc khu vực Châu Âu, Nhật… 1. Phân loại rủi ro tín dụng Ngân hàng Thƣơng mại Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng, việc sử dụng cách phân loại nhƣ thế nào là tuỳ thuộc vào mục đích nghiên cứu, mục đích quản lý.
Đối với ngân hàng việc phân loại có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc thiết kế chính sách, quy trình, thủ tục và cả mô hình tổ chức nhằm đảm bảo nhận biết đầy đủ các yếu tố làm phát sinh rủi ro và phân biệt trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận, giữa các khâu. Thực tế cho thấy, sự phân tách trách nhiệm càng rõ ràng, càng cụ thể thì càng làm cho việc quản lý rủi ro hiệu quả. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng đƣợc phân chia thành các loại sau: Rủi ro giao dịch (Transactiong rish): Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Rủi ro lựa chọn là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phƣơng án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. Rủi ro bảo đảm phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo nhƣ các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, hình thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo. Rủi ro nghiệp vụ là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề. Rủi ro danh mục (Porfolio rish): Rủi do danh mục là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, đƣợc phân chia thành hai loại rủi ro là rủi ro nội tại (Intrinsic rish) và rủi ro tập trung (Concentration rish).
Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn.