PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hệ thống ngân hàng với vai trò huyết mạch của nền kinh tế luôn giữ một vai trò vô cùng quan trọng. Hệ thống ngân hàng Việt Nam trong những năm qua đã đạt đƣợc những thành tựu đáng khích lệ nhƣ: góp phần ổn định và kiềm chế lạm phát, thực thi có hiệu quả chính sách tiền tệ quốc gia. Tuy nhiên, trong nền kinh tế thị trƣờng, rủi ro kinh doanh lại là điều khó tránh khỏi, đặc biệt là lĩnh vực rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng bởi nó có khả năng gây ra phản ứng dây chuyền, lây lan và ngày càng có biểu hiện phức tạp.
Sự sụp đổ của ngân hàng ảnh hƣởng tiêu cực đến toàn bộ đời sống – kinh tế - chính trị - xã hội và có thể lan rộng ra khỏi phạm vi một quốc gia thậm chí là cả khu vực và toàn cầu. Hoạt động tín dụng là hoạt động chính yếu đóng một vai trò rất quan trọng đối với các Ngân hàng Thƣơng mại tại Việt Nam bởi hoạt động này mang lại phần lớn lợi nhuận cho các ngân hàng. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng cũng chứa đựng rất nhiều rủi ro, đòi hỏi các ngân hàng phải có khả năng phân tích, đánh giá và quản lý rủi ro hiệu quả vì nếu ngân hàng chấp nhận nhiều khoản cho vay có rủi ro tín dụng cao thì ngân hàng có khả năng phải đối mặt với tình trạng thiếu vốn hay tính thanh khoản thấp. Điều này có thể làm giảm lợi nhuận của ngân hàng, thậm chí đƣa ngân hàng tới bờ vực phá sản.
Việc hiểu rõ và tổ chức tốt mô hình quản trị rủi ro tín dụng là vô cùng quan trọng đối với hoạt động ngân hàng. Do đó, xây dựng mô hình quản trị rủi ro tín dụng, ban hành và tuân thủ các chính sách , quy trình, quy định hoạt động cấp tín dụng là đòi hỏi tất yếu giúp ngân hàng nâng cao chất lƣợng tín dụng và khả năng cạnh tranh. Sau một thời gian dài tăng trƣởng tín dụng nhanh, liên tục cùng với khả năng kiểm soát rủi ro còn nhiều hạn chế và những yếu tố bất lợi của nền kinh tế (tăng trƣởng kinh tế chậm lại, lạm phát cao, thị trƣờng bất động sản sụt giảm và đóng băng kéo dài, sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn, năng lực tài chính và khả năng trả nợ của khách hàng suy giảm…), làm nợ xấu của hệ thống ngân hàng bắt 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đầu lộ diện và tăng nhanh từ cuối năm 2011, ảnh hƣởng nghiêm trọng đến sự an toàn, hiệu quả hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD), làm cho không ít TCTD lâm vào tình trạng khó khăn, thua lỗ, mất an toàn hoạt động. Có thể nói hiện nay các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam đã và đang ở trong giai đoạn rất khó khăn, hàng loạt các vụ việc nghiêm trọng xảy ra liên quan đến các rủi ro trong hoạt động tín dụng và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) cũng không phải là một ngoại lệ.
Do vậy, công tác quản trị rủi ro tín dụng có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển đi lên của Agribank. Xuất phát từ thực tiễn đó, cùng với những kiến thức thức đã học nên tôi chọn đề tài: “Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình với mong muốn hoàn thiện lý luận chuyên môn của mình và đề xuất một số giải pháp với hy vọng góp một phần nhỏ vào sự phát triển chung trong hoạt động kinh doanh nói chung cũng nhƣ hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng, bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quảcủa Agribank nói riêng. Câu hỏi nghiên cứu - Những vấn đề lý luận cơ bản về: rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng;quy trình và nội dung quản trị rủi ro tín dụng;các nhân tố ảnh hƣởng quản trị rủi ro tín dụng. - Tình hình hoạt động kinh doanh và thực trạng rủi ro tín dụng giai đoạn 2011-2014;quy trình và nội dung quản trị rủi ro tín dụng đang đƣợc Agribank áp dụng.
- Những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng;các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng, bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quả tại Agribank. Mục đíchvà nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở tổng hợp lý luận về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng công tác tín dụng, quản trị rủi ro tín dụngtại Agribank giai đoạn 2011-2014 nhằm rút ra đƣợc những thành công, tồn tại và bài 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com học kinh nghiệm trong quá trình quản trị rủi ro tín dụng. Từ đó trên phƣơng diện cá nhân, tác giả đƣa ra một số kiến nghị, phƣơng hƣớngvà đề xuất một số giải pháp nhằmhoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng, bảo đảm hoạt động an toàn, hiệu quảtại Agribank. Nhiệm vụ nghiên cứu Trên cơ sở mục đích nghiên cứu trên, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn là: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại.
- Làm rõ thực tra ̣ng, định hình và hệ thống công tác quản trị rủi ro tín dụng đã và đang áp dụng; những mặt đã đa ̣t đƣ ợc, những mặt còn hạn chế, những thuận lợi khó khăn trong công tác quản trị rủi ro trong hệ thống Agribank. - Trên cơ sở đó, đƣa ra các giải pháp , kiến nghị chủ yếu nhằm nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Agribank. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Xuất phát từ sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu, trên cơ sở yêu cầu và với khả năng nghiên cứu, luận văn lựa chọn đối tƣợng nghiên cứu chính là “Rủi ro tín dụng” và “Quản trị rủi ro tín dụng”. Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của luận văn là tập trung nghiên cứu hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của Agribank giai đoạn 2011 – 2014.Tác giả lựa chọn thời gian phân tích từ năm 2011 đến cuối năm 2014 vì đây là thời điểm nền kinh tế Việt Nam đang khó khăn, nợ xấu tăng cao các Ngân hàng đã và đang rất vất vả trong công tác quản trị rủi ro tín dụng với mục tiêu giảm thiểu nợ xấu, tăng trƣởng dƣ nợ và nâng cao chất lƣợng tín dụng.
Kết cấu của luận văn Ngoài phần phụ lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục bảng, biểu, lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm4 chƣơng: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chƣơng 1 : Tổng quan tình hình nghiên cứu,cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thƣơng mại - Chƣơng 2 : Phƣơng pháp và thiết kế luận văn - Chƣơng 3 : Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chƣơng 4 : Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và triển Nông thôn Việt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHTM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Thời gian qua đã có nhiều tác giả nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng, đó là các đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sỹ… Một số nghiên cứu, bài viết có giá trị cao về quản trị rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng thƣơng mại nhƣ: - Bài viết “Mô hình quản lý rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng Thƣơng mại Việt Nam” của Thạc sĩ Nguyễn Đức Tú – giảng viên Trƣờng Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực trên trang web của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ra ngày 25 tháng 11 năm 2011. Bài viết tập trung phân tích 2 mô hình quản lý rủi ro tín dụng đang đƣợc áp dụng phổ biến tại Việt Nam là mô hình quản lý rủi ro tín dụng tập trung và mô hình quản lý rủi ro tín dụng phân tán.
- Bài viết “Tái cấu trúc NHTM – Nâng cao năng lực quản trị rủi ro” của Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa – Phó Chủ tịch Ủy ban giám sát tài chính Quốc gia trên trang tvsi.vn ra ngày 16 tháng 8 năm 2011. Bài viết đƣa ra cái nhìn khái quát về vấn đề tái cấu trúc hệ thống ngân hàng tại Việt Nam không phải là vấn đề quy mô ngân hàng mà trƣớc hết là năng lực quản trị, hệ thống công nghệ và hệ thống quản trị rủi ro mà đặc biệt là quản trị rủi ro tín dụng. - Bài viết “Giải pháp nâng cao chất lƣợng quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Vietcombank Huế” – Hoàng Văn Hoa – Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ số 4 (33) – 2009. Bài viết phân tích khái quát thực trạng quản trị rủi ro tại chi nhánh Vietcombank Huế, trên cơ sở bƣớc đầu đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lƣợng quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng của chi nhánh Vietcombank Huế.
Đó là đổi mới mô hình tổ chức và quy trình cho vay trong hoạt động tín dụng; hoàn thiện mô hình kiểm tra, kiểm soát nội bộ; nâng cao chất lƣợng thẩm định; tăng cƣờng kiểm tra, giám sát vốn 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vay và xử lý nợ xấu, đổi mới công nghệ quản lý, nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ tín dụng và sự phối hợp giữa các bộ phận. - Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh“Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển tỉnh Kon Tum” của Phan Thanh Hiền (2011). Luận văn đã cho ngƣời đọc cái nhìn cụ thể thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tại một ngân hàng cụ thể là Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển tỉnh Kon Tum, từ đó đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm cải thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng này. Về giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển tỉnh Kon Tum bao gồm: Một là: Xây dựng hệ thống thông tin khách hàng.
Hai là: Xây dựng bảng thống kê các dấu hiệu nhận diện rủi ro tín dụng.