Chương 1 Cơ sở lý luận, tác giả sử dụng những dữ liệu, thông tin thu thập trong các sách, tài liệu, tạp chí, luận án. Trong số này có các dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp. Điều này sẽ được tác giả chú thích cụ thể khi trích dẫn. Đối với các số liệu phản ánh quá trình thành lập, tình hình hoạt động kinh doanh, thực trạng rủi ro tín dụng tại Chương 2, luận văn sử dụng số liệu nội bộ hàng năm của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Ninh Thuận.
Ngoài ra tác giả còn thu thập dữ liệu trên các website đáng tin cậy. Tất cả các nguồn này đều được liệt kê đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo. Những đóng góp mới của luận văn: Luận văn đánh giá và chỉ rõ những mặt được và chưa được trong quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Ninh Thuận qua các năm, đặc biệt là việc quản trị rủi ro tín dụng theo Hiệp ước Basel II. Từ đó, đưa ra giải pháp phù hợp với điều kiện của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Ninh Thuận, nhằm thực hiện tốt hơn công tác quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng này LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii Điểm mới xét về mặt không gian: Luận văn thực hiện nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam– chi nhánh Ninh Thuận.
Các công trình nghiên cứu trước đây chưa đi vào nghiên cứu đối tượng nghiên cứu này. Điểm mới xét về mặt thời gian: luận văn nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng giai đoạn 2015 – 2017. Nội dung và kết quả nghiên cứu: Luận văn phân tích một cách toàn diện lý thuyết về rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng. Ngoài ra, luận văn cũng phân tích kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng trên thế giới và rút ra kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại nói chung và Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam nói riêng.
Phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại Thương Việt Nam – chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn 2015-2017. Đánh giá ưu điểm, hạn chế, phân tích nguyên nhân của những hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng này. Đề xuất giải pháp để hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại Thương Việt Nam – chi nhánh Ninh Thuận và đưa ra những kiến nghị cần thiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT NHTM Ngân hàng thương mại XHTN Xếp hạng tín nhiệm TMCP Thương mại cổ phần NHNN Ngân hàng Nhà nước RRTD Rủi ro tín dụng CIC Hệ thống thông tin tín dụng (Credit Information Center) HĐQT Hội đồng quản trị CBTD Cán bộ tín dụng TSBĐ Tài sản bảm đảm TCTD Tổ chức tín dụng Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Vietcombank Ninh Thuận, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Vietcombank – chi Ninh Thuận nhánh Ninh Thuận SMEs Doanh nghiệp vừa và nhỏ CBKH Cán bộ khách hàng NIM Hệ số chênh lệch lãi ròng (Net interest Margin) PD Xác suất vỡ nợ (Probability at Default) GHTD Giới hạn tín dụng QHKH Quan hệ khách hàng DPRR Dự phòng rủi ro Tỷ trọng % số dư rủi ro ngân hàng sẽ bị tổn thất khi khách LGD hàng không trả được nợ EL Tổn thất dự kiến LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix VAR Phương sai GTCG Giấy tờ có giá PDTD Phê duyệt tín dụng EAD Số dư nợ vay của khách hàng/ngành hàng khi xảy ra vỡ nợ DANH MỤC HÌNH VẼ STT Hình vẽ Tên hình vẽ Trang 1 Hình 2.1 Mô hình quản trị của Vietcombank Trang 34 2 Hình 2.2 Cơ cấu bộ máy quản lý của Vietcombank Trang 35 3 Hình 2.3 Quy trình tín dụng tại Vietcombank Ninh Thuận Trang 49 Chiến lược và định hướng của Vietcombank đến năm 4 Hình 3.1 Trang 60 2020 DANH MỤC BIỂU ĐỒ STT Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Cơ cấu tín dụng theo kỳ hạn tại Vietcombank – Trang 39 1 Biểu đồ 2.1 chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn 2015 – 2017 Cơ cấu tín dụng theo đối tượng tại Vietcombank Trang 40 2 Biểu đồ 2.2 – chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn 2015 – 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com x DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Bảng Tên bảng số liệu Trang Sự tăng trưởng dư nợ tín dụng của Vietcombank – 1 Bảng 2.1 Trang 38 chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn 2015 – 2017 Cơ cấu tín dụng theo đối tượng cho vay tại 2 Bảng 2.2 Vietcombank – chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn Trang 39 2015 – 2017 Các chỉ tiêu định lượng về tăng trưởng – thu nhập 3 Bảng 2.3 của Vietcombank – chi nhánh Ninh Thuận giai Trang 40 đoạn 2015 – 2017 Các chỉ tiêu định lượng về rủi ro tại Vietcombank 4 Bảng 2.4 Trang 41 – chi nhánh Ninh Thuận giai đoạn 2015 – 2017 DANH MỤC SƠ ĐỒ STT Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 1 Sơ đồ1.1 Mô hình quản trị rủi ro tín dụng tập trung Trang 23 2 Sơ đồ1.2 Mô hình quản trị rủi ro tín dụng phân tán Trang 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG 1.1 Rủi ro tín dụng 1.1 Khái niệm rủi ro Theo nhiều tác giả trong cuốn Dictionnaire d'assurance (Francias – Vietnamien), Hà Nội 1994 định nghĩa: “Rủi ro là một sự cố không chắc chắn xảy ra hoặc ngày giờ xảy ra không chắc chắn.
Để chống lại điều đó, người ta có thể yêu cầu bảo hiểm”. Theo tác giả Allan Willett trong sách “The Economic theory of risk and surance”- Philadelphia University of Pensylvania press, USA 1951: “Rủi ro là sự bất trắc cụ thể liên quan đến việc xuất hiện một biến cố không mong đợi”. Theo Nguyễn Kim Anh (2010) thì “Rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng là những tổn thất xảy ra ngoài ý muốn và ảnh hưởng xấu đến hoạt động kinh doanh ngân hàng”. Các định nghĩa trên dù ít nhiều khác nhau song có thể thấy rằng nó cùng thống nhất một nội dung coi rủi ro là sự bất trắc không mong đợi, gây ra thiệt hại, có thể đo lường được và tùy theo loại rủi ro khác nhau mà có các cách đo lường khác nhau.
Như vậy, trong hoạt động kinh tế nói chung và trong hoạt động ngân hàng nói riêng thì vấn đề rủi ro là không thể tránh khỏi. Vì thế, rủi ro là không loại bỏ được mà chỉ có thể phát hiện kịp thời để có những biện pháp chủ động xử lý. Trong sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trường, rủi ro cần được nhận biết và dự đoán trước để đưa ra các giải pháp phòng ngừa chống đỡ tác hại của nó.2 Phân loại rủi ro Rủi ro tồn tại trong hoạt động kinh doanh dưới các hình thức khác nhau. Do đặc điểm đặc thù của hoạt động Ngân hàng làm cho hoạt động này có độ rủi ro lớn hơn.
Bùi Diệu Anh cho rằng rủi ro trong hoạt động NHTM có thể được phân theo các tiêu chí sau đây: Phân loại theo tính chất rủi ro bao gồm: Rủi ro tài chính là những rủi ro gây ra tổn thất về mặt tài chính cho ngân hàng, ngân hàng có thể đo lường được giá trị mất mát từ những tổn thất này, chẳng hạn rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất,… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Rủi ro phi tài chính là những rủi ro gây ra thiệt hại cho ngân hàng nhưng khó đo lường được tổn thất từ đó, chẳng hạn rủi ro pháp lý, rủi ro danh tiếng. Phân loại theo nguồn gốc xuất hiện của rủi ro có các loại rủi ro sau đây: Rủi ro tín dụng là loại rủi ro xuất hiện trong các giao dịch giữa ngân hàng và đối tác của ngân hàng, trong đó chủ yếu là giao dịch tín dụng giữa ngân hàng và người vay. Rủi ro lãi suất là loại rủi ro xuất phát từ sự biến động bất lợi của lãi suất thị trường tác động lên cấu trúc giữa tài sản nợ và tài sản có tại ngân hàng. Rủi ro lãi suất xuất hiện ở tất cả những hoạt động có liên quan đến thu nhập từ lãi và chi phí lãi của ngân hàng.
Rủi ro tỷ giá hối đoái là loại rủi ro xuất phát từ sự biến động bất lợi của tỷ giá hối đoái của đồng bản tệ và ngoại tệ tác động lên trạng thái ngoại hối của ngân hàng. Rủi ro ngoại hối xuất hiện trong tất cả các hoạt động làm phát sinh việc mua bán ngoại tệ của ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro phát sinh khi ngân hàng không có khả năng đáp ứng các nhu cầu rút tiền, vay tiền của khách hàng hoặc đáp ứng được nhưng với một chi phí bỏ ra tốn kém từ đó dẫn đến giảm lợi nhuận của ngân hàng. Rủi ro thanh khoản có thể là hậu quả của các loại rủi ro tín dụng, lãi suất, hối đoái nêu trên.
Phân loại theo quan điểm của ủy ban Basel gồm có các loại: Rủi ro thị trường, bao gồm các loại cụ thể như rủi ro lãi suất (Interest Rate Risk), rủi ro ngoại hối (Foreign Currency Risk), rủi ro vốn (Equity Risk), rủi ro quyền chọn (Option Risk), rủi ro hàng hóa (Commodity Risk). Rủi ro thị trường được hiểu là khả năng tổn thất xảy ra trong và ngoài bảng cân đối kế toán (Balance Sheet) của ngân hàng phát sinh từ các biến động giá trên thị trường. Rủi ro thị trường là cộng gộp của các loại rủi ro bộ phận đã nêu trên. Rủi ro tín dụng (Credit Risk) là khả năng xảy ra tổn thất khi có sự vi phạm từ phía đối tác của ngân hàng.
Theo quan điểm của Ủy ban Basel thì rủi ro tín dụng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 có thể hiểu là rủi ro đối tác (Counterparty Risk) xuất hiện khi có sự vi phạm các thỏa thuận giữa ngân hàng và đối tác trong giao dịch của họ. Rủi ro hoạt động/tác nghiệp (Operational Risk) được hiểu là khả năng xảy ra tổn thất do các nguyên nhân nội bộ (quy trình, hệ thống, vận hành,…) và nguyên nhân khách quan bên ngoài (như gian lận chẳng hạn).3 Khái niệm rủi ro tín dụng Rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng là một vấn đề đang được các NHTM hết sức quan tâm. Có nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng như sau: Theo hai nhà kinh tế A.