Luận văn thạc sĩ quản trị rủi ro tín dụng đối với đối tượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng tmcp sài gòn thương tín chi nhánh đống đa

Luận văn thạc sĩ phân tích quản trị rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín, chi nhánh Đống Đa.

• Tác giả: Hoàng Thế Thường
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trần Thị Kim Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín, việc quản lý rủi ro tín dụng không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn hỗ trợ các DNVVN phát triển bền vững. Rủi ro tín dụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm tình hình tài chính của doanh nghiệp, môi trường kinh doanh và các yếu tố bên ngoài khác. Việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng đưa ra các quyết định cho vay hợp lý và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến khả năng không thu hồi được khoản vay. Đối với DNVVN, việc quản lý rủi ro tín dụng là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định tài chính. Theo nghiên cứu của Hoàng Thế Thường (2021), việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro hiệu quả có thể giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng thu hồi nợ.

1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

DNVVN tại Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, với khoảng 96,7% tổng số doanh nghiệp. Tuy nhiên, các DNVVN thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản thế chấp và độ tin cậy của báo cáo tài chính thấp. Điều này làm tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng khi cho vay đối với nhóm khách hàng này.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN. Những thách thức này không chỉ đến từ bản thân các doanh nghiệp mà còn từ môi trường kinh doanh và các quy định pháp lý. Việc nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng là rất quan trọng để ngân hàng có thể đưa ra các quyết định cho vay hợp lý.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình hình tài chính của doanh nghiệp, khả năng quản lý của chủ doanh nghiệp, và các yếu tố bên ngoài như tình hình kinh tế vĩ mô. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng đã tăng lên do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19.

2.2. Hạn chế trong quy trình cho vay hiện tại

Quy trình cho vay tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc đánh giá khả năng trả nợ của DNVVN. Việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác về khách hàng đã dẫn đến những quyết định cho vay không hợp lý, làm gia tăng rủi ro tín dụng.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả cho DNVVN

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại và phù hợp với đặc điểm của DNVVN. Việc xây dựng một quy trình cho vay chặt chẽ và minh bạch sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng thu hồi nợ.

3.1. Xây dựng quy trình đánh giá tín dụng chặt chẽ

Quy trình đánh giá tín dụng cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí rõ ràng và minh bạch. Ngân hàng cần áp dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại để đánh giá khả năng trả nợ của DNVVN một cách chính xác hơn.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro tín dụng

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả đã giúp giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng thu hồi nợ. Các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu đã được thực hiện và mang lại kết quả tích cực.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải thiện quản trị rủi ro

Sau khi áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng, ngân hàng đã ghi nhận sự giảm đáng kể tỷ lệ nợ xấu từ 2,75% xuống còn 1,94% trong giai đoạn 2016-2020. Điều này cho thấy hiệu quả của các biện pháp đã được thực hiện.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng khác

Các ngân hàng khác như BIDV và Vietcombank đã áp dụng thành công mô hình Basel II trong quản trị rủi ro tín dụng. Những bài học kinh nghiệm này có thể được áp dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng và áp dụng các công nghệ mới trong đánh giá rủi ro. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro và cải thiện chất lượng dịch vụ cho DNVVN.

5.1. Định hướng phát triển trong quản trị rủi ro tín dụng

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược dài hạn trong quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin và các công cụ phân tích hiện đại để nâng cao khả năng đánh giá rủi ro.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần có những chính sách hỗ trợ cho ngân hàng trong việc quản trị rủi ro tín dụng, đặc biệt là đối với DNVVN. Việc tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Hoạt động của các NHTM trên thế giới đã phát triển từ rất sớm. Do đó các công trình nghiên cứu lý thuyết, thực tiễn cũng như mô hình thực nghiệm liên quan đến vấn đề quản trị rủi ro tín dụng đã đem lại nhiều lợi ích cho các NHTM trong việc tăng cường năng lực và quản trị RRTD.

Điển hình là hiệp ước vốn Basel I, Basel II, Basel III lần lượt ra đời bởi Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, đây là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá, đo lường năng lực và hoạt động quản trị rủi ro của các ngân hàng, TCTD trên thế giới. Đến thời điểm hiện tại, có thể nhận thấy rất nhiều NHTM đã ứng dụng khá toàn diện hiệp ước vốn Basel II vào hoạt động của mình. Với sự phát triển của việc ứng dụng hiệp ước Basel đã nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM trên thế giới. Ngoài nội dung về hiệp ước vốn, một số công trình nghiên cứu nổi bật đem lại nhiều thành tựu như sau: Cuốn “Quản trị rủi ro trong ngân hàng” của Joel Basis xuất bản năm 1998 đã nêu bật lên các khái niệm, lý luận chung về rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng nói chung đồng thời cũng đưa ra các mô hình đánh giá rủi ro nói chung, bên cạnh đó cũng đưa ra các khái niệm trong công tác quản trị rủi ro tín dụng như rủi ro danh mục tín dụng; quản trị danh mục tín dụng; và hệ thống hóa các phương pháp quản trị RRTD, lượng hóa RRTD như hệ thống XHTDNB; mô hình thống kê và chấm điểm; Dữ liệu RRTD.

Cuốn “Credit Risk Measurement” của hai tác giả Anthony Saunders & Linda Allen xuất bản năm 2002 là cuốn sách đề cập chủ yếu về đo lường rủi ro danh mục, một nội dung nằm trong quản trị danh mục tài sản của ngân hàng thương mại. Đặc biệt cuốn sách này tập trung vào phương pháp đo lường rủi ro thông qua các mô hình sử dụng thống kê toán. Hai tác giả đã đi sâu tìm hiểu tính kỹ thuật của các phương pháp, các biến số, sự phụ thuộc các biến số liên quan đến dữ liệu hoạt động tín dụng, 9 nhằm dự báo, tính toán xác suất rủi ro để có những biện pháp chủ động đối phó. Từ đó, cải thiện công tác quản trị rủi ro, quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng.

Bài nghiên cứu “VaR và các thiếu hụt dự kiến trong danh mục các rủi ro tín dụng phụ thuộc: lý luận và thực hiện” của Frey, R., and A McNeil năm 2002 đã trình bày rõ nét các khái niệm về rủi ro tín dụng, mô hình về RRTD, các nhân tố và cách tính trong mô hình rủi ro tín dụng cũng như việc xây dựng, ứng dụng mô hình rủi ro tín dụng trong hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của NHTM.Bratanovic là đồng tác giả cuốn " Phân tích rủi ro ngân hàng, Khung đánh giá công tác quản lý và rủi ro tài chính – Analyzing Banking Risk, A framework for Assessing Corporate Governence and Financial Risk", tái bản lần 3, 2009. Cuốn sách đã cung cấp một cách tổng quan về việc phân tích, đánh giá và quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. CácTác giả đã làm rõ nét một số nhân tố đánh giá về chất lượng quản trị rủi ro tín dụng như chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo khoản cấp tín dụng, chất lượng QTRRTD theo danh mục tín dụng, phân tích nhân tố năng lực vốn, tài chính, các tác động của nhân tố này đối với chất lượng QTRRTD của ngân hàng thông qua yêu cầu về vốn quy định chi tiết theo các chuẩn mực Basel II. Tuy nhiên, nội dung đánh giá chất lượng QTRRTD chỉ được nêu một cách khái quát chung với ba nhân tố: quy trình cấp tín dụng, con người và thông tin, chưa có sự đánh giá cụ thể về chính sách chiến lược, cơ sở hạ tầng tin học và các công cụ đo lường rủi ro tín dụng là những thành phần quan trọng khi xây dựng và cải thiện công tác QTRRTD cho các NHTM.

Các nghiên cứu trong nước Quản trị rủi ro tín dụng là vấn đề nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng như các lãnh đạo ngân hàng. Ở Việt Nam, hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học về đề tài này. Có thể kể đến một vài nghiên cứu sau: Luận án tiến sỹ kinh tế, “Quản lý rủi ro tín dụng Đầu tư Phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam” của tác giả Nguyễn Cảnh Hiệp (2014) đã hệ thống hóa những nét khái quát về quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển cũng như tìm hiểu những kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng của một số 10 nước trên thế giới. Đề tài cũng đã thực hiện tìm hiểu thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, trên cơ sở đó kiến nghị các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển Việt nam trong giai đoạn tới.

Luận án tiến sỹ kinh tế, “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế tại Ngân hàng thương mại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Vân Anh (2020) đã hệ thống hóa những nét đặc trưng nhất về cơ sở lý luận và các thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM, nêu ra thực trạng năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM ở Việt Nam. Luận án khảo sát nghiên cứu về năng lực quản trị rủi ro tín dụng, mức độ sẵn sàng tiệm cận với các chuẩn mực của Basel II tại nhóm các NHTM chuẩn bị triển khai Basel II tại Việt Nam. Trên cơ sở thực trạng đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM. Tại các cuộc hội thảo khoa học, trong thời gian gần đây, có rất nhiều nghiên cứu về quản trị rủi ro trong đó có QTRRTD tại các NHTM Việt Nam, điển hình như tác giả Nguyễn Thị Mùi với nghiên cứu: "Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay: Những vấn đề đặt ra và một số khuyến nghị chính sách", 2015, và tác giả Lê Thị Kim Nga với nghiên cứu: "Hệ thống quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay", 2015.

Cả hai nghiên cứu đề cập đến tổng quan về các NHTM Việt Nam hiện nay, thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng, tình hình tái cơ cấu của hệ thống các NHTM, các ưu điểm, nhược điểm và đưa ra một vài khuyến nghị về chính sách cho các NHTM trong quá trình hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam. Rủi ro tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động phức tạp, không chỉ phụ thuộc vào người cấp tín dụng và người vay mà còn phụ thuộc vào các đối tác khác, môi trường hoạt động, ngành nghề kinh doanh… Do đó, rủi ro tín dụng là rủi ro thường xuyên nhất trong các rủi ro mà các TCTD phải đối mặt. Vì vậy cần phải có cái nhìn tổng quát về loại rủi ro này. Khái niệm Kinh doanh ngân hàng là kinh doanh rủi ro, theo đuổi lợi nhuận với mức rủi ro chấp nhận là bản chất hoạt động của ngân hàng.

Rủi ro tín dụng là rủi ro chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại rủi ro của hoạt động Ngân hàng thương mại, đồng thời là nguyên nhân chủ yếu gây ra tổn thất và ảnh hưởng đến chất lượng kinh doanh của ngân hàng. Có rất nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng. Theo định nghĩa của Ủy ban Basel thuộc Ngân hàng thanh toán quốc tế: “RRTD là khả năng mà khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện được các nghĩa vụ của mình theo những điều khoản đã thỏa thuận”. Theo Hennie van Greuning – Sonja Brajovic Bratanovic: “RRTD được định nghĩa là nguy cơ người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng.

Điều này gây ra sự cố tới dòng chu chuyển tiền tệ và gây ra ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của tổ chức tín dụng”. Theo Khoản 1 Điều 2, Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của Ngân hàng nhà nước quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, rủi ro tín dung được định nghĩa như sau: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Theo các định nghĩa trên, tác giả nhận thấy: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ nợ đã cam kết. Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính đó là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn”.

Phân loại rủ ro tín dụng Có rất nhiều cách thức khác nhau để phân loại rủi ro tín dụng tùy theo mục đích nghiên cứu. Đối với hệ thống NHTM, việc phân chia RRTD có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thiết lập chính sách, quy trình, thủ tục và cả mô hình tổ chức quản trị và điều hành nhằm đảm bảo nhận biết đầy đủ các yếu tố gây ra rủi ro và phân 12 biệt trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận, các khâu trong toàn bộ quá trình tác nghiệp, thẩm định.  Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng có thể được phân loại như sau: Rủi ro lựa chọn Rủi ro giao dịch Rủi ro bảo đảm Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro tín dụng Rủi ro nội tại Rủi ro danh mục Rủi ro tập trung Hình 1.1 Phân loại RRTD theo tiêu thức rủi ro (Nguồn: Quản trị NHTM, Nhà xuất bản Lao động xã hội, 2011) Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay.