phần mở đầu, kết luận, thư mục, tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU. Chƣơng 3: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP Á CHÂU. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THANH KHOẢN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM 1.1 Tổng quan về hoạt động kinh doanh của NHTM Ngân hàng là loại hình tổ chức tài chính cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng như: tín dụng, tiết kiệm, thanh toán, v.v… và thực hiện nhiều chức năng tài chính khác trong nền kinh tế.
Hoạt động kinh doanh của ngân hàng vô cùng phong phú, đa dạng, phức tạp, và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chấp nhận rủi ro là trung tâm của hoạt động ngân hàng. Các ngân hàng cần phải đánh giá các cơ hội kinh doanh dựa trên mối quan hệ rủi ro và lợi ích nhằm tìm ra những cơ hội đạt được những lợi ích xứng đáng với mức rủi ro chấp nhận. Ngân hàng sẽ hoạt động tốt nếu mức rủi ro mà ngân hàng gánh chịu là hợp lý và kiểm soát được và nằm trong phạm vi khả năng các nguồn lực tài chính và năng lực tín dụng của ngân hàng.
Rủi ro rất đa dạng và có thể được phân tích theo nhiều khía cạnh khác nhau. Có thể liệt kê bốn loại rủi ro sau đây được coi là những rủi ro cơ bản: Rủi ro tín dụng là là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả do không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền mặt hoặc không thể vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán. Rủi ro tỷ giá hối đoái là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cho vay ngoại tệ hoặc kinh doanh ngoại tệ khi tỷ giá biến động theo chiều hướng bất lợi cho ngân hàng.
Rủi ro lãi suất là rủi ro làm giảm thu nhập ròng từ lãi khi lãi suất biến động theo chiều hướng bất lợi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Mỗi loại rủi ro lại gây ra những tổn thất khác nhau cho ngân hàng, và có thể khi một rủi ro xảy ra lại kéo theo nhiều rủi ro khác xuất hiện, khiến cho tình hình của ngân hàng càng trầm trọng hơn. Rủi ro tín dụng và rủi ro lãi suất hay rủi ro tỷ giá đều có thể dẫn đến rủi ro thanh khoản với việc hàng loạt người gửi tiền rút tiền ra khỏi ngân hàng, buộc ngân hàng phải đóng cửa và tuyên bố phá sản. Do đó có thể nói trong các lọai rủi ro kể trên, rủi ro thanh khoản là rủi ro loại nguy hiểm nhất, nó luôn tồn tại song song với quá trình họat động kinh doanh của các NHTM.
Chính vì vậy, việc quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng đặc biệt là quản trị rủi ro thanh khoản là vô cùng cần thiết. Một khi ngân hàng xây dựng được cho mình một chiến lược quản trị rủi ro tốt, cũng đồng nghĩa với việc ngân hàng đó sẽ hạn chế được rủi ro, và tối thiểu hóa tổn thất trong trường hợp rủi ro xảy ra. Vì vậy, các NHTM phải có những giải pháp để quản trị tốt trên từng lĩnh vực hoạt động kinh doanh của mình. Trong giới hạn đề tài nghiên cứu, tác giả tập trung nghiên cứu về quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM.
Khái niệm về thanh khoản và rủi ro thanh khoản 1.1 Thanh khoản-Liquydity Là khả năng tiếp cận các khoản tài sản hoặc nguồn vốn có thể dùng để chi trả với chi phí hợp lý ngay khi nhu cầu vốn phát sinh. Một nguồn vốn được gọi là có tính thanh khoản cao khi chi phí huy động thấp và thời gian huy động nhanh. Một tài sản được gọi là có tính thanh khoản cao khi chi phí chuyển hóa thành tiền thấp và khả năng chuyển hóa ra tiền nhanh 1.2 Rủi ro thanh khoản Theo định nghĩa của Ủy ban thanh tra ngân hàng Basel, rủi ro thanh khoản là: “Rủi ro mà một định chế tài chính không đủ khả năng tìm kiếm đầy đủ nguồn vốn để đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hàng ngày và cũng không gây tác động đến tình hình tài chính”. Nói chung, thuật ngữ “thanh khoản” được hiểu hoặc là “thanh khoản tài trợ” trực tiếp nói lên LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 khả năng có đủ nguồn tài trợ hoặc “thanh khoản thị trường” tức là có đầy đủ sản phẩm tài chính để trao đổi trên thị trường tài chính.
Như vậy rủi ro thanh khoản là loại rủi ro xuất hiện trong trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả, không chuyển đổi kịp các tài sản ra tiền hoặc không có khả năng vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán. Các nguyên nhân chính của vấn đề này: Thứ nhất, ngân hàng vay mượn quá nhiều các khoản tiền gửi từ các cá nhân và các định chế tài chính khác. Để tránh những rủi ro này, ngân hàng dữ trữ thanh khoản dưới dạng tiền mặt tại các chi nhánh, tài khoản vãng lai ở các ngân hàng khác, các khoản tiền gửi qua đêm, tài khoản dự trữ bắt buộc tại NHNN và các loại chứng khoán có tính thanh khoản cao. Trong khi việc dự trữ nhiều hơn các tài sản có tính thanh khoản cao có thể giúp ngân hàng giảm rủi ro thanh khoản, song các tài sản có tính thanh khoản cao cũng thường là những tài sản đem lại ít lợi nhuận hơn so với những tài sản dài hạn và kém tính thanh khoản.
ở đây xuất hiện “chi phí cơ hội” là thu nhập từ lãi do việc giữ các tài sản có khả năng sinh lãi ít hơn. Thứ hai: Do đặc điểm kinh doanh của NHTM nhạy cảm với lãi suất đầu tư. Khi lãi suất đầu tư tăng, người gửi tiền sẽ rút tiền khỏi ngân hàng để đầu tư vào nơi có khả năng sinh lợi cao hơn. Đồng thời các khách hàng sẽ tích cực tiếp cận các khoản cấp tín dụng có lãi suất thấp hơn để đi đầu tư.
Dễ thấy rằng sự thay đổi trong lãi suất đầu tư ảnh hưởng đến khách hàng tiền gửi và khách hàng tiền vay, từ đó ảnh hưởng đến thanh khoản của ngân hàng Thứ ba là chiến lược quản trị thanh khoản không phù hợp, kém hiệu quả. Ngoài ra còn nhiều nguyên nhân khác có thể tác động đến tình hình thanh khoản của các NHTM 1. Khái niệm về quản trị rủi ro và quản trị rủi ro thanh khoản Theo quan điểm truyền thống thì rủi ro là những thiệt hại, mất mát nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người. Theo quan điểm trung hòa thì rủi ro là những bất trắc có thể lường trước được.
Rủi ro vừa mang tính tích cực vừa mang tính tiêu cực: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Rủi ro có thể đem đến cho con người những tổn thất mất mát, nguy hiểm, nhưng cũng có thể mang đến những cơ hội, thời cơ. Nếu tích cực nghiên cứu, nhận dạng đo lường rủi ro, chúng ta có thể tìm ra được những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những tiêu cực và phát huy được những cơ hội tích cực mang lại từ rủi ro Rủi ro trong kinh doanh ngân hàng là những biến cố không mong đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến sự tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. Quản trị rủi ro là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận dạng, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro. Cùng với các sản phẩm dịch vụ phong phú và sự phát triển vượt bậc của thị trường kinh tế tài chính trong nước và thế giới các NHTM ngày càng phải đối mặt với nhiều rủi ro trong hoạt động kinh doanh của mình như: Rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh khoản.Trong các loại rủi ro trên có lẽ rủi ro thanh khoản là nguy hiểm hơn cả vì mức độ thiệt hại, tổn thất cũng như tầm ảnh hưởng sâu rộng của nó đến các NHTM cũng như toàn hệ thống ngân hàng và nền kinh tế tài chính quốc gia và thế giới.
Chính vì vậy công tác quản trị rủi ro luôn là công việc gắn liền song song với hoạt động kinh doanh của các NHTM, đặc biệt là công tác quản trị rủi ro thanh khoản. Quản trị rủi ro thanh khoản: Là việc quản lý có hiệu quả cấu trúc tính thanh khoản (tính lỏng) của tài sản và quản lý tốt cấu trúc danh mục của nguồn vốn. Bản chất của công tác quản trị rủi ro thanh khoản trong ngân hàng có thể đúc kết ở hai nội dung sau: Một là:Rất hiếm khi cung thanh khoản bằng với cầu thanh khoản tại cùng một thời điểm. Do đó ngân hàng phải thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt thanh khoản hoặc là thặng dư thanh khoản.
Hai là: Thanh khoản và khả năng sinh lời là hai đại lượng tỷ lệ nghịch với nhau. Một tài sản có tính thanh khoản càng cao thì khả năng sinh lời của nó sẽ càng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 thấp và ngược lại. Một nguồn vốn có tính thanh khoản cao thường có chi phí huy động lớn nên làm giảm khả năng sinh lời khi sử dụng để cho vay. Trong những năm gần đây tình trạng thiếu hụt thanh khoản thường xuyên xảy ra ở các NHTM và trở thành một trong những nguyên nhân đe dọa sự phá sản của các ngân hàng.
Chính vì vậy công tác quản trị rủi ro thanh khoản là hoạt động hết sức quan trọng và thường xuyên của các NHTM. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro thanh khoản tại NHTM Quản trị rủi ro thanh khoản có tầm quan trọng nhất định trong hoạt động của ngân hàng nói chung và của cả hệ thống nói riêng.