Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và lý luận chung về quản lý vốn cho vay của Ngân hàng CSXH đối với hộ nghèo 3 z Chương 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý vốn cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Quảng Ninh Chương 4: Định hƣớng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hiệu quả quản vốn cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Quảng Ninhtrong giai đoạn tới 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG CSXH ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, vấn đề nghiên cứu nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốncho vay tại các ngân hàng cũng nhƣ hiệu quả cho vay hộ nghèo là vấn đề đƣợc nhiều học giả trong nƣớc nghiên cứu. Tuy nhiên phần lớn các nghiên cứu chủ yếu trình bày dƣới dạng đơn lẻ, chƣa có sự nhìn nhận một cách tổng quát việc nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốncho vay hộ nghèo và đảm bảo an toàn vốn của ngân hàng. “Tín dụng cho người nghèo và các Quỹ xóa đói giảm nghèo ở nước ta hiện nay” (2002), của TS.
Nguyễn Trung Tăng, Luận án tiến sĩ kinh tế học, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án nghiên cứu về vấn đề tin dụng đối với ngƣời nghèo và các Quỹ XĐGN ở nƣớc ta trong thời kỳ hoạt động của Ngân hàng phục vụ ngƣời nghèo. “Giải pháp tín dụng góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo của Ngân hàng phục vụ người nghèo Việt Nam”(2003) của TS. Đào Tấn Nguyên, Luận án tiến sĩ Kinh tế, Học viện Ngân hàng.
Luận án nghiên cứu và đề xuất về các giải pháp cho vay đối với hộ nghèo của Ngân hàng phục vụ ngƣời nghèo Việt Nam nhằm góp phần thực hiện chƣơng trình xóa đói giảm nghèo ở nƣớc ta. Đề tài luận văn thạc sỹ “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng của các ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Phạm Quý Long (2007) nghiên cứu về nâng cao chất lƣợng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn TPHCM, sẽ phân tích thực trạng về chất lƣợng tín dụng của hệ thống ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn thời gian qua, xác định các nguyên nhân, những tồn tại tác động đến chất lƣợng của công tác tín dụng và từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng, nâng cao tính an toàn và hiệu quả 5 z cho hoạt động tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại trên địa bàn TPHCM. Tuy nhiên, công trình này trình bày kinh nghiệm và các giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại vẫn còn dàn trải, do vậy những gợi ý đƣa ra chƣa thực sự có tính thuyết phục cao. “Thực trạng và giải pháp tín dụng Ngân hàng hỗ trợ cho công cuộc xóa đói giảm nghèo” (2001), do TS.
Đỗ Quế Lƣợng chủ nhiệm đề tài khoa học ngành ngân hàng, NHNHVN. Đề tài nghiên cứu về thực trạng tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại nhằm thực hiện công cuộc xóa đói giảm nghèo của Chính phủ, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả tín dụng để hỗ trợ cho công tác xóa đói giảm nghèo. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao chất lượng cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng CSXH TP Hà Nội” (2007) của Đặng Thị Phƣơng Nam nghiên cứu lý luận về chất lƣợng cho vay hộ nghèo của NHCSXH, phân tích thực trạng chất lƣợng cho vay hộ nghèo của chi nhánh NHCSXH TP Hà Nội, từ đó rút ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế, nguyên nhân và giải pháp nâng cao chất lƣợng cho vay hộ nghèo tại chi nhánh. Luận văn thạc sỹ “Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Thanh Hóa” (2011) đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về đói nghèo, tín dụng đối với hộ nghèo.Phân tích đánh giá thực trạng và hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Thanh Hóa, đồng thời đề xuất một hệ thống kiến nghị gắn với đặc thù địa phƣơng Thanh Hóa.
Luận văn tốt nghiệp “Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất ở Ngân hàng CSXH huyện Kinh Môn - tỉnh Hải Dương” (2013) của Trần Mai Quỳnh phân tích thành phần hộ sản xuất và vai trò của nguồn vốn ngân hàng đối với kinh tế hộ, phân tích thực trạng cho vay các hộ sản xuất ở Ngân hàng NHCSXH Kim Môn. Nghiên cứu cũng đƣa ra một số gợi ý nhằm phát triển thúc đẩy, hỗ trợ hoạt động cho vay kinh tế hộ gia đình.Tuy nhiên, những gợi ý trên chƣa thực sự dựa trên nghiên cứu kinh nghiệm đặc thù của riêng ngân hàng cũng nhƣ có sự so sánh với các ngân hàng khác. 6 z Đề tài “Nâng cao hiệu quả cho vay hộ nông dân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Chí Linh - tỉnh Hải Dương” phân tích thực trạng hiệu quả cho vay hộ nông dân tại chi nhánh NHNN & PTNT huyện Chí Linh - Hải Dƣơng giai đoạn 2005 đến nay và đƣa ra các ý kiến đề xuất nhằm góp phần nâng cao hiệu quả cho vay của chi nhánh trong những năm tiếp theo. Tuy nhiên, nghiên cứu trên vẫn còn sơ bộ, chủ yếu đƣa ra lý thuyết và các số liệu thống kê trong từng giai đoạn của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn.
Bài viết “Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo của NHCSXH Việt Nam” của tác giả Trần Công Lộc (2012) nghiên cứu và phân tích thực trạng về hiệu quả tín dụng cho vay hộ nghèo của hệ thống ngân hàng CSXH Việt Nam trong thời gian qua, xác định các nguyên nhân, những tồn tại tác động đến hiệu quả của công tác tín dụng cho vay hộ nghèo và từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao hiệu quả, nâng cao tính an toàn và hiệu quả cho hoạt động tín dụng cho vay hộ nghèo của NHCSXH Việt Nam. Tuy nhiên, công trình này trình bày kinh nghiệm và các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng của ngân hàng mang tính tổng quát chung vẫn còn dàn trải, do vậy những gợi ý đƣa ra chƣa thực sự có tính thuyết phục cao. Nghiên cứu “Nâng cao hiệu quả chương trình cho vay ưu đãi hộ nghèo của NHCSXH thành phố Đà Nẵng” do tác giả Võ Thị Thúy Anh, Phan Thị My Phƣơng thực hiện. Nghiên cứu đƣa ra phƣơng pháp đánh giá hiệu quả chƣơng trình cho vay ƣu đãi hộ nghèo của Ngân hàng CSXH và phân tích thực trạng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH thành phố Đà Nẵng.
Tuy nhiên, cũng giống nhƣ nghiên cứu trên, những gợi ý mà nhóm tác giả đƣa ra hoàn toàn dựa trên mặt lý thuyết, mà chƣa tính đến hiệu quả kinh tế xã hội nhằm đƣa ra giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn cho vay hộ nghèo tại địa phƣơng. Luận văn thạc sỹ “Hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Nghệ An” (2014) của tác giả Lâm Quân đã trình bày tổng quan khá đầy đủ và toàn diện lý luận chung về tín dụng ngân hàng, hoạt động tín dụng hộ nghèo và đƣa ra 7 z nhóm các giải pháp khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại NHCSXH chi nhánh Nghệ An. Một số đề tài khác của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần hoặc ngân hàng nhà nƣớc có đề cập đến sự cần thiết phải nghiên cứu kinh nghiệm cho vay hộ nghèo. Tuy nhiên, những công trình này mới chỉ xuất phát trên cơ sở nhu cầu thực tế của từng ngân hàng trong một giai đoạn ngắn nhất định.
Vì vậy, việc bổ sung và phát triển những vấn đề liên quan cụ thể đến đối tƣợng gắn với đặc thù của địa phƣơng, đặc biệt gắn với quy trình quản lý đối tƣợng cho vay, quy trình cho vay, thu hồi nợ và sử dụng nguồn vốn cho vay hộ nghèo của NH là cần thiết. Từ góc độ lý thuyết gắn với quản lý vốn cho vay hộ nghèo của NHCSXH đã có một loạt nghiên cứu về về quản lý vốn cho vay hộ nghèo nói chung và NHCSXH tại một số địa phƣơng đặc thù.Tuy nhiên các nghiên cứu này mang tính truyền thống, chƣa có một tiếp cận tổng thể từ: khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc và nội dung của quản lý vốn cho vay hộ nghèo,cũng nhƣ làm rõ những vƣớng mắc, bất cập trong quá trình triển khai, để từ đó có thể kiến nghị, đề xuất những giải pháp nhằm quản lý vốn cho vay hộ nghèo của NHCSXH, gắn với đặc thù tỉnh Quảng Ninh. Từ góc độ đó, đề tài “Quản lý vốn cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Quảng Ninh”, là đề tài nghiên cứu tổng thể dựa trên các luận cứ: Một là, hiệu quả quản lý vốn đối với hộ nghèo chƣa đƣợc “đo lường cụ thể” bằng các phƣơng tiện, công cụ thích hợp trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi sang hoạt động theo cơ chế thị trƣờng và hội nhập quốc tế. Hai là, một số tiêu chí quản lý vốn cho vay hộ nghèo quan trọng còn chƣa đƣợc phân tích kỹ.
Ba là, chính sách và cơ chế quản lý kinh tế và xã hội đang đƣợc hoàn thiện và đổi mới theo hƣớng phục vụ các mục tiêu phát triển bền vững của đất nƣớc trong đó tiêu chí hiệu quả quản lý vốn, giảm thiểu đói nghèo cũng là vấn đề quan trọng cần xem xét. 8 z Dựa trên những luận cứ này đề tài sẽ tiếp cận toàn diện hơn khung khổ lý thuyết,luận văn sẽ nghiên cứu vàphân tích thực tế hiệu quả quản lý vốn cho vay hộ nghèo của NHCSXH tỉnh Quảng Ninh. Bên cạnh đó, đề tài còn đề ra một số giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng có hiệu quả quản lý vốn cho vay ƣu đãi của Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh dành cho hộ nghèo nghèo trong thời gian tới. Cơ sở lý luận về Quản lý vốn cho vay của Ngân hàng đối với ngƣời nghèo 1.
Cơ sở lý luận chung về “Nghèo” và “Cho vay hộ nghèo” “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cƣ không đƣợc hƣởng và thoả mãn các nhu cầu cơ bản của con ngƣời mà nhƣng nhu cầu này đã đƣợc xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế – xã hội, phong tục tập quán của địa phƣơng”. Đói nghèo thể hiện ở nhiều dạng và nhiều cấp độ khác nhau nhƣ suy dinh dƣỡng, bệnh tật, thất học, thiếu tự tin.