Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan Quản lí rủi ro tín dụng là vấn đề nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu cũng như các lãnh đạo ngân hàng.
Đã có nhiều công trình nghiên cứu, thảo luận khoa học xung quanh vấn đề quản lí rủi ro nói chung và quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM nói riêng, cụ thể: - “Luận cứ khoa học về xác định mô hình quản lý rủi ro tín dụng tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam”, luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Lê Thị Huyền Diệu (2010), Học viện ngân hàng. Luận án phân tích việc áp dụng các mô hình quản lý rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam trên 3 nội dung: mô hình tổ chức quản lý rủi ro, mô hình đo lường rủi ro và mô hình kiểm soát rủi ro. Luận án cũng chỉ ra trên thực tế, mỗi ngân hàng có đặc điểm riêng về cơ cấu tổ chức, quy mô vốn, lĩnh vực ưu tiên hoạt động, hình thức sở hữu, trình độ công nghệ và nhân lực. do đó, các giải pháp trong luận án có thể chưa phù hợp với một ngân hàng cụ thể.
- Luận án tiến sĩ “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam”, tác giả Nguyễn Đức Tú (2012), Đại học Kinh tế quốc dân. Luận án làm rõ nội dung quản lý rủi ro tín dụng bao gồm: nhận biết rủi ro tín dụng, đo lường rủi ro tín dụng, ứng phó rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng. Tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được như chất lượng nợ, cơ cấu nợ, hệ thống khuôn khổ, cơ chế, hệ thống xếp hạng tín dụng.Trong luận án, tác giả cũng trình bày những định hướng công tác quản lý rủi ro tín dụng và các giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Luận án tiến sĩ kinh tế “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam trong quá trình hội nhập” của tác giả Nguyễn Thị Thu Đông (2012), Trường Đại học kinh tế quốc dân.
Trong nội dung luận án, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng, các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng và kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng của các Ngân hàng trên thế giới. Trong phần đánh giá thực tiễn, tác giả đã đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, làm rõ và nổi bật một chỉ tiêu quan trọng đó là tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng. Tác giả đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng trong đó có biện pháp quan trọng là kiểm soát rủi ro tín dụng và quản lý nợ xấu. Ngoài những luận án, luận văn trên, trong thời gian qua còn có một số đề tài nghiên cứu khoa học có đề cập đến rủi ro tín dụng, quản trị/quản lý rủi ro tín dụng, cụ thể - Đề tài “Nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam”, 2008, Đại học kinh tế TPHCM của Trần Tiến Trương đã đưa ra được những giải pháp cơ bản cần được triển khai để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, trong đó nghiên cứu hệ thống xếp hạng nội bộ.
- Luận văn thạc sĩ “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Quân đội” của tác giả La Quang Hiển - Học viện tài chính. Trong luận văn, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng và áp dụng phân tích trong thực tế hoạt động của ngân hàng TMCP Quân đội. Tuy nhiên luận văn phân tích trên đặc điểm hoạt động của ngân hàng TMCP Quân đội do vậy, thông qua luận văn của tác giả, tôi có thể vận dụng cơ sở lý thuyết cũng như so sánh cách thức quản lý rủi ro của ngân hàng TMCP Quân đội và ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam - Luận văn thạc sĩ kinh tế “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam – CN Đắk Lắk” của tác giả Trần 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngọc Vân (2017), Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã tập trung vào việc phân tích thực trạng tình hình kiểm soát rủi ro tín dụng, trong đó nhấn mạnh đến cho vay đối tượng khách hàng doanh nghiệp tại VIB Đắk Lắk để tìm ra các ưu điểm, hạn chế, và những khó khăn vướng mắc trong việc thực hiện.
Từ đó, tác giả kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện nâng cao chất lượng kiểm soát rủi ro tín dụng của Ngân hàng. Trong đó, tác giả tập trung vào các giải pháp mà tại Chi nhánh VIB Đắk Lắk có thể thực hiện được, nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh và gia tăng sức cạnh tranh với các NHTM trong và ngoài nước. Nhìn chung các nghiên cứu trên đây đã góp phần quan trọng đưa ra những lý luận cơ bản về quản lý rủi ro tín dụng trong thời gian qua. Tuy nhiên các nghiên cứu đề cập trên đây vẫn còn các khoảng trống trong nghiên cứu về quản lý rủi ro tín dụng mà điển hình là quản lý rủi ro tín dụng đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây.
Vì vậy, đề tài “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây” được nghiên cứu dưới góc độ quản lí kinh tế là đề tài không trùng lặp nhằm phát triển và bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho hoạt động quản lí rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại. Cơ sở lí luận về rủi ro tín dụng và quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Rủi ro tín dụng, phân loại rủi ro và nguyên nhân rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Có nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng được ghi nhận trong các tài liệu nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước, có thể dẫn ra như sau: Quan điểm của Timmothy W.Koch: “Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập thuần và thị giá của vốn xuất phát từ việc vốn vay không được thanh toán hay thanh toán trễ hạn” 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Khoản 1 Điều 2 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21 tháng 01 năm 2013 quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, rủi ro tín dụng được định nghĩa như sau: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện được hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Như vậy, đứng trên nhiều góc độ khác nhau để nhìn nhận thì rủi ro tín dụng có thể được diễn đạt dưới các hình thức khác nhau, song các khái niệm, các quan điểm đều tựu chung về bản chất của rủi ro tín dụng đó là: Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất, thiệt hại về kinh tế mà tổ chức tín dụng phải gánh chịu do khách hàng vay vốn không thực hiện nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi hoặc hoàn trả không đúng hạn.
Phân loại rủi ro tín dụng Có nhiều cách phân loại và tiếp cận rủi ro tín dụng khác nhau, sau đây là một số cách phân loại phổ biến: - Căn cứ vào nguồn gốc của rủi ro tín dụng có thể chia rủi ro tín dụng làm 2 nhóm: rủi ro đạo đức và rủi ro do sự lựa chọn đối nghịch; + Rủi ro đạo đức: là rủi ro do thông tin không cân xứng tạo ra sau khi cuộc giao dịch diễn ra. Vì lợi ích cá nhân mà bên cho vay đã bỏ qua các thông tin không tin cậy về năng lực trả nợ của bên đi vay hoặc bên đi vay đã cố tình không tuân thủ các quy định trong thỏa thuận vay, không cung cấp các thông tin có thể ảnh hưởng đến năng lực trả nợ trong quá trình sử dụng vốn vay. + Rủi ro do sự lựa chọn đối nghịch: là rủi ro do thông tin không cân xứng tạo ra trước khi cuộc giao dịch diễn ra. Bên cho vay tin tưởng vào năng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lực của người vay mà cho vay trong khi người đi vay với mục đích để vay được vốn đã cung cấp thông tin không trung thực cho bên cho vay.
- Căn cứ phạm vi của rủi ro tín dụng, có thể phân rủi ro tín dụng thành rủi ro cá biệt và rủi ro hệ thống. Trong thực tiễn hoạt động tín dụng, cách phân loại rủi ro tín dụng theo phạm vi rủi ro sẽ giúp cho ngân hàng đưa ra các giải pháp quản lý rủi ro phù hợp và hữu hiệu nhất. + Rủi ro tín dụng cá biệt: là rủi ro tín dụng xảy ra đối với một khoản vay của một khách hàng cụ thể, thuộc một nhóm ngành cụ thể. + Rủi ro tín dụng hệ thống: là rủi ro tín dụng xảy ra không chỉ đối với một ngân hàng mà mang tính chất hệ thống, lan truyền đến cả khu vực ngân hàng.
- Căn cứ vào quy mô ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động của ngân hàng, rủi ro tín dụng được chia thành rủi ro khoản vay và rủi ro danh mục. + Rủi ro khoản vay: Là rủi ro được đánh giá đối với mỗi khoản vay.