Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở trường Mầm non theo hướng ĐBCL. 9 - Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trường Mầm non huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. - Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trường Mầm non huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình theo hướng ĐBCL. 10 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƢỜNG MẦM NON THEO HƢỚNG ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG 1.
Tổng quan nghiên cứu quản lý hoạt động kiể tra nội bộ trƣờng Mầm non 1. Các nghiên cứu của thế giới Một số nước trên thế giới hoạt động kiểm tra nội bộ trường học được gọi theo nhiều cách khác nhau và được nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên, các nghiên cứu đều thống nhất rằng quy trình kiểm tra nội bộ trường học được thực hiện hoàn toàn bởi nhân viên của nhà trường, được thành lập thành một nhóm đánh giá chuyên biệt. Những nhóm này thường bao gồm các giáo viên và các thành viên thuộc Ban quản lý của nhà trường.
Các nghiên cứu về hoạt động kiểm tra trường học của một số nước cũng chỉ ra rằng: - Các thành viên chuyên trách trong nhóm đánh giá nội bộ của nhà trường chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quả kiểm tra và quá trình kiểm tra ở trường học. - Đánh giá nội bộ trường học có tác động tích cực đến hoạt động của trường học, gia tăng thành tích học tập của học sinh và nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, mặc dù những ảnh hưởng tích cực này phụ thuộc nhiều vào điều kiện cơ chế quản lý. - Các nghiên cứu thực hiện tại Đan Mạch, Anh, Phần Lan, Xcốt-len và Thụy Điển chỉ ra rằng: Ở tất cả các nghiên cứu này đã cho thấy rằng, giáo viên tin là đánh giá, KTNB có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến quá trình giảng dạy của họ cũng như chất lượng học tập của học sinh và KTNB đem lại nhiều lợi ích hơn các biện pháp đánh giá từ bên ngoài. - Một số công trình và báo cáo nghiên cứu liên quan đến KTNB ở một số 11 nước như sau: Tại Hà Lan, trong nghiên cứu “Total Quality Management in Mauritian education and principals’decíion-making for school improvement” tác giả Claude Ah-Teck, J.
Tập trung nghiên cứu việc Hiệu trưởng ở các trường thuộc Mauritius sử dụng hệ thống dữ liệu quản lý chất lượng nội bộ trong việc đưa ra quyết định cải thiện môi trường giáo dục. Kết quả nghiên cứu của tác giả cũng cho thấy việc quản lý chất lượng hoạt động kiểm tra rất quan trọng và nó còn quan trọng hơn khi các Hiệu trưởng sử dụng kết quả đó vào các quyết định của mình trong quá trình quản lý nhà trường [33]. Hai tác giả nguời Anh là Hall, C. (2007), nghiên cứu về “Ảnh hưởng của kiểm tra nội bộ trường học đến quan điểm của giáo viên tại Anh về công tác giảng dạy của bản thân”.
Tại nghiên cứu này, các tác giả phân tích về nhận thức của giáo viên và hiểu biết của họ về quy trình tự đánh giá chất lượng khi chính phủ Anh đưa ra chính sách yêu cầu các trường thực hiện công tác KTNB trường học. Đồng thời xem xét mối liên hệ giữa Thanh tra viên và giáo viên thuộc nhóm KTNB trường học thay đổi thế nào kể từ khi chính sách có hiệu lực. Kết quả cho thấy giáo viên và Ban lãnh đạo trường học hưởng ứng và thực hiện tốt công tác KTNB trường học, không những thế KTNB trường học được giáo viên sử dụng như một công cụ, biện pháp trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy của bản thân [17]. Tại Mỹ, các tác giả McNaughton, S.
(2012) nghiên cứu “Kiểm tra tính hiệu quả của mô hình kiểm tra nội bộ trường học” (School Effectiveness and School Improvement) tại 07 trường đa văn hóa, đa sắc tộc. Nghiên cứu nêu tính hiệu quả của mô hình KTNB trường học phục vụ việc dạy và học của các trường học thuộc cộng đồng bản địa. Theo đó nâng cao vai trò của Hiệu trưởng cũng như nâng cao hoạt động quản lý đối với mô hình KTNB trường học đã giúp cho việc quản lý nhà trường một cách có hiệu quả [22]. Qua nghiên cứu trên đây có thể thấy, kiểm tra nội bộ trường học được các nhà quản lý giáo dục ở nước ngoài rất coi trọng.
Hoạt động kiểm tra 12 trường học được đánh giá cao trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, cũng như cải thiện chất lượng học tập của học sinh. Ngoài ra, cũng cho thấy vai trò quyết định sự thành bại trong việc thực hiện các mục tiêu giáo dục của người đúng đầu nhà trường trong việc tổ chức kiểm tra trường học tại các nước này. Nghiên cứu trong nước Từ trước đến nay, Đảng ta luôn coi trọng công tác kiểm tra, coi đó là bộ phận rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng cũng như trong toàn bộ công tác lãnh đạo của Đảng. Tầm quan trọng của công tác kiểm tra được thể hiện ở những nội dung sau: Thứ nhất, công tác kiểm tra là một bộ phận hợp thành của công tác lãnh đạo, chỉ đạo; phục vụ thiết thực cho sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, quản lý của Nhà nước và là một trong ba yếu tố quyết định sự thành công của đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước đã ban hành.
Trong tác phẩm “Một việc mà các cơ quan lãnh đạo cần thực hành ngay”, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Chính sách đúng là nguồn gốc của thắng lợi. Song từ nguồn gốc đi đến thắng lợi thực sự, còn phải tổ chức, phải đấu tranh. Khi đã có chính sách đúng thì sự thành công hay thất bại của chính sách đó là do nơi tổ chức công việc, nơi lựa chọn cán bộ, và do nơi kiểm tra. Nếu ba điều ấy sơ sài, thì chính sách đúng mấy cũng vô ích”.
Thứ hai, kiểm tra góp phần phòng, chống bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí; phòng, chống tham nhũng và phòng ngừa, xử lý những hành vi vi phạm pháp luật khác; góp phần bảo vệ tài sản của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân”. Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn cho rằng: lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, quản lý mà thiếu sự kiểm tra thì đó là biểu hiện của sự quan liêu, dẫn đến nạn tham ô, lãng phí. Trong tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc” Người khẳng định, người lãnh đạo phải “kiểm soát kết quả công 13 việc của cán bộ mình”. Người còn khẳng định: “Muốn chống bệnh quan liêu, bệnh bàn giấy; muốn biết các Nghị quyết có được thi hành hay không, thi hành có đúng hay không; muốn biết ai ra sức làm, ai làm cho qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm soát” và “kiểm soát khéo, bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, hơn nữa kiểm tra khéo về sau nhất định khuyết điểm bớt đi”.
Người cho rằng: “có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực lượng to tát của nhân dân, muốn biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời”. Như vậy, theo quan điểm của Đảng, Nhà nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh, công tác kiểm tra là rất quan trọng, nó gắn liền với quản lý, là một bộ phận quan trọng của công tác lãnh đạo, quản lý; và là một trong những yếu tố, phương thức bảo đảm cho đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của nhà nước được thi hành nghiêm chỉnh. Đồng thời, kiểm tra đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống bệnh quan liêu, nạn tham ô, lãng phí, tệ tham nhũng cũng như các hành vi vi phạm khác trong hoạt động quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước, trong thực thi công vụ của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước”. Đảng, Bác Hồ và Nhà nước ta ngay từ thuở đầu dựng nước và xây dựng đất nước đã xác định vị trí quan trọng của công tác KTNB, vì thế ngay từ những ngày đầu mới giành được chính quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ, có nhiệm vụ là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của Ủy ban nhân dân và các cơ quan của Chính phủ.
Các nhà khoa học quản lý ở trong nước cũng như trên thế giới đều xác định kiểm tra là một trong các chức năng của quản lý (Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra). Thuật ngữ kiểm tra ngày càng được các nhà khoa học nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện dần làm phong phú và sâu sắc bản chất của nó, xem đó là một chuyên ngành cần được tiếp tục nghiên cứu làm sáng 14 rõ cả về mặt lý luận cũng như về mặt thực tiễn. Để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục, qua kinh nghiệm của nước ta và các nước có nền giáo dục phát triển, phải nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, coi kiểm tra là hoạt động thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước. Khi bàn về công tác kiểm tra trong giáo dục, các nhà khoa học giáo dục trong và ngoài nước đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục, đặc biệt là về quản lý giáo dục (QLGD): Nguyễn Ngọc Quang “Những khái niệm cơ bản về QLGD” (1989); Đặng Quốc Bảo “Một số khái niệm về QLGD” (1997); Trần kiểm “Khoa học QLGD-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (2006)… Các công trình trên thực sự là cẩm nang cho các nhà QLGD các cấp trong lý luận cũng như trong thực tiễn QLGD, QL nhà trường.
Về QL nhà trường, các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Đặng Quốc Bảo đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạt động dạy-học, từ đó chỉ ra một số biện pháp QL nhà trường. Một trong số các biện pháp hữu hiệu để duy trì, điều chỉnh hoạt động của hệ QL đi đúng mục tiêu, kế hoạch là các biện pháp kiểm tra, thanh tra, đánh giá kết quả công việc trong từng giai đoạn nhất định. Tác giả Hà Sỹ Hồ (1985) trong cuốn “Những bài giảng về quản lý trường học” tập hai - NXB Giáo dục đã cho rằng: “Chức năng kiểm tra đặc biệt quan trọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thực trạng của đối tượng QL, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏi những liên hệ ngược chính xác, vững chắc giữa các phân hệ QL và phân hệ được QL…”.