phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, bảng biểu, nội dung luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và tổng quan về biểu diễn nghệ thuật múa tại Thành phố Hồ Chí Minh Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa tại Thành phố Hồ Chí Minh Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa tại Thành phố Hồ Chí Minh 12 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG BIỂU DIỄN NGHỆ THUẬT MÚA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1. Khái niệm quản lý nhà nƣớc Theo Giáo trình về quản lý nhà nƣớc tập III, Học viện hành chính quốc gia cho rằng: “Quản lý nhà nƣớc là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy Nhà nƣớc, nghĩa là bao hàm cả sự tác động, tổ chức của quyền lực Nhà nƣớc trên các phƣơng diện lập pháp, hành pháp và tƣ pháp” [26, tr. Theo cách hiểu này, Nhà nƣớc đặt trong cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nƣớc quản lý, nhân dân lao đông làm chủ. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nƣớc chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính Nhà nƣớc đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời theo pháp luật nhằm đạt đƣợc những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý Nhà nƣớc.
Đồng thời, các cơ quan Nhà nƣớc nói chung còn thực hiện các hoạt động có tinh chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nƣớc nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình. Chẳng hạn ra quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình, đề bạt, khen thƣởng, kỷ luật, cán bộ, công chức, ban hành quy chế làm việc nội bộ. quản lý Nhà nƣớc theo nghĩa hẹp còn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nƣớc. Cùng quan điểm này, các tác giả trong cuốn giáo trình lý luận quản lý hành chính Nhà nƣớc, của Học viện hành chính, do Nxb.
Khoa học và kỹ thuật ấn hành năm 2003 thì “Quản lý Nhà nƣớc là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực Nhà nƣớc và sử dụng pháp luật Nhà nƣớc để điều chỉnh hành vi hoạt động của con ngƣời trên tất cả các mặt đời sống xã hội do các cơ quan bộ máy Nhà nƣớc thực hiện, nhằm thỏa mản nhu cầu của con ngƣời, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội” [26, tr. 13 Từ khái niệm nền tảng là “Quản lý Nhà nƣớc”, có thể hiểu rằng, Quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là quá trình các cơ quan quản lý Nhà nƣớc sử dụng những công cụ pháp luật của mình để tác động nhằm điều chỉnh quá trình hoạt động, phát triển của lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật múa, nhằm định hƣớng cho hoạt động này phát triển vừa phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc, vừa phù hợp với xu hƣớng phát triển nghệ thuật múa của thế giới.2 Đặc điểm công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa 1.1 Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa chị sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý Đây là đặc điểm chung trong công tác quản lý nhà nƣớc. Tuy nhiên, trƣờng hợp quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa, thì đối tƣợng quản lý là các hoạt động, các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động của loại hình nghệ thuật này – một trong những lĩnh vực nghệ thuật khá đặc thù. Trong quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa nói riêng, quản lý nhà nƣớc về văn hóa nói chung, nếu chủ thể quản lý chỉ tồn tại trên danh nghĩa mà thiếu công cụ quản lý – pháp luật, đồng thời lại không có năng lực quản lý thì hoạt động quản lý chỉ là hình thức, hoặc đó chỉ đơn thuần là những lời kêu gọi theo kiểu hô khẩu hiệu, phong trào mang tính chất quần chúng.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là dạng quản lý xã hội có nội dung là quản lý hành chính nhà nước Nghệ thuật múa là loại hình nghệ thuật do con ngƣời sáng tạo nên trong quá trình lao động sản xuất.
Vì vậy, bản chất của nghệ thuật múa phản ánh phần nào bản chất của xã hội loài ngƣời. Vì vậy, nghệ thuật múa luôn có tính chất xã hội. Chính vì lẽ đó, công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa trƣớc hết và trên hết là một dạng thức quản lý xã hội. Hay nói đúng hơn, đó là công tác quản lý một dạng thức tinh thần đặc thù của con ngƣời.
Đặc trƣng này đƣợc thể hiện qua những tính chất chủ yếu sau đây: tính lệ thuộc 14 vào chính trị và hệ thống chính trị; tính pháp luật; tính thƣờng xuyên ổn định và thích nghi; tính chuyên môn hóa nghề nghiệp cao; tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ; tính nhân dân, tính dân tộc, tính nhân đạo, tính không vụ lợi.3 Quản lý nhà nước đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là một quá trình luôn biến đổi theo bối cảnh xã hội và nhu cầu của công chúng Múa là loại hình nghệ thuật đáp ứng nhu cầu thƣởng thức nghệ thuật của công chúng. Mà nhu cầu nghệ thuật của công chúng thì thay đổi theo sự vận hành của bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội. Vì vậy, bản thân nghệ thuật múa cũng thƣờng xuyên thay đổi theo. Chính vì lẽ đó, để quản lý hiệu quả, chủ thể quản lý phải điều chỉnh, đổi mới cơ cấu, phƣơng pháp, công cụ hoạt động của mình cho phù hợp và có tác dụng định hƣớng cho sự phát triển.
Ngƣợc lại các đối tƣợng quản lý cũng luôn biến đổi: Trong quản lý nếu chủ thể quản lý trở nên xơ cứng, quan liêu, đƣa ra những quyết định quản lý độc đoán, chuyên quyền, phi lý mang tính áp đặt sẽ dẫn tới đối tƣợng quản lý tồn tại theo hai cách: cách 1: Họ tồn tại với những tác động tƣơng ứng củ thể quản lý; cách 2: Họ biến đổi cấu trúc bản thân để thích nghi với những mệnh lệnh phi lý của chủ thể quản lý.4 Quản lý nhà nước đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa đòi hỏi tính chuyên nghiệp và nghệ thuật của chủ thể quản lý Quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa đòi hỏi tính chuyên nghiệp nghĩa là để công tác quản lý nhà nƣớc lĩnh vực này hiệu quả, thì đòi hỏi nhà quản lý không chỉ thuần tùy có những công cụ pháp lý đủ mạnh, phƣơng thức – phƣơng pháp quản lý khoa học, phù hợp mà nhà quản lý còn cần có những hiểu biết chuyên sâu về nguyên tắc vận hành, phát triển và xu hƣớng vận động của loại hình nghệ thuật múa trong đời sống xã hội. Điều này vô cùng quan trọng bởi bản chất của quản lý không phải thuần túy là sử dụng công cụ pháp lý để giải quyết sự vụ cụ thể, mà việc xây dựng quỹ đạo cho khách thể quản lý – mà ở đây là nghệ thuật múa có điều kiện để phát triển cùng thời đại. Hơn nữa, chính bản thân biểu diễn nghệ thuật múa luôn vận động và phát triển, vì vậy, đòi 15 hỏi nhà quản lý phải thể hiện sự chuyên nghiệp của mình trong quá trình dự báo xu hƣớng vận động của nó, từ đó đề ra các phƣơng thức, cũng nhƣ xây dựng các công cụ quản lý phù hợp. Bên cạnh đó, quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa còn là một nghệ thuật vì nó còn tùy thuộc vào tài nghệ, bản lĩnh, nhân cách, trí tuệ, bề dày kinh nghiệm, khả năng xử lý tình huống của ngƣời quản lý.
Điều này đƣợc thể hiện rõ bởi văn hóa nghệ thuật nói chung, nghệ thuật múa nói riêng vốn là những khách thể quản lý khá phức tạp.5 Quản lý nhà nước đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là quá trình thực hiện đồng bộ các chức năng quản lý Quản lý nhà nƣớc về văn hóa nói chung, quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa nói riêng có nhiều chức năng khác nhau, mỗi chức năng thể hiện rõ vai trò, nhiệm vụ của mình đối với đối tƣợng đƣợc quản lý. Trong bối cảnh hiện nay, với sự phức tạp, phong phú vốn có của hoạt động biểu diễn nghệ thuật múa, để công tác quản lý lĩnh vực này đạt những hiệu quả nhƣ mong muốn, điều cần thiết và hữu dụng là phải thực hiện đồng thời các chức năng quản lý. Đây là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu của tổ chức. Nhƣ vậy, chức năng quản lý hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt, thông qua đó chủ thể quản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu quản lý nhất định.
Theo quan điểm quản lý hiện đại, từ các hệ thống quản lý có thể khái quát một số chức năng cơ bản nhƣ Kế hoạch, Tổ chức; Chỉ đạo (bao gồm cả sửa chữa, uốn nắn và phối hợp); Kiểm tra (bao gồm cả thanh tra, kiểm soát, kiểm kê). Và thực tiễn đã cho thấy, quá trình quản lý hoạt động nghệ thuật múa là quá trình thực hiện đồng thời 4 chức năng trên.3 Vai trò của công tác quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa 1. Định hướng hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa Tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa là một loại hình nghệ thuật biểu diễn đƣợc đặt dƣới sự quản lý nhà nƣớc của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch của Việt Nam. Đối với Tp.
Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa – Thể thao chịu trách nhiệm trực tiếp quản lý hoạt động này trên địa bàn thành phố. Quá trình thực hiện chức năng của mình, các cơ quan quản lý nhà nƣớc ở Tp. Hồ Chí Minh sẽ là định hƣớng hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật múa sao cho phù hợp với đặc thù văn hóa, xã hội, kinh tế của Việt Nam nói chung, Tp. Hồ Chí Minh nói riêng.
Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nƣớc cũng sẽ góp phần giúp cho nghệ thuật múa có điều kiện phát triển chung với nhịp độ phát triển nghệ thuật múa của khu vực và thế giới.