Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động rèn luyện năng lực giảng dạy cho sinh viên sư phạm. Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động rèn luyện năng lực giảng dạy cho sinh viên sư phạm tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. Chương 3: Biện pháp về quản lí hoạt động rèn luyện năng lực giảng dạy cho sinh viên sư phạm tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG RÈN LUYỆN NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lí hoạt động rèn luyện năng lực giảng dạy cho sinh viên sư phạm 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Quá trình hình thành năng lực sư phạm nói chung và hình thành NLGD nói riêng dành cho SVSP được xác định là rất quan trọng trong quá trình thực hiện đào tạo giáo viên. Các nhà khoa học giáo dục của nhiều quốc gia trên thế giới rất quan tâm và nghiên cứu quá trình đào tạo giáo viên. NLGD của giáo viên đã được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới đã nghiên cứu từ rất lâu.
Trước đây, người ta chỉ có chú tâm đến kiến thức chuyên môn của bản thân thì giáo viên sẽ dạy học tốt mà chưa quan tâm đến các phương thức truyền đạt sư phạm. Shulman (1987) đã thực hiện nghiên cứu về phương thức truyền đạt sư phạm để dạy học hiệu quả. Tác giả đã chỉ ra rằng các điều kiện tiên quyết của việc dạy học hiệu quả là: kiến thức chuyên môn, kiến thức giáo dục chung, kiến thức chương trình giảng dạy, kiến thức phương pháp dạy học, kiến thức tìm hiểu về người học, kiến thức về bối cảnh giáo dục, kiến thức về mục đích giáo dục. Tác giả đã nhấn mạnh kiến thức về sư phạm và phương pháp dạy học là phần quan trọng của NLGD.
Những giáo viên thiếu kiến thức sư phạm và phương pháp dạy học sẽ không thể truyền đạt kiến thức môn học cho học sinh. Cùng quan điểm với Shulman (1987), trong nghiên cứu về đào tạo giáo viên của Voss, Kunter, và Baumert (2011) và nghiên cứu của Darling-Hammond (2006) đã giới thiệu các NLGD chung cho mọi giáo viên bao gồm: năng lực quản lý lớp học, năng lực sử dụng phương pháp dạy học, năng lực thực hiện quá trình truyền tải kiến thức đến cho học sinh, năng lực kiểm tra, đánh giá học sinh, và năng lực nhận diện đặc điểm từng cá nhân học sinh. Trong các năng lực này có năng lực nhận diện đặc điểm từng cá nhân học sinh được xem là một thuộc tính tâm lý và cần giáo viên phải có kinh nghiệm nhiều hơn để xác định học sinh và phát triển NLGD dựa trên thực tế giảng dạy của mỗi giáo viên khi thực hiện. Tuy nhiên, trong nghiên cứu của Darling-Hammond (2006) đã chú 11 trọng đến việc năng lực sử dụng phương pháp sư phạm phải được sử dụng trong trong bối cảnh cụ thể khác nhau.
Theo tác giả, vai trò thực tiễn rất quan trọng sẽ định hướng cho giáo viên thực hiện các nội dung và lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp. Cheng, Tang, và Cheng (2014) đã thực hiện đánh giá năng lực sư phạm của SVSP được đào tạo bốn năm. Đánh giá chú trọng vào quá trình phát triển NLGD và thái độ của SV RL để trở thành một giáo viên. Nghiên cứu đưa ra kết quả điển hình tiêu chuẩn của một SVSP phải có khả năng tìm kiếm nhiều góc nhìn và giải quyết các nhu cầu phức tạp trong quá trình giảng dạy bất chấp khó khăn.
Bên cạnh đó, trong quá trình giảng dạy SVSP liên tục đổi mới hình thức học tập đặc biệt vào kế hoạch bài dạy và được đánh giá tốt từ giáo viên hướng dẫn. Các tác giả cho rằng để đánh giá NLGD của SVSP cần được quan tâm nhiều hơn thông qua nghiên cứu bằng phương pháp quan sát quá trình giảng dạy đó. Quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm là nội dung quan trọng và thực hiện trong chiến lược giáo dục của rất nhiều nước trên thế giới. Trên toàn thế giới, việc đào tạo kĩ lưỡng giáo viên thực hiện giảng dạy lấy người học làm trung tâm là rất quan trọng trong chiến lược đổi mới giáo dục.
Plessis (2020) đã nghiên cứu về nhận thức, kinh nghiệm và thách thức đối với SVSP khi thực hiện hoạt động giảng dạy lấy người học làm trung tâm. Kết quả từ nghiên cứu cho thấy SVSP thực hiện giảng dạy lấy người học làm trung tâm còn rất hạn chế. Nghiên cứu đã đưa ra được ba nguyên nhân chính là: SVSP thiếu kiến thức về tầm quan trọng, lợi ích và các lợi thế và không được RL kĩ năng đầy đủ để giảng dạy lấy người học làm trung tâm, lớp học quá đông dẫn đến SV giảng dạy không hiệu quả, kỉ luật các lớp học chưa nghiêm. Vì thế, SVSP cần RL NLGD lấy người học làm trung tâm.
Từ nghiên cứu của Showers (1984) về RL NLGD để trở thành một giáo viên, người ta đã phản hồi rằng chương trình đào tạo giáo viên so với nội dung giảng dạy và sách giáo khoa không tương thích với nhau. Do đó, người được đào tạo không sử dụng được kiến thức đã học để thực hiện nhiệm vụ của một giáo viên. Tác giả cho rằng các giáo viên được kỳ vọng áp dụng các mô hình giảng dạy tốt hơn so với những gì đã được đào tạo. Hoạt động giảng dạy là hoạt động đặc thù của giáo viên.
Để thực hiện tốt hoạt động 12 của giáo viên, SVSP tại các trường đại học sư phạm phải được RL NLGD một cách bài bản và đầy đủ nhất. RL năng lực trong quá trình học tập của SVSP là cần thiết để giúp học được cách khai thác các năng lực một cách thích hợp, được đào tạo chuyên sâu nhưng ít tốn kém nhất, đảm bảo chất lượng của hoạt động đào tạo giáo viên thực hiện phát triển nghề nghiệp sư phạm cho SV. Các chương trình đào tạo giáo viên phải làm rõ bản chất của mục tiêu và NLGD của SVSP cần đạt được để trở thành một giáo viên (Fielding & Schalock, 1985). Trong nghiên cứu về một chương trình đào tạo giáo viên về năng lực phương pháp giảng dạy của Barbosa và Vieira (2014), các tác giả đã phản ánh rằng cách tiếp cận RL phương pháp dạy học một cách sư phạm cho SVSP trong giáo dục đại học đến khi ra trường có thể thúc đẩy sự tự chủ nghề nghiệp và có sự chuẩn bị kĩ càng cho các giáo viên tương lai trong các trường phổ thông.
Nghiên cứu cũng cho thấy trường đại học đào tạo cho SVSP phải hỗ trợ phương tiện dạy học theo hướng hiện đại để định hình các phương pháp dạy học trong giáo dục SV và nâng cao tiềm năng đổi mới phương pháp giáo dục phổ thông hiện nay. Một nghiên cứu về chương trình đào tạo giáo viên ở Nga của tác giả Mirzagitova và Akhmetov (2015) cho thấy nội dung các ngành học được đào tạo không chỉ hấp dẫn mà còn chú trọng đến thực tiễn, thực tế; hình thức và phương pháp hoạt động rõ ràng, logic, dễ áp dụng vào thực tế nhà trường trung học phổ thông. SVSP tự phát triển NLGD là một hoạt động có ý thức, chủ động trong việc nắm vững kiến thức chuyên môn, kiến thức sư phạm và RL chuyên môn nghiệp vụ giảng dạy thường xuyên trong quá trình được đào tạo tại trường sư phạm. Trong nghiên cứu của các tác giả đề cập đến các điều kiện cần thiết để hình thành động cơ tự phát triển năng lực sư phạm của SV.
Nghiên cứu của nhóm tác giả Aliakbari, Tabatabaei, và Khajavi (2019) về chương trình đào tạo NLGD cho SVSP của Iran. Các tác giả quan tâm và xem xét NLGD cần thực hiện trong quá trình đào tạo là: thiết kế chương trình giảng dạy, tạo ra môi trường lớp học hiệu quả, cách hướng dẫn và hỗ trợ cho người học, sử dụng phương thức kiểm tra đánh giá phù hợp với năng lực người học và phong cách giảng dạy chuyên nghiệp. Một yếu tố tác động được nhóm tác giả đánh giá là có ảnh hưởng đến NLGD của SVSP là kết quả thi đầu vào đại học, hầu hết các trường đại học này có sự đãi ngộ về lương 13 cho SVSP vì thế sự cạnh tranh là rất khó khăn. Hầu hết những SVSP trúng tuyển vào chương trình đào tạo giáo viên của các trường này đều đặt ra các tiêu chuẩn rất cao cho bản thân, và đặc biệt là sự RL NLGD tích cực cho bản thân để đáp ứng yêu cầu tham gia giảng dạy với vai trò là giáo viên khi tốt nghiệp.
Kế hoạch bài dạy thể hiện toàn bộ quá trình giảng dạy của mỗi giáo viên trên lớp. Theo ElKadri (2020), vấn đề xây dựng kế hoạch bài dạy là một trong các NLGD cần thiết cho giáo viên mới vào nghề. Điều này rất quan trọng vì việc phát triển NLGD của giáo viên trong việc thiết kế kế hoạch giảng dạy có thể ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả học tập cho học sinh. Trong nghiên cứu này, tác giả đã đề cập đến quá trình thiết kế kế hoạch giảng dạy có sự tham gia của học sinh, nâng cao vai trò tham gia của học sinh trong các bài dạy, làm giờ học trở nên sinh động hơn và được các giáo viên xem đây là sự tích cực trong học tập của học sinh.
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, tác giả đã mô tả đã xảy ra sự căng thẳng và mâu thuẫn trong quá trình thiết kế bài dạy khi có sự tham gia của học sinh, nhưng các giáo viên tham gia đều coi đó là một trải nghiệm tích cực và thể hiện rất nhiều sự hài lòng. Vì thế, đây được coi là một gợi ý cho các giáo viên đặc biệt là SVSP về thực hiện hoạt động giảng dạy lấy người học làm trung tâm, tuy nhiên để thực hiện cần cân nhắc kĩ lưỡng cho các kế hoạch bài dạy. Trong nghiên cứu của Espinoza, González, McGinn, Sandoval, và Castillo (2020) về đánh giá kết quả tốt nghiệp của SVSP của các trường đại học có nhiệm vụ đào tạo giáo viên ở Chile. Các trường đại học được nhóm nghiên cứu lựa chọn xây dựng chương trình đào tạo giáo viên phù hợp yêu cầu lao động của giáo dục.
Các trường Trung học phổ thông ưu tú sẽ tiếp nhận có chọn lọc SVSP tốt nghiệp có năng lực tốt hơn. NLGD của SVSP sẽ tỉ lệ thuận với mức thu nhập của SV khi bắt đầu trở thành một giáo viên, vì thế trong nghiên cứu đã yêu cầu các trường đại học đào tạo giáo viên chú trọng nhiều hơn vào việc phát triển các NLGD để SV khi ra trường sẽ dễ dàng tìm kiếm việc làm hơn.