Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIAO TIẾP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động dạy học môn Tiếng Anh Ở nước ngoài, có khá nhiều tác giả đã bàn tới dạy học ngôn ngữ thứ hai - dạy học ngoại ngữ (DHNN), dạy học TA theo hướng PTNLGT, trong đó có thể kể đến các tác giả L. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây cũng có khá nhiều tác giả và công trình nghiên cứu đề cập tới dạy học tiếp cận năng lực hoặc dạy học theo định hướng PTNLGT.
Ở đây có thể kể đến các tác giả: Phan Văn Nhân (2011), Trần Quốc Toản (2012), Đặng Thành Hưng (2012), Lương Việt Thái (2012), Nguyễn Công Khanh (2013), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Sỹ Thư (2014), Đào Việt Hà (2014), Nguyễn Thu Hà (2014), Nguyễn Thanh Ngọc Bảo (2014), Trần Kiểm (2016), Phạm Xuân Hùng (2016). Bên cạnh đó, có khá nhiều tác giả bàn về những vấn đề hiện thời của DHNN, dạy học Tiếng Anh như: Ngô Văn Quyết (1997), Nguyễn Quốc Hùng (1997), Lê Văn Canh (1998), Trịnh Văn Minh (2005). Những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh Nghiên cứu của Trần Thị Ngọc Huyền (2020) đề tài "Quản lý hoạt động dạy học môn TA theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường tiểu học thành phố Kom Tum, tỉnh Kom Tum". Các lý luận cơ bản về quản lý hoạt động dạy học môn TA đã được hệ thống hoá và làm sáng tỏ tại 6 nghiên cứu theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường tiểu học, qua đó áp dụng một số lý luận về vấn đề trên vào thực tế quản lý học sinh.
Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn TA theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong các trường tiểu học tại thành phố Kom Tum, tỉnh Kom Tum đã được Luận văn làm sáng tỏ. Kiến nghị bổ sung những biện pháp thích hợp nhằm nâng cao công tác quản lý hoạt động dạy học môn TA theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại trường tiểu học thuộc thành phố Kom Tum, tỉnh Kom Tum dựa trên cơ sở phân tích, đánh giá thành công, hạn chế và nguyên nhân của từng hạn chế trong quản lý hoạt động dạy học. Nghiên cứu của Phạm Thị Quỳnh Như (2020) về “Quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực học sinh”. Dựa trên quan điểm tiếp cận đối tượng trong nghiên cứu khoa học, luận án đã làm rõ các vấn đề lý luận dạy học môn Tiếng Anh theo hướng PTNL ở trường tiểu học, xác định được khái niệm, nội dung QLDH TA theo hướng PTNL ở trường tiểu học và phân tích về các yếu tố tác động đến quá trình quản lý đó.
Luận án đã trình bày rõ thực trạng dạy học và QLDH môn TA, đồng thời phân tích thực trạng ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của các yếu tố tác động đến quá trình QLDH TA ở trường tiểu học. Từ đó, luận án đã phát hiện những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của nó trong QLDH môn TA ở các trường tiểu học thuộc thành phố Hồ Chí Minh. Tính cần thiết và tính khả thi cao của 7 biện pháp Quản lý Dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL của học sinh đã được khẳng định qua kết quả của cuộc khảo nghiệm. Các biện pháp Quản lý Dạy học môn Tiếng Anh đã đề xuất trong luận án được cho là cần thiết và có tính khả thi cao khi áp dụng tại các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh theo hướng PTNL mà luận án đã đề xuất.
Khoảng trống nghiên cứu Xuất phát từ yêu cầu sử dụng nhân lực của xã hội theo xu hướng quốc tế hóa, vấn đề nâng cao hiệu quả dạy học nói chung và dạy học môn TA nói riêng là yêu cầu căn bản và cần thiết của mỗi trường học. Xã hội cần ở ngành giáo dục phổ thông những nhân lực có trình độ sử dụng thành thạo TA thuần thục trong cuộc sống cũng như tiếp thu khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại của nhân loại và trở nên công dân toàn cầu. Đã có một số đề tài liên quan đến việc quản lý quá trình dạy học môn TA tại nhà trường trung học trong đó có nhà trường tiểu học. Tuy nhiên, nhiều kết quả nghiên cứu đến nay không còn thực sự phù hợp, việc áp dụng kết quả nghiên cứu phụ thuộc vào yếu tố vùng miền và điều kiện thực tế của các nhà trường.
Tính đến thời điểm hiện nay chưa có nghiên cứu nào về quản lý dạy học môn Tiếng Anh trong các trường tiểu học huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái theo hướng phát triển năng lực giao tiếp. Do đó việc nghiên cứu đề tài là cấp thiết và có ý nghĩa. Những khái niệm cơ bản 1. Năng lực giao tiếp bằng Tiếng Anh Năng lực giao tiếp bằng Tiếng Anh (English communication skills) là khả năng hiểu, sử dụng và truyền đạt thông tin một cách hiệu quả bằng ngôn ngữ TA.
Năng lực này bao gồm nhiều khả năng như nghe, nói, đọc và viết, cùng với khả năng hiểu và sử dụng các ngữ pháp, từ vựng và biểu đạt ngôn ngữ phù hợp trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Có một số yếu tố quan trọng trong năng lực giao tiếp bằng TA, bao gồm: Nghe hiểu (Listening Skills): Khả năng nghe và hiểu được ngôn ngữ TA trong các tình huống thực tế như cuộc trò chuyện, bài giảng, phỏng vấn, hoặc xem video. Nói (Speaking Skills): Khả năng sử dụng TA để truyền đạt ý kiến, tham gia vào cuộc trò chuyện, thảo luận, trình bày, và diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng. Đọc (Reading Skills): Khả năng đọc và hiểu văn bản TA như sách, báo, bài viết trực tuyến, hoặc tài liệu chuyên ngành.
8 Viết (Writing Skills): Khả năng viết bằng TA để trình bày ý kiến, diễn đạt thông tin, viết email, bài luận, báo cáo, và các tài liệu khác. Từ vựng và ngữ pháp (Vocabulary and Grammar): Hiểu và sử dụng các từ vựng và cấu trúc ngữ pháp phù hợp để truyền đạt ý nghĩa một cách chính xác và hiệu quả. Sự tự tin (Confidence): Khả năng tự tin sử dụng TA trong các tình huống giao tiếp, ngay cả khi gặp khó khăn hoặc sai sót. Kiến thức văn hóa (Cultural Awareness): Hiểu biết về các yếu tố văn hóa và cách thức giao tiếp của người sử dụng TA, để tránh hiểu lầm hoặc vi phạm phong tục tập quán.
Năng lực, phát triển năng lực người học * Năng lực Năng lực được hình thành trên nền tảng các tư chất tự nhiên của cá nhân và phải trải qua quá trình công tác, rèn luyện liên tục mà nhờ đó càng hoàn thiện và phát triển hơn. Trong lĩnh vực giáo dục, năng lực thường liên quan đến khả năng của một người trong việc tiếp thu và ứng dụng kiến thức, kỹ năng và hiểu biết. Điều này có thể bao gồm khả năng đọc, viết, tính toán, giải quyết vấn đề, phân tích, sáng tạo và nắm bắt kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau. Năng lực người học (learner capability) là khả năng và phẩm chất của người học trong việc học tập, tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng và thích ứng với môi trường học tập.
Đây là khái niệm tập trung vào khả năng tự học và sự hỗ trợ chủ động của người học trong quá trình tiếp cận kiến thức và học tập. * Phát triển năng lực người học Phát triển năng lực người học (learner capability development) là quá trình tạo điều kiện và cung cấp các cơ hội học tập, rèn luyện kỹ năng và hỗ trợ cá nhân để người học có thể trở nên tự tin, năng động và hiệu quả trong việc 9 tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng và thích ứng với môi trường học tập và cuộc sống. Quan điểm này lấy người học là trung tâm của quá trình giáo dục và học tập. Thay vì chỉ chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức, phát triển năng lực người học đặt sự chú trọng vào việc phát triển các kỹ năng, phẩm chất và tư duy của học sinh để họ có khả năng tự học và tự phát triển trong cuộc sống.
Phát triển năng lực người học đòi hỏi tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự hứng thú và niềm đam mê trong việc học tập. Môi trường học tập tích cực giúp người học tự tin hơn, có động lực và quyết tâm hơn trong việc tiếp thu kiến thức. Năng lực người học không chỉ liên quan đến việc học kiến thức và kỹ năng cơ bản, mà còn phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy sáng tạo và sự kiên nhẫn. Các kỹ năng mềm này giúp người học tự tin và linh hoạt trong nhiều tình huống khác nhau.
Phát triển năng lực người học yêu cầu sự hỗ trợ từ giáo viên, gia đình và cộng đồng. Tạo cơ hội học tập đa dạng giúp người học tiếp cận kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau và phát triển đa dạng các kỹ năng. Tóm lại, phát triển năng lực người học là một quan điểm hướng tới việc giúp học viên tự tin, năng động và có khả năng tự học và tự phát triển. Quan điểm này đặt người học làm trung tâm, tạo điều kiện học tập tích cực và khuyến khích sự phát triển toàn diện của học sinh.
Dạy học môn Tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực giao tiếp Dạy học môn TA theo hướng phát triển năng lực giao tiếp (Communicative Language Teaching - CLT) là một phương pháp giảng dạy Tiếng Anh tập trung vào việc phát triển khả năng giao tiếp thực tế và hiệu quả của người học. Thay vì tập trung nặng vào việc học ngữ pháp và từ vựng, phương pháp này tập trung vào việc giúp học viên sử dụng TA một cách tự nhiên và linh hoạt trong các tình huống giao tiếp thực tế. 10 Các nhân tố tác động của HĐDH theo hướng PTNL tiếp xúc chủ yếu nhằm đến việc điều khiển chất lượng đầu ra, có thể gọi là "sản phẩm cuối cùng" của quá trình dạy học TA tiểu học. Việc quản lý chất lượng dạy học đi từ việc kiểm soát "đầu vào" thành kiểm soát "đầu ra", thông qua kết quả kiểm tra kiến thức của HS.