PHẦN MỞ ĐẦU 1.Về tính cấp thiết của đề tài Với bối cảnh nền kinh tế Việt Nam và quốc tế đang gặp nhiều khó khăn do khủng hoảng và suy thoái kinh tế, hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) trong nƣớc đã và đang chịu nhiều ảnh hƣởng với nhiều yếu tố không thuận lợi tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh. Bên cạnh đó, hệ thống NHTM trong nƣớc phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt là với các Ngân hàng nƣớc ngoài có nhiều tiềm năng lẫn kinh nghiệm đang dần xâm nhập vào thị trƣờng tài chính Việt Nam. Để có thể đứng vững và phát triển trong môi trƣờng kinh doanh khắc nghiệt nhƣ hiện nay, đòi hỏi các NHTM tất yếu phải luôn tìm hƣớng tự làm mới bản thân mình với việc ngày càng nâng cao chất lƣợng phục vụ, củng cố thƣơng hiệu, đa dạng hóa hoạt động và các loại hình sản phẩm – dịch vụ cung cấp đến khách hàng, v.v mà đặc biệt phải nhắc đến đó là lĩnh vực hoạt động ngân hàng bán lẻ. Đây cũng là lĩnh vực mà hầu hết các ngân hàng phát triển theo mô hình hiện đại trên thế giới đã và đang tập trung định hƣớng đầu tƣ và phát triển.
Nếu xét về góc độ tài chính và quản trị ngân hàng thì hoạt động ngân hàng bán lẻ mang lại nguồn thu ổn định cho ngân hàng nhƣng rủi ro dễ đƣợc hạn chế vì đây là lĩnh vực ít chịu ảnh hƣởng của chu kỳ kinh tế. Ngoài ra, ngân hàng bán lẻ còn giữ một vai trò quan trọng trong mở rộng thị trƣờng, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng. Mặt khác, trong sự cạnh tranh giữa các ngân hàng trong nƣớc trong lĩnh vực bán lẻ nói chung và về hoạt động tín dụng bán lẻ nói riêng, ƣu thế vẫn thực sự đang nghiêng về các NHTM cổ phần – với mô hình hoạt động gọn nhẹ, đội ngũ nhân viên trẻ, năng động cũng những sản phẩm bán lẻ đa dạng và thƣờng xuyên thay đổi để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Trong khi đó, các NHTM quốc doanh lại thƣờng chỉ tập trung chủ yếu phục vụ các đối tƣợng khách hàng lớn nhƣ các tập đoàn, tổng công ty, xí nghiệp, v.v mà chƣa để ý nhiều đến thị trƣờng bán lẻ đầy 1 tiềm năng, đó chính là hạn chế lớn cần khắc phục trong tƣơng lai của các NHTM quốc doanh.
Chính thực trạng trên đã dẫn đến lý do vì sao đề tài này đƣợc đặt ra nhằm xây dựng một số giải pháp liên quan đến sự phát triển hoạt động ngân hàng bán lẻ nói chung, với trọng yếu tập trung vào lĩnh vực tín dụng bán lẻ của các NHTM cổ phần. Hơn nữa, trong khi đây là lĩnh vực thực sự đang bị bỏ ngỏ đối với các ngân hàng thƣơng mại quốc doanh, nên tất yếu cần đƣợc đẩy mạnh phát triển trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Xuất phát từ thực tế đó, vấn đề nghiên cứu của đề tài đƣợc đặt ra là nghiên cứu về “Phát triển tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa” với phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động của chi nhánh Thanh Hóa trực thuộc hệ thống Vietcombank, đây là một trong những chi nhánh trẻ của một ngân hàng thƣơng mại cổ phần đồng thời cũng mang đầy đủ những đặc trƣng của một NHTM Việt Nam đang từng bƣớc phát triển theo mô hình ngân hàng hiện đại. Câu hỏi nghiên cứu Luận văn đƣợc thực hiện nhằm giải đáp các câu hỏi sau: - Công tác tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Thanh Hóa đƣợc thực hiện ra sao? - Điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam chi nhánh Thanh Hóa là gì? - Giải pháp nào góp phần phát triển hoạt tín dụng bán lẻ (TDBL) tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Thanh Hóa? 2.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận văn nghiên cứu thực trạng dịch vụ TDBL tại Vietcombank CN Thanh Hóa nhằm xác định những tồn tại và nguyên nhân tồn tại, từ đó đề xuất một số giải phápnhằm phát triển dịch vụ TDBL tại Vietcombank CN Thanh Hóa trong thời gian tới. 2 Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu, tác giả đã xác định những nhiệm vụ nghiên cứu nhƣ sau: - Hệ thống hóa về cơ sở lý thuyết của các hoạt động kinh doanh và dịch vụ tín dụng bán lẻ của các NHTM. - Phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ tín dụng bán lẻ của Vietcombank CN Thanh Hóa trong thời gian từ 2012-2016. - Đề ra một số giải pháp giúp Vietcombank CN Thanh Hóa xây dựng chính sách phát triển dịch vụ tín dụng bán lẻ một cách phù hợp và hiệu quả nhằm góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngân hàng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu dịch vụ tín dụng bán lẻ tại Vietcombank CN Thanh Hóa. Phạm vi nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến dịch vụ tín dụng bán lẻ tại Vietcombank CN Thanh Hóa. Thông tin, dữ liệu thu thập trong giai đoạn 2012-2016. Đối tượng khảo sát Khách hàng đang giao dịch tại Vietcombank CN Thanh Hóa.
Thời gian khảo sát từ tháng 9/2016 – tháng 10/2016. Đóng góp của luận văn - Về mặt lý luận: Luận văn góp phần hệ thống hóa những vấn đề mang tính lý luận vềdịch vụ TDBL tại NHTM. - Về mặt thực tiễn: Trên cơ sở phân tích thực trạng dịch vụ tín dụng bán lẻ tại Vietcombank CN Thanh Hóa, qua đó đƣa ra những kết quả và những mặt còn tồn tại trong dịch vụ TDBL tại ngân hàng. Phân tích kinh nghiệm phát triển dịch vụ TDBL của một số ngân hàng tại Việt Nam.
Từ đó đƣa ra các kiến nghị, giải pháp nhằm phát triển dịch vụ TDBL tại Vietcombank CN Thanh Hóa. Dựa trên các giải pháp đề xuất này, mong muốn sẽ giúp ích đƣợc nhiều ngân hàng khác áp dụng cho việc phát triển hoạt động dịch vụ TDBL tại ngân hàng mình. Kết cấu luận văn Ngoài lời nói đầu, kết luận và các danh mục, nội dung chính của luận văn đƣợc chia làm bốn chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở khoa học về tín dụng bán lẻ của NHTM. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn.
Chƣơng 3: Thực trạng phát triển tín dụng bán lẻ của Vietcombank CN Thanh Hóa trong thời gian qua. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp phát triển tín dụng bán lẻ tại Vietcombank CN Thanh Hóa. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TÍN DỤNG BÁN LẺ CỦA NHTM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về tín dụng bán lẻ Lĩnh vực bán lẻ đã và đang trở thành một xu hƣớng tất yếu trong nền kinh tế thị trƣờng tại Việt Nam và ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh của một ngân hàng.
Cùng với hoạt động dịch vụ bán lẻ, hoạt động tín dụng bán lẻ cũng ngày càng nhận đƣợc nhiều sự quan tâm từ các NHTM trong nƣớc do đây là hoạt động tạo nên nguồn thu đáng kể cho một ngân hàng. Các công trình nghiên cứu về ngân hàng bán lẻ nhƣ: Nghiên cứu về hình thức thanh toán thẻ của tác giả Nguyễn Danh Lƣơng (2003) – “Những giải pháp nhằm phát triển hình thức thanh toán thẻ tại Việt Nam”, luận án tiến sĩ trình bày tổng quan về thẻ và hình thức thanh toán thẻ, cũng nhƣ những tồn tại trong thanh toán thẻ tại Việt Nam, từ đó đề ra giải pháp phát triển hình thức thanh toán thẻ tại Việt Nam. Nghiên cứu về dịch vụ ngân hàng bán lẻ có luận văn thạc sĩ của Trần Thị Lan Phƣơng (2006) – “Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ hiện đại tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trong điều kiện kinh tế hội nhập quốc tế”, nghiên cứu tại ngân hàng Vietcombank. Bài viết “Phát triển các dịch vụ ngân hàng bán lẻ - một xu hướng phát triển tất yếu của các ngân hàng” đăng trên Tạp chí Ngân hàng số 7 (2007) của ThS.
Vũ Thị Ngọc Dung đã đƣa ra cái nhìn tổng quát và đầy đủ hơn về xu hƣớng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ ở các ngân hàng Việt Nam hiện nay. Luận văn thạc sĩ “Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ đối với các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Gia Lai” của Mai Văn Sắc – ĐH Kinh tế TPHCM (2007). Các nghiên cứu gần đây về tín dụng bán lẻ tại NHTM có thể kể đến nhƣ: Luận văn “So sánh hệ thống bán lẻ giữa ngân hàng ACB và chi nhánh ngân hàng HSBC tại Việt Nam” (2008). Luận văn đã so sánh hệ thống bán lẻ giữa ACB – 5 một trong những ngân hàng bán lẻ hàng đầu Việt Nam và HSBC – một trong những tập đoàn tài chính hùng mạnh và lâu đời trên thế giới để khẳng định tầm nhìn và năng lực của các nhà điều hành quản lý của ACB, khẳng định việc phát triển mảng bán lẻ là một xu hƣớng tất yếu cho các NHTM trong nƣớc.
Luận văn “Giải pháp marketing các sản phẩm tín dụng bán lẻ tại ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam” của tác giả Trần Hải Long (2010). Đề tài nghiên cứu các kinh nghiệm về cạnh tranh của các đối thủ trong hoạt động marketing các sản phẩm tín dụng bán lẻ, từ đó xây dựng và đề xuất giải pháp nâng cao sức cạnh tranh của ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam. Luận văn đã cố gắng đƣa ra những vấn đề mới trong công việc thực hiện marketing các sản phẩm tín dụng bán lẻ, các giải pháp nhằm tăng cƣờng sức cạnh tranh một cách bền vững có tính đến xu hƣớng phát triển chung của hệ thống ngân hàng. Luận văn chỉ nghiên cứu một khía cạnh nhỏ trong các giải pháp phát triển tín dụng bán lẻ của NHTM đó là marketing, tuy nhiên đây có thể là một tài liệu hữu ích cho các nhà hoạch định chiến lƣợc, quản lý kinh doanh không những trong ngành ngân hàng mà còn vận dụng cho các ngành kinh doanh dịch vụ khác.
Luận văn “Mở rộng tín dụng ngân hàng đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại ngân hàng Công thương Thành phố Đà Nẵng (Vietinbank Đà Nẵng)” của tác giả Võ Thị Thu Hiền (2011).