Luận Văn Thạc Sĩ: Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng Trên Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích sự phát triển sản phẩm chấp nhận ngân hàng trên thị trường tiền tệ Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Trinh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Kiều
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng Trên Thị Trường Tiền Tệ Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ VÀ CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG
• 1.1. Thị trường tiền tệ (TTTT)
• 1.2. Phân loại TTTT
• 1.3. Các chủ thể tham gia trên TTTT
• 1.4. Vai trò của TTTT
• 1.5. Công cụ thực hiện chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương
• 1.6. Chấp nhận ngân hàng (Banker’s Acceptance - BA)
• 1.6.1. Khái niệm, quy trình tạo lập và ví dụ
• 1.6.2. Chiết khấu và thanh toán BA
• 1.6.3. Ưu điểm của BA
• 1.6.4. Rủi ro và những vấn đề khác liên quan đến BA
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM THỰC HIỆN CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG Ở MỸ VÀ MỘT SỐ NGÂN HÀNG ĐIỂN HÌNH
• 2.1. Thực hiện BA ở Mỹ
• 2.2. Điều kiện để các BA được tái chiết khấu theo Luật dự trữ Liên Bang Mỹ
• 2.3. Phân loại thị trường BA ở Mỹ
• 2.4. BA tài trợ cho các nhà xuất nhập khẩu Mỹ
• 2.5. BA tài trợ cho các nhà xuất nhập khẩu nước ngoài giao dịch ngoại thương với Mỹ
• 2.6. Doanh số BA ở Mỹ
• 2.7. Nhận xét chung về BA ở Mỹ
• 2.8. BA thực hiện bởi một số ngân hàng điển hình
• 2.8.1. BA thực hiện tại Citibank (USA)
• 2.8.2. BA thực hiện bởi Shanghai Pudong Development Bank (China)
• 2.8.3. Nhận xét chung về cách thức thực hiện BA ở một số ngân hàng điển hình
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG TRÊN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ VIỆT NAM
• 3.1. TTTT Việt Nam trong bối cảnh TTTT thế giới
• 3.2. Đặc điểm TTTT Việt Nam
• 3.3. Các bộ phận cấu thành của TTTT Việt Nam
• 3.4. Tình hình hoạt động nghiệp vụ tiền tệ của NHNN
• 3.5. Khung pháp lý cho hoạt động của TTTT Việt Nam
• 3.6. Một số bất cập, hạn chế của TTTT Việt Nam
• 3.7. Phát triển sản phẩm BA trên TTTT Việt Nam
• 3.7.1. Sự cần thiết của việc giới thiệu sản phẩm BA trên TTTT Việt Nam
• 3.7.2. Đề xuất những giải pháp phát triển BA trên TTTT Việt Nam
• 3.7.2.1. Các giải pháp vĩ mô
• 3.7.2.2. Các giải pháp vi mô
• 3.7.3. Hướng mở ra cho người nghiên cứu tiếp theo
• PHỤ LỤC – HỐI PHIẾU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Thị trường tiền tệ Việt Nam đang trong quá trình phát triển mạnh mẽ. Sản phẩm chấp nhận ngân hàng (Banker's Acceptance - BA) là một trong những công cụ tài chính quan trọng. Việc phát triển sản phẩm này không chỉ giúp đa dạng hóa công cụ tài chính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc huy động vốn ngắn hạn. Sự cần thiết của BA trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng trở nên rõ ràng.

1.1. Khái Niệm Về Chấp Nhận Ngân Hàng

Chấp nhận ngân hàng là một cam kết thanh toán của ngân hàng đối với một khoản nợ trong tương lai. Sản phẩm này giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia giao dịch, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thanh toán quốc tế.

1.2. Vai Trò Của Chấp Nhận Ngân Hàng Trong Thị Trường Tiền Tệ

BA đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng thương mại. Nó giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ngắn hạn, từ đó thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển sản phẩm BA tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu khung pháp lý rõ ràng, sự hiểu biết hạn chế về sản phẩm này trong cộng đồng doanh nghiệp là những rào cản lớn.

2.1. Khó Khăn Về Khung Pháp Lý

Khung pháp lý hiện tại chưa đủ mạnh để hỗ trợ cho việc phát triển BA. Cần có những quy định rõ ràng hơn để tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại triển khai sản phẩm này.

2.2. Thiếu Hiểu Biết Về Sản Phẩm

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của BA. Việc nâng cao nhận thức và đào tạo về sản phẩm này là rất cần thiết để thúc đẩy sự phát triển.

III. Phương Pháp Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Để phát triển sản phẩm BA, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc xây dựng một chiến lược phát triển rõ ràng sẽ giúp các ngân hàng thương mại triển khai sản phẩm này một cách hiệu quả.

3.1. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển

Cần có một chiến lược phát triển sản phẩm BA rõ ràng, bao gồm việc xác định đối tượng khách hàng mục tiêu và các kênh phân phối phù hợp.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Lực

Đào tạo nhân viên ngân hàng về sản phẩm BA sẽ giúp họ tư vấn tốt hơn cho khách hàng, từ đó thúc đẩy việc sử dụng sản phẩm này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Sản phẩm BA đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia. Việc áp dụng sản phẩm này tại Việt Nam sẽ mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại.

4.1. Ví Dụ Thành Công Từ Nước Ngoài

Nhiều quốc gia như Mỹ và Canada đã áp dụng BA thành công, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch.

4.2. Lợi Ích Đối Với Doanh Nghiệp Việt Nam

BA sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tăng cường khả năng thanh khoản, từ đó mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh.

V. Kết Luận Về Phát Triển Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Việc phát triển sản phẩm chấp nhận ngân hàng là một bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện thị trường tiền tệ Việt Nam. Cần có sự phối hợp giữa các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý để thúc đẩy sản phẩm này.

5.1. Tương Lai Của Sản Phẩm Chấp Nhận Ngân Hàng

Dự báo rằng sản phẩm BA sẽ trở thành một công cụ quan trọng trong thị trường tiền tệ Việt Nam trong tương lai gần, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển

Cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng và cơ quan quản lý để phát triển sản phẩm BA, bao gồm việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tiền tệ (TTTT) Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng trong việc điều tiết cung cầu vốn ngắn hạn, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ trong nền kinh tế. Tuy nhiên, quy mô và sự phát triển của TTTT còn hạn chế, với các công cụ giao dịch chủ yếu là tín phiếu kho bạc và tín phiếu Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Đặc biệt, sản phẩm chấp nhận ngân hàng (Banker’s Acceptance - BA) – một công cụ tài trợ thương mại quốc tế phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển – vẫn chưa được triển khai rộng rãi tại Việt Nam.

Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển sản phẩm BA trên thị trường tiền tệ Việt Nam nhằm đa dạng hóa công cụ tài chính, tạo thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu và hỗ trợ các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nghiệp vụ tái chiết khấu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm phân tích thực trạng TTTT Việt Nam từ trước đến nay, kinh nghiệm thực hiện BA ở Mỹ và một số ngân hàng điển hình, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển BA phù hợp với điều kiện kinh tế - tài chính Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể là xây dựng cơ sở lý luận, đánh giá tiềm năng và rủi ro của BA, đồng thời đề xuất khung pháp lý và cơ chế vận hành nhằm đưa BA trở thành sản phẩm tài chính hiệu quả trên TTTT Việt Nam trong vòng 3-5 năm tới. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO, đòi hỏi sự phát triển đồng bộ và toàn diện của thị trường tài chính để hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến thị trường tiền tệ và công cụ tài chính ngắn hạn, bao gồm:

• Lý thuyết thị trường tiền tệ: Thị trường tiền tệ là nơi diễn ra các giao dịch vốn ngắn hạn dưới 1 năm, đóng vai trò điều tiết cung cầu vốn ngắn hạn, hình thành lãi suất ngắn hạn và hỗ trợ chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Thị trường này bao gồm thị trường sơ cấp (phát hành công cụ mới) và thị trường thứ cấp (giao dịch công cụ đã phát hành).

• Lý thuyết công cụ tài chính ngắn hạn: BA là một loại công cụ nợ ngắn hạn được ngân hàng chấp nhận thanh toán, có tính thanh khoản cao và được giao dịch trên thị trường thứ cấp. BA có ưu điểm là được cam kết chi trả vô điều kiện bởi ngân hàng, có thể chiết khấu và tái chiết khấu, giúp đa dạng hóa nguồn vốn và đối tượng nắm giữ.

• Mô hình phát triển sản phẩm tài chính mới: Quá trình phát triển BA được xem xét theo mô hình từ nhận diện nhu cầu khách hàng, xây dựng sản phẩm, thử nghiệm, đến triển khai và hoàn thiện sản phẩm trên thị trường.

Các khái niệm chính bao gồm: thị trường tiền tệ, chấp nhận ngân hàng (BA), chiết khấu và tái chiết khấu BA, rủi ro giao dịch, rủi ro thanh khoản, và vai trò của ngân hàng trung ương trong điều tiết thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu thứ cấp từ nhiều nguồn như báo cáo ngành, tài liệu pháp luật, số liệu thống kê của NHNN và các ngân hàng thương mại, cùng các nghiên cứu thực tiễn ở Mỹ và một số quốc gia phát triển.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu về khối lượng giao dịch nghiệp vụ thị trường mở, trái phiếu chính phủ, hoạt động chiết khấu BA tại các ngân hàng lớn như Ngân hàng Công thương Việt Nam và Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam năm 2006; các văn bản pháp luật liên quan đến thị trường tiền tệ và nghiệp vụ tái chiết khấu.

• Phương pháp phân tích: So sánh, đối chiếu kinh nghiệm quốc tế với thực trạng Việt Nam; phân tích SWOT về tiềm năng và thách thức của BA; đánh giá rủi ro và lợi ích của sản phẩm; xây dựng các giải pháp phát triển dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2003 đến 2007, thời điểm có nhiều thay đổi về khung pháp lý và hoạt động thị trường tiền tệ Việt Nam, đồng thời tham khảo kinh nghiệm phát triển BA tại Mỹ trong các thập niên 90.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các ngân hàng thương mại lớn, các tổ chức tài chính tham gia thị trường tiền tệ, và các nhà đầu tư trên thị trường thứ cấp. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và mức độ tham gia vào nghiệp vụ BA.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. TTTT Việt Nam còn nghèo nàn về công cụ giao dịch: Trước năm 2003, tín phiếu kho bạc và tín phiếu NHNN là công cụ chủ yếu, các công cụ như tín phiếu công ty, chứng chỉ tiền gửi, hợp đồng mua lại và BA gần như chưa phát triển. Sau năm 2003, trái phiếu chính phủ được bổ sung nhưng BA vẫn chưa được triển khai.

2. BA là công cụ tài trợ thương mại hiệu quả tại Mỹ: Ở Mỹ, BA được sử dụng rộng rãi với thời hạn từ 30 đến 270 ngày, được chấp nhận và cam kết thanh toán bởi ngân hàng có uy tín, có thể chiết khấu và tái chiết khấu trên thị trường thứ cấp. Lãi suất BA thường cao hơn tín phiếu kho bạc do rủi ro thanh toán cao hơn, nhưng vẫn hấp dẫn nhà đầu tư nhờ tính thanh khoản và cam kết chi trả.

3. Rủi ro và thách thức khi phát triển BA tại Việt Nam: Rủi ro giao dịch, thanh khoản, ngoại hối và danh tiếng là những yếu tố cần được quản lý chặt chẽ. Hạn chế về khung pháp lý, cơ sở hạ tầng thị trường và nhận thức của các tổ chức tài chính là những rào cản lớn.

4. Tiềm năng phát triển BA tại Việt Nam: BA có thể đa dạng hóa công cụ trên TTTT, tạo thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hỗ trợ NHTM trong nghiệp vụ tái chiết khấu. Việc phát triển BA phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu của WTO.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy, việc phát triển BA tại Việt Nam là cần thiết và khả thi nếu có sự phối hợp đồng bộ giữa NHNN, các NHTM và các bên liên quan. So với các công cụ hiện có như tín phiếu kho bạc, BA mang lại lợi ích lớn hơn về tính linh hoạt và khả năng tài trợ thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, để BA phát huy hiệu quả, cần hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường, nâng cao năng lực quản lý rủi ro và tăng cường nhận thức của các tổ chức tài chính. Kinh nghiệm Mỹ cho thấy việc phân loại BA đủ điều kiện và không đủ điều kiện, cùng với quy định dự trữ bắt buộc, giúp kiểm soát rủi ro và duy trì tính thanh khoản cho thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh khối lượng giao dịch BA tại Mỹ qua các năm, bảng phân tích ưu nhược điểm của BA so với các công cụ khác trên TTTT Việt Nam, và sơ đồ quy trình tạo lập, chiết khấu, tái chiết khấu BA.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý cho BA: NHNN cần xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật quy định rõ về điều kiện tạo lập, giao dịch, chiết khấu và tái chiết khấu BA trên TTTT Việt Nam trong vòng 1-2 năm tới. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm tính minh bạch và an toàn cho sản phẩm.

2. Nâng cao vai trò điều tiết và hướng dẫn của NHNN: NHNN cần tăng cường vai trò điều tiết thị trường tiền tệ, xây dựng cơ chế điều hành lãi suất theo tín hiệu thị trường, đồng thời hướng dẫn các NHTM trong việc phát triển và quản lý sản phẩm BA. Thời gian thực hiện trong 2 năm đầu.

3. Xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường tiền tệ hiện đại: Đầu tư phát triển hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, thị trường thứ cấp cho các công cụ tài chính, đặc biệt là BA, nhằm tạo điều kiện giao dịch thuận lợi và minh bạch. Kế hoạch triển khai trong 3-5 năm.

4. Tăng cường năng lực và nhận thức của các NHTM: Các NHTM cần được đào tạo về nghiệp vụ BA, quản lý rủi ro liên quan và xây dựng thị trường cho sản phẩm này. Đồng thời, các ngân hàng cần chủ động tạo lập và chiết khấu BA, phối hợp với NHNN để phát triển thị trường. Thời gian thực hiện liên tục trong 3 năm.

5. Khuyến khích doanh nghiệp xuất nhập khẩu sử dụng BA: Tuyên truyền, phổ biến lợi ích của BA cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hỗ trợ họ tiếp cận sản phẩm nhằm tăng cường tài trợ thương mại quốc tế. Thời gian triển khai song song với các giải pháp trên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN): Để xây dựng chính sách, hoàn thiện khung pháp lý và điều tiết thị trường tiền tệ, đặc biệt trong việc phát triển sản phẩm BA.

2. Ngân hàng thương mại (NHTM): Là chủ thể trực tiếp tạo lập, chiết khấu và giao dịch BA, các NHTM cần hiểu rõ về sản phẩm để triển khai hiệu quả, quản lý rủi ro và mở rộng kênh tài trợ cho khách hàng.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Đối tượng sử dụng BA để tài trợ thương mại, giảm thiểu rủi ro thanh toán và nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền trong hoạt động xuất nhập khẩu.

4. Các nhà đầu tư và tổ chức tài chính trên thị trường tiền tệ: Để đánh giá tiềm năng đầu tư, quản lý danh mục tài sản và khai thác cơ hội sinh lời từ sản phẩm BA trên thị trường thứ cấp.

Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu, số liệu thực tiễn và giải pháp cụ thể giúp các nhóm đối tượng trên có thể áp dụng hiệu quả trong hoạt động tài chính và quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. BA là gì và có vai trò như thế nào trên thị trường tiền tệ?
   BA là một hối phiếu kỳ hạn được ngân hàng chấp nhận thanh toán, đóng vai trò công cụ tài trợ thương mại ngắn hạn, giúp doanh nghiệp và ngân hàng huy động vốn hiệu quả trên thị trường tiền tệ.

2. Tại sao BA chưa được phát triển ở Việt Nam?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về khung pháp lý, cơ sở hạ tầng thị trường chưa hoàn thiện, nhận thức và kinh nghiệm của các tổ chức tài chính còn hạn chế, cùng với rủi ro liên quan đến thanh khoản và danh tiếng.

3. Lợi ích khi sử dụng BA so với các công cụ khác trên thị trường tiền tệ?
   BA được cam kết chi trả vô điều kiện bởi ngân hàng, có thể chiết khấu và giao dịch tự do trên thị trường thứ cấp, giúp đa dạng hóa nguồn vốn và đối tượng nắm giữ, đồng thời hỗ trợ tài trợ thương mại quốc tế hiệu quả.

4. Các rủi ro chính khi phát triển và sử dụng BA là gì?
   Bao gồm rủi ro giao dịch, rủi ro thanh khoản, rủi ro ngoại hối và rủi ro danh tiếng của ngân hàng chấp nhận, đòi hỏi quản lý chặt chẽ để bảo đảm an toàn cho các bên tham gia.

5. Làm thế nào để phát triển BA hiệu quả trên thị trường tiền tệ Việt Nam?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao vai trò điều tiết của NHNN, xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường, đào tạo năng lực cho NHTM và tuyên truyền cho doanh nghiệp sử dụng sản phẩm, đồng thời áp dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Kết luận

• Thị trường tiền tệ Việt Nam còn hạn chế về công cụ giao dịch, BA là sản phẩm tài chính tiềm năng cần được phát triển để đa dạng hóa thị trường.
• BA là công cụ tài trợ thương mại ngắn hạn được cam kết chi trả bởi ngân hàng, có tính thanh khoản cao và được giao dịch trên thị trường thứ cấp.
• Kinh nghiệm Mỹ cho thấy việc phát triển BA cần có khung pháp lý rõ ràng, quản lý rủi ro chặt chẽ và cơ chế điều tiết hiệu quả.
• Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp lý, nâng cao năng lực tổ chức tài chính và xây dựng cơ sở hạ tầng thị trường nhằm phát triển BA tại Việt Nam trong 3-5 năm tới.
• Các bên liên quan, đặc biệt NHNN, NHTM và doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cần phối hợp chặt chẽ để triển khai và khai thác hiệu quả sản phẩm BA, góp phần nâng cao năng lực tài chính và hội nhập kinh tế quốc tế.

Để tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng, các nhà quản lý và chuyên gia tài chính nên triển khai các đề xuất trong luận văn, đồng thời theo dõi diễn biến thị trường và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm phát huy tối đa lợi ích của sản phẩm BA trên thị trường tiền tệ Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM H--------I NGUYỄN THỊ TUYẾT TRINH Đề tài: PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG – BANKER’S ACCEPTANCE TRÊN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN MINH KIỀU Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phaùt trieån saûn phaåm Banker’s Acceptance treân thò tröôøng tieàn teä Vieät Nam DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT [-------‘-------\ 1. TTTC Thị trường tài chính 2. TTTT Thị trường tiền tệ 3. NHNN Ngân hàng Nhà nước 4. NHTW Ngân hàng trung ương 5. NHTM Ngân hàng thương mại 6. TCTD Tổ chức tín dụng 7. VND Đồng Việt Nam 8. USD Đôla Mỹ 9. BA Chấp nhận ngân hàng (Banker’s Acceptance) GV höôùng daãn : TS NGUYEÃN MINH KIEÀU - Ngöôøi thöïc hieän : Nguyeãn Thò Tuyeát Trinh - Cao Hoïc 12 Maõ soá: 60.12 - Ngaønh: Kinh teá Taøi chính Ngaân haøng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phaùt trieån saûn phaåm chấp nhận ngân hàng - Banker’s Acceptance treân thò tröôøng tieàn teä Vieät Nam DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU [-------‘-------\ • Bảng 1.1: Hoạt động của các tổ chức tài chính trên TTTT • Bảng 3.1: Khối lượng giao dịch nghiệp vụ thị trường mở qua các năm • Bảng 3.2: Khối lượng trái phiếu chính phủ phát hành qua các năm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phaùt trieån saûn phaåm chấp nhận ngân hàng - Banker’s Acceptance treân thò tröôøng tieàn teä Vieät Nam DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ [-------‘-------\ • Hình 1.1: Sơ đồ các bước tạo lập và thanh toán chấp nhận ngân hàng (theo hình thức thư tín dụng) • Hình 1.2: Ví dụ về chấp nhận ngân hàng • Hình 2.1: Doanh số hoạt động BA ở Mỹ theo loại hình giao dịch qua các thời kỳ • Hình 2.2: Thị phần các giao dịch thương mại quốc tế được tài trợ bằng chấp nhận ngân hàng ở Mỹ • Hình 2.3: Mẫu hối phiếu cho giao dịch chấp nhận ngân hàng bởi Citibank(USA) • Hình 2.4: Mẫu chấp nhận ngân hàng thực hiện bởi Citibank(USA) • Hình 3.1: Doanh số chiết khấu và doanh số xuất nhập khẩu của Ngân hàng Công thương Việt Nam năm 2006 • Hình 3.2: Doanh số chiết khấu và doanh số xuất nhập khẩu của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam năm 2006 • Hình 3.3: Quy trình phát triển sản phẩm mới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ LỜI MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ VÀ CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG. Thị trường tiền tệ (TTTT). Phân loại TTTT. Các chủ thể tham gia trên TTTT . Vai trò của TTTT. Đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn cho TTTT. Công cụ thực hiện chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương . TTTT là nơi gặp nhau giữa cung và cầu nguồn vốn ngắn hạn, hình thành lãi suất ngắn hạn trên thị trường. TTTT góp phần hỗ trợ cho sự phát triển thị trường vốn, thị trường ngoại hối và thị trường tài chính. Các công cụ giao dịch trên TTTT . Tín phiếu kho bạc .2 Tín phiếu công ty. Chứng chỉ tiền gửi . Hợp đồng mua lại .14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ký quỹ liên bang . Chấp nhận ngân hàng . Chấp nhận ngân hàng (Banker’s Acceptance - BA). Cam kết chi trả của các bên có liên quan đến BA . Các phương thức thanh toán quốc tế áp dụng cho BA . Theo hình thức thư tín dụng. Theo hình thức nhờ thu. Theo hình thức tài khoản mở . Phân loại BA . BA tài trợ cho nhà nhập khẩu . BA tài trợ cho nhà xuất khẩu . BA tái tài trợ . Quy trình tạo lập một BA . Ví dụ điển hình về BA. Chiết khấu và thanh toán BA . Chiết khấu BA trên thị trường thứ cấp . Tái chiết khấu BA . Thanh toán BA. Ưu điểm của BA . Điều kiện để tạo lập một BA . Ưu điểm của BA .32 + Được chấp nhận và cam kết chi trả vô điều kiện bởi một ngân hàng vào ngày đáo hạn .32 + Được phép chiết khấu tại thời điểm hiện tại cho người nắm giữ và được giao dịch tự do trên thị trường tiền tệ .33 + Đa dạng hóa đối tượng nắm giữ tạo điều kiện huy động vốn toàn dân . Rủi ro và những vấn đế khác liên quan đến BA . Rủi ro của BA .34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Rủi ro giao dịch (transaction risk).34 + Rủi ro thanh khoản (liquidity risk) .35 + Rủi ro giao dịch ngoại hối (foreign currency risk).36 + Rủi ro danh tiếng (reputation risk) . Những vấn đề khác liên quan đến BA .37 + Hoàn thanh toán.37 + Hạch tóan kế toán trong sổ sách ngân hàng .37 + Thị trường thứ cấp cho các chấp nhận ngân hàng.38 CHƯƠNG II: KINH NGHIỆM THỰC HIỆN CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG Ở MỸ VÀ MỘT SỐ NGÂN HÀNG ĐIỂN HÌNH. Thực hiện BA ở Mỹ. Điều kiện để các BA được tái chiết khấu theo Luật dự trữ Liên Bang Mỹ. Phân loại thị trường BA ở Mỹ. BA tài trợ cho các nhà xuất nhập khẩu Mỹ . BA tài trợ cho các nhà xuất nhập khẩu nước ngoài giao dịch ngoại thương với Mỹ . Doanh số BA ở Mỹ. Nhận xét chung về BA ở Mỹ. BA thực hiện bởi một số ngân hàng điển hình . BA thực hiện tại Citibank (USA) . BA thực hiện bởi Shanghai Pudong Development Bank (China) . Nhận xét chung về cách thức thực hiện BA ở một số ngân hàng điển hình.55 CHƯƠNG III: PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM CHẤP NHẬN NGÂN HÀNG TRÊN THỊ TRƯỜNG TIỀN TỆ VIỆT NAM. TTTT Việt Nam trong bối cảnh TTTT thế giới . Bối cảnh TTTT thế giới. TTTT Việt Nam trong bối cảnh TTTT thế giới.57 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm TTTT Việt Nam . Các bộ phận cấu thành của TTTT Việt Nam .59 + Thị trường nội tệ liên ngân hàng .59 + Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng .60 + Thị trường đấu thầu tín phiếu Kho bạc . Tình hình hoạt động nghiệp vụ tiền tệ của NHNN .61 + Nghiệp vụ thị trường mở .61 + Nghiệp vụ tái cấp vốn.62 + Nghiệp vụ cho vay thấu chi và cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng .63 + Nghiệp vụ đấu thầu trái phiếu chính phủ .63 + Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ. Khung pháp lý cho hoạt động của TTTT Việt Nam .65 + Cơ sở pháp lý của hoạt động nghiệp vụ thị trường mở ở Việt Nam.66 + Cơ sở pháp lý của nghiệp vụ chiết khấu, tái chiết khấu.66 + Cơ sở pháp lý của nghiệp vụ thấu chi và cho vay qua đêm (áp dụng trong thanh toán điện tử liên ngân hàng).67 + Cơ sở pháp lý của nghiệp vụ đấu thầu trái phiếu Chính phủ tại NHNN .67 + Cơ sở pháp lý của nghiệp vụ cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá của NHNN đối với các NHTM.67 + Cơ sở pháp lý nghiệp vụ lưu ký giấy tờ có giá tại NHNN. Một số bất cập, hạn chế của TTTT Việt Nam . Hạn chế về thành viên tham gia . Hạn chế về lãi suất . Hạn chế về công cụ giao dịch, loại nghiệp vụ . Phát triển sản phẩm BA trên TTTT Việt Nam . Sự cần thiết của việc giới thiệu sản phẩm BA trên TTTT Việt Nam.71 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đa dạng hoá hàng hóa cho TTTT . Góp phần tạo thêm kênh huy động vốn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam . Tái cấp vốn cho các NHTM thông qua nghiệp vụ tái chiết khấu các giấy tờ có giá của NHNN. Đề xuất những giải pháp phát triển BA trên TTTT Việt Nam . Các giải pháp vĩ mô .75 + Nâng cao vai trò điều tiết , hướng dẫn TTTT của NHNN.75 + Xây dựng cơ chế điều hành lãi suất theo tín hiệu thị trường.76 + Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho TTTT .78 + Xây dựng cơ sở hạ tầng tốt cho lưu thông tiền tệ. Các giải pháp vi mô .79 + NHNN xây dựng khung pháp lý cho BA trên TTTT .79 + Các NHTM tạo lập thị trường cho BA. Hướng mở ra cho người nghiên cứu tiếp theo .85 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC – HỐI PHIẾU LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1. Ñaët vaán ñeà Có thể khẳng định rằng, thị trường tiền tệ Việt Nam đã góp phần nhất định trong quá trình phát triển nền kinh tế đất nước, nhất là trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và từng bước hội nhập nền kinh tế quốc tế. Tuy chưa phát triển thực sự đúng tầm với quy mô của nền kinh tế nhưng thị trường tiền tệ Việt Nam cũng đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc điều tiết cung cầu về nguồn vốn ngắn hạn nhằm hỗ trợ cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ của các chủ thể trong nền kinh tế. Đặc biệt, thị trường tiền tệ đã thực hiện chức năng cân đối, điều hòa nguồn vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng thương mại, góp phần hỗ trợ cho các ngân hàng này đảm bảo khả năng thanh toán, hoạt động an toàn và hiệu quả giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam có thể thực hiện điều tiết tiền tệ nhằm thực thi chính sách tiền tệ quốc gia. Tuy nhiên, trong quá trình nhận thức cũng như vận động để hình thành và phát triển thị trường tài chính, chúng ta ít chú ý đến việc phát triển thị trường tiền tệ. Kết quả là các công cụ của thị trường tiền tệ ở Việt Nam rất nghèo nàn, chỉ mỗi tín phiếu kho bạc là phát triển nhất. Điều này đưa đến hệ lụy là thị trường tiền tệ, kể cả thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp đều kém hấp dẫn và không thể thu hút được nhà đầu tư. Theo Luật NHNN, các giấy tờ có giá ngắn hạn được giao dịch trên thị trường tiền tệ gồm tín phiếu Kho bạc, tín phiếu NHNN, chứng chỉ tiền gửi và các loại giấy tờ có giá khác. Tuy nhiên, trên thực tế đến trước năm 2003, công cụ chủ yếu được sử dụng trên thị trường tiền tệ là tín phiếu Kho bạc và tín phiếu NHNN còn các chứng từ có giá khác hầu như vẫn còn bỏ ngỏ. Kể từ sau năm 2003 đến nay, khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật NHNN được thực hiện, danh mục giấy tờ có giá có thể giao dịch trong các nghiệp vụ trên thị LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.