mở đầu bằng sự ra đời của chương trình hưu trí tư nhân tự nguyện ORSO (1993), tiếp đến là chương trình hưu trí tư nhân tính chất bắt buộc MPF (2000). Sự ra đời của MPF đã mang lại những thay đổi đáng kẻ đối với hệ thống hưu trí Hồng Kong: Từ chỉ 1⁄3 lực lượng lao động tham gia chương trình hưu trí năm 2000, có đến 84% lực lượng lao động Hồng l6 Kong là thành viên các chương trình hưu trí trong đó 70% tham gia chương trình MPF vào năm 2014. Khác với ORSO (tính chất tự nguyện. cho phép lựa chọn tham gia chương trình mức hưởng xác định trước hoặc mức đóng xác định).
MPF là chương trình hưu trí tư nhân bắt buộc theo mô hình mức đóng xác định dành cho người lao động. Người lao động trong độ tuổi từ 18 - 65 đều có nghĩa vụ tham gia chương trình MPE. MPF cho phép chủ doanh nghiệp/người lao động đóng góp thêm vào chương trình hưu trí dưới hình thức tự nguyện. tuy nhiên phần đóng góp này sẽ không được khấu trừ thuế.
Tại thời điểm mới triển khai chương trình, chủ lao động là người quyết định lựa chọn đơn vị cung cấp sản phẩm hưu trí cho toàn bộ lao động trong doanh nghiệp. tuy nhiên đến hiện tai, MPF đã phát triển theo hướng thị trường tự do hơn khi cho phép người lao động được phép tự do chọn đơn vị cung cấp sản phẩm hưu trí. Hồng kong hiện đang có tỷ lệ thay thế bình quân đạt 41. lợi tức hưu trí đóng øóp khoảng 1/3 thu nhập hưu trí của người nghỉ hưu (Tạp chí Tài chính —- Bảo hiểm.
| Hor VIÊN NGAN HANG ‘ ^ K3 Bảng 1.4 Mô hình hệwae thông i 5 hưu trí Hong ~e TAUNG T.641 TAM THONG TIN-T sia \ Tru cét 1 Trụ cột 3 Trụ cột 5 - : Phúc lợi xã hội Hưu trí nghề nghiệp Sức khỏe và nhà ở Old Age Allowance ORSO/MPF Các chương trình hỗ trợ từ chính phủ Nguôn: Tác giả tông hợp s* Úc Hệ thống hưu trí Úc được MMGI đánh giá cao về mức độ phát triển, xép hạng B về tính đầy đủ. tính bền vững và hạng A về kha năng tích hợp. hưu trí nghè nghiệp (bắt buộc) được xây dựng theo mô hình super-annuation dựa trên sự đóng góp 3 bên: người lao động, chủ lao động và hỗ trợ từ chính phủ. Từ năm 1998, hệ thống superannuation cho phép ngudi lao dong tu do lựa chọn đơn vị cung cấp sản phẩm hưu trí.
Các giao dịch có thể thực hiện qua các sàn giao dịch điện tử (clearing house) nhăm giảm bớt chỉ phí quản lý và thay đổi quỹ. Các chương trình hưu trí nghề nghiệp tại úc tương đối đa dang, bao gồm 2 nhóm chính: các chương trình hưu trí nhóm (Occupational pension schemes) và chương trình hưu trí cá nhân (Personal pension schemes). Trong do, chuong trinh SMSFs (self-managed superannuation fund) da cho phép thanh vién tur 17 đứng ra quản lý chương trình hưu trí của mình. Bên cạnh các chương trình hưu trí bắt buộc, hệ thông hưu trí Úc cho phép cá nhân có thể tham gia thêm chương trình tự nguyện dưới dạng tài khoản tiết kiệm (RSAa — Retirement saving accounts) thiết kế theo chính sách rủi ro thấp — lãi suất thấp (low risk/low income).
Hé théng superannuation c6 d6 bao phủ trên 90% lực lượng lao động. tỷ lệ thay thế trung bình hiện đạt 65.9%, lợi tức hưu trí chiếm khoảng 63% tổng thu nhập người nghỉ hưu (Tạp chí Tài chính — Bảo hiểm.5 Hệ thống hưu trí Úc Trụ cột 0 Trụ cột 2 Trụ cột 3 Trụ cột 4 Phúc lợi xãhội | Hưu trí nghề nghiệp Tiết kiệm Sức khỏe và nhà ở Age pension Coporate fund/industry | RSAs Các chương trình hỗ fund/public fund/retail trợ từ chính phủ fund/SMSFs/ERFs Nguôn: Tác giả tự tông hợp Kinh nghiệm quốc tế, dù bảo hiểm xã hội vẫn là một trụ cột quan trọng nhất của hệ thống an sinh xã hội quốc gia. nhưng xu hướng chung của thế giới là xây dựng một hệ thống an sinh xã hội đa tầng, linh hoạt. không loại trừ và có thể hỗ trợ lẫn nhau.
nhằm đảm bảo an toàn cho mọi người. nhất là người lao động trong các trường hợp rủi ro kinh tế và rủi ro xã hội khác. ở một số nước như tại Mỹ. người về hưu có 3 nguồn thu nhập: e Bảo hiểm hưu trí (bắt buộc) với tỷ lệ đóng 12,4% tiền lương chia đều cho người lao động và người sử dụng lao động mỗi bên đóng 6,2% e Bao hiém huu tri tu nguyện bồ sung Đây là hình thức bảo hiểm hưu trí do doanh nghiệp tô chức dựa trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên và được đưa vào thỏa ước lao động hoặc hợp đồng lao động, trong đó tỷ lệ đóng góp của mỗi bên cũng theo thỏa thuận.
Nhà nước không can thiệp vào việc có hay không loại hình bảo hiểm này. e_ Tiết kiệm hưu trí cá nhân Nguon nay được hình thành trên cơ sở người lao động mở một tài khoản riêng và đóng tiên vào. Hệ thông bảo hiệm hưu trí ở Đức cũng bao gồm bảo hiểm hưu trí bắt buộc; bảo 18 hiểm hưu trí bổ sung do DN lập ra (không bắt buộc) - ở Đức đang có khoảng 50% người lao động tham gia loại hình bảo hiểm này: và bảo hiểm hưu trí tư nhân do người lao động tự nguyện mua. tại Thái Lan.
lương hưu từ hưu trí cơ bản chiếm 6054, còn lương hưu từ hưu trí bỗ sung chiếm 20% nguồn thu nhập hưu trí. lương hưu cơ bản chiếm 20 - 25%, con lương hưu từ hưu trí bổ sung chiếm 55 - 60% nguồn thu nhập hưu tri. Huu tri da tang: Xu hướng chung Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. hiện có khoảng 80 nước trên thế giới, ngoài tầng thứ nhất (hưu trí co ban bat buộc) đã triển khai tầng thứ 2 (bảo hiểm hưu trí bổ sung).
Khối APEC chỉ còn duy nhất Việt Nam chưa triển khai loại hình bảo hiểm này. Hiện Việt Nam đang có khoảng 10.6 triệu người tham gia bảo hiểm hưu trí bắt buộc. Vì lương hưu thấp cùng với sự bảo hộ của Nhà nước, nên lương hưu hiện nay đang gắn rất chặt với ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiém xã hội. xuất phát từ nhu cầu của người lao động và mong muốn ồn định bộ máy.
thu hút được nhân sự chất lượng cao, mặc dù chưa có khung pháp lý. song đã có không ít doanh nghiệp hình thành quỹ bảo hiểm hưu trí bỗ sung như Công ty Unilever Việt Nam. Công ty Nestle Việt Nam. Công ty Dutch Lady Việt Nam.
thực hiện đối với hàng nghìn lao động. Tuy nhiên, số tiền trích vào quỹ không được tính vào chỉ phí hợp lý của doanh nghiệp. khi nhận tiền, người lao động phải đóng thuế thu nhập theo quy định của Nhà nước. Chính điều này đã khiến cho lao động làm việc trong các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam rất thiệt thòi và những lao động khác muốn gia tăng cơ hội hưởng hưu trí bố sung cao hơn khi nghỉ hưu cũng không có cơ hội.
Một điều tra của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội năm 2010 đối với gần 700 DN thuộc nhiều thành phần kinh tế tại Hà Nội và TP. HCM cho thấy. có đến 70% DN được khảo sát mong muốn và sẵn sàng tham gia quỹ hưu trí bố sung cho người lao động. Chính vì vậy.
với sự triển khai cùng lúc nhiều loại hình bảo hiểm hưu trí khác nhau (bảo hiểm hưu trí bắt buộc. bảo hiểm hưu trí bổ sung tự nguyện và bảo hiểm hưu trí từ nguồn tiết kiệm - sản phẩm này do các công ty bảo hiểm nhân thọ cung cấp). các cơ quan, đơn vị tham gia đề án này hy vọng Việt Nam sẽ nhanh chóng hòa nhập với xu hướng phô biến trên thế giới. Đó là thu nhập người nghỉ hưu từ hưu trí cơ bản sẽ giảm dần và thu nhập từ hưu trí bổ sung sẽ tăng dần khi kinh tế phát triển.
Dù thấy rõ lợi ích của xu hướng hưu trí đa tầng. nhưng việc triển khai gần như cùng lúc hai loại hình bảo hiểm hưu trí tự nguyện cũng không phải không có những băn khoăn. nhất là đối với các công ty bảo hiểm nhân thọ. 19 Theo trang điện tử Đầu tư Chứng khoán.
hiện Thông tư hướng dẫn bảo hiểm hưu trí tự nguyện đang được các đơn vị của Bộ Tài chính hoàn thiện. dự kiến ban hành trong thang 8/2013 này. Trong khi đó, mô hình hưu trí bổ sung cũng được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho triển khai thí điểm từ tháng 1/2014. tính hấp dẫn của mỗi loại hình bảo hiểm phụ thuộc lớn vào các chính sách khuyến khích sản phẩm.
bao gồm chính sách thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập DN liên quan đến việc đóng góp vào các chương trình này. đại diện một DN bảo hiểm băn khoăn. theo đề xuất ban đầu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, chương trình hưu trí bồ sung sẽ áp dụng cho các công ty và đối tượng hiện đã và đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, không bao gồm các thành phần kinh tế tự do khác. Đây là nhóm đối tượng khách hàng mà các DN bảo hiểm nhân thọ có thể hướng tới để bồ sung vào dữ liệu khách hàng của mình.
bên cạnh các khách hàng DN truyền thống. “Có vẻ sẽ có sự cạnh tranh trong hai loại hình hưu trí tự nguyện này. nhưng hy vọng. với sự linh hoạt của mình, các công ty bảo hiểm sẽ triển khai theo hướng các sản phẩm bảo hiểm hưu trí sẽ bồ sung cho nhau dé hấp dẫn khách hàng”.
lãnh đạo cấp cao một công ty bảo hiểm nhân thọ nước ngoài chia sẻ. Bảo hiểm hưu trí cung cấp thu nhập bổ sung cho người được bảo hiểm khi hết tuổi lao động. Bảo hiểm hưu trí bao gồm bảo hiểm hưu trí cá nhân và bảo hiểm hưu trí nhóm. e Bao hiém huu tri nhém Bên mua bảo hiểm là chủ sử dụng lao động.
người lao động sẽ được nhận toàn bộ quyền lợi của hợp đồng bảo hiểm sau một thời hạn nhất định theo thoả thuận giữa các bên và được ghi nhận tại hợp đồng bảo hiểm, nhưng không dưới 55 tuôi đối với nữ và 60 tuổi đối với nam. Quyền lợi bảo hiểm bao gồm quyền lợi hưu trí định kỳ và quyên lợi bảo hiểm rủi ro. Mỗi người được bảo hiểm có một tài khoản bảo hiểm hưu trí riêng theo quy định. Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan khi tham gia bảo hiểm hưu trí.
cá nhân có nhu cầu bảo hiểm hưu trí có quyền lựa chọn doanh nghiệp cung cấp bảo hiểm hưu trí đã được-Bộ Tài chính cấp phép.