Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phí dịch vụ, phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đông Đô Chương 4: Giải pháp phát triển nguồn thu dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đông Đô. 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÍ DỊCH VỤ, PHÁT TRIỂN NGUỒN THU PHÍ DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.
Tổng quan các tài liệu Trong bối cảnh thị trường tài chính diễn biến phức tạp, hoạt động tín dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro, nguồn thu từ hoạt động tín dụng bấp bênh, các ngân hàng thương mại gia tăng nguồn thu của mình bằng cách đẩy nhanh mảng thu từ dịch vụ. Các ngân hàng hàng đầu thế giới đã phát triển mạnh về dich vụ tín dụng đều nhận định rằng hoạt đông tín dụng có thể tạo ra nguồn thu ổn định tuy nhiên nguy cơ rủi ro rất cao. Trong khi đó hoạt động phi tín dụng, đặc biệt là thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp mang lại nguồn thu ổn định, chắc chắn, ít rủi ro, góp phần nâng cao uy tín và vị thế của NHTM trong nền kinh tế. Phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp còn có nhiều ý nghĩa về mặt kinh tế, xã hội như giúp cho việc thanh toán, thu chi tiền tệ trở nên an toàn, chính xác và nhanh chóng, hạn chế được các hành vi tham nhũng, buôn bán bất hợp pháp… Do đó việc phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp, khách hàng cá nhân là xu hướng tất yếu của một NHTM hiện đại, đặc biệt trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay.
Trên thực tế, việc phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại các ngân hàng cũng còn tương đối phức tạp. Về cơ sở lý luận, đã có một số tài liệu khoa học viết về phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng cá nhân, phát triển nguồn thu phí dịch vụ,. Các luận văn cao học, luận án tiến sĩ có liên quan - Phạm Anh Thủy (2013), Phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án tiến sĩ, trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh. Luận án đã hệ thống hóa một cách toàn diện cơ sở lý luận về dịch vụ phi tín dụng Ngân hàng, phân tích thực trạng phát triển dịch vụ phi tín dụng của hệ thống 4 NHTM Việt Nam.
Tuy nhiên phạm vi nghiên cứu quá rộng cho tất cả các NHTM. Do đó chưa đưa ra được các giải pháp mang tính đặc trưng riêng để phát triển dịch vụ phi tín dụng cho phù hợp với NHNo&PTNT Việt Nam - chi nhánh Hà Nội. - Phạm Thị Trúc Quỳnh (2013), Phát triển dịch vụ tài chính phi tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam, Luận văn thạc sỹ, trường đại học Kinh tế. Luận văn đã làm rõ tính cấp thiết của việc phát triển dịch vụ tài chính phi tín dụng, phân tích thực trạng, từ đó đề ra giải pháp và kiến nghị phát triển các dịch vụ tài chính phi tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Công Thương Việt Nam.
Tuy nhiên, đối tượng nghiên cứu của luận văn mới chỉ là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa đề cập đến khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp lớn – khách hàng chiếm tỷ trọng tương đối lớn đối với các ngân hàng. - Nguyễn Hồ Ngọc (2011), Giải pháp tăng nguồn thu từ hoạt động phi tín dụng ở các ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận văn thạc sỹ kinh tế, trường Đại học kinh tế Hồ Chí Minh. Luận văn đã phân tích khái quát điểm mạnh, điểm yếu, khó khăn, thuận lợi của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam trong quá trình hội nhập và đánh giá tình hình thực tế hoạt động cung ứng dịch vụ phi tín dụng; từ đó đưa ra các giải pháp để tăng nguồn thu từ hoạt động phi tín dụng ở các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, luận văn này nghiên cứu ở tầm vĩ mô, chưa đề cập đến giải pháp tăng nguồn thu từ hoạt động phi tín đối với từng loại khách hàng cụ thể.
Các bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành - Bài viết “Vai trò phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam” của Đào Lê Kiều Oanh và Phạm Anh Thủy đăng trên tạp chí Phát triển & Hội nhập tháng 9-10/2012. Bài viết đã chỉ ra vai trò của các dịch vụ phi tín dụng và vai trò của phát triển dịch vụ phi tín dụng. Tuy nhiên chưa đề cập đến các giải pháp để phát triển các dịch vụ phi tín dụng tại Ngân hàng thương mại Việt Nam. - Bài viết “Để phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại” của Thạc sĩ Phan Thị Linh và Nguyễn Thị Phương Lan đăng trên tạp chí Tài 5 Chính ngày 18/09/2013.
Bài viết đã chỉ ra ra được vai trò của dịch vụ phi tín dụng và các giải pháp để phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại của Việt Nam trong thời gian tới. Luận văn đã phân tích khái quát điểm mạnh, điểm yếu, khó khăn, thuận lợi của các Ngân hàng Thương mại Việt Nam trong quá trình hội nhập và đánh giá tình hình thực tế hoạt động cung ứng dịch vụ phi tín dụng; từ đó đưa ra các giải pháp để tăng nguồn thu từ hoạt động phi tín dụng ở các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, luận văn này nghiên cứu ở tầm vĩ mô, chưa đề cập đến giải pháp tăng nguồn thu từ hoạt động phi tín đối với từng loại khách hàng cụ thể. Khoảng trống nghiên cứu Phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp là xu hướng tất yếu để các ngân hàng thương mại tồn tại và phát triển.
Trong nền kinh tế Việt Nam, doanh nghiệp là động lực phát triển của nền kinh tế, vai trò của các doanh nghiệp ngày càng quan trọng và các ngân hàng thương mại cũng coi đây là hệ khách hàng bền vững của mình. Theo tìm hiểu của tác giả, có một số không nhiều luận văn, luận án, bài báo nghiên cứu viết về phát triển dịch vụ phi tín dụng nhưng chưa có luận văn, luận án, bài báo nào nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đông Đô. Luận văn: “Phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại cổ phẩn Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đông Đô” được tác giả nghiên cứu với mục tiêu phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đông Đô. Tổng quan về phí dịch vụ và phát triển nguồn thu phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thƣơng mại 1.
Những khái niệm chung 1.1 Khái niệm Ngân hàng và Ngân hàng thương mại Theo Điều 4 Luật các tổ chức tín dụng 2010, sửa đổi năm 2017: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng 6 theo quy định của Luật này”. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm NHTM, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã. Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận 1. Khái niệm dịch vụ khách hàng doanh nghiệp của NHTM Dịch vụ khách hàng doanh nghiệp của NHTM là các dịch vụ mà ngân hàng cung ứng cho khách hàng doanh nghiệp để thu phí, hoa hồng, chênh lệch giá hoặc chỉ nhằm nâng cao uy tín của ngân hàng như dịch vụ thanh toán nội địa và ngân quỹ, dịch vụ thanh toán quốc tế, dịch vụ kinh doanh ngoại hối, dịch vụ bảo lãnh và phát hành LC, dịch vụ thẻ và ngân hàng điện tử, dịch vụ khác,… không bao gồm hoạt động cấp tín dụng và huy động vốn.
Các hoạt động dịch vụ của NHTM Hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng là những hoạt động chính, truyền thống của các NHTM. Tuy nhiên hiện nay, hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng gặp rất nhiều cạnh tranh và gặp khá nhiều rủi ro. Để nâng cao khả năng cạnh tranh và tính ổn định, nhiều ngân hàng thương mại cung ứng nhiều sản phẩm, dịch vụ khách hàng doanh nghiệp để nâng cao uy tín, cạnh tranh trên thị trường như: - Dịch vụ thanh toán nội địa và ngân quỹ khách hàng doanh nghiệp. Đây là hoạt động thường xuyên của các ngân hàng và mang lại nguồn thu đều đặn.
Tuy nhiên, nguồn thu này thường chiếm tỷ trọng không cao và có xu hướng giảm dần do ngân hàng muốn khách hàng đẩy mạnh sử dụng dịch vụ trên. - Dịch vụ thanh toán quốc tế doanh nghiệp. Đây là dịch vụ đòi hỏi yêu cầu khá cao về mặt nghiệp vụ cũng như kĩ năng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra sôi nổi, nguồn thu từ phí dịch vụ khách hàng doanh nghiệp ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tổng nguồn thu phí dịch vụ của các ngân hàng thương mại.
- Dịch vụ kinh doanh ngoại hối doanh nghiệp. Đây là dịch vụ khá mới mẻ đối với nhiều ngân hàng thương mại non trẻ. Với những ngân hàng thương mại có nền 7 tảng ngân hàng tốt, nguồn thu phí dịch vụ kinh doanh ngoại hối doanh nghiệp chiếm tỷ trọng tương đối trong tổng nguồn thu phí dịch vụ của ngân hàng. - Dịch vụ bảo lãnh, phát hành LC doanh nghiệp.
Đây là dịch vụ rất truyền thống của các ngân hàng. Hiện nay, nhu cầu phát hành bảo lãnh, phát hành LC của các doanh nghiệp rất thường xuyên và mang lại nguồn thu đều đặn cho các ngân hàng thương mại. - Dịch vụ thẻ và ngân hàng điện tử doanh nghiệp. Đây là dịch vụ có yêu cầu rất cao về ngân hàng điện tử.
Rất nhiều ngân hàng thương mại có xu hướng đầu tư mạnh về mảng thẻ, ngân hàng điện tử nhằm gia tăng nguồn thu của mình trong tương lai. - Nhóm dịch vụ ngân hàng khác dành cho khách hàng doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng nhiều sản phẩm dịch vụ ngân hàng khác và cũng đem lại những nguồn thu nhất định.