Luận văn thạc sĩ phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh phú tài

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Phú Tài.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Thị Thúy Anh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Kinh Doanh Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 0.7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NHTM
• 1.1. CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH TIỀN TỆ
• 1.1.1. Lịch sử phát triển của sản phẩm phái sinh
• 1.1.2. Định nghĩa, đặc điểm và vai trò của sản phẩm phái sinh
• 1.1.3. Đối tượng tham gia PSTT
• 1.2. HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PSTT CỦA NHTM
• 1.2.1. Vai trò của hoạt động kinh doanh PSTT đối với NHTM
• 1.2.2. Rủi ro trong hoạt động kinh doanh PSTT tại các NHTM
• 1.3. PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PSTT CỦA NHTM
• 1.3.1. Quan điểm và nội dung về phát triển hoạt động kinh doanh PSTT của NHTM
• 1.3.2. Tiêu chí đánh giá phát triển hoạt động kinh doanh PSTT của NHTM
• 1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển hoạt động kinh doanh PSTT của các NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 2.1.1. Lịch sử hình thành
• 2.1.2. Kết quả hoạt động kinh doanh Giai đoạn 2010 – 2012
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PSTT TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý cho hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại các NHTM Việt Nam
• 2.2.2. Đặc điểm của khách hàng
• 2.2.3. Đặc điểm của thị trường
• 2.2.4. Các sản phẩm PSTT của BIDV
• 2.2.5. Các giải pháp đang được chi nhánh áp dụng
• 2.2.6. Kết quả phát triển hoạt động kinh doanh PSTT tại BIDV Phú Tài
• 2.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PSTT CỦA NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 2.3.1. Nhân tố khách quan
• 2.3.2. Nhân tố chủ quan
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PSTT CỦA NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 3.1. CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT
• 3.2.1. Phát triển quy mô
• 3.2.2. Tăng thị phần. Phát triển trong công tác triển khai sản phẩm
• 3.2.3. Tăng chất lượng dịch vụ và chất lượng phục vụ
• 3.2.4. Kiểm soát rủi ro
• 3.2.5. Gia tăng thu nhập
• 3.2.6. Đối với NHNN Việt Nam, Hiệp hội NH và Bộ Tài chính
• 3.2.7. Đối với NH ĐT&PT Việt Nam
• 3.2.8. Đối với khách hàng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Hoạt Động Kinh Doanh Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ

Phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng vào thị trường tài chính toàn cầu. Công cụ phái sinh tiền tệ không chỉ giúp các doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro mà còn tạo ra cơ hội đầu tư hấp dẫn. Tuy nhiên, việc phát triển này vẫn gặp nhiều thách thức và cần có những giải pháp cụ thể để thúc đẩy.

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò Của Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ

Công cụ phái sinh tiền tệ là các hợp đồng tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá trị của tài sản cơ bản. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro tỷ giá và tạo ra cơ hội đầu tư cho các doanh nghiệp.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ Tại Việt Nam

Công cụ phái sinh tiền tệ tại Việt Nam bắt đầu hình thành từ cuối những năm 90, với các giao dịch kỳ hạn và hoán đổi. Tuy nhiên, thị trường vẫn chưa phát triển mạnh mẽ như mong đợi.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Hoạt Động Kinh Doanh Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại BIDV vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như sự thiếu hiểu biết của khách hàng, rủi ro pháp lý và cạnh tranh từ các ngân hàng khác đang cản trở sự phát triển.

2.1. Thiếu Hiểu Biết Về Công Cụ Phái Sinh

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về công cụ phái sinh tiền tệ, dẫn đến việc không tận dụng được lợi ích mà chúng mang lại.

2.2. Rủi Ro Pháp Lý và Quy Định

Các quy định pháp lý liên quan đến giao dịch phái sinh còn chưa rõ ràng, gây khó khăn cho các ngân hàng trong việc triển khai dịch vụ này.

III. Phương Pháp Phát Triển Hoạt Động Kinh Doanh Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ

Để phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ, BIDV cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của khách hàng, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường đào tạo nhân viên là những yếu tố quan trọng.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Của Khách Hàng

Tổ chức các buổi hội thảo và đào tạo để giúp khách hàng hiểu rõ hơn về công cụ phái sinh tiền tệ và lợi ích của chúng.

3.2. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ

Đầu tư vào công nghệ và quy trình để nâng cao chất lượng dịch vụ phái sinh tiền tệ, từ đó thu hút nhiều khách hàng hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ Tại BIDV

BIDV đã áp dụng nhiều công cụ phái sinh tiền tệ trong hoạt động kinh doanh của mình. Những ứng dụng này không chỉ giúp ngân hàng quản lý rủi ro mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định từ phí dịch vụ.

4.1. Các Sản Phẩm Phái Sinh Tiền Tệ Đang Được Sử Dụng

BIDV hiện đang cung cấp các sản phẩm như hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi và quyền chọn cho khách hàng doanh nghiệp.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Hoạt Động Kinh Doanh Phái Sinh

Hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ đã mang lại lợi nhuận đáng kể cho BIDV, đồng thời giúp khách hàng giảm thiểu rủi ro tỷ giá.

V. Kết Luận Về Phát Triển Hoạt Động Kinh Doanh Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ

Phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại BIDV là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Cần có những giải pháp đồng bộ để thúc đẩy sự phát triển này trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Công Cụ Phái Sinh Tiền Tệ Tại Việt Nam

Dự báo rằng công cụ phái sinh tiền tệ sẽ ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển

Cần có các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và các cơ quan quản lý để thúc đẩy sự phát triển của thị trường phái sinh tiền tệ tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường công cụ phái sinh tiền tệ toàn cầu đã phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng khoảng 24%/năm trong 5 năm gần đây, đạt tổng giá trị giao dịch hơn 600 tỷ USD vào năm 2009. Công cụ phái sinh tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất cho doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ hội đầu cơ sinh lợi cho các nhà đầu tư và ngân hàng thương mại (NHTM). Tại Việt Nam, dù thị trường phái sinh đã hình thành từ cuối những năm 1990, hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ vẫn còn khiêm tốn, chủ yếu tập trung vào các giao dịch kỳ hạn và hoán đổi, trong khi quyền chọn và hợp đồng tương lai mới chỉ được sử dụng hạn chế.

Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định, trong giai đoạn 2010 – 2012. Mục tiêu nghiên cứu gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại chi nhánh này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tài chính hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về công cụ phái sinh tiền tệ, bao gồm:

• Định nghĩa và phân loại sản phẩm phái sinh: Công cụ phái sinh là các hợp đồng tài chính có giá trị phụ thuộc vào tài sản cơ sở như ngoại tệ, lãi suất, chứng khoán. Các loại sản phẩm chính gồm hợp đồng kỳ hạn (forward), hợp đồng tương lai (future), quyền chọn (option) và hoán đổi (swap).

• Vai trò của công cụ phái sinh: Quản trị rủi ro tỷ giá và lãi suất, công cụ đầu cơ, kích thích phát triển kinh tế, cung cấp thông tin giá cả hiệu quả và hỗ trợ sử dụng đòn bẩy tài chính.

• Rủi ro trong kinh doanh phái sinh: Rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất, rủi ro thị trường và rủi ro thanh khoản.

• Tiêu chí đánh giá phát triển hoạt động kinh doanh phái sinh: Quy mô, thị phần, đa dạng sản phẩm, chất lượng dịch vụ, kiểm soát rủi ro và thu nhập từ hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử và thống kê để thu thập và phân tích số liệu quá khứ về hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại BIDV Phú Tài giai đoạn 2010 – 2012. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các hợp đồng phái sinh tiền tệ được thực hiện tại chi nhánh trong giai đoạn này. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ dữ liệu.

Nguồn dữ liệu chính gồm báo cáo hoạt động kinh doanh của BIDV Phú Tài, các báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tài liệu chuyên ngành và các nghiên cứu trước đây. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tăng trưởng, phân tích xu hướng và đánh giá hiệu quả kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mở rộng quy mô và tăng trưởng khách hàng: Số lượng khách hàng sử dụng công cụ phái sinh tiền tệ tại BIDV Phú Tài tăng từ 6 khách hàng năm 2010 lên 32 khách hàng năm 2012, tương ứng tỷ lệ tăng trưởng lần lượt là 40% và 433%. Số hợp đồng thực hiện cũng tăng từ 18 hợp đồng năm 2010 lên 63 hợp đồng năm 2012, tuy nhiên năm 2012 có dấu hiệu giảm sút so với năm 2011.

2. Doanh số và lợi nhuận: Doanh số thực hiện công cụ phái sinh tiền tệ tăng mạnh từ 285 tỷ VND năm 2010 lên 1.160 tỷ VND năm 2011 (tăng 531%), nhưng giảm 35% xuống còn khoảng 754 tỷ VND năm 2012. Lợi nhuận từ hoạt động này đạt 14,7 tỷ VND năm 2011, chiếm 10% tổng lợi nhuận chi nhánh, nhưng cũng có xu hướng giảm trong năm 2012.

3. Đa dạng hóa sản phẩm: BIDV Phú Tài triển khai đa dạng các sản phẩm phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn, hoán đổi lãi suất một đồng tiền và hoán đổi tiền tệ chéo. Sản phẩm hoán đổi lãi suất được khách hàng lựa chọn nhiều nhất, phù hợp với nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

4. Kiểm soát rủi ro và chất lượng dịch vụ: Chi nhánh đã xây dựng quy trình nghiệp vụ chặt chẽ, áp dụng chính sách phí dịch vụ linh hoạt và phân nhóm khách hàng để kiểm soát rủi ro hiệu quả. Tuy nhiên, phí quyền chọn cao do phải mua lại từ ngân hàng nước ngoài là một rào cản lớn khiến sản phẩm này chưa phát triển mạnh.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nhanh về số lượng khách hàng và doanh số trong giai đoạn 2010 – 2011 phản ánh nhu cầu lớn của doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Bình Định đối với công cụ phái sinh tiền tệ, đặc biệt trong bối cảnh chênh lệch lãi suất VND và USD lớn. Tuy nhiên, sự sụt giảm doanh số và hợp đồng năm 2012 cho thấy ảnh hưởng của chính sách hạn chế tín dụng và biến động lãi suất, tỷ giá từ phía Ngân hàng Nhà nước.

So với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của thị trường phái sinh Việt Nam còn non trẻ và chịu nhiều ràng buộc pháp lý. Việc đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ là yếu tố then chốt giúp BIDV Phú Tài duy trì vị thế dẫn đầu trên địa bàn. Biểu đồ tăng trưởng số lượng khách hàng và doanh số qua các năm sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển và những biến động của hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại chi nhánh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng quy mô khách hàng và thị phần: Tăng cường công tác marketing và tư vấn chuyên sâu nhằm thu hút thêm khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt trong các khu công nghiệp và khu kinh tế mở tại Bình Định. Mục tiêu tăng số lượng khách hàng sử dụng công cụ phái sinh lên ít nhất 50% trong vòng 2 năm tới.

2. Đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ: Phát triển thêm các sản phẩm quyền chọn với phí hợp lý hơn thông qua hợp tác với các ngân hàng quốc tế hoặc phát triển nội bộ. Đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên môn sâu để tư vấn và hỗ trợ khách hàng hiệu quả, nâng cao tỷ lệ hài lòng khách hàng lên trên 90% trong 18 tháng.

3. Tăng cường kiểm soát rủi ro: Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, áp dụng công nghệ thông tin để giám sát trạng thái ngoại tệ mở và rủi ro thị trường theo thời gian thực. Thiết lập các hạn mức rủi ro phù hợp với quy mô hoạt động và năng lực tài chính của chi nhánh.

4. Chính sách phí dịch vụ linh hoạt và cạnh tranh: Rà soát và điều chỉnh biểu phí dịch vụ phái sinh để phù hợp với thị trường, giảm bớt gánh nặng chi phí cho khách hàng, đặc biệt là phí quyền chọn. Thực hiện chính sách ưu đãi cho khách hàng trung thành và khách hàng mới trong vòng 12 tháng tới.

5. Hợp tác với các cơ quan quản lý và đối tác: Chủ động phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tài chính để đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển công cụ phái sinh tiền tệ. Tăng cường hợp tác với các ngân hàng trong và ngoài nước để mở rộng mạng lưới và chia sẻ rủi ro.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng: Giúp các đơn vị này hiểu rõ hơn về cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp phát triển kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và quản trị rủi ro.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và tài chính doanh nghiệp: Cung cấp kiến thức về các công cụ phái sinh tiền tệ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất, tối ưu hóa chi phí tài chính trong hoạt động kinh doanh quốc tế.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định pháp lý phù hợp nhằm thúc đẩy phát triển thị trường phái sinh tiền tệ tại Việt Nam, đồng thời kiểm soát rủi ro hệ thống.

4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập về công cụ phái sinh tiền tệ, thị trường tài chính và quản trị rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Công cụ phái sinh tiền tệ là gì và vai trò của nó trong ngân hàng?
   Công cụ phái sinh tiền tệ là các hợp đồng tài chính dựa trên giá trị của tài sản cơ sở như ngoại tệ hoặc lãi suất. Vai trò chính là giúp ngân hàng và doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lãi suất, đồng thời tạo cơ hội đầu cơ sinh lợi và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính.

2. Tại sao BIDV Phú Tài tập trung phát triển sản phẩm hoán đổi lãi suất?
   Sản phẩm hoán đổi lãi suất phù hợp với nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá và lãi suất của khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại địa phương, đồng thời giúp ngân hàng tăng thu nhập từ phí dịch vụ với rủi ro được kiểm soát tốt.

3. Nguyên nhân chính khiến sản phẩm quyền chọn chưa phát triển mạnh tại BIDV Phú Tài?
   Phí quyền chọn cao do BIDV phải mua lại quyền chọn từ các ngân hàng nước ngoài và cộng thêm hoa hồng, làm tăng chi phí cho khách hàng, khiến sản phẩm này chưa được sử dụng rộng rãi.

4. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro trong kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ?
   Ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, áp dụng hạn mức giao dịch, giám sát trạng thái ngoại tệ mở, sử dụng công nghệ theo dõi biến động thị trường và đào tạo nhân viên chuyên môn để giảm thiểu rủi ro.

5. Tác động của chính sách tín dụng và lãi suất đến hoạt động kinh doanh phái sinh tại BIDV Phú Tài?
   Chính sách hạn chế tín dụng và biến động lãi suất đã ảnh hưởng tiêu cực đến doanh số và lợi nhuận từ hoạt động phái sinh trong năm 2012, làm giảm tốc độ tăng trưởng so với các năm trước đó.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phân tích thực trạng phát triển hoạt động kinh doanh công cụ phái sinh tiền tệ tại BIDV Phú Tài trong giai đoạn 2010 – 2012.
• Hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại chi nhánh đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ về quy mô khách hàng, doanh số và đa dạng sản phẩm, đặc biệt là sản phẩm hoán đổi lãi suất.
• Các rủi ro liên quan đến tỷ giá, lãi suất và thanh khoản được kiểm soát tương đối hiệu quả nhờ quy trình nghiệp vụ và chính sách quản lý rủi ro chặt chẽ.
• Năm 2012 ghi nhận sự sụt giảm doanh số và lợi nhuận do ảnh hưởng của chính sách tín dụng và biến động thị trường, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp phát triển bền vững hơn.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và kiểm soát rủi ro, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh của BIDV Phú Tài trong tương lai.

Luận văn khuyến nghị các nhà quản lý ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tiếp tục phối hợp để phát triển thị trường phái sinh tiền tệ tại Việt Nam, đồng thời áp dụng các giải pháp đề xuất nhằm khai thác tối đa tiềm năng của công cụ phái sinh trong quản trị rủi ro và kinh doanh tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NHTM 1. CÁC SẢN PHẨM PHÁI SINH TIỀN TỆ 1. Lịch sử phát triển của sản phẩm phái sinh Sản phẩm phái sinh được ra đời từ sự khởi đầu đơn giản với các hợp đồng tương lai và kỳ hạn… Thị trường tương lai có thể được xem như đã xuất hiện từ thời trung cổ. Lúc đầu đối tượng của các hợp đồng tương lai trên thị trường là các mặt hàng đơn giản như lúa mì hay cà phê.

Các nhà đầu tư mua và bán các hợp đồng tương lai với mục đích làm giảm bớt sự lo ngại xảy ra những biến động giá cả trong vài tháng sau. Vào thập niên 80 của thế kỷ XX, các hợp đồng future bắt đầu nở rộ và phổ biến trong các giao dịch thương mại. Hầu hết các thị trường kỳ hạn phát triển sớm là thị trường ngoại hối, còn được gọi là thị trường liên ngân hàng (interbank market). Thị trường này phát triển nhanh chóng nhờ vào sự thả nỗi của các đồng tiền mạnh vào đầu thập niên 1970.

Thị trường liên ngân hàng bao gồm hàng trăm ngân hàng khắp thế giới, họ là những người đại diện cho chính họ hoặc cho các khách hàng thực hiện các cam kết giao sau và kỳ hạn với nhau. Những công cụ hiệu quả hơn cũng dần được ra đời đó là hợp đồng quyền chọn và hoán đổi. Hoán đổi được xem là một nghiệp vụ phái sinh dựa trên sự trao đổi và thực hiện hợp đồng. Các giao dịch hoán đổi là động lực chính của những phát triển trên hợp đồng kỳ hạn.

Giao dịch đầu tiên của thị trường quyền chọn bắt đầu ở châu Âu và Mỹ từ đầu thế kỷ XVIII. Những năm đầu thị trường hoạt động thất bại vì nạn tham nhũng. Một trong những người liên quan là nhà môi giới có quyền chọn về một loại cổ phiếu đã nhận hối lộ để giới thiệu cổ phiếu cho khách hàng của Luan van 9 họ. Vào đầu thế kỷ XX - những năm 1900, một nhóm công ty đã thành lập hiệp hội những nhà môi giới và kinh doanh quyền chọn.

Mục đích của hiệp hội này là cũng cấp kỹ thuật nhằm đưa những người mua và những người bán gặp nhau. Tháng 4 năm 1973 Chicago Board of Trade lập thị trường mới – Chicago Board Options Exchange, đặc biệt dành cho trao đổi quyền chọn về cổ phiếu. Từ đó thị trường quyền chọn trở nên phổ biến với nhà đầu tư. Đến thập niên 80 của thế kỷ XX, thị trường quyền chọn đối với ngoại tệ, chứng khoán và hợp đồng tương lai phát triển ở Mỹ.

Thị trường chứng khoán Philadelphia là nơi giao dịch quyền chọn ngoại tệ đầu tiên. 1630s – Tulipomania: Quyền chọn và kỳ hạn đối với hoa tulíp. 1650s – Mua bán hoá đơn lưu kho gạo (future) – Osaka, Nhật Bản. 1865 – Thị trường hàng hoá tập trung Chicago (CBOT), hợp đồng tương lai tiêu chuẩn hoá đầu tiên.

1970s – Hợp đồng future tài chính đầu tiên được giao dịch tại Thị trường Tiền tệ quốc tế (IMM - Một phân nhánh của CBOT), sau đó là sự ra đời của CBOE (option). 1980s – Sự phát triển của thị trường phái sinh phi tập trung (OTC – over the counter). Đối với Việt Nam, giao dịch kỳ hạn xuất hiện từ 1999 theo quyết định số 65/1999/QĐ - NHNN ngày 25/02/1999. Các giao dịch kỳ hạn được thực hiện trong hợp đồng mua bán USD và VND giữa NHTM với doanh nghiệp xuất nhập khẩu hoặc với các NHTM khác được cho phép của NHNN.

Giao dịch hoán đổi cũng xuất hiện khá sớm theo quyết định số 430/QĐ-NHNN ngày 24/12/1997 và sau này là quyết định số 893/2001/QĐ- NHNN ngày 17/07/2001 do thống đốc NHNN ra quyết định. Các sản phẩm phái sinh tiếp tục xuất hiện và được các ngân hàng sử dụng do nhu cầu nội tại của các ngân hàng nhằm theo kịp chuẩn mực hoạt Luan van 10 động ngân hàng quốc tế. Ngân hàng nhà nước đã cho phép các ngân hàng thực hiện một số nghiệp vụ phái sinh phòng ngừa rủi ro lãi suất và tỷ giá. Quyết định số 1133/QĐ-NHNN ngày 03/09/2003 về quy chế thực hiện giao dịch hoán đổi lãi suất cho phép mở rộng danh mục các ngân hàng, doanh nghiệp được sử dụng công cụ hoán đổi lãi suất.

Định nghĩa, đặc điểm và vai trò của sản phẩm phái sinh a. Định nghĩa sản phẩm phái sinh(SPPS) Sản phẩm phái sinh là một công cụ tài chính có giá trị phụ thuộc vào giá trị của một tài sản cơ bản (underlying asset). Đặc điểm - Giá trị thay đổi theo sự thay đổi giá trị của tài sản cơ bản. - Không đòi hỏi đầu tư ban đầu hoặc đầu tư ban đầu nhỏ hơn các giao dịch thông thường.

- Được thanh toán trong tương lai. Vai trò của các sản phẩm phái sinh - Vai trò quản trị rủi ro: Chức năng nỗi bật của sản phẩm phái sinh đó là quản trị rủi ro. Sản phẩm phái sinh mở ra cơ hội để người ngại rủi ro có thể chuyển giao rủi ro cho người sẳn sàng chấp nhận rủi ro, đó là những nhà đầu cơ. Thị trường phái sinh giúp phân phối lại rủi ro giữa các nhà đầu tư, để mỗi người có thể chấp nhận những rủi ro phù hợp với năng lực của mình.

Hợp đồng tương lai là công cụ hữu hiệu cho việc phòng nhừa rủi ro. Khi sử dụng hợp đồng tương lai để bảo hiểm rủi ro, mục tiêu chính là giữ một vị thế hợp đồng nhằm tạo sự trung hòa rủi ro. - Công cụ phục vụ cho nhu cầu đầu cơ: Bên cạnh việc làm công cụ cho quản trị rủi ro, sản phẩm phái sinh còn là một công cụ hiểu quả cho đầu cơ, khi người muốn phòng ngừa rủi ro phải Luan van 11 tìm được một người khác có nhu cầu đối lập để làm đối tác , khi đó rủi ro của người này sẽ chuyển thành cơ hội cho người khác và đó chính là cơ hội đầu cơ cho các nhà đầu cơ. - Kích thích phát triển cho nền kinh tế: Khi có thể quản trị rủi ro tốt, có nghĩa là nhà đầu tư cảm thấy an toàn hơn trong kinh doanh, sinh nhà đầu tư sẽ mạnh dạn hơn trong việc đầu tư lượng vốn lớn hơn cho kinh doanh.

Điều này tạo nên điều kiện thúc đẩy nền kinh tế phát triền mạnh hơn, phát huy khả năng huy động vốn và giảm chi phí sử dụng vốn. - Thông tin hiệu quả cho việc hình thành giá Các thị trường kỳ hạn và tương lai là nguồn thông tin quan trọng đối với giá cả. Đặc biệt, thị trường tương lai được xem là một công cụ chủ yếu để xác định giá giao ngay của tài sản. Điều này không phải bất thường, bởi nhiều hàng hóa được giao dịch trên thị trường tương lai nhưng thị trường giao ngay của nó quá rộng lớn và phân tán nên rất khó có thể xác định được giá giao ngay của nó.

Thông thường giá tương lai của những giao dịch sớm nhất sẽ được xác định là giá giao ngay. Và thị trường giao sau trên thế giới thường nhộn nhịp hơn nên thông tin do nó cung cấp có độ tin cậy cao hơn. Những thông tin được cũng cấp trên thị trường phái sinh dù là trực tiếp hay gián tiếp đều góp phần hình thành giá giao ngay trong tương lai một cách hiệu quả mà người tham gia thị trường có thể chốt lại trong giới hạn chấp nhận của mình. - Các lợi thế về hoạt động và thị trường hiệu quả Kinh doanh trên thị trường phái sinh, các nhà đầu tư chỉ thực hiện giao dịch với những hợp đồng rất lớn mà không cần thực hiện việc giao ngay do đó có sức hấp dẫn lớn và tạo ra cơ hội cho nhà đầu tư.

- Công cụ đắc lực cho sử dụng đòn bẫy tài chính Luan van 12 Phái sinh tài chính còn có một ý nghĩa lớn trong việc kích thích và mở ra cơ hội đối với các nhà đầu tư muốn sử dụng đòn bầy tài chính. Với số tiền vốn đầu tư trong giới hạn hco phép đủ ký quỹ theo quy định của ngân hàng, nhà đầu tư có thể đầu tư kinh doanh khối lượng hàng hóa lớn hơn nhiều lần so với nguồn vốn có được. Phân loại sản phẩm phái sinh Sản phẩm phái sinh được phân làm 4 loại cơ bản: - Giao dịch kỳ hạn (forward). - Giao dịch tương lai (future).

- Giao dịch quyền chọn (option). - Giao dịch hoán đổi (swap). Hợp đồng kỳ hạn Hợp đồng kỳ hạn là một công cụ tài chính để mua hoặc để bán một số lượng tiền nhất định, tại một tỷ giá nhất định, tại một thời điểm xác định trong tương lai. Các hợp đồng kỳ hạn được ký kết và giao dịch giữa các ngân hàng và khách hàng, hay giữa hai ngân hàng với nhau.

Giao dịch kỳ hạn không diễn ra trên sở giao dịch, mà được tiến hành thông qua điện thoại, telex, vi tính và hệ thống SWIFT. Tỷ giá áp dụng trong giao dịch kỳ hạn được gọi là tỷ giá kỳ hạn. Chúng ta định nghĩa “Tỷ giá kỳ hạn là tỷ giá được thỏa thuận ngay từ ngày hôm nay để làm cơ sở cho việc trao đổi tiền tệ tại một ngày xác định xa hơn ngày giá trị giao ngay”. Như vậy, tỷ giá kỳ hạn bao gồm hai thành phần là tỷ giá giao ngay và điểm kỳ hạn.

Hợp đồng tương lai Hợp đồng tương lai là một dạng hợp đồng kỳ hạn đã được chuẩn hóa và được thực hiện tại Sở giao dịch, tuy nhiên có những điểm khác biệt sau: Luan van 13 - Đối tượng của hợp đồng là các hàng hoá được tiêu chuẩn hoá như: kim loại (sắt, nhôm, đồng.), cà phê, bông,…, và tiền tệ. - Thời gian giao hàng được chuẩn hoá (theo tuần, tháng) - Giao dịch tương lại được thực hiện tại các thị trường tập trung như: London Commodities Exchange, CBOT … c. Hợp đồng quyền chọn Hợp đồng quyền chọn tiền tệ là một công cụ tài chính, cho phép người mua hợp đồng có quyền (chứ không phải có nghĩa vụ) mua hoặc bán một đồng tiền nhất định, tại mức tỷ giá đã được thỏa thuận trước, trong một khoảng thời gian nhất định1. Khác với hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn cho phép người mua quyền chọn có sự lựa chọn.

Hoặc là tiến hành giao dịch (thanh toán) theo tỷ giá đã thỏa thuận từ trước nếu tỷ giá đó là có lợi cho họ. Hoặc là để cho hợp đồng tự hết hạn mà không tiến hành bất cứ một giao dịch nào nếu họ thấy rằng làm như vậy thì ít tốn kém hơn. Mặt khác, người bán hợp đồng quyền chọn không có bất cứ sự lựa chọn nào khác ngoài việc luôn sẵn sàng tiến hành giao dịch khi người mua mong muốn.