Chương 1: Giới thiệu về giao dịch quyền chọn vàng có rất nhiều mô hình định giá quyền chọn khác nhau như Bachelier Samuelson Sprenkle Boness, Cox Rubenstein hay Garman – Kohlhagen nhưng mô hình Garman – Kohlhagen hay thường gọi là mô hình Black – Scholes được sử dụng rộng rãi nhất để định giá quyền chọn. Trước khi giới thiệu chi tiết mô hình này, chúng ta xem xét một số yếu tố cơ bản tác động lên giá quyền chọn. Các nhân tố ảnh hưởng lên giá cả quyền chọn Thứ nhất, giá trị nội tại của quyền chọn – intrinsic basic : quyền chọn là một công cụ với nghĩa vụ pháp lý giới hạn. Nếu người mua quyền chọn thấy rằng thực hiện quyền chọn là có lợi, quyền chọn sẽ được thực hiện.
Nếu thực hiện quyền chọn sẽ làm giảm sự giàu có của người sở hữu quyền chọn, người mua sẽ không thực hiện. Nhưng, việc thực hiện quyền chọn của người mua quyền sẽ được quyết định dựa trên sự chênh lệch của giá giao ngay hiện hành của thị trường và giá thực hiện. Sự chênh lệch này chính là giá trị nội tại của một quyền chọn - giá trị mà người mua quyền chọn nhận được khi thực hiện quyền chọn và là giá trị mà người bán quyền chọn từ bỏ khi quyền chọn được thực hiện. Nói cách khác, giá trị nội tại của một quyền chọn chính là chênh lệch giữa giá giao ngay và giá thực hiện.
Giá trị nội tại của quyền chọn nhận giá trị dương đối với quyền chọn cao giá ITM và 0 đối với quyền chọn ngang giá ATM hoặc kiệt giá OTM. Để minh họa quy tắc về giá trị nội tại, hãy xét quyền chọn mua vàng với giá thực hiện là 12.000 VND/lượng có giá trị nội tại so với giá giao ngay là 12.000 VND/lượng như sau: o Giá vàng giao ngay trên thị trường là: 12.000 VND o Giá vàng thực hiện quyền chọn là: 12.000 VND o Giá trị nội tại của quyền chọn là: 300.000 VND Cho nên, trong cả hai trường hợp, quyền chọn mua và quyền chọn bán, giá của một quyền chọn (premium) tối thiểu bằng giá trị nội tại của quyền chọn bởi vì, nếu giá của quyền chọn thấp hơn giá trị nội tại của quyền chọn thì một cơ hội kinh doanh chênh lệch giá sẽ xuất hiện (bỏ qua các yếu tố khác như hoa hồng, chênh lệch giữa giá bán và giá mua). Chẳng hạn, giá thực hiện của quyền chọn mua theo kiểu Mỹ là 12.000 VND/ lượng vàng, nếu giá giao ngay vàng trên thị trường là 12.000 VND/lượng thì giá bán tối thiểu của quyền chọn mua phải là 300. Nếu không, sẽ có cơ hội kinh doanh chênh lệch giá xảy ra.
Bây giờ hãy xem điều gì xảy ra trong trường hợp quyền chọn mua được bán với giá thấp hơn 300.000 VND/lượng – ví dụ 200. Người kinh doanh quyền chọn có thể mua quyền chọn với giá 200.000 VND/lượng, thực hiện hợp đồng – tức là mua vàng với 22 Chương 1: Giới thiệu về giao dịch quyền chọn vàng giá 12.000 VND/lượng – và sau đó, bán lại vàng trên thị trường giao ngay ở mức giá cao hơn: 12. Giao dịch kinh doanh chênh lệch này lập tức đem lại lợi nhuận ròng phi rủi ro là 100.000 VND/lượng vàng. Tất cả các nhà đầu tư sẽ làm điều này, và dẫn đến giá quyền chọn tăng lên.
Khi giá quyền chọn đạt đến 300.000 VND/lượng thì giao dịch này không mang lại lợi nhuận nữa.000 VND/lượng là giá thấp nhất của quyền chọn mua. Tương tự, với quyền chọn bán. Cho nên, để không xảy ra cơ hội kinh doanh chênh lệch giá, giá của quyền chọn tối thiểu bằng với giá trị nội tại của quyền chọn. Khi giá trị nội tại này thay đổi sẽ tác động rất lớn đến giá cả của quyền chọn vàng.
Trong khi đó, sự thay đổi giá trị nội tại của một quyền chọn lại phụ thuộc vào giá giao ngay hiện hành, giá vàng thực hiện và lãi suất. Cho nên, có thể nói, các yếu tố giá giao ngay hiện hành, giá thực hiện và lãi suất là những nhân tố có ảnh hưởng nhất định đến phí của quyền chọn hay còn gọi là giá cả của quyền chọn. Trước hết, xét nhân tố giá giao ngay hiện hành (Spot). Phí quyền chọn thay đổi bởi sự biến động của giá giao ngay hiện hành.
Đối với quyền chọn mua vàng, giá giao ngay vàng tăng dẫn đến phí (premium) cũng tăng theo, ngược lại, khi giá giao ngay vàng giảm thì phí quyền chọn cũng giảm theo. Còn đối với quyền chọn bán, giá vàng giao ngay tăng, phí quyền chọn giảm, ngược lại giá giao ngay giảm thì phí quyền chọn tăng. Bởi vì, giá vàng giao ngay tăng làm cho giá trị nội tại của quyền chọn tăng dẫn đến phí quyền chọn cũng tăng theo. Tương tự cho trường hợp giá giao ngay giảm.2: Mối quan hệ giữa giá giao ngay và phí quyền chọn Quyền chọn Giá giao ngay Phí quyền chọn (premium) Quyền chọn mua (Call) ↑↓ ↑↓ Quyền chọn bán (Put) ↑↓ ↓↑ Thứ hai, giá quyền chọn (premium) sẽ phụ thuộc vào giá thực hiện (strike price).
Điều đó xuất phát từ một mối quan hệ giữa giá thực hiện và giá giao ngay. Giá của quyền chọn càng cao nếu sự khác biệt giữa giá thực hiện và giá giao ngay là ITM, ngược lại giá quyền chọn càng nhỏ nếu như là OTM. Thứ ba là nhân tố lãi suất. Giả sử các yếu tố khác không đổi, khi lãi suất tăng thì phí quyền chọn giảm và ngược lại.
Mối quan hệ tỷ lệ nghịch này được xem như là chi phí cơ hội. Để mua quyền chọn vàng, người mua phải đi vay tiền hoặc sử dụng khoản tiền gửi của mình để mua, cả hai đều liên quan đến chi phí lãi suất. Nếu lãi suất tăng thì chi phí cơ hội để mua quyền chọn tăng và bù lại là phí quyền chọn sẽ giảm.Bởi vì, người bán quyền chọn vàng nhận 23 Chương 1: Giới thiệu về giao dịch quyền chọn vàng được phí có thể đem gửi hoặc nhận được lãi nhiều hơn khi lãi suất tăng, ngược lại khi lãi suất giảm thì phí quyền chọn tăng.3: Mối quan hệ giữa lãi suất và phí quyền chọn Quyền chọn Lãi suất Phí quyền chọn (premium) Quyền chọn mua (Call) ↑↓ ↓↑ Quyền chọn bán (Put) ↑↓ ↓↑ Như vậy, có thể thấy rằng, giá trị nội tại của một quyền chọn là nhân tố quan trọng khi định giá một quyền chọn. Sự thay đổi của giá trị nội tại tác động rất lớn đến phí của quyền chọn.
Mà sự thay đổi này, như trong phần trên chúng ta đã xem xét, phụ thuộc vào nhân tố giá giao ngay hiện hành, giá thực hiện và yếu tố lãi suất. Tuy nhiên, quan trọng nhất vẫn là nhân tố giá thực hiện hay chính là sự khác biệt giữa giá giao ngay và giá thực hiện của quyền chọn. Giá quyền chọn sẽ càng cao nếu như sự khác biệt giữa giá giao ngay và giá thực hiện là ITM (hoặc “deep ITM”) vì giá thực hiện đang ở tình trạng có lợi hơn hoặc rất có lợi hơn giá giao ngay ở thời điểm hiện hành, ngược lại, giá quyền chọn sẽ càng rẻ khi là OTM vì giá thực hiện bất lợi hơn giá giao ngay thời điểm hiện hành. Tuy nhiên, trên thực tế, giá tối thiểu của một quyền chọn còn tuỳ thuộc vào kiểu quyền chọn: kiểu Mỹ hay kiểu Âu.
Bởi vì, quyền chọn theo kiểu Mỹ linh hoạt hơn quyền chọn theo kiểu Âu nên người mua quyền chọn sẵn sàng trả giá cao hơn cho quyền chọn theo kiểu Mỹ có cùng tỷ giá thực hiện và thời hạn hợp đồng với quyền chọn theo kiểu Âu. Hơn nữa, nếu đồng tiền chọn mua có lãi suất cao hơn đồng tiền chọn bán thì người nắm giữ quyền chọn mua sẽ quan tâm đến việc thực hiện quyền chọn trước khi hợp đồng đến hạn nhằm thu được lãi suất cao hơn. Lợi thế về lãi suất này khiến cho giá cả của quyền chọn theo kiểu Mỹ cao hơn giá cả của quyền chọn theo kiểu Âu. Nếu lãi suất của đồng tiền chọn mua thấp hơn lãi suất của đồng tiền chọn bán thì lợi thế lãi suất của quyền chọn theo kiểu Mỹ đối với người mua không còn nữa mà lợi thế này sẽ trở thành lợi thế tiềm năng thuộc người bán nếu người mua tiến hành giao dịch.
Do đó, về nguyên tắc, trong trường hợp đồng tiền chọn mua có lãi suất thấp hơn thì người bán có thể giảm giá quyền chọn theo kiểu Mỹ so với quyền chọn theo kiểu Âu. Tuy nhiên, người bán không nhất thiết phải giảm giá quyền chọn vì hai lý do sau đây. Thứ nhất, do không có lợi thế về lãi suất nên người mua quyền chọn sẽ không thực hiện giao dịch, lợi thế tiềm năng của người bán không trở thành hiện thực. Thứ hai, lãi suất là yếu tố thị trường, có thể thay đổi vào bất cứ thời điểm nào trong tương lai.
Điều này khiến cho lãi suất của đồng tiền chọn mua có thể cao hơn tại một thời điểm nhất định trong tương lai; khi đó, 24 Chương 1: Giới thiệu về giao dịch quyền chọn vàng lợi thế tiềm năng của lãi suất chuyển từ người bán sang người mua. Cho nên, ảnh hưởng của sự biến động lãi suất lên giá cả quyền chọn có thể được xem xét ở các góc độ sau : Nếu người bán quyền chọn dự tính lãi suất của đồng tiền chọn mua luôn ở mức thấp hơn đồng tiền chọn bán thì người mua định giá quyền chọn theo kiểu Mỹ giống như định giá quyền chọn theo kiểu Âu. Nếu người bán dự tính lợi thế lãi suất tiềm năng sẽ chuyển từ người bán sang người mua trong tương lai thì sẽ nâng mức giá quyền chọn lên cao hơn. Ngoài ra, việc định giá quyền chọn ở trạng thái ATM, OTM hay ITM là một phần không thể thiếu trong khâu định giá quyền chọn.
Nếu tiến hành so sánh tỷ giá thực hiện và tỷ giá giao ngay thì sẽ bỏ sót ảnh hưởng của yếu tố điểm kỳ hạn hay nói cách khác, các mức lãi suất của hai đồng tiền tham gia quyền chọn có ảnh hưởng lên giá quyền chọn. Nói tóm lại, giá tối thiểu của một hợp đồng quyền chọn được xác định như sau: Đối với quyền chọn theo kiểu Mỹ: Gọi giá trị của quyền chọn mua là Ca, giá trị của quyền chọn bán là Pa, giá thực hiện là E và giá giao ngay là S.