Luận văn phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh bình định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế luận án tiến sĩ

Luận văn phân tích phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thanh Toàn
• Người hướng dẫn: GS. Hồ Đức Hùng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Ở Tỉnh Bình Định Trong Quá Trình Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DNNVV TRONG HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 1.1. Tổng quan về doanh nghiệp
• 1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.3. DNNVV Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.4. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của một số quốc gia trên thế giới
• 1.5. Bài học kinh nghiệm phát triển DNNVV cho Việt Nam và tỉnh Bình Định
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Quá trình phát triển DNNVV
• 2.2. Thực trạng phát triển DNNVV tỉnh Bình Định
• 2.3. Thực trạng sử dụng các yếu tố sản xuất chủ yếu trong DNNVV tỉnh Bình Định
• 2.4. Thực trạng hiệu quả kinh doanh của DNNVV
• 2.5. Những thuận lợi và khó khăn của DNNVV tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 3.1. Định hướng phát triển DNNVV Tỉnh Bình Định
• 3.2. Những quan điểm xây dựng giải pháp phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.3. Dự báo khả năng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Việt Nam
• 3.4. Phát triển DNNVV tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Tóm tắt

I. Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa trong hội nhập kinh tế quốc tế

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, DNNVV đóng vai trò quan trọng trong việc thích ứng nhanh với những thay đổi của thị trường quốc tế. Tại Bình Định, DNNVV chiếm phần lớn trong cơ cấu doanh nghiệp, tuy nhiên, họ đang đối mặt với nhiều thách thức như vốn ít, công nghệ lạc hậu, và khả năng cạnh tranh thấp. Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững cho DNNVV tại Bình Định.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của DNNVV

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được định nghĩa là các tổ chức kinh tế có quy mô vừa và nhỏ, thường có tính linh hoạt cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, DNNVV cần thích ứng với các quy định và tiêu chuẩn quốc tế. Tại Bình Định, DNNVV chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, với đặc điểm chung là vốn ít, công nghệ lạc hậu, và khả năng cạnh tranh thấp trên thị trường quốc tế.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV

Sự phát triển của DNNVV chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm chính sách phát triển, nguồn đầu tư, và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Tại Bình Định, các DNNVV gặp khó khăn trong việc huy động vốn và áp dụng công nghệ hiện đại. Ngoài ra, việc thiếu kinh nghiệm trong hội nhập kinh tế quốc tế cũng là một thách thức lớn. Cần có các chiến lược phát triển phù hợp để hỗ trợ DNNVV vượt qua những khó khăn này.

II. Thực trạng phát triển DNNVV tại Bình Định

Bình Định là một tỉnh có tiềm năng phát triển kinh tế, với hơn 1.688 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó phần lớn là DNNVV. Tuy nhiên, các DNNVV tại đây đang đối mặt với nhiều khó khăn như vốn ít, công nghệ lạc hậu, và khả năng cạnh tranh thấp. Nghiên cứu này phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển bền vững cho DNNVV tại Bình Định.

2.1. Quá trình phát triển DNNVV tại Bình Định

Quá trình phát triển của DNNVV tại Bình Định gắn liền với sự thay đổi của kinh tế quốc tế. Từ khi Việt Nam gia nhập WTO, các DNNVV tại Bình Định đã có những bước tiến nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các doanh nghiệp này chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực sản xuất và dịch vụ, với quy mô nhỏ và vốn đầu tư hạn chế.

2.2. Những thuận lợi và khó khăn của DNNVV tại Bình Định

Các DNNVV tại Bình Định có nhiều thuận lợi như sự hỗ trợ từ chính sách phát triển của địa phương và tiềm năng về tài nguyên. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với nhiều khó khăn như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, và khả năng cạnh tranh thấp trên thị trường quốc tế. Cần có các giải pháp cụ thể để hỗ trợ DNNVV vượt qua những thách thức này.

III. Giải pháp phát triển DNNVV tại Bình Định trong hội nhập kinh tế quốc tế

Để thúc đẩy phát triển bền vững cho DNNVV tại Bình Định, cần có các chiến lược phát triển phù hợp với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Nghiên cứu này đề xuất một hệ thống giải pháp bao gồm hỗ trợ vốn, nâng cao năng lực công nghệ, và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

3.1. Định hướng phát triển DNNVV tại Bình Định

Định hướng phát triển DNNVV tại Bình Định cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng các cơ hội kinh doanh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để giúp DNNVV tiếp cận nguồn vốn và công nghệ hiện đại.

3.2. Các giải pháp hỗ trợ DNNVV

Các giải pháp hỗ trợ DNNVV tại Bình Định bao gồm việc cải thiện chính sách phát triển, tăng cường đầu tư, và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực. Ngoài ra, cần tạo điều kiện thuận lợi để DNNVV tham gia vào thị trường quốc tế, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế" do nghiên cứu sinh Trần Thanh Toàn thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Hồ Đức Hùng, bảo vệ năm 2009 thuộc chuyên ngành Quản trị kinh doanh (Mã số: 60.01).

Tính cấp thiết của luận án xuất phát từ vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong nền kinh tế thị trường. Đây là hình thức tổ chức kinh doanh có ưu thế về tính linh hoạt, thích ứng nhanh với thị trường và giải quyết việc làm cho người dân. Tại tỉnh Bình Định, một địa phương thuộc vùng duyên hải miền Trung, có khoảng 1.688 doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó đại bộ phận là các DNNVV. Đặc điểm chung của các DNNVV trên địa bàn tỉnh là vốn ít, kỹ thuật công nghệ còn lạc hậu, quy mô sản xuất nhỏ, chất lượng sản phẩm thấp và giá thành cao, dẫn đến khó khăn trong việc tìm chỗ đứng trên thị trường nội địa và quốc tế. Khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thực hiện các cam kết hội nhập, các DNNVV tại Bình Định phải đối mặt với nhiều áp lực cạnh tranh. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển DNNVV tỉnh Bình Định là vấn đề mang tính cấp bách.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể gồm:

1. Vận dụng cơ sở lý luận và phương pháp phân tích hoạt động kinh tế doanh nghiệp để phân tích thông tin kinh tế và môi trường hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV tỉnh Bình Định.
2. Đánh giá thực trạng các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV tỉnh Bình Định, làm rõ những đóng góp, mặt mạnh, mặt yếu, thuận lợi và khó khăn của khối doanh nghiệp này.
3. Đề xuất hệ thống gồm 4 nhóm giải pháp và các kiến nghị nhằm thúc đẩy phát triển DNNVV tỉnh Bình Định trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Doanh nghiệp nhỏ và vừa và các vấn đề cơ bản có liên quan đến khả năng cạnh tranh của các DNNVV tại tỉnh Bình Định.
• Phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn nghiên cứu các DNNVV của tỉnh Bình Định một cách tổng quát, không đi sâu vào một lĩnh vực hoạt động đơn lẻ cụ thể nào.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong phần tổng quan, tác giả điểm lại các hướng nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến DNNVV:

• Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế: Các công trình nghiên cứu về quá trình phát triển DNNVV tại các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc.
• Nghiên cứu trong nước: Các công trình sau thời kỳ Đổi mới bàn về sự phát triển DNNVV, xây dựng chiến lược phát triển DNNVV, vai trò của DNNVV đối với công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cùng các hội thảo chuyên đề do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức về xu hướng phát triển DNNVV ở Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ ra: Trước thời điểm luận án thực hiện, chưa có công trình nghiên cứu hay luận án nào bàn sâu về chuyên đề phát triển DNNVV tại các tỉnh Duyên hải miền Trung, đặc biệt là trường hợp cụ thể của tỉnh Bình Định trong bối cảnh Việt Nam đã chính thức gia nhập WTO. Luận án định vị là công trình đầu tiên khảo sát tổng quát thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển DNNVV gắn với đặc thù kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Định trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm sử dụng

Luận án tiếp cận khái niệm doanh nghiệp từ nhiều góc độ học thuật trước khi đưa ra định nghĩa mới:

• Quan điểm triết học: Trích dẫn tác phẩm "Kinh tế doanh nghiệp" của D. Caillat, xem doanh nghiệp là cộng đồng người sản xuất của cải, vận động theo quy luật tiến hóa vật chất và thích nghi với môi trường.
• Quan điểm pháp luật: Dựa vào Luật Doanh nghiệp Việt Nam và các văn bản hướng dẫn, xác định doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên, tài sản, trụ sở giao dịch ổn định, đăng ký kinh doanh theo quy định.
• Quan điểm hệ thống: Tiếp cận theo D. Caillat, coi doanh nghiệp là hệ thống mở gồm 4 phân hệ: sản xuất, thương mại, tài chính và nhân sự.
• Quan điểm chức năng quản lý: Tổng hợp định nghĩa từ F. Ferroux ("Quản trị doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường"), Ngô Trần Ánh ("Kinh tế quản lý doanh nghiệp"), Lê Đình Viện ("Quản trị xí nghiệp hiện đại"), Lê Văn Tâm ("Giáo trình Quản trị doanh nghiệp").

Từ việc phân tích các hạn chế của định nghĩa cũ trong bối cảnh toàn cầu hóa, luận án đề xuất định nghĩa doanh nghiệp thời kỳ hội nhập: "Doanh nghiệp là một tổ chức sản xuất kinh doanh do một chủ thể hoặc nhiều chủ thể đứng ra thành lập, có tư cách pháp nhân, để tiến hành sản xuất sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu tiêu dùng trên thị trường với mục đích tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội (tức là đảm bảo đầy đủ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, đạt được lợi nhuận tương xứng cho chủ doanh nghiệp và mang lại lợi ích kinh tế cho xã hội dưới hình thức thuế và các khoản đóng góp ngân sách) thông qua các hoạt động sản xuất - kinh doanh đúng luật pháp và theo thông lệ quốc tế."

Luận án phân loại doanh nghiệp theo 2 tiêu thức:

1. Theo tính chất sở hữu tài sản: Doanh nghiệp nhà nước; Doanh nghiệp hùn vốn (Công ty TNHH, Công ty Cổ phần, Công ty Liên doanh, Công ty Hợp danh); Doanh nghiệp tư nhân.
2. Theo quy mô: Sử dụng 3 chỉ tiêu phổ biến gồm số vốn, số lao động và doanh thu.

Khái niệm và tiêu chuẩn DNNVV được luận án tổng hợp từ các tổ chức quốc tế và nhiều quốc gia:

• Tiêu chuẩn World Bank: Doanh nghiệp siêu nhỏ (đến 10 lao động, tài sản không quá 100.000 USD, doanh thu không quá 100.000 USD); Doanh nghiệp nhỏ (không quá 50 lao động, tài sản và doanh thu không quá 3 triệu USD); Doanh nghiệp vừa (không quá 300 lao động, tài sản và doanh thu không quá 15 triệu USD).
• Tiêu chuẩn Liên minh Châu Âu (EU): Doanh nghiệp độc lập dưới 250 lao động, doanh thu hàng năm không quá 40 triệu Euro hoặc tổng tài sản bảng cân đối kế toán không quá 27 triệu Euro.
• Tiêu chuẩn Việt Nam theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP: Cơ sở SXKD độc lập, vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.
• Phân nhóm theo Cục Phát triển DNNVV: Nhóm I (siêu nhỏ: không quá 9 nhân công), Nhóm II (nhỏ: không quá 49 nhân công), Nhóm III (vừa: không quá 299 nhân công).

Bảng tổng hợp tiêu chí xác định DNNVV của một số quốc gia được luận án trình bày:

Quốc gia / Khối	Phân loại ngành	Số lao động (Người)	Số vốn	Doanh thu
Mỹ	Chế tạo Ngành khác	1 - 500 Không quan trọng	Không quan trọng Không quan trọng	Không quan trọng < 5 triệu USD/năm
Nhật Bản	Bán buôn Bán lẻ Dịch vụ	1 - 300 1 - 100 1 - 100	300 triệu Yên 100 triệu Yên 100 triệu Yên	Không quan trọng Không quan trọng Không quan trọng
EU	Siêu nhỏ Nhỏ Vừa	< 10 < 50 < 250	Không quan trọng 5 triệu Euro 27 triệu Euro	Không quan trọng Không quan trọng Không quan trọng
Hàn Quốc	Chế tạo Khai thác mỏ & vận tải Xây dựng Thương mại & dịch vụ	1 - 300 1 - 300 1 - 200 1 - 20	20 - 80 tỷ Won Không quan trọng Không quan trọng Không quan trọng	Không quan trọng Không quan trọng Không quan trọng Không quan trọng
Thái Lan	Công nghiệp nhỏ Công nghiệp vừa	1 - 50 51 - 200	< 50 triệu Baht 50 - 200 triệu Baht	Không quan trọng Không quan trọng
Philippines	Siêu nhỏ Nhỏ Vừa	1 - 4 5 - 19 10 - 99 (hoặc 100-199)	Không quan trọng < 20.000 USD 1,5 - 15 triệu Peso	Không quan trọng Không quan trọng 15 - 60 triệu Peso
Mexico	Siêu nhỏ Nhỏ Vừa	1 - 30 31 - 100 101 - 500	Không quan trọng	Không quan trọng

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học:

• Phương pháp lịch sử: Phân tích sự vận động của hiện tượng nghiên cứu qua các mốc thời gian.
• Phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp: Xử lý số liệu phản ánh các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
• Nguồn số liệu: Số liệu từ Tổng cục Thống kê, các cuộc điều tra nghiên cứu về DNNVV trên phạm vi toàn quốc và tỉnh Bình Định; các tài liệu, thông tin từ website của Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Phát triển DNNVV.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề chung về DNNVV trong hội nhập kinh tế quốc tế

Chương 1 xây dựng khung lý luận tổng quan về doanh nghiệp, phân loại doanh nghiệp và vai trò của DNNVV. Luận án khẳng định 6 vai trò cơ bản của DNNVV:

1. Lấp khoảng trống và các ngách thị trường do doanh nghiệp lớn để lại.
2. Tính linh hoạt, nhạy bén và thích ứng nhanh với biến động thị trường.
3. Góp phần tạo lập sự phát triển cân bằng giữa các vùng, miền, địa phương khó khăn.
4. Liên kết với doanh nghiệp lớn để thực hiện chuyên môn hóa (trích dẫn số liệu tại Nhật Bản: 3/4 các công ty lớn sử dụng từ 100 DNNVV trở lên để gia công, tỷ lệ gia công ngoài đạt tới 50% công đoạn tạo ra sản phẩm).
5. Tạo việc làm cho xã hội vượt trội so với doanh nghiệp lớn (DNNVV chiếm khoảng 90% tổng số doanh nghiệp và giải quyết từ 1/2 đến 2/3 lực lượng lao động).
6. Duy trì tính tự do cạnh tranh và cản trở xu hướng độc quyền.

Luận án phân tích hệ thống các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của DNNVV:

• Môi trường vĩ mô (khách quan): Môi trường chính trị và pháp luật; môi trường kinh tế (GDP, GNP, lãi suất, lạm phát, thuế, tỷ giá, xu thế hội nhập); môi trường văn hóa - xã hội; môi trường tự nhiên và sinh thái; môi trường kỹ thuật - công nghệ; môi trường dân số; môi trường cạnh tranh (đối thủ trực tiếp, sản phẩm thay thế, đối thủ tiềm ẩn).
• Môi trường vi mô (nội tại): Tài năng của nhà quản trị chiến lược; nguồn nhân lực (nhân lực quản lý và nhân lực trực tiếp sản xuất); nguồn cung cấp nguyên vật liệu (công nghiệp, động thực vật, nhân tạo); thiết bị máy móc và vốn cố định; vốn sản xuất kinh doanh (vốn cố định và vốn lưu động); marketing và thị trường.

Luận án làm rõ các đặc trưng của hội nhập kinh tế quốc tế gồm: toàn cầu hóa kinh tế, thị trường hóa kinh tế thế giới, liên kết khu vực song phương/đa phương, và tính chất cạnh tranh gay gắt mang tính toàn cầu. Đồng thời, tác giả chỉ ra các yêu cầu bắt buộc từ WTO đối với doanh nghiệp: phải chủ động phân tích dự báo môi trường; không được yêu cầu Nhà nước trợ cấp trong nông nghiệp và thương mại dịch vụ; không bán sản phẩm biến đổi gen hoặc chứa mầm bệnh; bảo đảm tiêu chuẩn an toàn chất lượng và môi trường; minh bạch hóa chính sách kinh doanh; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ theo Công ước Paris 1967; xóa bỏ độc quyền; thực hiện tái cấu trúc định kỳ; áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải.

Về cơ hội và thách thức:

• Cơ hội: Tiếp cận thị trường toàn cầu; hưởng ưu đãi thuế quan (thuế suất giảm còn 0 - 5% theo cam kết); tiếp cận nhanh công nghệ và kỹ năng quản lý thông qua chuyển giao công nghệ; tham gia phân công lao động quốc tế; tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi nước ngoài.
• Thách thức: Tiêu chuẩn chất lượng quốc tế khắt khe; mất sự bảo hộ của Nhà nước; cơ sở hạ tầng bất cập; chi phí sản xuất cao do phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu (theo điều tra của VCCI, DNNVV sử dụng trên 40% nguyên liệu nhập khẩu, có ngành từ 70 - 80%); hệ thống thể chế chưa đồng bộ; tư tưởng ỷ lại; thủ tục hành chính phức tạp (VCCI công bố 51% giấy phép ban hành không có căn cứ pháp lý rõ ràng, 35% giấy phép không nhằm bảo vệ lợi ích chung).

Về kinh nghiệm quốc tế:

• Singapore: Xác định DNNVV chiếm 90% số doanh nghiệp, 44% lao động, 24% giá trị gia tăng. Sau khủng hoảng 1985, Singapore thay đổi nhận thức, giao Cục Dịch vụ Công nghiệp nhẹ phối hợp với các tập đoàn đa quốc gia và trường đại học để mở trung tâm đào tạo nghề, kỹ năng quản trị kinh doanh cho doanh nhân trẻ, đồng thời hỗ trợ vốn và công nghệ.
• Trung Quốc: Coi DNNVV là xương sống nền kinh tế, ban hành Luật Phát triển DNNVV, thành lập Cơ quan phụ trách DNNVV (SMEA) thuộc Bộ Kinh tế để công bố Sách trắng định hướng hàng năm. Phát triển mô hình doanh nghiệp hương trấn, tạo ra một nửa GDP nông thôn và mang lại 1/3 thu nhập cho nông dân.

Từ đó, luận án rút ra các bài học kinh nghiệm về hoàn thiện thể chế hỗ trợ, đào tạo nhân lực và liên kết chuỗi giá trị cho Việt Nam và tỉnh Bình Định (trang 51 - 55).

Chương 2: Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bình Định

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Bình Định:

• Quá trình phát triển và quy mô số lượng: Toàn tỉnh có khoảng 1.688 doanh nghiệp hoạt động, trong đó tỷ trọng DNNVV chiếm tới 97,3%. Cơ cấu này phù hợp với đặc thù trình độ phát triển của địa phương và tiêu chuẩn phân loại tại Quyết định 236/2006/QĐ-TTg.
• Thực trạng sử dụng các yếu tố sản xuất:
  • Vốn: Mức vốn đăng ký của DNNVV tại Bình Định rất nhỏ so với tiêu chuẩn quốc tế (mức trần 10 tỷ đồng theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP chỉ tương đương hơn 600.000 USD tại thời điểm nghiên cứu). Việc xác định chính xác số vốn gặp khó khăn do chỉ có khoảng 7% số doanh nghiệp tự nguyện gửi báo cáo tài chính hàng năm về Sở Kế hoạch và Đầu tư.
  • Lao động: Lực lượng lao động dồi dào nhưng trình độ văn hóa và tay nghề chuyên môn chưa cao, thiếu tác phong công nghiệp, lao động biến động lớn theo tính chất thời vụ.
  • Kỹ thuật công nghệ và nguyên vật liệu: Trang thiết bị máy móc còn lạc hậu, năng suất lao động thấp, tiêu hao nguyên vật liệu cao, chi phí vận chuyển và logistics lớn dẫn đến giá thành sản phẩm cao và khả năng cạnh tranh yếu.
• Đánh giá hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh: Tỷ suất sinh lợi còn thấp, thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong tỉnh và với các doanh nghiệp ngoài tỉnh.
• Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong bối cảnh gia nhập WTO: Phân tích các rào cản về mặt bằng sản xuất, tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng, chi phí đầu vào và năng lực tiếp thị mở rộng thị trường xuất khẩu (trang 113 - 119).

Chương 3: Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Chương 3 trình bày các định hướng, quan điểm và hệ thống giải pháp phát triển DNNVV tỉnh Bình Định:

• Định hướng phát triển: Gắn kết việc phát triển DNNVV với quy hoạch chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh Bình Định và vùng duyên hải miền Trung trong giai đoạn hội nhập.
• Quan điểm xây dựng giải pháp: Phát triển DNNVV phải đảm bảo mối quan hệ gắn kết giữa tăng trưởng kinh tế với ổn định xã hội, giải quyết việc làm cho người lao động và bảo vệ môi trường sinh thái bền vững.
• Dự báo bối cảnh: Đánh giá khả năng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam và khả năng tiếp nhận dòng vốn đầu tư vào Bình Định.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp phát triển DNNVV tỉnh Bình Định (trang 128 - 167):
  1. Nhóm giải pháp về đổi mới kỹ thuật, công nghệ và quản lý chất lượng sản phẩm: Thúc đẩy chuyển giao công nghệ mới, hỗ trợ doanh nghiệp kiểm định chất lượng, đăng ký sở hữu trí tuệ và bảo hộ thương hiệu.
  2. Nhóm giải pháp về vốn và tài chính: Đơn giản hóa thủ tục vay vốn ngân hàng, thành lập và phát huy vai trò của các quỹ bảo lãnh tín dụng, khai thác nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức và ưu đãi quốc tế.
  3. Nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản trị: Mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng kiến thức quản trị kinh doanh hiện đại cho chủ doanh nghiệp; đào tạo nghề và rèn luyện tác phong công nghiệp cho công nhân.
  4. Nhóm giải pháp về thị trường, xúc tiến thương mại và liên kết kinh tế: Hỗ trợ thông tin thị trường xuất nhập khẩu, xây dựng mạng lưới phân phối, thúc đẩy DNNVV làm vệ tinh gia công cho các doanh nghiệp lớn.
• Kiến nghị thực hiện: Đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với các cơ quan Trung ương (hoàn thiện khung khổ pháp lý, đẩy mạnh cải cách hành chính), chính quyền tỉnh Bình Định (quy hoạch mặt bằng khu công nghiệp, hỗ trợ xúc tiến đầu tư) và bản thân các DNNVV.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các điểm mới và đóng góp khoa học chính bao gồm:

1. Về mặt lý luận:
   • Đề xuất khái niệm mới về doanh nghiệp trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó bổ sung tiêu chí hoạt động "theo thông lệ quốc tế" và mục tiêu "tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội" nhằm phản ánh yêu cầu của bối cảnh gia nhập WTO.
   • Hệ thống hóa các đặc trưng của hội nhập kinh tế quốc tế, làm rõ các quy định, chuẩn mực của WTO và các cơ hội, thách thức đặt ra cho khối DNNVV.
2. Về mặt thực tiễn:
   • Đúc kết kinh nghiệm phát triển DNNVV của một số quốc gia (Singapore, Trung Quốc) và rút ra các bài học thực tiễn phù hợp cho Việt Nam và tỉnh Bình Định.
   • Phân tích và đánh giá thực trạng phát triển DNNVV của tỉnh Bình Định với các nét đặc thù địa phương (DNNVV chiếm 97,3% tổng số doanh nghiệp, vốn thấp, công nghệ lạc hậu, hạn chế về báo cáo tài chính).
   • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện gắn tăng trưởng kinh tế với ổn định xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.
   • Đưa ra các kiến nghị có tính khả thi đối với cơ quan Trung ương, chính quyền tỉnh Bình Định và các doanh nghiệp nhằm tạo điều kiện thúc đẩy phát triển DNNVV.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu các DNNVV của tỉnh Bình Định một cách tổng quát, chưa đi sâu khảo sát định lượng chi tiết cho từng phân ngành sản xuất hoặc dịch vụ cụ thể. Bên cạnh đó, việc thu thập dữ liệu tài chính của DNNVV tại địa phương gặp khó khăn do tỷ lệ doanh nghiệp nộp báo cáo tài chính định kỳ về cơ quan quản lý nhà nước còn thấp (chỉ khoảng 7%).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục nghiên cứu sâu mô hình phát triển DNNVV theo từng ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương (như chế biến gỗ, thủy sản, may mặc); đánh giá định lượng tác động của các chính sách hỗ trợ cụ thể sau khi Việt Nam hoàn tất lộ trình thực hiện đầy đủ các cam kết gia nhập WTO.

Giá trị tham khảo

Luận án cung cấp nguồn tư liệu có giá trị cho các đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế phát triển khi nghiên cứu về kinh tế địa phương, năng lực cạnh tranh và quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương (Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Định, Cục Phát triển DNNVV) trong việc hoạch định chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, quy hoạch cụm công nghiệp và cải cách thủ tục hành chính.
• Các nhà quản trị, chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Định và vùng duyên hải miền Trung tham khảo để xây dựng chiến lược kinh doanh, đổi mới công nghệ và tìm kiếm ngách thị trường phù hợp trong hội nhập quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm doanh nghiệp trong thời kỳ hội nhập được tác giả bổ sung điểm gì mới?
   Tác giả bổ sung cụm từ "theo thông lệ quốc tế" và xác định mục đích hoạt động là "tối đa hóa lợi ích kinh tế - xã hội" (bao gồm quyền lợi người tiêu dùng, lợi nhuận của chủ doanh nghiệp và nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước), thay vì chỉ nhấn mạnh mục tiêu lợi nhuận đơn thuần hay quy định pháp lý quốc gia như các định nghĩa trước đó.

2. Tiêu chuẩn DNNVV theo Nghị định 90/2001/NĐ-CP của Việt Nam có điểm gì khác so với chuẩn quốc tế?
   Về tiêu chí lao động, mức dưới 300 người của Việt Nam tương đương với mức của EU và World Bank. Tuy nhiên, tiêu chuẩn vốn không quá 10 tỷ đồng (tương đương khoảng hơn 600.000 USD tại thời điểm 2009) là rất nhỏ khi so sánh với mức trần của World Bank (15 triệu USD) hay EU (27 - 43 triệu Euro).

3. Tỷ trọng DNNVV tại tỉnh Bình Định chiếm bao nhiêu phần trăm tại thời điểm nghiên cứu?
   DNNVV chiếm tỷ trọng 97,3% trong tổng số khoảng 1.688 doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Bình Định.

4. Kinh nghiệm phát triển DNNVV của Singapore và Trung Quốc được luận án nêu ra là gì?
   Singapore chú trọng mở các trung tâm đào tạo nghề và quản trị cho doanh nhân trẻ dưới sự phối hợp giữa Cục Dịch vụ Công nghiệp nhẹ, các công ty đa quốc gia và trường đại học. Trung Quốc coi DNNVV là xương sống nền kinh tế, ban hành Luật Phát triển DNNVV, cơ quan SMEA công bố Sách trắng hàng năm và phát triển mạnh mạng lưới doanh nghiệp hương trấn.

5. Thực trạng cung cấp báo cáo tài chính của DNNVV tại Bình Định được ghi nhận như thế nào?
   Luận án ghi nhận hàng năm chỉ có khoảng 7% số doanh nghiệp tự nguyện gửi báo cáo tài chính về Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh để theo dõi, gây khó khăn cho công tác thống kê và phân loại quy mô doanh nghiệp theo vốn.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Thanh Toàn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về doanh nghiệp nhỏ và vừa trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và các cam kết gia nhập WTO. Công trình đã làm rõ bức tranh thực trạng hoạt động của khối DNNVV tỉnh Bình Định với tỷ trọng chiếm 97,3% nhưng còn nhiều hạn chế về vốn, công nghệ và lao động. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp các kiến nghị thực tiễn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững cho các DNNVV tại tỉnh Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. 55 Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TỈNH BÌNH ĐỊNH. Qúa trình phát triển DNNVV. Thực trạng phát triển DNNVV tỉnh Bình Định.

Thực trạng sử dụng các yếu tố sản xuất chủ yếu trong DNNVV tỉnh Bình Định. Thực trạng hiệu quả kinh doanh của DNNVV. Những thuận lợi và khó khăn của DNNVV tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 113 Tóm tắt chương 2.

119 Chương 3 PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ. 121 §Þnh h− íng ph¸t triÓn DNNVV TØnh B×nh §Þnh 3. Định hướng ph¸t triÓn DNNVV TØnh B×nh §Þnh .2 Nh÷ng quan ®iÓm x©y dùng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn DNNVV trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Dự báo khả năng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Việt Nam.

Phát triển DNNVV tỉnh Bình Định trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. 128 Tóm tắt chương 3. 167 1 Lêi Më §Çu 1. T¹i nhiÒu quèc gia cã nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, doanh nghiÖp nhá vµ võa cã vai trß quan träng trong viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ - x· héi cña c¸c quèc gia ®ã.

Doanh nghiÖp nhá vµ võa ®−îc ®¸nh gi¸ lµ h×nh thøc tæ chøc kinh doanh thÝch hîp, cã nh÷ng −u thÕ vÒ tÝnh linh ®éng, linh ho¹t, thÝch øng nhanh víi nh÷ng yªu cÇu cña thÞ tr−êng vµ gãp phÇn quan träng trong viÖc gi¶i quyÕt t¹o viÖc lµm cho ng−êi d©n. N−íc ta, ®¹i bé phËn c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ ®Òu lµ DNNVV. ViÖc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c DNNVV t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó ®èi t−îng doanh nghiÖp nµy tån t¹i vµ cïng ph¸t triÓn víi c¸c doanh nghiÖp lín lµ hÕt søc cÇn thiÕt, phï hîp víi chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc ta. B×nh §Þnh lµ mét TØnh thuéc duyªn h¶i MiÒn Trung, mét TØnh giµu tiÒm n¨ng vµ cã nhiÒu lîi thÕ cña khu vùc MiÒn Trung, hiÖn TØnh cã kho¶ng 1.688 doanh nghiÖp ®ang ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong c¸c lÜnh vùc.

Trong ®ã phÇn lín lµ c¸c DNNVV, c¸c DNNVV cña TØnh B×nh §Þnh cã ®Æc ®iÓm chung lµ vèn Ýt, kü thuËt c«ng nghÖ cßn l¹c hËu, qui m« s¶n xuÊt nhá, chÊt l−îng s¶n phÈm thÊp, gi¸ thµnh cao,. nªn rÊt khã kh¨n trong viÖc t×m chæ ®øng s¶n phÈm trong thÞ tr−êng trong vµ ngoµi n−íc. ChÝnh v× vËy, mµ c¸c DNNVV ë TØnh B×nh §Þnh hiÖn nay còng ®ang gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ th¸ch thøc trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. V× lÎ ®ã, viÖc nghiªn cøu, ph©n tÝch ®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng vµ tÝnh ®Æc thï cu¶ doanh nghiÖp nhá vµ v−µ ë TØnh B×nh §Þnh, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p, c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®Ó hç trî, thóc ®Èy ph¸t triÓn DNNVV cu¶ TØnh trong qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch hiÖn nay, ®Æc biÖt trong bèi c¶nh n−íc ta ®· gia nhËp vµ ®ang trong tiÕn tr×nh thùc hiÖn c¸c cam kÕt gia nhËp Tæ chøc Th−¬ng m¹i ThÕ giíi (WTO).

Víi nh÷ng lý do trªn, ng−êi viÕt chän ®Ò tµi “Ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vμ võa ë TØnh B×nh §Þnh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ “ lµm ®Ò tµi cho luËn ¸n TiÕn sÜ cña m×nh. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. §èi t−îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ DNNVV vµ c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n cã liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c DNNVV B×nh §Þnh. §Ò tµi giíi h¹n nghiªn cøu c¸c DNNVV cña TØnh B×nh §Þnh mét c¸ch tæng qu¸t, kh«ng ®i s©u nghiªn cøu DNNVV ë mét lÜnh vùc ho¹t ®éng cô thÓ nµo c¶.

Môc ®Ých nghiªn cøu. LuËn ¸n ®· vËn dông c¬ së lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh tÕ doanh nghiÖp ®Ó ph©n tÝch nh÷ng th«ng tin kinh tÕ vµ nh÷ng th«ng tin cã liªn quan ®Õn m«i tr−êng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trong lÜnh vùc s¶n xuÊt - kinh doanh, tõ ®ã ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c mÆt häat ®éng s¶n xuÊt - kinh doanh cña DNNVV TØnh B×nh §Þnh, nªu bËt nh÷ng ®ãng gãp cña doanh nghiÖp trong thêi gian qua trªn c¸c mÆt m¹nh, yÕu, thuËn lîi, khã kh¨n. Dùa vµo kÕt qu¶ nghiªn cøu nãi trªn, luËn ¸n ®· ®Ò xuÊt mét hÖ thèng gåm 4 nhãm gi¶i ph¸p vµ nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m gãp phÇn ph¸t triÓn DNNVV B×nh §Þnh trong xu thÕ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ trong thêi gian tíi. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu.

LuËn ¸n sö dông mét sè ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc nh−: ph−¬ng ph¸p lÞch sö, ph−¬ng ph¸p thèng kª ph©n tÝch vµ tæng hîp.thu thËp c¸c sè liÖu qu¸ khø ®Ó ph©n tÝch sù vËn ®éng cña hiÖn t−îng nghiªn cøu. Trong thùc tÕ hiÖn nay, tµi liÖu vµ c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu DNNVV ë TØnh B×nh §Þnh cßn h¹n chÕ, vµ cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy. V× vËy trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu t¸c gi¶ cè g¾ng vËn dông c¸c häc thuyÕt kinh tÕ, c¸c kinh nghiÖm cña c¸c n−íc trªn thÕ giíi còng nh− c¸c chñ tr−¬ng, chÝnh s¸ch, ®−êng lèi cu¶ §¶ng vµ Nhµ n−íc ®Ó thùc hiÖn. Sè liÖu cu¶ ®Ò tµi ®−îc thu thËp vµ ph©n tÝch tõ nguån sè liÖu cña Tæng côc Thèng kª, tõ nguån sè liÖu c¸c cuéc ®iÒu tra nghiªn cøu vÒ DNNVV trªn ph¹m vi toµn 3 quèc vµ TØnh B×nh §Þnh.

Ngoµi ra, cßn tham kh¶o thªm mét sè tµi liÖu tõ c¸c Websites cña ChÝnh phñ, Bé C«ng th−¬ng, Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t−, Côc ph¸t triÓn DNNVV. nh÷ng ®iÓm míi vµ ®ãng gãp luËn ¸n. Tr−íc ®©y, còng ®· cã nh÷ng luËn ¸n, nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò ph¸t triÓn DNNVV ë n−íc ngoµi nh− Trung Quèc, NhËt B¶n, Singapore, Hµn Quèc. vµ ngay ë n−íc ta, ®Æc biÖt sau thêi kú ®æi míi còng ®· cã mét sè t¸c gi¶ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò vÒ sù ph¸t triÓn DNNVV, x©y dùng chiÕn l−îc ph¸t triÓn DNNVV, DNNVV víi chñ tr−¬ng CNH vµ H§H ®Êt n−íc.bªn c¹nh ®ã, Bé KÕ Ho¹ch vµ §Çu T− còng ®· tæ chøc nh÷ng cuéc héi th¶o vÒ xu h−íng ph¸t triÓn DNNVV ë n−íc ta trong thêi kú tíi.

Tuy nhiªn, cho ®Õn nay ch−a cã nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu, nh÷ng luËn ¸n bµn vÒ chuyªn ®Ò sù ph¸t triÓn DNNVV trong c¸c TØnh Duyªn h¶i miÒn Trung. Qua nghiªn cøu luËn ¸n “Ph¸t triÓn doanh nghiÖp nhá vµ võa ë TØnh B×nh §Þnh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ “ cho thÊy, luËn ¸n nµy cã nh÷ng ®iÓm míi sau: • §Ò xuÊt kh¸i niÖm míi vÒ doanh nghiÖp trong thêi kú héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, ®ång thêi ®· v¹ch ra nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n, còng nh− nh÷ng yªu cÇu cña WTO, nh÷ng c¬ héi, th¸ch thøc ®èi víi DNNVV trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. • §óc kÕt nh÷ng kinh nghiÖm thùc tiÔn qua qu¸ tr×nh ph¸t triÓn DNNVV cña mét sè n−íc trªn thÕ giíi, luËn ¸n ®· rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm vÒ ph¸t triÓn DNNVV cho ViÖt Nam nãi chung vµ cho TØnh B×nh §Þnh nãi riªng. • Trªn c¬ së ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng qu¸ tr×nh ph¸t triÓn DNNVV víi nh÷ng nÐt ®Æc thï cña TØnh B×nh §Þnh, luËn ¸n ®· ph©n tÝch tæng hîp vµ lµm næi bËt nh÷ng mÆt thiÕu sãt, h¹n chÕ vµ ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn theo h−íng g¾n liÒn gi÷a t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ æn ®Þnh ph¸t triÓn x· héi vµ b¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i trong xu thÕ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ.

• §Ó ®¶m b¶o tÝnh kh¶ thi cña hÖ thèng gi¶i ph¸p võa ®−îc ®Ò xuÊt, luËn ¸n ®· ®−a ra mét sè kiÕn nghÞ cÇn thùc hiÖn ®èi víi c¸c c¬ quan Trung −¬ng, chÝnh quyÒn TØnh B×nh 4 §Þnh vµ c¸c doanh nghiÖp nh»m t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn DNNVV cña TØnh nhµ. 5 Ch−¬Ng 1 NH÷NG VÊN §Ò CHUNG VÒ DNNVV TRONG HéI NHËP KINH TÕ QUèC TÕ.1 Tæng quan vÒ doanh nghiÖp.1 Kh¸i niÖm vÒ doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp lµ mét tæ chøc SXKD mang tÝnh céng ®ång, ®· xuÊt hiÖn tõ l©u tr−íc thêi kú tiÒn t− b¶n chñ nghÜa. TiÒn th©n cña nã lµ nh÷ng x−ëng thñ c«ng vµ sau ®ã lµ c«ng tr−êng thñ c«ng.

Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lùc l−îng s¶n xuÊt, d−íi t¸c ®éng cña tiÕn bé kü thuËt, c«ng cô lao ®éng thñ c«ng ngµy cµng ®−îc c¬ giíi hãa vµ tõ ®ã khi b−íc vµo ph−¬ng thøc s¶n xuÊt t− b¶n chñ nghÜa, c¸c doanh nghiÖp ra ®êi ngµy cµng nhiÒu d−íi nhiÒu d¹ng kh¸c nhau ( lín, võa, nhá) vµ trong nhiÒu ngµnh khai th¸c, chÕ biÕn vµ dÞch vô kh¸c nhau. Nã gi÷ vai trß rÊt quan träng trong nÒn kinh tÕ quèc d©n víi t− c¸ch lµ ng−êi mang sø mÖnh cung cÊp hµng hãa vµ dÞch vô cho ng−êi tiªu dïng vµ cho toµn x· héi. Vµo nh÷ng n¨m cuèi thËp niªn 50 cña thÕ kü 20 cho ®Õn nay, víi sù ph¸t triÓn nhanh tiÕn bé khoa häc kü thuËt cïng víi viÖc øng dông nhanh chãng nh÷ng thµnh tùu cña nã vµo s¶n xuÊt kinh doanh kh«ng chØ mang tÝnh phæ biÕn mµ cßn mang tÝnh tßan cÇu. ThÕ giíi ngµy nay, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh gi÷a c¸c quèc gia víi nhau, kh«ng cßn hiÓu mçi quèc gia lµ mét ®¬n vÞ riªng lÎ mµ ng−îc l¹i nã võa lµ mét ®¬n vÞ ®éc lËp võa lµ ®an xen kÕt nèi lÉn nhau, võa héi nhËp vµ g¾n bã víi nhau ®Ó cïng tån t¹i vµ ph¸t triÓn.

Tõ ®ã mét xu thÕ cña thêi ®¹i míi trong lÜnh vùc häat ®éng SXKD cña doanh nghiÖp nãi riªng vµ cña toµn bé nÒn kinh tÕ nãi chung, kh«ng chØ tÝnh ®Õn sù chi phèi c¸c yÕu tè quèc gia mµ cßn ph¶i tÝnh ®Õn sù chi phèi cña yÕu tè quèc tÕ [14]. 6 Víi nhËn ®Þnh nãi trªn, vÒ mÆt häc thuËt cho thÊy, hÇu nh− nh÷ng ®Þnh nghÜa vÒ doanh nghiÖp tõ tr−íc tíi nay, cña mét sè t¸c gi¶ ch−a tÝnh ®Õn yÕu tè toµn cÇu ho¸ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Cô thÓ nh−: Trong t¸c phÈm “ Kinh tÕ doanh nghiÖp” cña t¸c gi¶ D. Caillat, khi ®Ò cËp ®Õn doanh nghiÖp t¸c gi¶ ®−a ra kh¸i niÖm nh− sau: “ Doanh nghiÖp lµ mét céng ®ång ng−êi s¶n xuÊt ra nh÷ng cña c¶i.

Nã sinh ra, ph¸t triÓn, cã nh÷ng thÊt b¹i, cã nh÷ng thµnh c«ng, cã lóc v−ît qua nh÷ng thêi kú nguy kÞch vµ ng−îc l¹i cã lóc ph¶i ngõng s¶n xuÊt, ®«i khi tiªu vong do gÆp nh÷ng khã kh¨n kh«ng v−ît qua ®−îc”[46]. Víi kh¸i niÖm nµy, t¸c gi¶ hoµn toµn ph¸t biÓu theo quan ®iÓm triÕt häc mµ cô thÓ lµ dùa vµo qui luËt tiÕn hãa cña vËt chÊt, ë ®©y, t¸c gi¶ muèn ®−a ra mét th«ng ®iÖp vÒ mèi quan hÖ cña sù thÝch nghi gi÷a ph¸t triÓn doanh nghiÖp víi m«i tr−êng mµ nã tån t¹i.