CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Tổng quan về dịch vụ Ngân hàng điện tử 1. Khái niệm của Ngân hàng điện tử Để hiểu rõ về khái niệm dịch vụ NHĐT, chúng ta cần phải đi từ định nghĩa của thương mại điện tử bởi NHĐT là sự kết hợp của thương mại điện tử và lĩnh vực ngân hàng. Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) định nghĩa: "Thương mại điện tử liên quan đến các giao dịch thương mại trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nhóm (cá nhân) mang tính điện tử chủ yếu thông qua các hệ thống có nền tảng dựa trên Internet." Các kỹ thuật thông tin liên lạc có thể là email, EDI, Internet và Extranet có thể được dùng để hỗ trợ thương mại điện tử.
Suy cho cùng thì thương mại điện tử được hiểu đơn thuần là dạng giao dịch trực tuyến dựa trên quay trình số hóa bao gồm hình ảnh, văn bản kết hợp với âm thanh. Có thể dễ dàng liệt kê ra các hoạt động chính của sàn TMĐT: Thanh toán trực tuyến, trao đổi dữ liệu điện tử, mua đi bán lại các hàng hóa trực tuyến. Theo "E-Banking Management: Issues, Solutions, and Strategies" được công bố năm 2009 của Clarke và Shah - hai chuyên gia nghiên cứu trong ngành tài chính – ngân hàng tại Anh Quốc, ý kiến mà họ đưa ra về NHĐT là “sự cung cấp thông tin về ngân hàng và dịch vụ của ngân hàng thông qua trang chủ của ngân hàng trên mạng toàn cầu”. Rõ ràng hơn thì NHĐT chính là dịch vụ giúp cho người dùng có thể để thực hiện giao dịch cá nhân từ chuyển tiền, thanh toán, vay vốn… thông qua tài khoản trên kênh điện tử.
Từ các quan điểm của các tác giả về NHĐT, có thể hiểu: NHĐT là một loại hình mà ngân hàng đã và đang xây dựng, phát triển dựa trên nền tảng của công nghệ thông tin và hệ thống viễn thông hiện đại để cho phép người dùng có thể tra cứu, kiểm tra thông tin và thực hiện mọi giao dịch đối với tài khoản thông qua mạng Internet hoặc kết nối trực tuyến bằng các thiết bị như điện thoại, máy tính…mà không cần phải qua quầy giao dịch hay ATM. Đặc điểm của ngân hàng điện tử Thứ nhất, dịch vụ NHĐT là một chương trình được thiết lập nhằm mục đích cung cấp tự động cho khách hàng. Khác với dịch vụ truyền thống là quá trình tiếp nhận nhu cầu rồi đưa ra hướng xử lý cho khách hàng đến từ phía nhận viên tư vấn trực tiếp thì NHĐT một dịch vụ tự động thực hiện những yêu cầu từ khách hàng thông qua kênh phân phối. Sự phát triển của dịch vụ NHĐT phụ thuộc vào hai yếu tố bao gồm: Một là quá tình phát triển của công nghệ thông tin; hai là tính minh bạch của pháp luật và thứ ba là quy chế áp dụng của từng NHTM.
Một số dịch vụ đang được khách hàng thực hiện hoàn toàn độc lập tự động mà không cần đến sự giám sát hay hỗ trợ của nhân viên ngân hàng như vấn tin tài khoản, chuyển khoản trong và ngoài hệ thống, gửi tiền tiết kiệm online… Thứ hai, dịch vụ Ngân hàng điện tử là một quá trình khép kín cho khách hàng. Một quy trình giao dịch của khách hàng được thực hiện khi khách hàng bắt đầu đặt lệnh đến khi kết thúc là phản hồi từ phía ngân hàng trên thiết bị đặt lệnh. Thứ ba, dịch vụ NHĐT được cung cấp một cách liên tục. Người dùng có thể tìm đến và tiếp cận bất kì dịch vụ nào của NHĐT ở mọi lúc, mọi nơi qua chính thiết bị đang cài đặt dịch vụ Ngân hàng điện tử.
Đó chính là sự thuận tiện mà dịch vụ Ngân hàng điện tử đang ngày càng cải thiện để đảm bảo đem lại cho khách hàng những trải nghiệm tốt nhất, thuận tiện nhất so các dịch vụ truyền thống trước đó. Thứ tư, thời gian cho một giao dịch NHĐT chưa thực sự là đồng nhất. Thời gian của một giao dịch phụ thuộc vào các yếu tố như điều kiện của giao dịch đó và cơ chế vận hành hệ thống của từng ngân hàng. Chính vì vậy, sự khác biệt về thời gian vẫn đang còn tồn tại, ví dụ như thời gian của một giao dịch chuyển tiền trong hệ thống và ngoài hệ thống của ngân hàng.
Tuy nhiên, thời kì hội nhập và cuộc chạy đua công nghệ, thì mỗi ngân hàng đều đang cải tiến nhanh nhất, tốt nhất hệ thông điện tử của họ để phục vụ tốt nhât cho khách hàng, tăng tính cạnh tranh trong thị trường ngân hàng. Thứ năm, mạng lưới dịch vụ có tính toàn cầu. Theo xu thế phát triển hiện đại kèm theo những khuynh hướng tiên tiến, khi đó sự liên kết dịch vụ được trải rộng khắp không những khu vực, quốc gia mà còn mang cả tính toàn cầu. Vai trò của dịch vụ NHĐT 1.
Đối với nền kinh tế Thứ nhất, dịch vụ NHĐT làm hoàn chỉnh quy trình giao dịch trên thị trường tài chính – ngân hàng. Rõ ràng việc thực hiện nhanh và chính xác các giao dịch thanh 10 toán giúp cho quá trình luân chuyển vốn được diễn ra thuận tiện, chính xác hơn mà lại vô cùng nhanh chóng, điều đó cũng tiết kiệm được tối đa thời gian từng giao dịch và làm hài lòng các tổ chức, cá nhân khi giao dịch. Điều đó sẽ biến ngân hàng trở thành phương tiện trung chuyển dòng tiền, cải thiện tối ưu khả năng thanh toán, tạo ra sự chuyển biến rõ ràng cho nền kinh tế. Thứ hai, tính năng công nghệ của dịch vụ NHĐT là phương tiện để cung cấp thông tin đến cho các ngành kinh tế khác.
Với sự phát triển ngày càng đi lên, dịch vụ NHĐT sẽ đem lại nguồn thông tin kinh tế khổng lồ cho nền kinh tế. Giúp cho các ngành kinh tế khác có những phương hướng cũng như hoạt động kinh doanh trở nên hiệu quả hơn. Thứ ba, đây chính là cơ hội để các NHTM tăng cường khả năng hội nhập với nền kinh tế quốc tế. Sự tiếp cận với các phương pháp quản lý hiện đại, tiện ích mà dịch vụ NHĐT đem lại đã và đang góp phần kết nối cả thế giới lại với nhau, tạo điều kiện cho nền kinh tế Việt Nam phát triển và hội nhập quốc tế.
Đối với ngành Ngân hàng Thứ nhất, việc phát triển dịch vụ NHĐT đã và đang tiếp tục đem đến cho ngân hàng những lợi ích vô cùng lớn. Đầu tiên, dịch vụ này giúp cho các NHTM giảm thiểu được các loại chi phí và gia tăng được năng suất kinh doanh. Thực tế đã chỉ ra rằng, với hình thức giao dịch trực tuyến như hiện nay, ngân hàng sẽ giảm thiểu một khoản chi phí lớn bao gồm: chi phí văn phòng, chi phí vận hành, chi phí lưu trữ chuyển giao chứng từ. Giờ đây, với một máy ATM hiện đại tích hợp đầy đủ các chức năng hỗ trợ khách hàng đã giúp giải quyết vấn đề nêu trên.
Không những vậy, dịch vụ NHĐT đã mở rộng được khả năng phục vụ khách hàng về cả không gian và thời gian. Với cơ sở hạ tầng mạng cùng dịch vụ sản phẩm NHĐT, khách hàng có thể giao dịch ở bất cứ đâu vào bất cứ thời điểm nào. Phương thức giao dịch không chỉ giới hạn ở một kênh mà còn đa dạng qua các kênh. Bên cạnh đó, nếu khách hàng có sự thay đổi về thông tin, họ dễ dàng tự điều chỉnh và cập nhật mà không cần thiết phải ra quầy điền thông tin.
Qua đó có thể nói cả ngân hàng và khách hàng đều là bên có lợi khi áp dụng NHĐT trong cuộc sống. Thứ hai, việc vốn tiền tệ được sử dụng và luân chuyển nhanh sẽ giúp cho nâng cao được hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng. Nếu khách hàng phải ra quầy giao dịch 11 để thực hiện các giao dịch thì sẽ phải ngồi chờ đến lượt để giao dịch, việc này sẽ làm tốn rất nhiều thời gian của khách hàng và việc luân chuyển tiền sẽ mất rất nhiều thời gian. Nhưng với NHĐT, các giao dịch thanh toán vừa nhanh vừa chính xác, khách hàng sẽ là người chủ động thực hiện sẽ đẩy nhanh quá trình luân chuyển lên nhiều lần.
Thứ ba, dịch vụ NHĐT bao gồm các dịch vụ truyền thống như gửi tiền tiết kiệm, chuyển tiền, kiểm tra số dư tài khoản và các dịch vụ khác như tự mở tài khoản, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, theo dõi lãi suất tiền gửi, trả lương cho cán bộ nhân viên… Điều đó giúp cho khách hàng chủ động hơn trong toàn bộ các giao dịch của mình, không còn phải ra quầy để làm các thủ tục, giao dịch thanh toán tốn nhiều thời gian. Ngoài ra còn bao gồm các dịch vụ bán chéo như liên kết với công ty bảo hiểm, công ty chứng khoán giúp mở rộng thêm các loại sản phẩm phù hợp với thị hiếu và nhu cầu của khách hàng. Thứ tư, việc phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử dần dần làm thay đổi cơ cấu dòng tiền lưu thông, chuyển từ nền kinh tế tiền mặt sang nền kinh tế không dùng tiền mặt. Dịch vụ NHĐT trong tương lai sẽ ngày càng phát triển và là điểm tựa tất yếu cho mọi sự phát triển mới để mang lại cho ngân hàng những nguồn thu lớn thông qua việc tiết kiệm chi phí, mở rộng quy mô, cũng như hạn chế được nhiều rủi ro tiềm ản xuất hiện và tồn tại trong các hoạt động truyền thống.
Thứ năm, việc phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử cũng chính là đang cho phép ngân hàng tiếp cận nhanh với các phương thức quản lý hoàn toàn mới, phù hợp với xu hướng hiện đại hóa. Sự kết hợp hài hòa trong quá trình phát triển các hoạt động dịch vụ ngân hàng truyền thống và các dịch vụ NHĐT sẽ làm cho sản phẩm ngân hàng trở nên đa dạng phong phú, tăng các đầu thu cho ngân hàng, nâng cao năng suất lao động và đặc biệt nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập, tạo ra sự phát triển đồng bộ, tương thích giữa hệ thống ngân hàng trong nước và ngân hàng thế giới. Đối với khách hàng Khách hàng chính là người trực tiếp hưởng thụ và trải nghiệm sản phẩm này của ngân hàng. Vậy nên nó sẽ phải đem lại cho chính khách hàng những lợi ích rõ ràng nhất nếu ngân hàng muốn thu hút được nhiều khách hàng và làm chủ trong cuộc đua trở thành ngân hàng top đầu.
12 Thứ nhất, dịch vụ NHĐT giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giúp khách hàng chủ động trong giao dịch với ngân hàng.