lời mở đầu, mục lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục các bảng, biểu đồ, hình, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục phụ lục, luận văn bao gồm 3 chƣơng: 8 Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại ngân hàng thƣơng mại. Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Bạc Liêu. Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Bạc Liêu.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái quát về dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại NHTM Hiện nay chƣa có định nghĩa chính xác về khái niệm dịch vụ NHBL. Các quan điểm về dịch vụ NHBL dựa trên loại hình dịch vụ hoặc đối tƣợng khách hàng mà các sản phẩm hƣớng tới.
Theo “Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại” của David Cox (1997) thì NHBL đƣợc hiểu là loại hình ngân hàng “cung cấp hàng loạt các dịch vụ cho doanh nghiệp, hộ gia đình và các cá nhân với các khoản tín dụng nhỏ”. Theo ngân hàng thế giới thì ngân hàng bán lẻ đƣợc đề cập đến nhƣ một loại hình ngân hàng chia theo tính chất hoạt động, chủ yếu cung cấp các dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ gia đình và các cá nhân với các khoản tín dụng nhỏ. [32] Theo Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO) thì dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng cá nhân thông qua giao dịch tại những chi nhánh của các ngân hàng nhƣ: gửi tiền tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng,…[32] Từ điển Tài chính – Đầu tƣ – Ngân hàng – Kế toán Anh Việt (1999) định nghĩa dịch vụ NHBL là các dịch vụ ngân hàng đƣợc thực hiện với khách hàng là công chúng, thƣờng có quy mô nhỏ và thông qua các chi nhánh, đối lập với dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ ngân hàng dành cho các định chế tài chính và những dịch vụ ngân hàng đƣợc cung cấp với số lƣợng lớn. Theo các chuyên gia kinh tế của học viện nghiên cứu Châu Á – AIT cho rằng, dịch vụ NHBL là cung cấp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lƣới chi nhánh.
Khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.Mishkin (2010), “Dịch vụ ngân hàng bán lẻ là dịch vụ ngân hàng đƣợc cung ứng đến từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thông qua mạng lƣới chi nhánh hoặc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với các sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện thông tin điện tử viễn thông”. Qua các cách tiếp cận trên, có thể rút ra nội hàm dịch vụ NHBL bao gồm: Thứ nhất, dịch vụ NHBL là những dịch vụ điển hình của một NHTM bao gồm: dịch vụ tín dụng, dịch vụ thanh toán, huy động tiền gửi,… Thứ hai, đối tƣợng khách hàng chủ yếu NHBL phục vụ là các khách hàng cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thứ ba, khách hàng có thể tiếp cận với các sản phẩm NHBL thông qua các mạng lƣới chi nhánh hoặc thông qua các phƣơng tiện thông tin, điện tử viễn thông. Tóm lại, dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng cung ứng cho khách hàng là cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua mạng lƣới chi nhánh của ngân hàng hoặc khách hàng có thể tiếp cận các dịch vụ ngân hàng qua các phƣơng tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại NHTM 1. Đối tượng khách hàng là cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp nhỏ và vừa Đây là đặc điểm dễ nhận biết khi tiếp cận dịch vụ NHBL. Nhóm khách hàng này có một đặc điểm dễ nhận thấy nhất là thị trƣờng không đồng nhất. Chính vì vậy, để có thể thành công trên thị trƣờng này đòi hỏi các ngân hàng cũng nhƣ tất cả các nhà cung cấp sản phẩm dịch vụ khác trên thị trƣờng phải có sự phân đoạn thị trƣờng một cách cẩn thận đồng thời phải nhận biết đƣợc một cách sâu sắc quá trình cũng nhƣ các yếu tố tác động đến hành vi mua sản phẩm của khách hàng.
Sản phẩm dịch vụ đa dạng, phong phú nhưng quy mô giao dịch nhỏ Do đối tƣợng khách hàng của dịch vụ NHBL là cá nhân, hộ gia đình, các DNNVV nên số lƣợng khách hàng của loại hình dịch vụ này là rất lớn dẫn đến số lƣợng các giao dịch NHBL là rất nhiều và thƣờng xuyên. Đặc trƣng về nhóm khách hàng của dịch vụ NHBL là nhu cầu đa dạng, không đồng nhất, phụ thuộc nhiều vào yếu tố giới tính, tuổi tác, văn hóa, địa điểm cƣ trú… Do đó, đòi hỏi một ngân hàng 11 muốn phát triển đƣợc dịch vụ NHBL phải có một danh mục sản phẩm đa dạng và không ngừng cải tiến. Tuy nhiên giá trị của mỗi giao dịch thƣờng nhỏ hơn giá trị các giao dịch ngân hàng bán buôn, chỉ tƣơng ứng, phù hợp với nhu cầu của một cá nhân, một doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính đặc điểm này mang lại lợi thế cho dịch vụ NHBL so với dịch vụ ngân hàng bán buôn.
Sự thƣờng xuyên và ổn định trong các giao dịch bán lẻ góp phần mang lại một nguồn thu nhập đáng kể và sự tăng trƣởng bền vững của ngân hàng. Bên cạnh đó, chính vì giá trị các giao dịch bán lẻ không quá lớn nên rủi ro chứa đựng trong bản thân các giao dịch cũng không nhiều, góp phần đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng. Dịch vụ NHBL được cung cấp qua nhiều kênh phân phối Do đặc điểm nhóm khách hàng của dịch vụ NHBL là các cá nhân, hộ gia đình, các DNNVV phân bố rải rác trên một phạm vi rộng lớn trên cả nƣớc hoặc trên phạm vi quốc tế. Do đó, để có thể tiếp cận tới mọi đối tƣợng khách hàng, các ngân hàng phải không ngừng mở rộng thêm mạng lƣới các chi nhánh, các phòng giao dịch, các điểm giao dịch, các trạm ATM.
Dịch vụ NHBL là ngành có lợi thế kinh tế theo quy mô, theo phạm vi, độ rủi ro thấp so với dịch vụ bán buôn. Với dịch vụ bán lẻ quy mô càng lớn, số ngƣời tham gia càng nhiều thì chi phí càng thấp, càng thuận tiện và tiết kiệm chi phí. Mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thƣờng tập trung vào các dịch vụ tiền gửi và tài khoản, vay vốn, mở thẻ tín dụng… Độ rủi ro thấp là đặc điểm khác biệt so với dịch vụ bán buôn. Trong khi các dịch vụ bán buôn tại các ngân hàng tập trung vào đối tƣợng khách hàng là tổ chức kinh tế, trung gian tài chính với giá trị giao dịch lớn, độ rủi ro cao, thì dịch vụ bán lẻ với số lƣợng khách hàng cá nhân lớn, giá trị giao dịch nhỏ, rủi ro phân tán thấp.
Đây là một trong những mảng đem lại doanh thu ổn định và an toàn cho NHTM. Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại NHTM [3] 1. Dịch vụ huy động vốn dân cư Đây là một nghiệp vụ thuộc tài sản nợ, là một nghiệp vụ truyền thống hình thành nên nguồn vốn hoạt động của NHTM. Thông qua các biện pháp và công cụ đƣợc sử dụng, NHTM huy động vốn từ các khách hàng cá nhân theo các hình thức: Tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, phát hành kỳ phiếu, trái phiếu… 1.
Dịch vụ tín dụng bán lẻ Dịch vụ tín dụng bán lẻ bao gồm: cho vay thấu chi, cho vay tiêu dùng, cho vay du học, cho vay mua ôtô, cho vay mua nhà trả góp, cho vay cầm cố, thế chấp. Tỷ trọng cho vay cá nhân trong dƣ nợ cho vay của NHTM ngày càng cao. Cho vay cá nhân hiện chiếm một tỷ trọng rất quan trọng trong danh mục đầu tƣ của các NHTM trên thế giới. Thu khác từ hoạt động tín dụng bao gồm: Phí khởi tạo khoản vay; Phí quản lý tài sản đảm bảo; Các loại phí phạt vi phạm liên quan trong hoạt động tín dụng và các khoản thu khác từ hoạt động cho vay.
Dịch vụ thanh toán Hiện nay các NHTM đang áp dụng các phƣơng thức thanh toán nhƣ: chuyển tiền trong nội bộ hệ thống ngân hàng, chuyển tiền qua NHTM khác, chuyển tiền qua ngân hàng nƣớc ngoài và thanh toán bù trừ. Các hình thức thanh toán bao gồm: Séc, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, thƣ tín dụng, thẻ thanh toán… Việc thanh toán qua tài khoản tiền gửi giao dịch đƣợc coi là bƣớc tiến quan trọng nhất trong công nghệ ngân hàng bởi vì nó cải thiện đáng kể hiệu quả của quá trình thanh toán, làm cho các giao dịch kinh doanh trở nên dễ dàng, nhanh chóng và an toàn. Với việc cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, NHTM mang lại cho cá nhân nhiều tiện ích trong thanh toán. Nhờ số lƣợng khách hàng này, NHTM có thể tăng thêm thu nhập từ thu phí dịch vụ và là cơ sở để phát triển các dịch vụ khác.
Cụ thể là thông qua việc mở tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng, các ngân hàng có cơ hội cung cấp dịch vụ thẻ cho các cá nhân. Thu dịch vụ thanh toán trong nƣớc và quốc tế gồm thu dịch vụ chuyển tiền 13 trong nƣớc và quốc tế, thu từ quản lý tài khoản, thu từ quản lý dòng tiền, thu thanh toán bù trừ, thu từ thanh toán hóa đơn, thanh toán khác. Dịch vụ thẻ Thẻ thanh toán là phƣơng tiện thanh toán không dùng tiền mặt mà chủ thẻ có thể sử dụng để rút tiền mặt, chuyển khoản, vấn tin số dƣ… tại các máy rút tiền tự động hoặc thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ tại các tổ chức chấp nhận thẻ. Đối với NHTM việc phát hành và thanh toán thẻ là hoạt động bao gồm các nghiệp vụ cho vay, huy động vốn, thanh toán trong và ngoài nƣớc.
Dịch vụ thẻ góp phần quan trọng cho NHTM trong huy động vốn, thu phí dịch vụ và nâng cao hình ảnh của NHBL đối với công chúng. Sản phẩm dịch vụ thẻ đi liền với ứng dụng công nghệ của NHTM và khả năng liên kết giữa các NHTM trong khai thác thị trƣờng và tận dụng cơ sở hạ tầng về CNTT.