CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY TRUNG VÀ DÀI HẠN 1. Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động cho vay trung và dài hạn 1. Khái niệm, đặc điểm và sự cần thiết của cho vay trung và dài hạn 1. Khái niệm về cho vay trung và dài hạn Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
- Cho vay trung hạn là các khoản vay có thời hạn cho vay trên 01 (một) năm và tối đa 05 (năm) năm. Như vậy trong hoạt động kinh doanh của NHTM, cho vay trung hạn được hiểu là loại hình cho vay có thời gian hoàn vốn từ 1 đến 5 năm, cho vay dài hạn là loại tín dụng có thời hạn hoàn vốn từ 5 năm trở lên, được sử dụng để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống. Hình thức cho vay này được NHTM áp dụng cho khách hàng nhằm hỗ trợ việc xây dựng mới, mở rộng hoặc hoàn thiện quy trình công nghệ, quy trình xản suất, đầu tư tài sản cố định để sản xuất, kinh doanh. Mua sắm bất động sản, tài sản có giá trị lớn và có thời gian hoàn vốn dài.
Đặc điểm của cho vay trung và dài hạn Để phân biệt loại hình cho vay trung và dài hạn với loại hình cho vay khác qua một số đặc trưng như sau: * Thời hạn cho vay. Điểm khác biệt cơ bản đầu tiên giữa cho vay trung, dài hạn và ngắn hạn là thời hạn cho vay. - Cho vay ngắn hạn: Thời hạn cho vay được xác định phù hợp với chu kỳ sản kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng nhưng không quá 12 tháng. - Cho vay trung, dài hạn: Thời hạn cho vay được xác định phù hợp với thời hạn thu hồi vốn của dự án đầu tư, khả năng trả nợ của khách hàng và tính chất của nguồn vốn cho vay, trong đó: + Cho vay trung hạn có thời gian từ 12 tháng đến 60 tháng.
7 + Cho vay dài hạn có thời gian trên 60 tháng. * Đối tượng cho vay. Đối tượng cho vay trung dài hạn là toàn bộ các chi phí cấu thành trong tổng mức vốn đầu tư của các dự án xây dựng mới, mở rộng cải tạo công nghệ, mua sắm tài sản có giá trị lớn, xây dựng, sửa chữa nhà ở. * Nguyên tắc và điều kiện vay vốn.
Khách hàng muốn vay vốn của Ngân hàng phải đảm bảo được 3 nguyên tắc tín dụng cơ bản sau: - Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. - Phải hoàn trả tiền vay và lãi theo đúng thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. - Phải đảm bảo tiền vay theo đúng quy định của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước. Trên cơ sở nguyên tắc trên, mỗi Ngân hàng sẽ đề ra các điều kiện ràng buộc, các quy định mang tính chất bắt buộc có thể thực hiện vốn vay của Ngân hàng.
Các quy định này về cơ bản là giống nhau nhưng các điều khoản cụ thể thì khác nhau phụ thuộc vào mỗi Ngân hàng và thời điểm lịch sử. Do các đặc điểm của cho vay trung- dài hạn nên thời gian thu hồi vốn là rất lâu, có khả năng gặp nhiều rủi ro trong quá trình sử dụng nên việc cho vay trung, dài hạn phải tuân quy định như sau: - Doanh nghiệp, cá nhân, đại diện hộ sản xuất, kinh doanh vay vốn phải sản xuất kinh doanh có lãi, có vốn tham gia tối thiểu bằng 20% tổng dự toán công trình đầu tư, nhu cầu tiêu dùng đối với vay trung hạn và 30% đối với vay dài hạn, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của Chính phủ. - Chủ thể vay vốn phải chấp hành đầy đủ các quy định của nhà nước về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và thể lệ cho vay trung, dài hạn của Ngân hàng. Sự cần thiết phải phát triển hoạt động cho vay trung và dài hạn.
Cho vay là mảng hoạt động đóng vai trò chủ chốt, là hoạt động trọng tâm của bất kỳ một ngân hàng thương mại nào. Hoạt động cho vay không chỉ mang tính chất quyết định đến sự tồn tại của bản thân ngân hàng mà còn có ảnh hưởng rất lớn đến khách hàng của ngân hàng nói riêng và cả nền kinh tế nói chung. Một NHTM muốn phát triển thì ưu tiên trước nhất chính là phát triển lĩnh vực cho vay, trong đó cho vay trung và dài hạn là lĩnh vực luôn được ưu tiên phát triển vì: 8 - Tính ổn định: Các khoản vay trung và dài hạn thường có thời hạn cho vay hơn 1 năm, có những khoản vay kéo dài đến 20 năm. Sau thời gian ân hạn, các khách hàng vay sẽ hoàn trả theo định kỳ.
Do vậy các khoản vay thường ổn định về dư nợ trong dài hạn. Bên cạnh đó, các NHTM ngày nay thường áp dụng phí trả nợ trước hạn, do đó ngân hàng có thể dự báo được dư nợ trong thời kỳ, từ đó chủ động được kế hoạch nguồn vốn cũng như dư nợ - Hiệu quả kinh tế cao: Các khoản vay trung và dài hạn thường có mức lãi suất cao hơn các khoản vay ngắn hạn, do đó khoảng cách chênh lệch giữa đầu ra và đầu vào cũng cao hơn, từ đó gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng. Mặt khác, các chi phí liên quan đến cho vay trung và dài hạn cũng thấp hơn như chi phí làm hồ sơ, chi phí thẩm định, chi phí quan hệ khách hàng. - Phát triển hạ tầng, cơ sở vật chất cho nên kinh tế địa phương: Các nguồn vốn trung và dài hạn giải ngân phục vụ cho hoạt động đầu tư tài sản cố định, mua sắm các tài sản có giá trị lớn.
Do đó, phát triển cho vay trung và dài hạn chính là kích thích đầu tư cho nên kinh tế, từ đó thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển. Phát triển hoạt động cho vay trung và dài hạn sẽ mở rộng số lượng khách hàng tham gia vay vốn, cầu sản xuất kinh doanh tăng giúp cải thiện mức sống, là động lực cho sự phát triển con người, xã hội cũng được hưởng những tác động tích cực từ đó. Phát triển cho vay nói chung và cho vay trung và dài hạn nói riêng góp phần thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng. Bởi lẽ, hoạt động cho vay của ngân hàng là một công cụ tài trợ hiệu quả, nó đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế với chi phí thấp hơn nhiều so với việc sử dụng các loại vốn khác.
Bên cạnh đó, tín dụng ngân hàng còn là công cụ để Nhà nước điều tiết khối lượng tiền tệ trong lưu thông, thực hiện các chính sách tiền tệ, ổn định kinh tế vĩ mô, vì ngân hàng thương mại là một chủ thể quan trọng tham gia vào quá trình tạo tiền thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán. Ngoài ra, nâng cao hiệu quả cho vay sẽ tạo nên xu hướng cạnh tranh giữa các ngân hàng, qua đó làm tăng chất lượng và hiệu quả hoạt động của cả thị trường tài chính. Các loại hình cho vay trung và dài hạn. Cho vay trung, dài hạn là một nghiệp vụ đang được tồn tại cùng với nghiệp vụ trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Ngày nay, trong điều kiện hoạt động của nền kinh tế thị trường, khoa học kỹ thuật không ngừng phát triển, do đó nghiệp vụ tín dụng trung,dài hạn đòi hỏi phát triển theo góp phần quan trọng trong việc đổi mới hiện 9 đại hóa trang thiết bị và công nghệ sản xuất cho các ngành kinh tế của mọi thành phần kinh tế. Nghiệp vụ cho vay trung – dài hạn của các ngân hàng trong những năm gần đây đã triển khai theo các hình thức sau: Cho vay theo dự án Đây là hình thức cấp tín dụng dựa trên cơ sở dự án sau khi đã xem xét khẳng định tính hiệu quả, tính khả thi của dự án đó. Các hình thức cho vay theo dự án gồm: - Tín dụng hợp vốn (Cho vay đồng tài trợ). - Tín dụng trực tiếp.
Cho vay các nhu cầu tiêu dùng trong dài hạn Đây là hình thức cho vay cái nhân có nhu cầu mua sắm các tài sản lớn, thời gian trả nợ kéo dài. Cho vay tuần hoàn Cho vay tuần hoàn được coi là cho vay trung, dài hạn khi thời hạn của hợp đồng được kéo dài từ một đến vài năm và người vay rút tiền ra khi cần và được trả nợ khi có nguồn, trong thời hạn hợp đồng có hiệu lực. Phát triển hoạt động cho vay trung và dài hạn Phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất.
Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong,… nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập. (5) Trong phép biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin, khái niệm phát triển dùng để chỉ quá trình vận động theo chiều hướng đi lên của sự vật: từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện. (6) Như vây, trong trường hợp này, nội dung phát triển cho vay trung dài hạn được hiểu là vừa mở rộng được quy mô cho vay trung và dài hạn và kiểm soát rủi ro của hoạt động cho vay. Mở rộng quy mô Việc mở rộng quy mô được thể hiện qua một số khía cạnh sau: - Tăng trưởng được số lượng khách hàng cũng như doanh số cho vay trung và dài hạn.
Trong môi trường cạnh tranh hiện nay, tăng trưởng tín dụng là vấn đề tất yếu để các Ngân hàng có thể tồn tại và phát triển. Hoạt động cho vay là một phần quan trọng của công tác tín dụng. Có tăng trưởng được cho vay Ngân hàng mới duy trì các 10 mối quan hệ với khách hàng, cũng cố uy tín cũng như xây dựng thương hiệu cho Ngân hàng, từ đó ngày các thu hút các khách mới, nhằm gia tăng không nhưng hoạt động cho vay vốn mà còn những dịch vụ khác của Ngân hàng. Bên cạnh đó, tăng trưởng cho vay cũng là nguyên nhân chính để gia tăng lợi ích cho Ngân hàng, cũng như thu nhập cho nhân viên, từ đó tạo được thêm động lực làm việc tích cực.