Chương I: Cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng ở NHTM Chương II: Thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt nam, chi nhánh Bà rịa Vũng Tàu Chương III: Các giải pháp phát triển cho vay tiêu dùng tại BIDV BRVT. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG Ở NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG Ở NHTM 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng: Theo GS.
Nguyễn Văn Tiến – 2010 – Cho vay tiêu dùng (CVTD) là một hình thức cấp tín dụng, qua đó Ngân Hàng cho khách hàng là cá nhân vay một lượng tiền nhất định để mua hàng hóa hay dịch vụ sử dụng vào mục đích tiêu dùng. Vay tiêu dùng là nguồn tài chính quan trọng giúp cá nhân hoặc hộ gia đình trang trải nhu cầu về nhà ở, mua sắm phương tiện đi lại, đồ dùng gia đình hay những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế, du lịch. mà không phục vụ trực tiếp cho mục đích sản xuất kinh doanh. Định nghĩa về cho vay tiêu dùng có thể khác nhau nhưng nội dung cơ bản là giống nhau, cùng đề cập đến mục đích của loại cho vay này: Cho vay tiêu dùng là để phục vụ cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt của cá nhân, hộ gia đình, những người có nhu cầu nâng cao mức sống nhưng chưa có khả năng chi trả trong hiện tại.
Ngân hàng phát triển sản phẩm cho vay tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và thu được gốc hoàn trả cùng lợi nhuận từ khoản vay. Trong những năm gần đây, Cho vay tiêu dùng có xu hướng tăng lên mang lại lợi nhuận lớn cho nhiều Ngân Hàng. Tuy nhiên không phải Ngân hàng nào cũng tích cực mở rộng hình thức cho vay này, điều này được lý giải thông qua các đặc điểm của Cho vay tiêu dùng. Đặc điểm cho vay tiêu dùng: Theo PGS.TS Tô Ngọc Hưng (2014), cũng như Giáo trình Nghiệp vụ cho vay tiêu dùng (2014) – Học viện Ngân hàng, cho vay tiêu dùng có những đặc điểm như sau: 1.
Cho vay tiêu dùng có tính nhạy cảm theo chu kỳ của nền kinh tế: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Thu nhập của mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó một yếu tố quan trọng là chu kỳ của nền kinh tế. Khi nền kinh tế phát triển, mọi người kỳ vọng rằng trong tương lai thu nhập của mình sẽ tăng cao và họ có khả năng chi tiêu nhiều hơn. Đồng thời nhà sản xuất được khuyến khích sản xuất ra nhiều mặt hàng đa dạng về mẫu mã, chủng loại cũng như nâng cao đựoc chất lượng sản phẩm, từ đó khuyến khích được nhu cầu tiều dùng của dân cư. Nếu thu nhập của người dân không đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng, họ sẽ phát sinh nhu cầu vay vì tin tưởng rằng với nền kinh tế lạc quan như vậy, chắc chắn họ sẽ hoàn trả được các khoản vay Ngân hàng trong tương lai.
Các ngân hàng cũng lạc quan về nền kinh tế nên sẽ mở rộng quy mô tín dụng. Vì vậy cho vay tiêu dùng sẽ phát triển khi nền kinh tế tăng trưởng. Ngược lại, với nền kinh tế suy thoái thì quy mô cho vay tiêu dùng sẽ bị thu hẹp. Quy mô cho vay tiêu dùng nhỏ: Đặc điểm này xuất phát từ đối tượng khách hàng của cho vay tiêu dùng là cá nhân và hộ gia đình.
Họ thường vay để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng khi mà tích lũy chưa đủ khả năng chi trả. Vì vây, các khoản cho vay tiêu dùng thường có quy mô nhỏ so với tài sản của ngân hàng, nhưng số lượng khoản vay lại rất lớn do số lượng khách hàng lớn và nhu cầu chi tiêu đa dạng. Cho vay tiêu dùng ít nhạy cảm với lãi suất: Khách hàng vay tiêu dùng thường quan tâm đến những tiện ích và giá trị mà vay tiêu dùng đem lại nhằm thoả mãn cho nhu cầu tiêu dùng hơn là chi phí phải trả để có khoản vay đó. Mặt khác, số lượng khoản vay nhỏ, số tiền thanh toán theo định kỳ, vì vậy số tiền trả định kỳ không quá lớn, không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thu nhập của khách hàng.
Chất lượng thông tin khách hàng cung cấp không cao: Đối với khách hàng cá nhân, hộ gia đình thông tin làm cơ sở phân tích để ngân hàng quyết định cho vay hay không? Đó là những thông tin về nghề nghiệp, thu nhập, độ tuổi, tình trạng sức khoẻ, nơi cư trú. Những thông tin này do chính khách hàng cung cấp do vậy mang tính chủ quan, một chiều, không được kiểm toán, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 kiểm soát như đối với khách hàng doanh nghiệp, và do đó có thể không chính xác, tiềm ẩn rủi ro cho Ngân hàng. Nguồn trả nợ không ổn định, phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Nguồn trả nợ của khách hàng được trích từ thu nhập, thu nhập này có thể thay đổi tuỳ vào tình trạng sức khoẻ, công việc cũng như cơ cấu, chu kỳ của nền kinh tế. Do vậy, khách hàng có việc làm, mức thu nhập ổn định, có trình độ học vấn là những tiêu chí quan trọng để các NHTM quyết định việc cho vay.
Lãi suất của các khoản cho vay tiêu dùng cao: Do quy mô của các khoản vay thường nhỏ (trừ những khoản vay để mua nhà ở, mua xe ô tô), dẫn đến chi phí để cho vay (về thời gian, nhân lực đi thẩm định, quản lý các khoản vay) cao, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng tới sự an toàn vốn của ngân hàng. Vì vậy, khách hàng muốn nhận tài trợ theo hình thức cho vay tiêu dùng phải chịu mức lãi suất cao hơn lãi suất cho vay thông thường. Mức lãi suất này giúp đảm bảo cho Ngân hàng có thể hạn chế được rủi ro và cân đối được thu nhập – chi phí trong những trường hợp có sự cố ngoài ý muốn xảy ra. Phân loại cho vay tiêu dùng: Theo GS.
Nguyễn Văn Tiến – 2010 – Cho vay tiêu dùng rất đa dạng và phong phú. Tùy từng tính chất khác nhau mà Cho vay tiêu dùng có thể chia thành nhiều loại: 1. Căn cứ theo mục đích vay: Cho vay tiêu dùng cư trú: Là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu mua sắm, xây dựng hoặc/ và cải tạo nhà ở của khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình. Đặc điểm của các khoản vay này thường là giá trị lớn, thời hạn vay dài, đem lại nguồn thu tương đối ổn định cho ngân hàng.
Rủi ro của khoản cho vay này chịu ảnh hưởng bởi những biến động của thị trường BĐS do tài sản đảm bảo cho khoản vay thường là tài sản hình thành từ vốn vay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Cho vay tiêu dùng phi cư trú: Là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho việc trang trải các chi phí mua sắm xe cộ, đồ dùng gia đình, chi phí học hành, giải trí, du lịch. Các khoản cho vay tiêu dùng này thường có giá trị không cao và có thời hạn ngắn hơn. Căn cứ theo phương thức hoàn trả: Cho vay tiêu dùng trả góp: Đây là hình thức CVTD trong đó người đi vay trả nợ cho ngân hàng (cả số tiền gốc và lãi) theo những kỳ hạn nhất định trong thời hạn cho vay.
Đối tượng áp dụng: Phương thức này thường được áp dụng cho các khoản vay có giá trị lớn hoặc/ và thu nhập từng định kỳ của người đi vay không đủ khả năng thanh toán hết một lần số nợ. Một số điểm Ngân hàng cần chú ý khi áp dụng hình thức cho vay trả góp: Loại tài sản được tài trợ: Ngân hàng thường chỉ muốn tài trợ cho những khoản vay mua sắm các đồ dùng có giá trị và tính sử dụng lâu bền, với những tài sản như vậy, người tiêu dùng sẽ được hưởng những tiện ích từ chúng trong một thời gian dài. Số tiền phải trả trước: Thông thường ngân hàng yêu cầu người đi vay phải thanh toán trước một phần giá trị tài sản cần mua sắm, số còn lại ngân hàng sẽ cho vay. Điều này một phần giúp ngân hàng hạn chế rủi ro, mặt khác tạo cho người đi vay có trách nhiệm hơn với tài sản mình định mua bởi họ cũng đã đóng góp một phần số tiền của mình vào trong đó.
Khi khách hàng không trả được nợ, trong nhiều trường hợp ngân hàng sẽ phải phát mãi tài sản để thu hồi nợ. Hầu hết các tài sản đã qua sử dụng đều bị giảm giá trị cho nên số tiền trả trước có vai trò vô cùng quan trọng giúp ngân hàng hạn chế rủi ro. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Số tiền trả trước nhiều hay ít phụ thuộc: - Loại tài sản: Đối với các loại tài sản có mức độ giảm giá nhanh thì số tiền trả trước nhiều và ngược lại, đối với các loại tài sản có mức độ giảm giá chậm thì số tiền trả trước ít hơn. - Thị trường tiêu thụ tài sản sau khi sử dụng: yếu tố này rất quan trọng.
Nếu đó là tài sản thuộc loại dễ bán thì số tiền trả trước sẽ ít hơn loại tài sản khó bán sau khi sử dụng. - Môi trường kinh tế. - Năng lực tài chính của người đi vay. Chi phí tài trợ: Chi phí tài trợ là chi phí mà người đi vay phải trả cho ngân hàng trong việc sử dụng vốn.
Chi phí tài trợ chủ yếu là tiền lãi và một số khoản chi phí khác. Chi phí tài trợ phải trang trải được chi phí vốn tài trợ, chi phí hoạt động, rủi ro và mang lại một phần lợi nhuận thỏa đáng cho ngân hàng. Điều khoản thanh toán: Khi xác định các điều khoản liên quan đến việc thanh toán nợ của khách hàng, Ngân hàng thường chú ý tới một số vấn đề sau: - Số tiền thanh toán mỗi định kỳ phù hợp về khả năng thu nhập, chi tiêu của khách hàng. - Giá trị của tài sản tài trợ không được thấp hơn số tiền tài trợ chưa được thu hồi.
- Kỳ hạn trả nợ phải thuận lợi cho việc trả nợ của khách hàng nhưng không nên quá dài vì nếu quá dài, giá trị của tài sản tài trợ sẽ bị giảm mạnh và việc thu hồi nợ có thể gặp rắc rối. Cho vay tiêu dùng phi trả góp: Theo phương thức này, tiền vay được khách hàng thanh toán cho ngân hàng một lần khi đến hạn, áp dụng với các khoản vay có giá trị nhỏ, thời hạn ngắn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.