phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục viết tắt, danh mục bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, kết cấu luận văn chia làm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển cho vay bán lẻ trong các ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn Chƣơng 3: Thực trạng phát triển cho vay bán lẻ tại BIDV Thăng Long Chƣơng 4: Một số giải pháp phát triển cho vay bán lẻ tại BIDV Thăng Long trong giai đoạn tiếp theo. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CHO VAY BÁN LẺ TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan các nghiên cứu về phát triển cho vay bán lẻ trong NHTM 1. Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn: Có thể kể đến các công trình khoa học, các bài báo đề cập đến lý luận phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung nhƣ: Lê Văn Huy, Phạm Thanh Thảo (2008), Phương pháp đo lường chất lượng dịch vụ trong lĩnh vực ngân hàng: Nghiên cứu lý thuyết, Tạp chí ngân hàng, số 6; Nguyễn Văn Giàu (2008), Cải cách và mở cửa dịch vụ ngân hàng, Thời báo ngân hàng số 1CT; PGS.TS Nguyễn Thị Mùi (2006), Nghiệp vụ ngân hàng thương mại, Học viện tài chính, Nhà xuất bản tài chính.
Hầu hết các công trình, bài báo, tạp chí trên mới chỉ đề cập đến quan niệm, dịch vụ ngân hàng nói chung để từ đó phân tích, tìm kiếm các mô hình, phƣơng pháp lý luận về hiệu quả các dịch vụ ngân hàng chứ chƣa phân tích cụ thể dịch vụ NHBL hoặc một loại hình dịch vụ NHBL cụ thể. Công trình khoa học, bài báo đề cập đến các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng đã tìm ra các giải pháp trong phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung và dịch vụ NHBL nói riêng nhƣ: PGS.TS Nguyễn Thị Mùi (2013),Giải pháp phát triển các dịch vụ ngân hàng ở Việt Nam hiện nay, Học viện Tài Chính. Đặng Hữu Cƣờng (2015), Phát triển dịch vụ Ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam- Chi nhánh Hải Dương, Đại học Kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội, Luận văn thạc sỹ; Hoàng Tùng Dƣơng (2015), Phát triển hoạt động cho vay bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Nội - Chi nhánh An Giang, Đại học Kinh tế quốc dân, Luận văn thạc sỹ; 5 Những luận văn trên hầu hết đều hệ thống hóa đầy đủ về lý luận ngân hàng bán lẻ và nêu ra đƣợc tầm quan trọng của việc phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ trong nền kinh tế cạnh tranh hiện nay. Thêm vào đó, các luận văn trên cũng đã đƣa ra đƣợc một số chiến lƣợc nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại một số chi nhánh nhất định thuộc ngân hàng cụ thể.
Một số luận văn nghiên cứu phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam nhƣ: Nguyễn Thị Huyền Trang,Phát triển dịch vụ bán lẻ tại Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Ninh, Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội; Phạm Thị Hà Giang (2012), Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Hà Thành, Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, Luận văn thạc sỹ. Khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu: Đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về phát triển các dịch vụ ngân hàng bán lẻ nói chung trong đó có bao gồm nội dung về phát triển cho vay bán lẻ tại một số chi nhánh của BIDV và một số chi nhánh ngân hàng khác. Tuy nhiên ở mỗi thời kỳ, đặc điểm kinh tế xã hội, nhu cầu thị trƣờng lại khác, công tác phát triển cho vay bán lẻ lại cần đƣợc các ngân hàng nhìn nhận lại và đƣa ra các chính sách, giải pháp phù hợp với tình hình mới, mặt khác mỗi ngân hàng có một tiềm lực khác nhau, mỗi địa phƣơng có một đặc trƣng phát triển và thế mạnh, nên điều kiện khai thác khách hàng, Phát triển tín dụng cũng khác nhau. Thời gian gần đây, với những thay đổi về cơ chế, chính sách, chính sách cho vay bán lẻ, các chính sách cho vay ƣu đãi, hỗ trợ lãi suất dẫn đến những vấn đề còn tồn tại liên quan đến công tác phát triển cho vay bán lẻ của ngân hàng.
Việc chƣa có một đội ngũ cán bộ làm công tác cho vay bán lẻđủ mạnh, quy trình cho vay bán lẻchƣatạo một hành lang thông thoáng để thúc đẩy hoạt động cho vay bán lẻ đã 6 dẫn đến tốc độ tăng trƣởng về cho vay bán lẻ chƣa đƣợc nhƣ kì vọng. Xét thấy cho đến nay, chƣa có đề tài nào nghiên cứu về phát triển cho vay bán lẻ tại BIDV Thăng Long có tính cập nhật đến thời điểm hiện tại. Vì vậy, dựa trên việc tìm hiểu quy trình cho vay bán lẻ và thực trạng cho vay bán lẻ tại ngân hàng, tác giả nhận thấy cần đánh giá thực tế đƣa ra những giải pháp phát triển cho vay bán lẻ gắn với an toàn, hiệu quả và bền vững cho BIDV Thăng Long. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay bán lẻ trong các NHTM 1.
Cho vay bán lẻ 1. Khái niệm và đặc điểm cho vay bán lẻ Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Nhƣ vậy, cho vay là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, các tổ chức tín dụng khác, với các khách hàng là các pháp nhân và cá nhân. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài thì cho vay đƣợc hiểu là hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng cho khách hàng.
Xét theo đối tƣợng khách hàng vay vốn thì các ngân hàng thƣờng phân ra hai loại là cho vay bán buôn và cho vay bán lẻ.Tuy nhiên hiện nay chúng ta vẫn chƣa có khái niệm thống nhất về cho vay bán lẻ. Theo nghĩa đen trong việc cung cấp các hàng hóa dịch vụ bình thƣờng thì bán lẻ là bán trực tiếp cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng từng cái, từng ít một. Nó khác với bán buôn là bán cho ngƣời trung gian, cho ngƣời phân phối hàng hóa đó với khối lƣợng lớn. Khi áp dụng trong hoạt động tín dụng, tín dụng bán buôn đƣợc hiểu là tất cả các khoản vay thông qua thị trƣờng, tài chính, hoặc cho vay đối với các trung gian tài chính khác (các ngân hàng thƣơng mại, các tổ chức làm đại lý ủy thác, quĩ), chƣa tính đến giá trị qui mô của các khoản vay.
Trong 7 khi đó, cho vay bán lẻ bao gồm những khoản cho vay trực tiếp đến người vay cuối cùng với các khoản cho vay với giá trị, qui mô là khác nhau. Ngƣời vay cuối cùng không phân biệt theo quy mô lớn nhỏ, mà chủ yếu đƣợc xác định là ngƣời trực tiếp sử dụng vốn vay đƣa vào hoạt động đầu tƣ, không thực hiện cho vay gián tiếp với các đối tƣợng khác. Trong thực tế những phân định về bán buôn, bán lẻ chỉ là tƣơng đối và không mang tính phổ biến với mọi quốc gia và các ngân hàng, thay đổi theo thời gian, tùy thuộc vào điều kiện thực tiễn cũng nhƣ mục đích quản lý từng nơi. Theo Jean Paul Votron( CEO của ngân hàng Foties – Bỉ ): cần hiểu đúng nghĩa của bán lẻ là hoạt động của phân phối, trong đó là triển khai các hoạt động tìm hiểu, xúc tiến, nghiên cứu, thử nghiệm, phát hiện, và phát triển các kênh phân phối hiện đại mà nổi bật là hình thức kinh doanh qua mạng.
Dịch vụ bán lẻ bao gồm ba lĩnh vực chính: thị trƣờng, các kênh phân phối, và các loại hình dịch vụ. Dịch vụ bán lẻ ngày càng phát triển sang các lĩnh vực kinh doanh đa quốc gia. Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu Á: dịch vụ CVBL là dịch vụ cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lƣới chi nhánh.Qua đó khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phƣơng tiện thông tin công nghệ. Nhƣ vậy, chúng ta có thể hiểu theo cách phổ biến nhất; dịch vụ cho vay bán lẻ là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính cho khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Như vậy, cho vay bán lẻ được hiểu là những khoản cho vay trực tiếp của ngân hàng đến từng khách hàng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cấp cho vay bán lẻ là việc cấp tín dụng cho khách hàng bán lẻ bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, bảo lãnh và các nghiệp vụ khác. Trong đó, 8 khách hàng bán lẻ là cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ có nhu cầu sử dụng những sản phẩm dịch vụ của ngân hàng. Dịch vụ cho vay bán lẻ đƣợc ngân hàng cung cấp mới mục đích hƣớng đến đối tƣợng là cá nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đây là điểm khác biệt so với dịch vụ cho vay bán buôn khi đối tƣợng là các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế có quy mô lớn. Vì vậy, cho vay bán lẻ có một số đặc điểm riêng nhƣ sau: - Đối tượng của dịch vụ CVBL là các khách hàng cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp siêu nhỏ Đặc điểm đầu tiên và cũng dễ nhận biết khi tiếp cận dịch vụ CVBL đó là đối tƣợng của dịch vụ này là cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp siêu nhỏ. Nhóm khách hàng này có đặc điểm dễ nhận thấy đó là: thị trƣờng thiếu sự đồng nhất. Sự không đồng nhất thể hiện ở chỗ: đối tƣợng của CVBL là cá nhân và doanh nghiệp, trong khi tín dụng bán buôn chỉ là khách hàng doanh nghiệp.
Thứ hai, các khách hàng trong cùng 1 nhóm của CVBL cũng không đồng nhất. Với khách hàng là cá nhân thì có sự khác nhau về độ tuổi, mức thu nhập, mức tiêu dùng. với khách hàng doanh nghiệp thì khác nhau về quy mô, cơ cấu, lĩnh vực kinh doanh.Do đó nhu cầu của mỗi khách hàng là rất khác nhau. Điều này đặt ra vấn đề, cho mỗi NHTM là phải phân định đƣợc thị trƣờng, phân khúc khách hàng cũng nhƣ nhận biết, đƣợc một cách sâu sắc những yếu tố ảnh hƣởng đến nhu cầu mua của khách hàng.