Phân tích rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển chi nhánh quảng bình

Phân tích rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ là một vấn đề quan trọng trong ngành ngân hàng. 97 trang · Đại học Huế · 2022.

• Tác giả: Phạm Nguyễn Nhật Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Phương Thanh
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Ngân Hàng Quảng Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm của hoạt động cho vay
• 1.1.2. Đặc trưng của hoạt động cho vay
• 1.1.3. Vai trò của hoạt động cho vay
• 1.1.4. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay
• 1.1.4.1. Khái niệm tín dụng
• 1.1.4.2. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.1.4.3. Đặc điểm của rủi ro tín dụng
• 1.1.4.4. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.1.5. Các nhân tố rủi ro trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại
• 1.1.5.1. Quan điểm về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.5.2. Đặc điểm cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.5.3. Các nhân tố rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.5.3.1. Nhóm nhân tố thuộc về bản thân ngân hàng
• 1.1.5.3.2. Nhóm nhân tố thuộc về bản thân Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.5.3.3. Các nhóm nhân tố khác
• 1.1.6. Tác động của các nhân tố rủi ro tín dụng cho vay đến hoạt động của Ngân hàng
• 1.1.7. Quản trị rủi ro tín dụng và sự cần thiết của quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.7.1. Quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.7.2. Sự cần thiết của việc quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.8. Các chỉ tiêu phản ánh thực trạng cho vay đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.9. Bài học kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng trong và ngoài nước
• 1.2. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN CHI NHÁNH QUẢNG BÌNH
• 2.1. Giới thiệu chung về ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển VN
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Giới thiệu về ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Quảng Bình
• 2.1.3. Chức năng nhiệm vụ
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.5. Kết quả kinh doanh của Chi nhánh Quảng Bình từ năm 2019 – 2021
• 2.2. Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển VN – Chi nhánh Quảng Bình năm 2019 – 2021
• 2.3. Thực trạng rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Bình
• 2.4. Tóm tắt quy trình cho vay và các nhân tố rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động cho vay đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Bình
• 2.5. Phân tích thực trạng tín dụng đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Bình năm 2019 – 2021
• 2.6. Một số sản phẩm tín dụng phổ biến của BIDV Quảng Bình cung cấp cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.7. Dư nợ tín dụng đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đầu từ và Phát triển Quảng Bình
• 2.8. Kết quả khảo sát ý kiến cán bộ ngân hàng BIDV Quảng Bình về yếu tố có nguy cơ ảnh hưởng đến rủi ro trong hoạt động cho vay đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.9. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Quảng Bình
• 2.9.1. Phân tích bộ máy quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát Triển Quảng Bình
• 2.9.2. Kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay tại BIDV Quảng Bình
• 2.9.2.1. Công cụ kiểm soát cho vay
• 2.9.3. Đánh giá kết quả quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Bình
• 2.9.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.9.3.2. Những hạn chế
• 2.9.3.2.1. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế
• 2.9.3.2.1.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.9.3.2.1.2. Nguyên nhân chủ quan
• 2.10. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN QUẢNG BÌNH
• 3.1. Định hướng, mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình
• 3.2. Kiến nghị nhằm khắc phục rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng công tác phân tích, thẩm định khách hàng và phương án vay vốn
• 3.2.2. Nâng cao năng lực quản trị
• 3.2.3. Hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ cho công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay
• 3.2.4. Nâng cao khả năng quản lý rủi ro tín dụng
• 3.2.5. Nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng của ngân hàng
• 3.2.6. Nâng cao dịch vụ chăm sóc khách hàng và hệ thống cơ sở hạ tầng
• 3.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1. Kiến nghị với Nhà nước
• 2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ

Phân tích rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp nhỏ là một vấn đề quan trọng trong ngành ngân hàng. Rủi ro tín dụng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và sự ổn định của ngân hàng. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ về rủi ro tín dụng là cần thiết để đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng và khách hàng.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng Là Gì

Rủi ro tín dụng là khả năng mà người vay không thể trả nợ đúng hạn. Điều này có thể dẫn đến tổn thất cho ngân hàng. Việc đánh giá rủi ro tín dụng là rất quan trọng để ngân hàng có thể đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Nhỏ Trong Nền Kinh Tế

Doanh nghiệp nhỏ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp. Họ tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào GDP. Tuy nhiên, họ cũng đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Quảng Bình

Ngân hàng Quảng Bình đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Những thách thức này không chỉ đến từ bản thân ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài. Việc nhận diện và quản lý các rủi ro này là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Các Nhân Tố Gây Rủi Ro Tín Dụng

Các nhân tố như tình hình kinh tế, chính sách tín dụng và khả năng tài chính của doanh nghiệp nhỏ đều có thể ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần phải phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này để đưa ra quyết định cho vay chính xác.

2.2. Tác Động Của Đại Dịch Đến Rủi Ro Tín Dụng

Đại dịch Covid-19 đã gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp nhỏ, làm tăng rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần có các biện pháp ứng phó kịp thời để giảm thiểu tổn thất.

III. Phương Pháp Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay

Để phân tích rủi ro tín dụng, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp đánh giá khác nhau. Những phương pháp này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của doanh nghiệp và khả năng trả nợ.

3.1. Phân Tích Tình Hình Tài Chính Của Doanh Nghiệp

Phân tích báo cáo tài chính là một trong những phương pháp quan trọng để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Ngân hàng cần xem xét các chỉ số tài chính như tỷ lệ nợ, lợi nhuận và dòng tiền.

3.2. Đánh Giá Khả Năng Quản Lý Của Doanh Nghiệp

Khả năng quản lý của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần xem xét kinh nghiệm và năng lực của ban lãnh đạo doanh nghiệp trong việc điều hành hoạt động kinh doanh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Quảng Bình

Việc áp dụng phân tích rủi ro tín dụng vào thực tiễn cho vay tại Ngân hàng Quảng Bình đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã cải thiện được quy trình cho vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Phân Tích Rủi Ro

Ngân hàng đã giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng sinh lời nhờ vào việc áp dụng các phương pháp phân tích rủi ro tín dụng hiệu quả.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ việc quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Quảng Bình có thể được áp dụng cho các ngân hàng khác. Việc chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao chất lượng cho vay trong toàn ngành.

V. Kết Luận Về Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ

Rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp nhỏ là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết phải được quản lý chặt chẽ. Ngân hàng Quảng Bình cần tiếp tục cải thiện quy trình phân tích và quản lý rủi ro để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Trong tương lai, ngân hàng cần áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Ngân hàng cần xây dựng các chính sách cho vay linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ, đồng thời tăng cường đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro tín dụng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam có những bước chuyển mình mạnh mẽ từ sau công cuộc Đổi mới năm 1986 và dấu mốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê được tác giả trích dẫn, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tính theo giá so sánh năm 2021 đạt 5.116 nghìn tỷ đồng; trong đó GDP 6 tháng đầu năm 2021 đạt 2.445 nghìn tỷ đồng và 6 tháng cuối năm đạt 2.671 nghìn tỷ đồng. Đến 6 tháng đầu năm 2022, GDP đạt 2.602 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 6,42%. Mặc dù quy mô kinh tế tăng trưởng, cơ cấu doanh nghiệp tại Việt Nam lại có đặc thù lớn khi số lượng doanh nghiệp siêu vi mô chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế. Điều này dẫn tới một thực tế: nhu cầu vốn có quy mô từng khoản vay tuy không lớn nhưng số lượng khách hàng có nhu cầu tiếp cận vốn tín dụng lại đặc biệt đông đảo, khiến khối lượng cho vay tổng thể của hệ thống ngân hàng là rất lớn.

Giai đoạn 2019 - 2021 ghi nhận nhiều biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu và trong nước: đại dịch Covid-19 bùng phát trên diện rộng, sự tắc nghẽn của thị trường hàng hóa do các biện pháp đóng cửa biên giới, bất ổn địa chính trị quốc tế và cuộc xung đột giữa Nga - Ukraine đẩy giá xăng dầu tăng cao. Tại Việt Nam, giai đoạn 2019 - 2020 chứng kiến thị trường lao dốc, lạm phát có chiều hướng gia tăng, lượng hàng tồn kho của nền kinh tế ở mức khá lớn và thị trường tiêu thụ đầu ra bị thu hẹp rõ rệt. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) rơi vào tình trạng thiếu hụt dòng tiền nghiêm trọng, buộc phải tìm kiếm nguồn tài chính vay ngân hàng để duy trì chu kỳ sản xuất kinh doanh. Xu hướng này kích thích tăng trưởng tín dụng nhưng đồng thời kéo theo rủi ro tài chính gia tăng đối với các ngân hàng thương mại. Hậu quả của rủi ro tín dụng không chỉ làm tăng chi phí trích lập dự phòng, thu hẹp quy mô tín dụng, gây thiệt hại vốn mà còn làm suy giảm uy tín và đe dọa sự an toàn thanh khoản của tổ chức tín dụng.

Trước thực tế đó, tác giả đặt ra 4 câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Quảng Bình đang khai thác loại hình cho vay đối với DNNVV như thế nào?
2. Nguồn lợi mà hoạt động này mang lại cho ngân hàng thương mại, khách hàng và nền kinh tế ra sao?
3. Làm cách nào để nhận diện rủi ro và nâng cao thực trạng hoạt động cho vay đối với nhóm khách hàng này?
4. Những đặc điểm, hạn chế tồn tại và các biện pháp ngăn chặn rủi ro tín dụng tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình là gì?

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đối với DNNVV tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Chi nhánh Quảng Bình; đánh giá thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng và đề xuất các giải pháp mang tính thực tiễn cho chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đối với DNNVV của ngân hàng thương mại.
  2. Phân tích, đánh giá hoạt động cho vay và thực trạng rủi ro tín dụng đối với DNNVV tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình giai đoạn 2019 - 2021.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục rủi ro và nâng cao chất lượng cho vay đối với DNNVV tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm, khái niệm về rủi ro tín dụng; các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng và các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng, nâng cao chất lượng hoạt động cho vay đối với DNNVV tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình (trụ sở tại số 189 Hữu Nghị, phường Nam Lý, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình cùng các phòng giao dịch trực thuộc).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 3 năm, từ năm 2019 đến năm 2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống các khái niệm kinh tế học, các văn bản quy phạm pháp luật ngành ngân hàng và mô hình phân loại rủi ro tín dụng:

• Khung pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật:

  • Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng.
  • Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 (văn bản ghi nhận ngày 22/04/2007) và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN, cùng các thông tư thay thế, sửa đổi gồm Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN quy định về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro.
  • Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, xác định tiêu chí phân cấp doanh nghiệp thành siêu nhỏ, nhỏ và vừa căn cứ vào tổng nguồn vốn (tiêu chí ưu tiên) hoặc số lao động bình quân năm trên 3 khu vực: Nông, lâm nghiệp và thủy sản; Công nghiệp và xây dựng; Thương mại và dịch vụ.
  • Luật các Tổ chức tín dụng và Luật Doanh nghiệp điều chỉnh quyền, nghĩa vụ và quy định an toàn vốn.

• Khung lý thuyết về rủi ro tín dụng:

  • Tác giả phân tích 4 đặc điểm cốt lõi của rủi ro tín dụng: tính gián tiếp (phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của khách hàng vay), tính đa dạng và phức tạp (bắt nguồn từ vị trí trung gian tài chính), tính tất yếu (gắn liền với tình trạng thông tin bất cân xứng trên thị trường) và tính khách quan (ngân hàng chịu ảnh hưởng từ các biến động kinh tế vĩ mô và môi trường tự nhiên ngoài tầm kiểm soát).
  • Phân loại rủi ro tín dụng theo 4 tiêu chí:
    1. Theo nguyên nhân phát sinh: Gồm rủi ro giao dịch (chia nhỏ thành rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (chia thành rủi ro nội tại và rủi ro tập trung).
    2. Theo tính khách quan, chủ quan: Gồm rủi ro khách quan (thiên tai, dịch bệnh, biến cố bất khả kháng) và rủi ro chủ quan (từ sự bất cẩn, vi phạm của cán bộ ngân hàng hoặc sự thiếu trung thực của khách hàng).
    3. Theo hình thức tài trợ vốn: Rủi ro nội bảng (cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính) và rủi ro ngoại bảng (bảo lãnh, cam kết tín dụng, thư tín dụng L/C).
    4. Theo mức độ rủi ro: Tín dụng lành mạnh, tín dụng có vấn đề, tín dụng có khả năng thu hồi, tín dụng khó đòi và tín dụng có khả năng mất vốn.
  • Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng gồm hai nhóm:
    • Nhóm định tính: Sự tuân thủ chính sách của Ngân hàng Nhà nước và quy chế nội bộ; tính hợp lý trong cơ cấu khoản vay; tính kịp thời trong giải ngân; mức độ kiểm soát mục đích sử dụng vốn; chi phí nghiệp vụ; năng lực thu hút và giữ chân khách hàng; mức độ hài lòng của khách hàng.
    • Nhóm định lượng: Vòng quay vốn tín dụng (Doanh số thu nợ / Dư nợ bình quân); Tỷ lệ nợ quá hạn (Nợ quá hạn / Tổng dư nợ * 100); Tỷ trọng cho vay có tài sản bảo đảm (Dư nợ có TSBĐ / Tổng dư nợ * 100); Tỷ lệ nợ xấu nhóm 3, 4, 5 (Nợ xấu / Tổng dư nợ * 100, chuẩn an toàn quốc tế < 5%); Tỷ lệ dự phòng rủi ro (Dự phòng rủi ro trích lập / Tổng dư nợ * 100); Tỷ lệ thu lãi cho vay; Mức sinh lời vốn vay (Lợi nhuận tín dụng / Tổng dư nợ tín dụng); Lãi cho vay chưa thu được (lãi treo).

• Phương pháp nghiên cứu và xử lý số liệu:

  • Thu thập dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Bảng cân đối tài khoản nội bảng giai đoạn 2019 - 2021 của BIDV Chi nhánh Quảng Bình; báo cáo của các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh; tạp chí khoa học, hội thảo chuyên ngành.
  • Xử lý dữ liệu: Áp dụng phương pháp so sánh số tương đối (tính toán tỷ lệ tăng trưởng, tỷ trọng cơ cấu nguồn vốn và dư nợ giữa các năm 2020/2019 và 2021/2020); phương pháp so sánh số tuyệt đối (xác định mức biến động chênh lệch thực tế); phương pháp phân tích thống kê tổng hợp; và phương pháp thống kê kết quả khảo sát/phỏng vấn ý kiến cán bộ ngân hàng BIDV Quảng Bình về các nhân tố nguy cơ gây ra rủi ro cho vay.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này tập trung xây dựng cơ sở lý thuyết tổng quan về nghiệp vụ tín dụng ngân hàng đối với khối khách hàng DNNVV:

• Xác định bản chất cho vay là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn tạm thời có thời hạn, kèm nguyên tắc hoàn trả cả gốc lẫn lãi dựa trên sự tin tưởng. Phân tích rõ vai trò của hoạt động cho vay đối với nguồn thu lợi nhuận của ngân hàng thương mại, vai trò giải quyết cơn khát vốn cho doanh nghiệp và vai trò điều tiết, lưu chuyển dòng tiền trong toàn bộ nền kinh tế.
• Khái quát đặc trưng cho vay DNNVV: quy mô hợp đồng nhỏ nhưng chi phí thẩm định và quản lý món vay phát sinh tương đương các khoản vay lớn, hồ sơ tài chính thường thiếu kiểm toán độc lập, năng lực quản trị của chủ doanh nghiệp hạn chế, khiến rủi ro tiềm ẩn ở mức cao.
• Phân tích chi tiết 3 nhóm nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng DNNVV:
  1. Nhóm nhân tố từ ngân hàng: Chính sách cho vay, chất lượng hệ thống thông tin tín dụng, trình độ chuyên môn và đạo đức cán bộ tín dụng, quy trình thẩm định - kiểm tra sau vay, công tác kiểm soát nội bộ và hạ tầng công nghệ.
  2. Nhóm nhân tố từ bản thân DNNVV: Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, năng lực quản trị và trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp, rủi ro biến động thị trường và tư cách đạo đức của bên đi vay (tình trạng chây ỳ, chiếm dụng vốn, đảo nợ).
  3. Nhóm nhân tố môi trường bên ngoài: Chu kỳ kinh tế, lạm phát, biến động lãi suất và tỷ giá, khung khổ pháp lý chưa đồng bộ, các điều chỉnh chính sách vĩ mô của Chính phủ và rủi ro thiên tai, thời tiết bất khả kháng.
• Tổng kết bài học kinh nghiệm quản trị rủi ro: Trong nước chú trọng xây dựng cơ sở hạ tầng tổng hợp dữ liệu tổn thất và áp dụng mô hình hỗ trợ kỹ thuật TA2 (Technical Assistant 2) của Ngân hàng Nhà nước. Kinh nghiệm quốc tế nhấn mạnh quy định trần giới hạn cho vay khách hàng đơn lẻ: Hàn Quốc (20% vốn tự có đối với khách hàng đơn lẻ, 25% đối với nhóm khách hàng), Hồng Kông (25%), Singapore (25% kèm hệ thống chia sẻ thông tin hiệp hội ngân hàng), Thái Lan (25% kết hợp cơ quan thông tin tín dụng quốc gia và giám sát vốn dự báo) và Columbia (giới hạn 40% giá trị ròng của khách hàng vay).

Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Chi nhánh Quảng Bình

Chương này đi sâu vào phân tích thực tế hoạt động tại đơn vị nghiên cứu trong giai đoạn 2019 - 2021:

• Lịch sử và cơ cấu tổ chức: Tiền thân là Tổ cấp phát xây dựng cơ bản thành lập năm 1957; ngày 20/04/1964 thành lập Chi nhánh Ngân hàng Kiến thiết Quảng Bình; đổi tên thành Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Quảng Bình ngày 24/06/1981; đổi tên thành Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Quảng Bình tháng 11/1990; chuyển đổi mô hình cổ phần hóa thành Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình từ tháng 05/2012. Bộ máy quản trị gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 3 Phó Giám đốc) chỉ đạo 5 khối: Khối Quan hệ khách hàng (Phòng Khách hàng doanh nghiệp 1, Phòng Khách hàng doanh nghiệp 2, Phòng Khách hàng cá nhân, và thành lập mới Phòng Khách hàng 3 vào năm 2021 chuyên trách xử lý nhóm khách hàng có nợ xấu); Khối Quản trị rủi ro (Phòng Quản trị rủi ro); Khối Tác nghiệp (Phòng Quản trị tín dụng, Phòng Giao dịch KHDN, Phòng Giao dịch KHCN, Phòng Quản lý và dịch vụ kho quỹ); Khối Quản lý nội bộ (Phòng Tài chính kế toán, Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Kế hoạch tổng hợp); cùng Khối trực thuộc gồm 7 phòng giao dịch tại Đồng Hới, Nguyễn Trãi, Nam Lý, Quán Hàu, Bố Trạch...
• Kết quả hoạt động kinh doanh tổng hợp:

Chỉ tiêu	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	So sánh 2020/2019	So sánh 2021/2020
Tổng thu nhập	336,15	466,11	534,...	+129,96 (+21,45%)	+77,79 (+12,86%)
- Thu từ hoạt động tín dụng	110,76	133,68	251,06	+22,92 (+9,67%)	+117,38 (+45,86%)
- Thu từ hoạt động huy động	139,40	234,67	164,91	+95,27 (+35,29%)	-78,76 (-44,69%)
- Thu nhập từ DVTT và NQ	65,079	72,71	72,87	+7,63	+0,16
- Thu từ hoạt động khác	20,58	25,05	45,16	+4,47	+20,11
Tổng chi phí	121,58	129,18	146,...	+7,60 (+6,26%)	+17,40 (+13,47%)
- Chi cho nhân viên	61,19	62,52	62,86	+1,33 (+0,54%)	+0,34
- Chi tài sản	15,737	21,52	22,78	+5,78 (+5,85%)	+1,26
- Chi hoạt động khác	16,32	16,71	18,92	+0,39	+2,21
Lợi nhuận	214,57	336,93	258,...	+61,25 (+27,27%)	(tăng trưởng 13,23%)

(Đơn vị tính: Tỷ đồng; Tổng hợp từ Bảng 2.1 và Bảng 2.2 của văn bản)

• Thực trạng huy động vốn: Tổng nguồn vốn huy động tăng đều: năm 2020 tăng 1.341 tỷ đồng (+15,18%) so với 2019; năm 2021 tiếp tục tăng 1.309,5 tỷ đồng (+14,82%). Phân theo kỳ hạn, tiền gửi ngắn hạn chiếm vị thế áp đảo (năm 2019 đạt 3.490,5 tỷ đồng, năm 2020 đạt 4.683 tỷ đồng, tăng 25,46%); tiền gửi trung và dài hạn tăng từ 3.162 tỷ đồng (2019) lên 3.340,5 tỷ đồng (2020, +5,34%) và đạt 2.308 tỷ đồng cuối 2021; tiền gửi không kỳ hạn chiếm tỷ trọng nhỏ nhất (năm 2020 giảm 30 tỷ đồng tương ứng -3,69%, sang năm 2021 tăng 453 tỷ đồng tương ứng +55,72%). Phân theo đối tượng, nguồn vốn huy động từ khách hàng cá nhân chiếm tỷ trọng chi phối, tăng 1.126,5 tỷ đồng (+14,20%) trong năm 2020.
• Phân tích rủi ro tín dụng DNNVV: Tác giả xem xét cơ cấu dư nợ theo ngành nghề kinh tế, theo tài sản bảo đảm, theo thời hạn vay, theo thành phần kinh tế và phân loại nhóm nợ (theo các bảng từ 2.5 đến 2.15). Đồng thời, thông qua khảo sát ý kiến cán bộ ngân hàng tại Biểu đồ 2.1, xác định các mắt xích có nguy cơ rủi ro cao nhất nằm ở khâu thẩm định dòng tiền thực tế của doanh nghiệp và kiểm tra sau giải ngân.
• Đánh giá quản trị rủi ro:
  • Kết quả đạt được: Thiết lập cơ chế tách bạch giữa khâu bán hàng và thẩm định rủi ro; đưa vào vận hành Phòng Khách hàng 3 để chuyên môn hóa công tác thu hồi nợ xấu tồn đọng.
  • Hạn chế và nguyên nhân: Việc thu thập báo cáo tài chính DNNVV gặp khó khăn do dữ liệu thiếu minh bạch, doanh nghiệp thường nộp chậm; kiểm soát việc sử dụng vốn sau khi giải ngân còn lỏng lẻo; phụ thuộc quá nhiều vào tài sản thế chấp là bất động sản trong khi tính thanh khoản khi xử lý tài sản gặp vướng mắc pháp lý; ảnh hưởng nặng nề từ dịch bệnh Covid-19 và thiên tai lũ lụt đặc thù tại Quảng Bình.

Chương 3: Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Bình

Chương này đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị bám sát định hướng nâng cao chất lượng tín dụng:

• Đặt ra định hướng mở rộng tín dụng an toàn, kiểm soát nợ xấu ở ngưỡng cho phép, ưu tiên cấp vốn cho DNNVV trong các ngành nghề kinh tế thế mạnh của địa phương.
• Đề xuất 6 nhóm giải pháp cụ thể:
  1. Nâng cao chất lượng công tác phân tích, thẩm định khách hàng và phương án vay vốn: Chú trọng dòng tiền kinh doanh thực tế, không chỉ dựa vào báo cáo tài chính nội bộ; định giá sát thực tế tài sản bảo đảm.
  2. Nâng cao năng lực quản trị: Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các khối nghiệp vụ, phân định rõ trách nhiệm giữa cán bộ quan hệ khách hàng và cán bộ quản lý rủi ro.
  3. Hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ quản trị rủi ro: Khai thác triệt để dữ liệu Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), xây dựng kho dữ liệu ngành để nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo rủi ro danh mục.
  4. Nâng cao khả năng quản lý rủi ro tín dụng: Tăng cường kiểm tra, giám sát sau vay; kiểm soát mục đích sử dụng vốn; đẩy mạnh vai trò của Phòng Khách hàng 3 trong việc đôn đốc và xử lý nợ quá hạn.
  5. Nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng của ngân hàng: Thiết kế các gói sản phẩm cho vay linh hoạt, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn giữ vững nguyên tắc an toàn tín dụng.
  6. Nâng cao dịch vụ chăm sóc khách hàng và hệ thống cơ sở hạ tầng: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ khoản vay, nâng cao tốc độ xử lý giao dịch.
• Đề xuất kiến nghị với 3 cơ quan:
  • Với Nhà nước: Hoàn thiện thể chế pháp lý, nâng cao tính minh bạch thông tin tài chính của khối DNNVV.
  • Với Ngân hàng Nhà nước: Điều hành chính sách tiền tệ, lãi suất linh hoạt; nâng cấp hệ thống dữ liệu CIC.
  • Với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam: Tăng cường phân cấp hạn mức tín dụng phù hợp với đặc thù chi nhánh cấp tỉnh, hiện đại hóa phần mềm tác nghiệp nội bộ.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu chính:

  • Khóa luận làm rõ bức tranh hoạt động kinh doanh của BIDV Quảng Bình giai đoạn 2019 - 2021: Tổng thu nhập duy trì đà tăng trưởng qua các năm, từ 336,15 tỷ đồng (2019) lên 466,11 tỷ đồng (2020) và đạt trên 534 tỷ đồng (2021).
  • Thu từ hoạt động tín dụng có sự bứt phá mạnh mẽ: năm 2019 đạt 110,76 tỷ đồng (chiếm 32,95%), năm 2020 đạt 133,68 tỷ đồng (chiếm 28,68%), và đến năm 2021 tăng vọt lên 251,06 tỷ đồng (tăng 45,86% so với năm 2020), vươn lên trở thành khoản mục thu nhập đóng góp lớn nhất (chiếm 46,16% tổng thu nhập của chi nhánh).
  • Hoạt động huy động vốn giữ vai trò cung ứng thanh khoản vững chắc, tăng trưởng trên 14% - 15% mỗi năm; trong đó tiền gửi ngắn hạn (năm 2020 đạt 4.683 tỷ đồng, tăng 25,46%) và tiền gửi từ khách hàng cá nhân (tăng 1.126,5 tỷ đồng năm 2020) chiếm vai trò nòng cốt.
  • Chi phí của chi nhánh được kiểm soát, duy trì chi trả cho người lao động chiếm tỷ trọng lớn (>40%), giúp lợi nhuận đạt mức tăng trưởng từ 214,57 tỷ đồng (2019) lên 336,93 tỷ đồng (2020, tăng 27,27%).
  • Chỉ ra bước chuyển dịch quan trọng trong mô hình tổ chức của chi nhánh: thành lập riêng Phòng Khách hàng 3 vào năm 2021 chuyên xử lý và quản lý các hồ sơ nợ xấu.

• Đóng góp của tác giả:

  • Về mặt lý luận: Hệ thống hóa một cách toàn diện khung lý thuyết về rủi ro tín dụng trong phân khúc DNNVV, kết hợp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn về kiểm soát tỷ lệ cấp tín dụng cho khách hàng đơn lẻ từ các quốc gia trong khu vực (Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan).
  • Về mặt thực tiễn: Phản ánh trung thực các chỉ số tài chính, cơ cấu vốn và rủi ro tín dụng của một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp tỉnh chịu tác động kép từ thiên tai miền Trung và dịch Covid-19; xây dựng bộ 6 giải pháp đồng bộ và hệ thống kiến nghị 3 cấp có tính khả thi đối với BIDV Quảng Bình.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:

  • Phạm vi dữ liệu thực tế chỉ giới hạn trong chu kỳ 3 năm (2019 - 2021) tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần đơn lẻ (BIDV Quảng Bình), chưa thể hiện tính chu kỳ dài hạn của chất lượng tín dụng qua các giai đoạn kinh tế phục hồi.
  • Việc khảo sát đánh giá nguy cơ rủi ro mới được thực hiện thông qua lấy ý kiến của cán bộ ngân hàng (Biểu đồ 2.1), chưa thực hiện khảo sát độc lập đối với đối tượng khách hàng là các DNNVV vay vốn để có cái nhìn đa chiều về rào cản thủ tục và tiếp cận vốn.
  • Tác giả tự nhìn nhận kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn còn những hạn chế nhất định, chưa áp dụng các mô hình định lượng xác suất vỡ nợ (như mô hình hồi quy Logit, Probit hay thang đo chuẩn Basel) để lượng hóa rủi ro tín dụng một cách chuyên sâu.

• Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng khung thời gian nghiên cứu sang các năm sau 2021 để đánh giá đầy đủ quá trình phục hồi sau dịch và xử lý các khoản nợ được tái cơ cấu.
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh giữa nhiều chi nhánh ngân hàng thương mại khác nhau trên địa bàn tỉnh Quảng Bình hoặc toàn khu vực Bắc Trung Bộ.
  • Ứng dụng các mô hình định lượng kinh tế lượng nhằm đo lường chính xác các nhân tố tác động đến xác suất nợ xấu của nhóm khách hàng DNNVV.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:

  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học đang thực hiện khóa luận, luận văn hoặc đề tài nghiên cứu liên quan đến nghiệp vụ tín dụng và quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại.
  • Chuyên viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp, chuyên viên thẩm định và cán bộ quản lý rủi ro tại các chi nhánh ngân hàng thương mại cần nguồn dữ liệu thực tế về cơ cấu danh mục cho vay DNNVV tại địa bàn địa phương.
  • Các nhà nghiên cứu quan tâm đến tác động của dịch bệnh Covid-19 và bối cảnh kinh tế 2019 - 2021 đến hoạt động kinh doanh ngân hàng tại khu vực miền Trung.

• Nội dung có giá trị tham khảo cao:

  • Khung hệ thống chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng định tính và công thức định lượng (vòng quay vốn tín dụng, mức sinh lời vốn vay, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dự phòng rủi ro).
  • Quy trình tổ chức bộ máy quản lý rủi ro tín dụng và mô hình phân tách chức năng giữa Khối Quan hệ khách hàng, Khối Quản trị rủi ro và Khối Tác nghiệp tại chi nhánh BIDV cấp tỉnh.
  • Hệ thống số liệu thống kê thực tế về kết quả kinh doanh và cơ cấu nguồn vốn huy động của BIDV Chi nhánh Quảng Bình giai đoạn 2019 - 2021.

Câu hỏi thường gặp

1. Khoản mục nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tổng thu nhập của BIDV Quảng Bình năm 2021?
Năm 2021, thu từ hoạt động tín dụng đạt 251,06 tỷ đồng, chiếm 46,16% tổng thu nhập của chi nhánh (tăng 45,86% so với năm 2020), vượt qua thu từ hoạt động huy động để trở thành khoản mục mang lại doanh thu cao nhất.

2. Phòng ban nào được thành lập mới tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình trong năm 2021 và nhằm mục đích gì?
Năm 2021, chi nhánh thành lập mới Phòng Khách hàng 3 trực thuộc Khối Quan hệ khách hàng. Đơn vị này được thành lập nhằm thực hiện chức năng chuyên trách quản lý và xử lý những khách hàng có hồ sơ nợ xấu theo từng nhóm nợ.

3. Khóa luận sử dụng căn cứ pháp lý nào để định nghĩa và phân loại quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Tác giả căn cứ vào Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ, phân loại DNNVV thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên tiêu chí quy mô tổng nguồn vốn (tiêu chí ưu tiên) hoặc số lao động bình quân năm trên 3 khu vực ngành nghề kinh tế.

4. Cơ cấu tổ chức của BIDV Chi nhánh Quảng Bình gồm những khối chức năng nào?
Chi nhánh gồm Ban Giám đốc (1 Giám đốc, 3 Phó Giám đốc) trực tiếp chỉ đạo 5 khối: Khối Quan hệ khách hàng (4 phòng), Khối Quản trị rủi ro (1 phòng), Khối Tác nghiệp (4 phòng), Khối Quản lý nội bộ (3 phòng) và Khối trực thuộc (gồm 7 phòng giao dịch tại các địa bàn trọng điểm của tỉnh Quảng Bình).

5. Kinh nghiệm quốc tế về giới hạn cho vay đối với một khách hàng đơn lẻ được khóa luận nêu ra ở mức bao nhiêu?
Khóa luận tổng kết quy định tại một số thị trường: Hàn Quốc giới hạn ở mức 20% vốn tự có của ngân hàng; trong khi Hồng Kông, Singapore và Thái Lan đều khống chế giới hạn cho vay khách hàng đơn lẻ ở mức 25% vốn tự có của ngân hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Nguyễn Nhật Linh đã phản ánh hệ thống và trung thực bức tranh quản trị rủi ro tín dụng đối với khối khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại BIDV Chi nhánh Quảng Bình giai đoạn 2019 - 2021. Dưới tác động bất lợi của đại dịch Covid-19 và biến động kinh tế vĩ mô, chi nhánh vẫn duy trì được đà tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, đồng thời chủ động kiện toàn bộ máy thu hồi nợ thông qua việc thành lập đơn vị chuyên trách xử lý nợ xấu. Các phát hiện thực tế cùng hệ thống 6 nhóm giải pháp kiểm soát rủi ro từ khâu thẩm định dòng tiền đến giám sát sau giải ngân mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho công tác quản trị tín dụng tại các tổ chức tín dụng cấp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm của hoạt động cho vay: Cho vay là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu (NHTM) sang người sử dụng (người vay), sau một thời gian nhất định lại quay về với lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu. Đồng thời, hoạt động cho vay được hình thành và phát triển là do nhu cầu về vốn để phát triển sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và phục vụ các nhu cầu của đời sống người dân.

Khi hoạt động cho vay đã trở thành một nghề nghiệp thì dẫn tới sự ra đời của các ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh tiền tệ. Từ điển bách khoa mở Wikipedia cho rằng: “Tín dụng là một phạm trù kinh tế, là sản phẩm của nền kinh tế hàng hoá, ra đời, tồn tại và phát triển qua nhiều hình thái kinh tế xã hội. Khi chế độ công xã nguyên thuỷ trên đà tan rã, chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất ra đời thì quan hệ trao đổi hàng hoá được hình thành, và hình thức vay mượn bằng hiện vật - hàng hoá xuất hiện như một hình thức tín dụng trước khi mở rộng sang hình thức vay mượn bằng tiền tệ sau này”. Có thể nói, cho vay doanh nghiệp của ngân hàng thương mại là một hình thức cấp tín dụng cho đối tượng khách hàng là doanh nghiệp.

Theo đó ngân hàng thương mại giao hoặc cam kết giao cho doanh nghiệp một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo nguyên tắc hoàn trả cả gốc lẫn lãi. Theo quyết định số 1627/2001/QĐ- NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc NHNN về việc ban hành quy chế cho vay của các tổ chức tín dụng đối với khách hàng, cho vay được hiểu như sau: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức cấp tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào một mục đích và 1 thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi.” SVTH: Phạm Nguyễn Nhật Linh 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thanh 1. Đặc trưng của hoạt động cho vay: Hoạt động cho vay là hoạt động truyền thống của ngân hàng.

Đó là một khoản mục cơ bản của tài sản có của một ngân hàng. Nó phát triển đa dạng và hoàn thiện với nhiều loại hình khác nhau từ cho vay ngắn hạn đến cho vay với thời hạn dài. Hoạt động cho vay của NHTM được dựa trên nguyên tắc hoàn trả và sự tin tưởng. Theo đó người vay sẽ phải hoàn trả cả gốc và lãi khi đến hạn thanh toán.

Ngoài ra trước khi vay, Ngân hàng phải có sự tin tưởng đối với người đi vay, tin rằng họ sẽ trả. Trong quan hệ cho vay, không có sự vận động của quyền sở hữu mà chỉ có sự vận động của quyền sử dụng. Cụ thể ngân hàng chi nhường quyền sử dụng vốn của mình cho khách hàng trong một khoảng thời gian nhất định. Khác với quan hệ mua bán, giá cả ngang bằng với giá trị trao đổi nhưng trong quan hệ cho vay thì giá cả được hiểu là lãi suất, lãi suất không biểu thị giá trị của số vốn đem trao đổi.

Vai trò của hoạt động cho vay: Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động cho vay ngân hàng được sử dụng như là công cụ khai thác và sử dụng có hiệu quả nhất lượng tiền nhàn rỗi vào quá trình tái sản xuất xã hội, phù hợp với quá trình vận động liên tục của vốn. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường tài chính, nhiều tổ chức tín dụng ra đời, đặc biệt trong thời gian qua nhiều ngân hàng thương mại mới được thành lập. Ngành ngân hàng đứng trước nhiều cơ hội cũng như thách thức. Đòi hỏi các ngân hàng nâng cao trình độ quản lý và công nghệ ngân hàng.

Đồng thời chất lượng tín dụng luôn được quan tâm hàng đầu, nó là sức mạnh nội lực giúp ngân hàng tồn tại và phát triển trong cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn. Vai trò đối với ngân hàng: Chiến lược kinh doanh quan trọng nhất của ngân hàng là chiến lược tín dụng. Trong đó hoạt động cho vay là hoạt động hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao nên các ngân hàng quan tâm đến việc mở rộng và nâng cao chất lượng cho vay. Mở rộng cho vay làm tăng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng: Khi ngân hàng cho vay ngân hàng thu được tiền lãi.

SVTH: Phạm Nguyễn Nhật Linh 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thanh Tiền lãi chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều rộng làm tổng dư nợ tăng lên, nếu ngân hàng không gặp rủi ro lớn từ các khoản cho vay này thì chắc chắn doanh thu và lợi nhuận sẽ tăng lên. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều sâu, chất lượng của các khoản vay tăng lên, khả năng thu hồi vốn vay là lãi cao, đặc biệt đối với các khoản vay với thời hạn dài thì doanh thu và lợi nhuận từ các khoản vay này cũng tăng lên.

Vai trò đối với các doanh nghiệp: Giải quyết nhu cầu về vốn và góp phần thúc đẩy sự phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, nhu cầu vốn của các doanh nghiệp thường xuyên phát sinh do các doanh nghiệp phải mở rộng quy mô sản xuất và bổ sung vốn cho các phương án sản xuất kinh doanh. Trong đó các doanh nghiệp thường chưa tích lũy được nhiều vốn, vốn kinh doanh chỉ một phần là vốn tự có của các doanh nghiệp, phần còn lại doanh nghiệp phải dựa vào các nguồn tài trợ khác. Nghiệp vụ cho vay của ngân hàng góp phần cung cấp đầy đủ và kịp thời vốn hỗ trợ cho các doanh nghiệp thực hiện tốt phương án sản xuất kinh doanh.

Từ đó thúc đẩy quá trình luân chuyển hàng hoá, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Vai trò đối với nền kinh tế: - Góp phần đẩy mạnh quá trình chuyển dịch và hợp lý hoá cơ cấu nền kinh tế: Ngân hàng thương mại là một tổ chức chuyên kinh doanh tiền tệ, trong điều kiện mối quan hệ kinh tế giữa các nước trên thế giới và khu vực ngày càng phát triển đa dạng và phức tạp, tín dụng ngân hàng giữ vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế của mỗi nước theo hướng chuyển dịch và hợp lý hoá cơ cấu kinh tế có lợi cho mỗi nước. - Thúc đẩy tích tụ và tập trung vốn: Kinh doanh, trao đổi, mua bán phát triển kéo theo sự tăng lên của hoạt động huy động vốn, biến các bộ phận vốn phân tán ngoài quá trình sản xuất thành vốn phục vụ trực tiếp cho quá trình sản xuất. Qua đó nghiệp vụ cho vay của ngân hàng thúc đẩy tích tụ và tập trung vốn.

Đây còn là nhân tố thúc đẩy cạnh tranh của các doanh nghiệp để các doanh nghiệp tồn tại và phát triển trên thương trường. SVTH: Phạm Nguyễn Nhật Linh 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thanh - Góp phần thúc đẩy quá trình luân chuyển tiền tệ: Với chức năng là một trung gian tài chính, NHTM thực hiện chức năng huy động vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, rồi cho vay đối với các chủ thể tạm thời thiếu vốn. Như vậy, tiền tệ được luân chuyển một cách liên tục.

Kết quả cuối cùng là người gửi tiền vào ngân hàng được hưởng lãi suất tiền gửi, người vay tiền có vốn để tạo ra lợi nhuận, ngân hàng được hưởng chênh lệch lãi suất cho vay với lãi suất huy động vốn. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay: 1. Khái niệm tín dụng: Tín dụng là hoạt động truyền thống của các tổ chức tín dụng nói chung và của các NHTM nói riêng. Hoạt động tín dụng là hoạt động chiếm tỷ trọng lớn, mang lại nguồn thu chủ yếu cho các NHTM, đồng thời có vai trò hỗ trợ, thúc đẩy các hoạt động ngân hàng khác phát triển.

Tín dụng ngân hàng nói chung được hiểu là một giao dịch về tài sản giữa bên cho vay là ngân hàng và bên đi vay, trong đó ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này thì tín dụng ngân hàng được hiểu là một giao dịch về tài sản giữa ngân hàng và khách hàng (bên đi vay) trong đó ngân hàng chuyển giao một số tiền nhất định cho khách hàng sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, khách hàng có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện gồm gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán. Trong quan hệ giao dịch giữa người cho vay và người đi vay thể hiện các nội dung sau: - Tài sản trong quan hệ tín dụng ngân hàng là tiền, tài sản (hình thức cho thuê tài chính). - Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời trong một thời gian nhất định, khi hết thời gian sử dụng theo thỏa thuận, người đi vay phải hoàn trả cho bên cho vay.

Xuất phát từ nguyên tắc hoàn trả, vì vậy ngân hàng khi chuyển giao tài sản cho người đi vay sử dụng phải có cơ sở để tin rằng người đi vay sẽ trả đúng hạn. Đây là yếu tố hết sức cơ bản trong quản lý tín dụng, là lý do mà ngân hàng phải thực hiện phân tích kỹ lưỡng trước khi quyết định cho vay. SVTH: Phạm Nguyễn Nhật Linh 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Thị Phương Thanh - Giá trị hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, hay nói cách khác là người đi vay phải trả thêm phần lãi ngoài phần vốn gốc.

- Trong quan hệ tín dụng ngân hàng, tiền vay được cấp trên cơ sở cam kết hoàn trả vô điều kiện.