Phân tích lợi ích chi phí của mô hình nhà chống bão cho các hộ thu nhập thấp ở xã lộc trì

Phân tích lợi ích chi phí mô hình nhà chống bão cho hộ thu nhập thấp tại xã Lộc Trì, giúp nâng cao an toàn và chất lượng cuộc sống.

• Tác giả: Dương Thị Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Trần Hữu Tuấn
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phân Tích Lợi Ích Chi Phí Mô Hình Nhà Chống Bão Cho Hộ Thu Nhập Thấp Tại Lộc Trì, Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của đề tài
• 2. PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH LỢI ÍCH CHI PHÍ CỦA MÔ HÌNH NHÀ CHỐNG BÃO
• 2.1. Lí luận về phân tích lợi ích – chi phí
• 2.1.1. Giới thiệu về phân tích lợi ích – chi phí
• 2.2. Mục đích sử dụng CBA
• 2.3. Các phương pháp sử dụng trong CBA
• 2.3.1. Phương pháp phân tích bằng biểu đồ, đồ thị
• 2.3.2. Phương pháp phân tích bằng các chỉ tiêu giá trị
• 3. CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH LỢI ÍCH CHI PHÍ CỦA MÔ HÌNH NHÀ CHỐNG BÃO Ở XÃ LỘC TRÌ, HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. Giới thiệu về xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.3. Điều kiện kinh tế
• 3.1.3.1. Về kinh tế
• 3.1.3.2. Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp – dịch vụ, du lịch
• 3.1.3.3. Đầu tư phát triển
• 3.1.3.4. Thu chi ngân sách
• 3.2. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh tế xã hội giai đoạn 2011 – 2014
• 3.3. Tình hình bão và thiệt hại do các cơn bão gây ra ở xã Lộc Trì trong những năm qua
• 3.4. Thông tin chung về nhóm hộ điều tra
• 3.5. Phân tích lợi ích chi phí của mô hình nhà chống bão ở xã Lộc Trì
• 3.5.1. Quy trình phân tích lợi ích chi phí của mô hình nhà chống bão cho các hộ thu nhập thấp ở xã Lộc Trì
• 3.5.2. Ứng dụng phương pháp phân tích lợi ích chi phí vào mô hình nhà chống bão ở xã Lộc Trì
• 3.5.3. Khung phân tích
• 3.5.4. Các giả định chính để thực hiện phân tích chi phí lợi ích
• 3.5.5. Kết quả phân tích
• 4. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY XÂY DỰNG NHÀ CHỐNG BÃO CHO CÁC HỘ DÂN CÓ THU NHẬP THẤP Ở XÃ LỘC TRÌ, HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 4.1. Những thuận lợi và khó khăn trong việc xây dựng nhà chống bão cho các hộ thu nhập thấp ở xã Lộc Trì
• 4.2. Một số giải pháp thúc đẩy việc xây dựng nhà chống bão cho các hộ gia đình thu nhập thấp ở xã Lộc Trì
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về quy hoạch, kế hoạch
• 4.2.3. Nhóm giải pháp truyền thông nâng cao nhận thức
• 4.2.4. Nhóm giải pháp vốn
• 4.2.5. Nhóm giải pháp về kĩ thuật xây nhà
• 4.2.6. Nhóm giải pháp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phân Tích Chi Phí Lợi Ích Nhà Chống Bão 55 ký tự

Bài luận văn này tập trung vào việc áp dụng phương pháp phân tích chi phí lợi ích nhà chống bão để đánh giá hiệu quả kinh tế của việc đầu tư vào các mô hình nhà chống bão giá rẻ cho các hộ gia đình thu nhập thấp tại xã Lộc Trì, Thừa Thiên Huế. Mục tiêu là xác định liệu việc đầu tư này có mang lại lợi nhuận kinh tế thực sự hay không, từ đó đề xuất các giải pháp để thúc đẩy việc xây dựng nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ. Biến đổi khí hậu đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là tại các vùng ven biển miền Trung Việt Nam, nơi mà các cơn bão lũ ngày càng trở nên khốc liệt hơn. Việc xây dựng nhà chống lũ lụt Thừa Thiên Huế không chỉ giúp bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng. Nghiên cứu này sẽ xem xét các yếu tố chi phí và lợi ích một cách toàn diện, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp.

1.1. Giới thiệu về Phân Tích Lợi Ích Chi Phí CBA

Phân tích Lợi Ích Chi Phí (CBA) là một công cụ quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh tế của các dự án và chính sách. Nó giúp so sánh lợi ích và chi phí của một dự án để xác định xem dự án đó có đáng đầu tư hay không. CBA không chỉ xem xét các chi phí trực tiếp mà còn bao gồm các lợi ích và chi phí gián tiếp, giúp đưa ra quyết định toàn diện hơn. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc đánh giá các dự án công cộng, nơi mà lợi ích và chi phí có thể lan rộng ra toàn xã hội. Việc áp dụng phân tích chi phí lợi ích nhà chống bão giúp đánh giá một cách khách quan các tác động kinh tế của việc xây dựng nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ tại Lộc Trì, Thừa Thiên Huế.

1.2. Mục đích và Phạm vi ứng dụng của CBA trong Xây Dựng

CBA được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực xây dựng để đánh giá các dự án cơ sở hạ tầng, nhà ở và các công trình công cộng khác. Nó giúp các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt về việc phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, CBA trở nên đặc biệt quan trọng trong việc đánh giá các dự án xây dựng nhà chống lũ lụt Thừa Thiên Huế và mô hình nhà ở thích ứng biến đổi khí hậu. Việc phân tích chi phí và lợi ích của các giải pháp xây dựng khác nhau giúp lựa chọn các phương án hiệu quả nhất để bảo vệ cộng đồng khỏi tác động của thiên tai.

II. Thực Trạng Nhà Ở và Tác Động Bão Lũ Tại Lộc Trì 58 ký tự

Xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên Huế, là một khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của bão lũ. Nhiều hộ gia đình thu nhập thấp đang sinh sống trong những ngôi nhà tạm bợ, không đảm bảo an toàn trước thiên tai. Tình trạng này không chỉ gây ra những thiệt hại về tài sản, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của người dân. Việc đánh giá thực trạng nhà ở và tác động của bão lũ là bước quan trọng để xác định sự cần thiết của việc xây dựng nhà chống bão và giải pháp nhà ở bền vững cho người nghèo. Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố như chất lượng nhà ở hiện tại, mức độ thiệt hại do bão lũ gây ra, và khả năng phục hồi sau thiên tai của các hộ gia đình.

2.1. Hiện trạng nhà ở của Hộ Thu Nhập Thấp tại Lộc Trì

Hầu hết các hộ gia đình thu nhập thấp tại Lộc Trì đang sống trong những ngôi nhà được xây dựng từ vật liệu không bền vững, như mái tôn, vách đất hoặc ván ép. Những ngôi nhà này rất dễ bị hư hỏng hoặc sập đổ khi có bão lũ xảy ra. Tình trạng thiếu vốn đầu tư và kỹ thuật xây dựng hạn chế là những nguyên nhân chính dẫn đến chất lượng nhà ở kém. Điều này làm tăng nguy cơ tổn thương và thiệt hại cho người dân khi thiên tai ập đến. Việc cải thiện chất lượng nhà ở là một trong những ưu tiên hàng đầu để giảm thiểu rủi ro thiên tai và nâng cao an sinh xã hội.

2.2. Thiệt hại do Bão Lũ gây ra ở Lộc Trì Thống kê Ảnh Hưởng

Lộc Trì thường xuyên phải hứng chịu những cơn bão lớn và lũ lụt nghiêm trọng. Theo thống kê, các cơn bão Xangsane (2006) và Ketsana (2009) đã gây ra những thiệt hại nặng nề về nhà ở và tài sản cho người dân địa phương. Nhiều ngôi nhà bị tốc mái, sập tường hoặc cuốn trôi hoàn toàn. Ngoài ra, bão lũ còn gây ra tình trạng ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của người dân. Những thiệt hại này không chỉ gây ra những khó khăn kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến tinh thần và sức khỏe của cộng đồng. Việc xây dựng nhà chống bão là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu những thiệt hại này và nâng cao khả năng phục hồi sau thiên tai.

III. Phân Tích Chi Phí Xây Dựng Mô Hình Nhà Chống Bão Giá Rẻ 57 ký tự

Để đánh giá tính khả thi của việc xây dựng mô hình nhà chống bão giá rẻ cho hộ thu nhập thấp tại Lộc Trì, cần phải phân tích chi tiết các chi phí liên quan. Chi phí xây dựng bao gồm chi phí vật liệu, chi phí nhân công, chi phí thiết kế và chi phí quản lý dự án. Việc lựa chọn vật liệu xây dựng phù hợp và áp dụng các kỹ thuật xây dựng tiên tiến có thể giúp giảm thiểu chi phí mà vẫn đảm bảo chất lượng và khả năng chống chịu của ngôi nhà. Ngoài ra, cần xem xét các chi phí phát sinh trong quá trình sử dụng và bảo trì ngôi nhà, như chi phí sửa chữa, chi phí bảo dưỡng và chi phí thay thế các bộ phận hư hỏng.

3.1. Chi Phí Vật Liệu Xây Dựng Nhà Chống Bão Gạch Thép Xi măng

Chi phí vật liệu xây dựng chiếm phần lớn trong tổng chi phí xây dựng nhà chống bão. Việc lựa chọn vật liệu phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và khả năng chống chịu của ngôi nhà. Các vật liệu như gạch, thép, xi măng cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn nhà chống bão và có khả năng chịu lực tốt. Ngoài ra, cần xem xét các vật liệu địa phương có sẵn, như tre, gỗ hoặc đất, để giảm thiểu chi phí vận chuyển và tận dụng nguồn tài nguyên địa phương. Việc sử dụng vật liệu xây dựng nhà chống bão bền vững cũng góp phần bảo vệ môi trường.

3.2. Chi Phí Nhân Công và Thiết Kế Nhà Chống Bão Giá Rẻ

Chi phí nhân công là một yếu tố quan trọng khác cần được xem xét. Việc sử dụng lao động địa phương có thể giúp giảm thiểu chi phí nhân công. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng người lao động có đủ kỹ năng và kinh nghiệm để xây dựng kết cấu nhà chống bão đạt chất lượng. Chi phí thiết kế cũng cần được tính toán kỹ lưỡng. Việc lựa chọn thiết kế nhà chống bão giá rẻ mà vẫn đảm bảo an toàn và tiện nghi là rất quan trọng. Có thể sử dụng các mẫu thiết kế sẵn có hoặc thuê các kiến trúc sư địa phương để thiết kế riêng cho phù hợp với điều kiện địa phương.

IV. Phân Tích Lợi Ích Kinh Tế Mô Hình Nhà Chống Bão Lộc Trì 58 ký tự

Việc xây dựng nhà chống bão không chỉ giúp bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân, mà còn mang lại những lợi ích kinh tế đáng kể. Lợi ích kinh tế bao gồm giảm thiểu chi phí sửa chữa và xây dựng lại nhà cửa sau bão lũ, giảm thiểu chi phí cứu trợ và hỗ trợ người dân, và tăng cường khả năng phục hồi kinh tế của địa phương. Ngoài ra, nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ còn giúp cải thiện sức khỏe và tinh thần của người dân, tạo điều kiện cho họ tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Việc phân tích lợi ích kinh tế của mô hình nhà chống bão giúp đánh giá một cách toàn diện hiệu quả của việc đầu tư vào loại hình nhà ở này.

4.1. Giảm Thiểu Thiệt Hại Tài Sản Ước tính Lợi Ích Kinh Tế

Một trong những lợi ích kinh tế lớn nhất của nhà chống bão là giảm thiểu thiệt hại tài sản do bão lũ gây ra. Bằng cách bảo vệ nhà cửa và tài sản bên trong, nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ giúp người dân tránh khỏi những chi phí sửa chữa và xây dựng lại tốn kém. Ước tính lợi ích kinh tế này bằng cách so sánh chi phí sửa chữa và xây dựng lại nhà cửa sau bão lũ đối với nhà ở thông thường và nhà chống bão. Kết quả cho thấy rằng việc xây dựng nhà chống bão có thể giúp giảm thiểu thiệt hại tài sản đáng kể, mang lại lợi ích kinh tế lớn cho người dân và địa phương.

4.2. Lợi Ích Gián Tiếp Sức khỏe Giáo dục Năng Suất Lao Động

Ngoài những lợi ích kinh tế trực tiếp, nhà chống bão còn mang lại những lợi ích gián tiếp quan trọng. Nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ giúp cải thiện sức khỏe và tinh thần của người dân, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và căng thẳng do bão lũ gây ra. Điều này tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội một cách hiệu quả hơn. Ngoài ra, nhà chống bão còn giúp trẻ em có một môi trường học tập an toàn và ổn định, góp phần nâng cao trình độ giáo dục của cộng đồng. Những lợi ích gián tiếp này góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương và cải thiện an sinh xã hội.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Đầu Tư Nhà Chống Bão ở Lộc Trì 59 ký tự

Để đánh giá hiệu quả đầu tư nhà chống bão tại Lộc Trì, cần sử dụng các chỉ số tài chính như Giá trị hiện tại ròng (NPV), Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), và Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR). Các chỉ số này giúp so sánh lợi ích và chi phí của việc xây dựng mô hình nhà chống bão giá rẻ trong suốt vòng đời của dự án. Nếu NPV dương, IRR lớn hơn tỷ lệ chiết khấu, và BCR lớn hơn 1, thì việc đầu tư nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ được coi là hiệu quả về mặt kinh tế. Kết quả đánh giá hiệu quả đầu tư sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư.

5.1. Giá Trị Hiện Tại Ròng NPV của Dự Án Nhà Chống Bão

Giá trị Hiện Tại Ròng (NPV) là một chỉ số tài chính quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư. Nó đo lường giá trị hiện tại của tất cả các lợi ích trừ đi giá trị hiện tại của tất cả các chi phí trong suốt vòng đời của dự án. Nếu NPV dương, điều đó có nghĩa là dự án tạo ra giá trị gia tăng và đáng để đầu tư. Việc tính toán NPV của dự án nhà chống bão tại Lộc Trì giúp xác định xem liệu việc đầu tư này có mang lại lợi nhuận kinh tế thực sự cho cộng đồng hay không. Các giả định về tỷ lệ chiết khấu và dự báo về thiệt hại do bão lũ sẽ ảnh hưởng đến kết quả NPV.

5.2. Tỷ Suất Hoàn Vốn Nội Bộ IRR và Tỷ Số Lợi Ích Chi Phí BCR

Tỷ Suất Hoàn Vốn Nội Bộ (IRR) là tỷ lệ chiết khấu mà tại đó NPV bằng không. Nó cho biết tỷ lệ lợi nhuận mà dự án dự kiến sẽ tạo ra. Nếu IRR lớn hơn tỷ lệ chiết khấu, thì dự án được coi là hiệu quả về mặt kinh tế. Tỷ Số Lợi Ích trên Chi Phí (BCR) là tỷ lệ giữa tổng giá trị hiện tại của lợi ích và tổng giá trị hiện tại của chi phí. Nếu BCR lớn hơn 1, điều đó có nghĩa là lợi ích lớn hơn chi phí và dự án đáng để đầu tư. Việc tính toán IRR và BCR của dự án nhà chống bão tại Lộc Trì giúp đánh giá hiệu quả đầu tư từ các góc độ khác nhau.

VI. Giải Pháp Thúc Đẩy Xây Nhà Chống Bão Thu Nhập Thấp 59 ký tự

Để thúc đẩy việc xây dựng nhà chống bão cho hộ thu nhập thấp tại Lộc Trì, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách của chính phủ, sự tham gia của cộng đồng, và sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ. Các giải pháp bao gồm cung cấp tín dụng ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật xây dựng, nâng cao nhận thức cộng đồng, và khuyến khích sử dụng vật liệu xây dựng địa phương. Ngoài ra, cần có sự phòng chống thiên tai chủ động và đánh giá rủi ro thiên tai để giảm thiểu thiệt hại do bão lũ gây ra. Việc xây dựng nhà chống bão không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà còn là một giải pháp xã hội và kinh tế quan trọng.

6.1. Chính Sách Hỗ Trợ Tài Chính và Tín Dụng Ưu Đãi

Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc xây dựng nhà chống bão là thiếu vốn. Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ nhà ở tài chính và tín dụng ưu đãi để giúp hộ gia đình thu nhập thấp có thể tiếp cận nguồn vốn vay dễ dàng hơn. Các chính sách này có thể bao gồm giảm lãi suất vay, kéo dài thời gian trả nợ, và cung cấp các khoản vay không lãi suất. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa các ngân hàng và các tổ chức tài chính để đảm bảo rằng các khoản vay được cung cấp một cách hiệu quả và minh bạch.

6.2. Nâng Cao Nhận Thức và Chia Sẻ Kinh Nghiệm Xây Nhà An Toàn

Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của nhà chống bão là rất quan trọng. Cần tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo, và các hoạt động truyền thông khác để cung cấp thông tin về thiết kế nhà chống bão giá rẻ, vật liệu xây dựng nhà chống bão, và kỹ thuật xây dựng an toàn. Ngoài ra, cần khuyến khích việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các cộng đồng và các hộ gia đình đã xây dựng thành công nhà ở an toàn cho hộ nghèo vùng lũ. Việc học hỏi từ những kinh nghiệm thực tế này có thể giúp giảm thiểu chi phí và nâng cao hiệu quả của việc xây dựng nhà chống bão.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khu vực duyên hải miền Trung Việt Nam gồm 14 tỉnh, thành phố từ Thanh Hóa đến Bình Thuận là địa bàn thường xuyên gánh chịu thiên tai bão lũ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng về cả tần suất lẫn cường độ, gây tổn thất nghiêm trọng về người, tài sản và cản trở tiến trình phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Trung bình mỗi năm có khoảng 0,6 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến tỉnh Thừa Thiên Huế. Nhà ở là tài sản tích lũy quan trọng nhất của người dân nhưng cũng là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước tác động của gió bão. Mặc dù Chính phủ đã ban hành Quyết định số 48/2014/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng tránh bão, lụt khu vực miền Trung, việc đảm bảo an toàn nhà ở cho nhóm dân cư có thu nhập thấp tại các vùng xung yếu vẫn còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực tài chính và kỹ thuật xây dựng.

Xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế nằm ven hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai và chân núi Bạch Mã, là một trong những xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển. Đời sống người dân phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp và khai thác thủy sản. Các trận thiên tai lớn trong quá khứ, điển hình như bão Xangsane (2006) và bão Ketsana (2009), đã gây thiệt hại nặng nề đến hệ thống nhà ở tại Lộc Trì, làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói cục bộ. Mặc dù nhiều nghiên cứu trước đây (như của Ngân hàng Thế giới năm 2012 hay Mai Thanh Sơn và cộng sự năm 2011) đã chỉ ra mối liên hệ giữa tổn thương nhà ở và tình trạng nghèo đói, khía cạnh lượng hóa kinh tế của mô hình nhà chống bão vẫn chưa được tiếp cận đầy đủ. Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Dương Thị Tâm (Khoa Kinh tế Phát triển, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế) thực hiện đề tài nhằm giải quyết khoảng trống này bằng công cụ phân tích lợi ích - chi phí.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về phân tích lợi ích - chi phí (CBA) đối với mô hình nhà chống bão.
2. Phân tích lợi ích - chi phí của mô hình nhà chống bão cho các hộ dân có thu nhập thấp tại xã Lộc Trì thông qua các chỉ tiêu tài chính và kinh tế: Giá trị hiện tại ròng (NPV), Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR), và Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR).
3. Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy việc xây dựng nhà chống bão, nâng cao năng lực thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu cho các hộ thu nhập thấp tại địa bàn.

Đối tượng nghiên cứu là các dòng chi phí và lợi ích kinh tế phát sinh từ việc đầu tư xây dựng mô hình nhà chống bão cho các hộ dân thu nhập thấp. Phạm vi không gian nghiên cứu đặt tại địa bàn xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế. Phạm vi thời gian sử dụng số liệu điều tra sơ cấp năm 2014 kết hợp chuỗi dữ liệu thứ cấp về thiệt hại do thiên tai bão lũ trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên phương pháp phân tích lợi ích - chi phí (Cost-Benefit Analysis - CBA) được kế thừa từ các công trình nghiên cứu kinh tế học của Frances Perkins (1994), Boardman (2001), J. Sinden, Nguyễn Bá Thọ (2012) và Nguyễn Xuân Thành (2012). Đề tài vận dụng khung đánh giá CBA gồm 8 bước tiêu chuẩn: (1) Nhận dạng vấn đề; (2) Xác định các phương án giải quyết; (3) Nhận dạng các dòng chi phí và lợi ích; (4) Lượng hóa chi phí và lợi ích; (5) Quy đổi giá trị bằng tiền; (6) Chiết khấu dòng tiền về giá trị hiện tại; (7) Phân tích độ nhạy; (8) Đưa ra kết luận và đề xuất chính sách.

Khung đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng 3 chỉ tiêu cốt lõi:

• Giá trị hiện tại ròng (NPV): Tổng chênh lệch giữa dòng lợi ích và dòng chi phí qua các năm được chiết khấu về năm hiện tại theo tỷ suất chiết khấu $i$: $$NPV = \sum_{t=0}^{n} \frac{B_t - C_t}{(1 + i)^t}$$
• Hệ số hoàn vốn nội bộ (IRR): Mức lãi suất chiết khấu làm cho giá trị hiện tại ròng của dự án bằng 0 ($NPV = 0$).
• Tỷ số lợi ích trên chi phí (BCR): Tỷ lệ giữa tổng giá trị hiện tại của dòng lợi ích và tổng giá trị hiện tại của dòng chi phí: $$BCR = \frac{\sum_{t=0}^{n} \frac{B_t}{(1 + i)^t}}{\sum_{t=0}^{n} \frac{C_t}{(1 + i)^t}}$$

Cơ sở lý luận về hộ thu nhập thấp được căn cứ theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng các nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc (2009) và Tuấn Anh (2013). Khung kỹ thuật an toàn nhà ở dựa trên 10 nguyên tắc phòng chống bão của Tổ chức Hội thảo Phát triển Pháp (DWF - Development Workshop France) và các mẫu thiết kế của KTS. Phạm Thị Thiên Trợ (2011), KTS. Lê Toàn Thắng (2013), bao gồm: tối ưu hóa độ dốc mái từ $30^\circ$ đến $45^\circ$, kết cấu hình khối chữ nhật, tách rời mái chính và mái hiên, gia cố giằng móng - tường - mái, bổ sung giằng chéo tam giác và bố trí khoảng cách cửa hợp lý.

Phương pháp nghiên cứu thực tế kết hợp đồng bộ các kỹ thuật:

• Phương pháp kế thừa tài liệu: Tổng hợp báo cáo thiên tai từ Ban Chỉ đạo Phòng chống lụt bão Trung ương (CCFSC), số liệu kinh tế - xã hội của UBND xã Lộc Trì và các báo cáo dự án của DWF, ISET.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Tiến hành khảo sát trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 120 hộ gia đình từng bị thiệt hại bởi bão Xangsane (2006) và bão Ketsana (2009) tại xã Lộc Trì, thu về 102 phiếu hợp lệ phục vụ phân tích.
• Phương pháp chuyên gia và thảo luận nhóm: Phỏng vấn sâu cán bộ địa phương, chuyên gia xây dựng nông thôn và đại diện cộng đồng để xác định chi phí gia cố thực tế.
• Phương pháp xử lý thống kê và mô phỏng kịch bản: Nhập liệu và phân tích dữ liệu khảo sát, tính toán các chỉ số NPV, BCR, IRR theo các kịch bản thời điểm xuất hiện bão trong chu kỳ tuổi thọ 30 năm của công trình và kiểm định độ nhạy theo các mức lãi suất chiết khấu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về phân tích lợi ích chi phí của mô hình nhà chống bão

Chương I tập trung làm rõ hệ thống lý luận về CBA, phân biệt giữa phân tích tài chính (góc độ chủ đầu tư cá nhân) và phân tích kinh tế (góc độ phúc lợi toàn xã hội). Tác giả phân tích đặc điểm nhóm dân cư thu nhập thấp tại khu vực nông thôn và khẳng định tính cấp thiết của sự can thiệp từ Nhà nước trong việc phát triển nhà ở an toàn. Chương này tổng kết kinh nghiệm quốc tế (chính sách hỗ trợ tín dụng nhà ở xã hội tại Mỹ) và các mô hình thực tiễn trong nước, tiêu biểu là Dự án nhà ở chống bão của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Đà Nẵng phối hợp cùng Tổ chức ISET Hoa Kỳ và Quỹ Rockefeller (tổng kinh phí 417.737 USD, giải ngân quay vòng 7,245 tỷ đồng cho 320 hộ vay vốn).

Về mặt kỹ thuật, chương này phân tích nguyên nhân phá hoại công trình do áp lực âm của gió bão (tốc mái tôn, sập tường, vỡ cửa) dựa trên các nghiên cứu thực nghiệm. Tác giả dẫn chứng dữ liệu 9 cơn bão lớn đổ bộ vào Thừa Thiên Huế giai đoạn 2000 - 2013 từ cơ sở dữ liệu CCFSC (như bão Chanchu năm 2006 làm sập 923 nhà, bão Xangsane năm 2006 làm sập 1.185 nhà, bão Ketsana năm 2009 làm sập 376 nhà). Đồng thời, chương I giới thiệu chi tiết 10 nguyên tắc kỹ thuật xây dựng nhà an toàn của DWF và các mẫu nhà chống bão thích ứng với điều kiện miền Trung (mẫu nhà ống, nhà ngang, nhà ghép đôi 2 tầng). Về cơ sở chính sách, chương này trình bày hiện trạng triển khai Quyết định 48/2014/QĐ-TTg với mức hỗ trợ trực tiếp 12 - 16 triệu đồng/hộ và cho vay ưu đãi tối đa 15 triệu đồng/hộ lãi suất 3%/năm trong 10 năm, cùng kết quả hoạt động của Tổ chức DWF tại Thừa Thiên Huế và xã Lộc Trì (hỗ trợ xây mới và gia cố 36 nhà trong năm 2014 với kinh phí 220 triệu đồng).

Nguyên tắc kỹ thuật (DWF)	Yêu cầu cấu tạo và chỉ số kỹ thuật
Hình dáng mặt bằng	Nhà chữ nhật (chiều dài $< 2,5$ lần chiều rộng), tránh mặt bằng chữ L, T, U vì tạo túi hứng gió.
Độ dốc mái nhà	Góc nghiêng tối ưu từ $30^\circ$ đến $45^\circ$ (tỷ lệ dốc 58% - 100%) để triệt tiêu lực hút áp lực âm.
Tách rời mái chính và hiên	Mối nối giữa mái chính và mái hiên không làm quá cứng để tránh phá hủy dây chuyền khi bão giật.
Liên kết hệ kết cấu	Tường xây gạch nằm, giằng đỉnh tường BTCT, neo xà gồ bằng thép phi 4 hoặc móc sắt bản rộng.
Quy chuẩn cửa	Cửa đóng kín khít, bố trí đối xứng, khoảng cách giữa các mép cửa và góc tường tối thiểu 50 cm.

Chương II: Phân tích lợi ích chi phí của mô hình nhà chống bão ở xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương II mở đầu bằng việc mô tả điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Lộc Trì: dân số 7.169 người (năm 2014), diện tích gieo trồng lúa 514 ha, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 4,92% (86 hộ) và 170 hộ cận nghèo. Tác giả thống kê thiệt hại chi tiết do hai cơn bão lịch sử gây ra tại xã Lộc Trì: bão Xangsane năm 2006 làm sập hoàn toàn 26 ngôi nhà, hư hỏng 225 ngôi nhà; bão Ketsana năm 2009 làm sập hoàn toàn 7 ngôi nhà, hư hỏng 110 ngôi nhà.

Mức độ thiệt hại công trình	Bão Xangsane (2006)	Bão Ketsana (2009)	Tổng cộng
Số nhà bị sập hoàn toàn	26	7	33
Số nhà bị hư hại một phần	225	110	335
Tổng số nhà bị ảnh hưởng	251	117	368

Dựa trên mẫu khảo sát thực địa tại địa phương, tác giả lượng hóa các đặc trưng nhân khẩu học và kinh tế của các hộ gia đình điều tra:

Chỉ tiêu thống kê mẫu điều tra	Giá trị trung bình	Độ lệch chuẩn
Tuổi của chủ hộ (năm)	47,00	16,69
Số năm đi học của chủ hộ (năm)	6,37	3,82
Số lao động bình quân trong hộ (người)	2,27	2,35
Tỷ lệ giới tính chủ hộ (% nam giới)	51,00%	-
Diện tích xây dựng nhà ở trung bình ($m^2$)	56,08	37,88

Trong phần mô phỏng CBA, tác giả thiết lập dòng chi phí (chi phí đầu tư xây dựng/gia cố ban đầu, chi phí bảo dưỡng định kỳ) và dòng lợi ích (giá trị thiệt hại tài sản, chi phí sửa chữa nhà cửa và tổn thất sinh kế được phòng tránh khi có bão) trong vòng đời dự án 30 năm. Kết quả phân tích chỉ ra rằng việc đầu tư xây dựng nhà chống bão luôn mang lại các chỉ số hiệu quả kinh tế dương ($NPV > 0$, $BCR > 1$, $IRR > \text{chi phí vốn}$). Khả năng sinh lợi của mô hình phụ thuộc chặt chẽ vào thời điểm xuất hiện bão trong chu kỳ sống của ngôi nhà:

• Nếu các cơn bão mạnh xuất hiện sớm trong những năm đầu sau khi xây dựng, giá trị hiện tại ròng (NPV) và tỷ số BCR đạt mức rất cao do dòng lợi ích phòng tránh thiệt hại được chiết khấu ít.
• Điểm hòa vốn kinh tế của mô hình xảy ra khi cơn bão lặp lại sau năm thứ 16 của chu kỳ công trình.
• Khi phân tích kịch bản cường độ bão gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu, hiệu quả sinh lợi của khoản đầu tư xây nhà chống bão càng mở rộng rõ rệt.

Chương III: Một số giải pháp nhằm thúc đẩy việc xây dựng nhà chống bão cho các hộ dân có thu nhập thấp ở xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế

Trên cơ sở đánh giá các điểm thuận lợi (sự hỗ trợ từ chính sách Nhà nước và tổ chức phi chính phủ) và khó khăn (thu nhập tích lũy của người dân thấp, thói quen xây dựng truyền thống thiếu giằng néo), chương III đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện gồm 6 nhóm:

1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách: Đẩy mạnh triển khai Quyết định 48/2014/QĐ-TTg; lồng ghép tiêu chuẩn phòng chống bão vào tiêu chí nông thôn mới; tăng cường phối hợp liên ngành giữa Sở Xây dựng, chính quyền địa phương và các tổ chức quốc tế.
2. Nhóm giải pháp quy hoạch, kế hoạch: Rà soát quy hoạch khu dân cư tránh các vùng trũng thấp sạt lở; lập bản đồ rủi ro bão lũ cấp xã; cấp phép xây dựng gắn liền với kiểm tra tiêu chuẩn kết cấu chịu lực.
3. Nhóm giải pháp truyền thông, nâng cao nhận thức: Tuyên truyền về hiểm họa biến đổi khí hậu; phổ biến 10 nguyên tắc kỹ thuật an toàn của DWF qua họp thôn, hội đồng nhân dân và tờ rơi hướng dẫn.
4. Nhóm giải pháp nguồn vốn tín dụng: Thành lập quỹ tín dụng quay vòng hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo vay vốn lãi suất ưu đãi; kéo dài thời hạn trả nợ; huy động thêm nguồn tài trợ từ các tổ chức nhân đạo.
5. Nhóm giải pháp kỹ thuật xây dựng: Mở các lớp tập huấn kỹ thuật cho đội ngũ thợ xây (thợ nề) địa phương; hướng dẫn quy chuẩn giằng móng, đổ sàn lửng tránh lũ, khóa ngàm xà gồ và néo ngói/tôn.
6. Nhóm giải pháp khác: Khuyến khích mô hình cộng đồng tương trợ ngày công lao động; trồng vành đai cây xanh chắn gió quanh khu dân cư đúng khoảng cách an toàn (từ 5 đến 10 lần chiều cao cây).

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã đạt được các kết quả cụ thể dựa trên số liệu thực chứng:

• Lượng hóa toàn diện mức độ tổn thất nhà ở tại xã Lộc Trì qua hai cơn bão Xangsane 2006 (251 nhà hư hỏng/sập) và Ketsana 2009 (117 nhà hư hỏng/sập), làm rõ nguyên nhân chủ yếu do liên kết mái - tường lỏng lẻo, tường xây mỏng không giằng và khẩu độ cửa không đạt chuẩn.
• Chứng minh bằng phương pháp định lượng CBA rằng mô hình nhà chống bão cho hộ thu nhập thấp tại Lộc Trì đạt hiệu quả kinh tế vững chắc với $NPV > 0$, $BCR > 1$, xác định ngưỡng điểm hòa vốn đầu tư xuất hiện tại năm thứ 16 của vòng đời công trình 30 năm.
• Đóng góp học thuật: Đề tài là một trong những công trình tiên phong tại địa phương tiếp cận vấn đề nhà ở an toàn thích ứng biến đổi khí hậu dưới góc độ kinh tế học phát triển và phân tích chi phí - lợi ích, chuyển dịch cách nhìn nhận từ hỗ trợ cứu trợ xã hội thụ động sang đầu tư phòng ngừa thiên tai có hiệu quả kinh tế rõ ràng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế do tác giả tự xác định và giới hạn phạm vi nghiên cứu:

• Mẫu khảo sát sơ cấp tập trung tại 120 hộ dân thuộc phạm vi hành chính một xã (xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc), do đó tính đại diện cho toàn vùng duyên hải miền Trung còn ở mức tương đối.
• Mô hình CBA lượng hóa chủ yếu các dòng chi phí và lợi ích kinh tế trực tiếp; các giá trị phi tiền tệ như lợi ích an tâm tâm lý, giảm thiểu chấn thương tinh thần của người dân chưa được lượng hóa hoàn toàn trong dòng tiền chiết khấu.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng địa bàn điều tra sang các vùng sinh thái lân cận; nghiên cứu tích hợp mô hình nhà chống đa thiên tai (kết hợp đồng thời chống bão cấp cao và ngập lụt dài ngày); ứng dụng các phương pháp định giá phi thị trường để lượng hóa đầy đủ giá trị an toàn cuộc sống.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, giảng viên và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản lý tài nguyên môi trường, Quản lý rủi ro thiên tai và Quy hoạch nông thôn. Các phần có giá trị tham khảo ứng dụng cao gồm:

• Quy trình 8 bước triển khai phân tích CBA và công thức tính toán các chỉ tiêu $NPV, IRR, BCR$ chi tiết trong Chương I và Chương II.
• Bộ số liệu thực tế về đặc điểm nhân khẩu, cấu trúc nhà ở và thiệt hại thiên tai của mẫu hộ điều tra tại xã Lộc Trì.
• Bảng tổng hợp 10 nguyên tắc kỹ thuật xây dựng nhà an toàn thích ứng gió bão theo chuẩn DWF tại Chương I.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tiếp cận mục tiêu nghiên cứu kinh tế về mô hình nhà chống bão như thế nào? Tác giả sử dụng phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) để kiểm định giả thiết: liệu việc bỏ thêm chi phí đầu tư gia cố nhà chống bão cho hộ thu nhập thấp có mang lại hiệu quả kinh tế (khả năng sinh lợi thông qua việc giảm thiểu thiệt hại tài sản và chi phí tái thiết sau thiên tai) so với nhà truyền thống hay không.

2. Quy mô và đặc điểm của mẫu điều tra hộ gia đình tại xã Lộc Trì được ghi nhận ra sao? Nghiên cứu khảo sát 120 hộ dân bị ảnh hưởng bởi bão 2006 và 2009, thu được 102 mẫu hợp lệ để phân tích. Đặc điểm trung bình của mẫu ghi nhận: chủ hộ 47 tuổi, trình độ học vấn 6,37 năm đi học, số lao động bình quân 2,27 người/hộ, tỷ lệ chủ hộ nam giới 51% và diện tích xây dựng nhà trung bình là 56,08 $m^2$.

3. Mức độ thiệt hại do hai cơn bão Xangsane 2006 và Ketsana 2009 gây ra tại Lộc Trì cụ thể là bao nhiêu? Bão Xangsane năm 2006 làm sập hoàn toàn 26 ngôi nhà và làm hư hỏng/tốc mái 225 ngôi nhà (tổng số 251 nhà). Bão Ketsana năm 2009 làm sập hoàn toàn 7 ngôi nhà và làm hư hỏng 110 ngôi nhà (tổng số 117 nhà). Tổng thiệt hại của cả 2 cơn bão là 33 nhà sập và 335 nhà hư hỏng.

4. Điểm hòa vốn kinh tế của mô hình nhà chống bão xuất hiện ở thời điểm nào theo kết quả phân tích CBA? Theo tính toán của tác giả trong vòng đời dự án 30 năm, mô hình đạt điểm hòa vốn kinh tế ($NPV = 0$, $BCR = 1$) nếu chu kỳ cơn bão lặp lại sau năm thứ 16 của ngôi nhà. Bão xảy ra càng sớm trong chu kỳ thì chỉ số sinh lợi của công trình càng cao.

5. Nhóm giải pháp kỹ thuật xây dựng nào được tác giả đề xuất để giảm thiểu tổn thất cho nhà ở? Tác giả đề xuất áp dụng 10 nguyên tắc kỹ thuật của DWF, bao gồm: làm mái dốc từ $30^\circ - 45^\circ$, tách rời mái chính và mái hiên, gia cố giằng móng - giằng tường bằng bê tông cốt thép, dùng thép buộc ngói và vít có đệm cao su cho mái tôn, đồng thời đào tạo nâng cao tay nghề cho thợ nề địa phương.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Thị Tâm đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và ứng dụng thành công phương pháp phân tích lợi ích - chi phí (CBA) để đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình nhà chống bão cho các hộ thu nhập thấp tại xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế. Kết quả nghiên cứu khẳng định đầu tư xây dựng nhà chống chịu thiên tai đem lại các chỉ số sinh lợi kinh tế dương ($NPV > 0$, $BCR > 1$) và đạt điểm hòa vốn tại năm thứ 16 của chu kỳ công trình. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách hoàn thiện các chương trình hỗ trợ nhà ở phòng tránh thiên tai cho khu vực duyên hải miền Trung trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PHÂN TÍCH LỢI ÍCH CHI PHÍ CỦA MÔ HÌNH NHÀ CHỐNG BÃO 1. Lí luận về phân tích lợi ích – chi phí 1. Giới thiệu về phân tích lợi ích – chi phí Khái niệm phân tích lợi ích – chi phí (CBA) được đưa ra lần đầu tiên vào giữa thế kỉ XIX và đến những năm 90 của thế kỉ trước thì phân tích lợi ích chi phí không ngừng được hoàn thiện ở cả châu Âu và nước Mỹ, được sử dụng ở nhiều lĩnh vực khác nhau (Nguyễn Bá Thọ, 2012). Có nhiều khái niệm về phân tích lợi ích - chi phí được đưa ra: “Phân tích lợi ích – chi phí là một phương pháp đánh giá sự mong muốn tương đối giữa các phương án cạnh tranh, khi sự lựa chọn được đo lường bằng giá trị kinh tế tạo ra cho toàn xã hội”(J.Sinden) “Phân tích lợi ích – chi phí là một khung phân tích có hệ thống cho việc thẩm định kinh tế các dự án tư và công được đề xuất trên quan điểm xã hội nói chung” (H.

“Phân tích kinh tế, còn gọi là phân tích lợi ích – chi phí, là phân tích mở rộng của phân tích tài chính, … được sử dụng chủ yếu bởi các chính phủ và các cơ quan quốc tế để xem xét một dự án hay chính sách có làm tăng phúc lợi cộng đồng hay không” (Frances Perkins, 1994). “Phân tích lợi ích – chi phí là một phương pháp đánh giá chính sách mà phương pháp này lượng hóa bằng tiền giá trị của tất cả các kết quả của chính sách đối với tất cả mọi thành viên trong xã hội nói chung. Lợi ích xã hội ròng (NSB = B – C) là thước đo giá trị của chính sách” (Boardman, 2001). Như vậy, Phương pháp phân tích lợi ích chi phí (cost benefit analysis – viết tắt là CBA) là một công cụ của chính sách, là cơ sở cho các nhà quản lý đưa ra những chính sách hợp lý về sử dụng lâu bền các nguồn tài nguyên thiên nhiên khan hiếm, làm giảm hoặc loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực phát sinh trong các chương trình, kế hoạch 5 phát triển kinh tế xã hội.

Phương pháp CBA sẽ đưa ra so sánh những lợi ích thu về do các hoạt động phát triển đem lại với những chi phí và tổn thất do việc thực hiện chúng gây ra. Phân tích lợi ích – chi phí có 2 nhóm chính là phân tích tài chính và phân tích kinh tế. Phân tích tài chính đánh giá việc sử dụng tài nguyên trên quan điểm cá nhân, trong đó người phân tích thường chỉ quan tâm đến các lợi ích và chi phí trực tiếp của dự án (được ước tính thông qua giá thị trường). Phân tích kinh tế nhìn nhận các phương án sử dụng tài nguyên trên quan điểm xã hội, quan tâm đồng thời các dòng chi phí – lợi ích trực tiếp và gián tiếp.

Ngoài ra các điều chỉnh được thực hiện để loại bỏ sai lệch về giá trị có thể gây ra bởi những yếu tố như: Can thiệp của chính phủ (thuế, trợ cấp,.) các hàng hóa phi ngoại thương, hàng hóa công. Mục đích sử dụng CBA - Đối với các nhà hoạch định chính sách, CBA là công cụ thiết thực hỗ trợ cho việc ra quyết định phân bổ nguồn lực một cách hợp lý. - Phương pháp CBA có nhiều quan điểm tiếp cận khác nhau. Có thể được tiến hành trước khi dự án được thực thi (Ex-ante CBA), tiến hành sau khi dự án được thực thi để xem lợi ích mang lại có lớn hơn chi phí không (Ex-post CBA), hoặc được tiến hành trong suốt thời kì thực thi dự án (In medias res CBA) (Boardman, 2001).

Từ đó chúng ta sẽ có cái nhìn tổng quát về toàn bộ dự án, những khó khăn mắc phải, những nguyên nhân chính và hướng giải quyết, đồng thời rút ra được những bài học kinh nghiệm khi tiến hành các dự án tương tự. - Phương pháp CBA giúp lượng hóa toàn bộ những lợi ích cũng như chi phí mà mỗi phương án có thể đem lại, và từ kết quả phân tích đó chúng ta sẽ lựa chọn được phương án phù hợp với mục tiêu đề ra. Kết quả của sự lựa chọn này sẽ đảm bảo độ tin cậy cao hơn. Đây thực sự là một công cụ có hiệu quả cho việc đưa ra quyết định.

Tuy nhiên, CBA cũng có một số hạn chế chưa khắc phục được, do đó CBA chỉ có ý nghĩa bổ sung cho quá trình ra quyết định, chứ không thay thế việc ra quyết định. Các phương pháp sử dụng trong CBA. a) Phương pháp phân tích bằng biểu đồ, đồ thị Người ta sử dụng hình thức thể hiện trực quan để phát triển chi phí và lợi ích trên cơ sở đó giúp cho các nhà quản lí, các nhà theo dõi và vận hành dự án có thể nắm bắt nhanh tiến trình biến đổi trong chi phí qua các năm. 6 b) Phương pháp phân tích bằng các chỉ tiêu giá trị Giá trị hiện tại ròng (Net present value – NPV).

Giá trị hiện tại ròng là tổng lãi ròng của cả đời dự án được chiết khấu về năm hiện tại theo tỷ lệ chiết khấu nhất định. n n Bt Ct NPV=  t  0 (1  i ) t -  (1  i) t 0 t Trong đó: Bt: Thu nhập (lợi ích) dự án năm t Ct: Chi phí dự án năm t i: Suất chiết khấu của dự án t: Năm thời gian thực hiện dự án (tính bằng năm) Tiêu chuẩn lựa chọn dự án dựa vào NPV: Các tiêu chí Trường NPV NPV Kết luận hợp tài chính kinh tế 1 >0 >0 Thực hiện dự án 2 >0 <0 Không thực hiện dự án 3 <0 <0 Không thực hiện dự án 4 <0 >0 Thực hiện dự án, Chính phủ xem xét hỗ trợ cho đơn vị thực hiện dự án Nguồn: Nguyễn Xuân Thành, 2012 Ưu điểm - Cho biết quy mô tiền lãi thu được của cả đời dự án Nhược điểm - Phụ thuộc nhiều vào lãi suất chiết khấu - Đòi hỏi xác định rõ ràng dòng thu và dòng chi của cả đời dự án => khó - Chưa nói lên hiệu quả sử dụng một đồng vốn - Chỉ sử dụng để lựa chọn các dự án loại bỏ nhau trong trường hợp tuổi thọ như nhau 7 Hệ số hoàn vốn nội bộ (IRR - Internal Rate of Return). Hệ số hoàn vốn nội bộ là mức lãi suất mà nếu dùng nó để quy đổi dòng tiền tệ của dự án thì giá trị hiện tại thực thu nhập bằng giá trị hiện tại thực chi phí. IRR= =0 ( ) Tiêu chuẩn lựa chọn dự án: IRR ≥ r với r là chi phí sử dụng vốn hoặc tỷ suất sinh lời yêu cầu của nhà đầu tư Đối với các phương án loại trừ nhau, tiêu chuẩn hiệu quả là IRR ≥ r và IRR lớn nhất.

Ưu điểm: - Cho biết lãi suất tối đa mà dự án có thể chấp nhận được. Nhược điểm: - Tốn nhiều thời gian: Khi dòng tiền đổi dấu nhiều lần. - Khi có các dự án loại bỏ nhau, việc sử dụng IRR để chọn sẽ dễ dàng đưa đến bỏ qua dự án có quy mô lãi ròng lớn. - Khó xác định được IRR khi dự án có đầu tư bổ sung lớn làm cho NPV thay đổi dấu nhiều lần.

Tỷ số lợi ích trên chi phí (B/C – Benefit /Cost) Tỷ số lợi ích trên chi phí là tỷ số giữa giá trị hiện tại của lợi ích thu được với giá trị hiện tại của chi phí bỏ ra. giá tri hiện tại của lợi ích / = giá trị hiện tại của chi phí n 1  B (1  i) B t 0 t t  n C 1  C (1  i) t t Ưu điểm t 0 - Cho biết hiệu quả của một đồng vốn bỏ ra. Nhược điểm - Phụ thuộc vào tỷ lệ chiết khấu lựa chọn để tính toán. - Dễ dẫn đến sai lầm khi lựa chọn các dự án loại bỏ nhau, có thể bỏ qua NPV lớn (vì thông thường phương án có NPV lớn thì có B/C nhỏ).

- Tùy thuộc vào quan niệm về lợi ích và chi phí của người đánh giá. 8 Tiêu chuẩn lựa chọn dự án: B/C > 1 Chú ý khi dùng B/C - Đôi khi phạm phải sai lầm (hay làm thay đổi vị thế của các dự án) nếu vốn đầu tư ban đầu của các dự án khác nhau. - Thứ tự xếp hạng dự án theo B/C có thể đảo lộn so với cách xếp hạng dự án theo NPV. - Mối quan hệ giữa NPV, BCR, IRR với khả năng sinh lợi của dự án được thể hiện qua bảng sau: Trường hợp NPV BCR IRR Lãi >0 >1 >r Lỗ <0 <1 <r Hòa vốn =0 =1 =r Nguồn: Tác giả tổng hợp 1.

Các bước thực hiện CBA Có 8 bước phân tích CBA như sau: Bước 1: Nhận dạng vấn đề Việc xác định vấn đề cần ra quyết định là bước đầu tiên trong CBA. Ngoài ra cũng cần phải xác định phạm vi phân tích: Địa phương, vùng, tỉnh hay quốc gia ? Một dự án đáng giá sẽ đóng góp vào phúc lợi kinh tế của quốc gia, có khả năng làm cho mọi người đều được lợi. Tuy nhiên không phải ai cũng được hưởng lợi từ dự án lại không nhất thiết là những người chịu chi phí của dự án. Bước 2: Xác định các phương án giải quyết Đối với một dự án đầu tư thường có nhiều phương án để chọn, việc chọn lựa các phương án gặp phải một số khó khăn như: Việc lựa chọn các phương án tùy thuộc vào số tiêu chí cần xem xét đối với mỗi dự án cụ thể.

Xác định quy mô dự án, có một số hướng dẫn để lựa chọn quy mô tối ưu như dựa vào hiện giá thuần biên (MNPV) hay tỷ suất sinh lợi nội tại cận biên (MIRR) Bước 3: Nhận dạng các lợi ích và chi phí Một khi dự án đã được xác định, tất cả các chuyên gia trong các lĩnh vực có liên quan sẽ giúp các tác động có thể có của dự án. Trong bước này, tất cả các tác động 9 trực tiếp hay gián tiếp, hữu hình hay vô hình đều phải được xác định. Lưu ý “tác động” bao hàm các nhập lượng và xuất lượng hay đúng hơn là các chi phí và lợi ích có thể có của dự án. Đồng thời cũng xác định các đơn vị đo lường các lợi ích và chi phí đó.

Trong phân tích lợi ích – chi phí, các nhà phân tích chỉ quan tâm đến các tác động có ảnh hưởng đến sự thỏa dụng của các cá nhân thuộc phạm vi quan tâm của dự án.